Bijlage 3 - Zienswijzennota

e.

zich mee. Graafwerkzaamheden door derden veroorzaken een derde van de lekkages in waterleidingen. Het is daarom van belang dat uitvoerende partijen weten waar drinkwaterleidingen liggen zodat beschadigingen door graafwerkzaamheden kunnen worden voorkomen. De belangen voor duurzame energievoorzieningen en drinkwater lopen niet altijd parallel, bijvoorbeeld daar waar het gaat om bodemingrepen. Voor intrekgebieden zal per situatie moeten worden beoordeeld of de risico's van het bodemenergiesysteem acceptabel zijn en of er eventueel aanvullende eisen moeten worden gesteld aan de installaties. We bevelen u daarom in dit kader aan om specifiek het onderwerp bescherming van de ondergrond op te nemen in uw omgevingsvisie. Inspiratiedocument. Om gemeenten te helpen bij het opstellen van een omgevingsvisie hebben wij ook een inspiratiedocument samengesteld.

Beantwoording a. We begrijpen het verzoek van Vitens om op de waardenkaart de genoemde zoneringen op te nemen. De waardenkaart geeft aan welke waarde we belangrijk vinden en we willen behouden en waar mogelijk versterken. Het opnemen van de genoemde zoneringen past hier niet bij. Daarnaast is de Omgevingsvisie een visie document waar aangegeven wordt welke doelen (speerpunten) de gemeente voor ogen heeft. Het opnemen van de genoemde zoneringen hoort beter in het omgevingsplan, omdat je daarin ook de bescherming van deze gebieden juridisch kan borgen. b. De gemeente heeft met name een faciliterende rol als het gaat om onder ander woningbouwontwikkelingen. Wettelijk zijn er een aantal eisen waaraan een woning moet voldoen. Daarnaast is het aan de ontwikkelende partij om te bepalen welke voorzieningen zij aanlegt met betrekking tot duurzaamheid en/of waterbesparing. Als gemeente denken we uiteraard mee en beoordelen we de ingediende plannen, maar kunnen we geen harde specifieke duurzaamheidsmaatregelen opleggen. c. In de omgevingsvisie hebben we aangegeven te gaan onderzoeken naar de mogelijkheden hoe om te gaan met spuitzonering. Spuitzonering heeft wettelijke gezien een directe invloed op (on)mogelijkheden met betrekking tot woningbouwontwikkelingen en op het gebruik van agrarische gronden.

Het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen is niet een aangelegenheid van de gemeente. We hebben hiervoor dan ook geen beleid en/of acties opgesteld. We onderstrepen wel het belang voor het terugdringen van chemische bestrijdingsmiddelen. d. Uiteraard is het belangrijk om bij ontwikkelingen die de ondergrond raken rekening te houden met andere bestaande voorzieningen en/of ontwikkelingen in de ondergrond. Het is niet wenselijk dat ontwikkelingen en bestaande voorzieningen in de ondergrond elkaar verstoren. Daarom wordt er bij initiatieven advies ingewonnen van de betrokken partijen. Bij het uitvoeren van graafwerkzaamheden met een machine is het vooraf wettelijk verplicht een klic-melding in te dienen bij het kadaster om gevaarlijke situaties te voorkomen. Dit voorkomt ook dat er lekkages ontstaan in drinkwaterleidingen. In de huidige bestemmingsplannen zijn geen dubbelbestemmingen ten behoeve van drinkwaterleidingen opgenomen. In de bestemmingsplannen zijn de drinkwaterwingebieden beschermd. Dit lijkt ons voldoende. f. Bedankt voor het toesturen van het inspiratiedocument. We zullen hier kennis van nemen. 8. Thius a. Wonen voor iedereen. Thius vindt het een goede zaak dat binnen de omgevingsvisie aandacht is voor de sociale (woning)voorraad binnen de gemeente Neder-Betuwe.

Wij vinden het prettig te constateren dat bij de gemeente Neder-Betuwe nadrukkelijker dan in het verleden er een intentie en inzet is om meer sociale huurwoningen te gaan realiseren in de toekomst. Dat is ook zeer noodzakelijk. Nadrukkelijk wordt beschreven dat er afspraken gemaakt zijn met woningstichting Thius. Het lijkt ons wenselijk om binnen de omgevingsvisie dan ook uitleg te geven over wat de afspraken omvatten binnen de visie en wat de gevolgen hiervan zijn. Thius en de gemeente hebben voor de komende vier jaar prestatieafspraken opgesteld. Deze worden iedere vier jaar herzien. Daarin is vastgelegd dat bij het realiseren van nieuwe bestemmingsplannen er voor minimaal 30% aan sociale huurwoningen in een plan gerealiseerd moet worden. In de omgevingsvisie zou dit naar onze mening toegevoegd moeten worden. b. Daarnaast wordt er beschreven dat wordt gezocht naar mogelijke inbreidingslocaties, waarbij wij niet lezen dat Thius daarbij een preferente positie inneemt en betrokken zal worden bij de invulling van die locaties in haar rol van lokale maatschappelijke organisatie. c. Ook wordt als inspiratie beschreven dat er energie neutrale woonwijken ontstaan, er staat niet beschreven hoe en wat dat inhoudt en hoe de gemeente dat proces wil faciliteren. d. Onder het kopje “Uitbreiding en inbreiding” hoort het 3e punt onder het 2e punt te vervolgen met; 15

e.

f.

g. h.

i. j. k. l.

Doorontwikkling van de gemeente als centrum voor laanboomteelt en landbouw. In de omgevingsvisie wordt benoemd dat men graag het centrum van de laanboomteelt wil zijn en dat wil uitstralen, maar er wordt niet omgeschreven over hoe de gemeente rekening wil houden met woningbouw binnen de dorpen en dat laanboomteelt hier ook rekening mee houdt zodat laanboomteelt geen belemmering wordt voor nieuwbouw i.v.m. spuitzones (50 meter) maar dat dit gezamenlijk afgestemd wordt en in balans is. Opwekking en gebruik van energie op duurzame manier. Hier wordt benoemd dat nieuwbouw energieneutraal is, maar hoe wil de gemeente dat bereiken en hoe wordt dit betaalbaar gehouden? Het Rijk heeft het ook vaak niet over energieneutraal, maar CO2 neutraal. De woningen die Thius al sinds medio 2019 bouwt zijn CO2 neutraal in hun energieverbruik. Het Bouwbesluit is de maatstaf waaraan vergunningen worden getoetst. In het Bouwbesluit is geen verplichting opgenomen voor energie neutrale woningbouw. Een woning energieneutraal maken kost een substantiële extra investering. Dat moet zich doorvertalen in de huur. Voor veel klanten van Thius zijn de woonlasten hoog, zelfs vaak hoger dan in een vergelijkbare koopwoning. Duidelijk zal zijn dat er daarom grenzen zijn aan het duur(der) realiseren of aanpassen van woningen.

Daarnaast wordt er gesproken om van het aardgas af te gaan, maar wordt er ook gekeken naar het alternatief voor aardgas? Denk hierbij bijvoorbeeld aan waterstof of dergelijke? Wordt dit onderzocht voordat dure infrastructuur wordt verwijderd? Onder het sub onderwerp Duurzaam bouwen wordt nadrukkelijk benoemd dat “we” kiezen voor duurzame materialen en/of hergebruik van materialen, maar hoe ziet men dit bij de nieuwbouwprojecten binnen de gemeente? Als vanwege de doelstelling materialen van ver weg moeten komen is dit ook niet goed voor de doelstelling. Focus ligt op klimaatneutraal en circulair bouwen. Maar wat is volgens de gemeente klimaat neutraal en circulair bouwen? Graag zien wij daar wat meer duidelijkheid over. Wensen per dorp, Dodewaard. Bij Dodewaard wordt er alleen gesproken over de groei van 80 woningen in het eerder vastgestelde bestemmingsplan van Fructus, maar wordt niets beschreven over de mogelijke uitbreiding in volgende fases van het plan Fructus. Wensen per dorp, Echteld. Bij Echteld wordt er wel gesproken over het plan wat bij de Raad van State ligt maar niet over de wat er gebouwd gaat worden. Hoe ziet men dat samen met sociaal huurwoningen? Algemeen; Wij hebben getracht de waardenkaart te raadplegen, maar kunnen dan alleen een globale versie zien.

Beantwoording: a. De gemeentelijke omgevingsvisie bevat één speerpunt specifiek over wonen: wonen voor iedereen. Dit speerpunt is nader verdiept in het zogenaamde Programma Wonen 2022-2030. Hierin staat onder andere het verplichte percentage sociale huur en bij projecten vanaf 50 woningen ook sociale koop. Een programma is een formeel document dat hoort bij de beleidscyclus van de Omgevingswet. Thius is meerdere keren betrokken bij het tot stand komen van het Programma Wonen. b. De gemeente heeft een faciliterende rol. Wat betekent dat de gemeente zelf geen gronden in eigendom heeft voor woningbouwontwikkeling. We zijn daarbij afhankelijk van ontwikkelaars en/of andere initiatiefnemers. De door u eerder genoemde afspraken worden betrokken bij het beoordelen van initiatieven m.b.t. woningbouw. Op deze manier zijn de belangen voor sociale woningbouw geborgd. Daarnaast zijn we nog aan het uitwerken hoe we belanghebbenden al bij de initiatieffase kunnen betrekken. c. De uitwerking van verduurzaming, gasloos wonen en energieneutrale woonwijken zullen uitgewerkt worden in een uitvoeringsprogramma. d. We passen de tekst aan. e. De laanboomsector heeft als kans en uitdaging dat hun sector zich blijvend nog meer zal moeten richten op trends en ontwikkelingen van deze tijd, te weten gezonde lucht en bodem, landschap natuur en duurzaamheid.

In de omgevingsvisie is concreet opgenomen dat we de mogelijkheden onderzoeken hoe om te gaan met spuitzonering. f. De omgevingsvisie kijkt verder vooruit en laat ook zien waar de gemeente naartoe wil in de toekomst. De uitwerking van verduurzaming, gasloos wonen en energieneutrale woonwijken zullen in de komende jaren verder uitgewerkt worden in een uitvoeringsprogramma. Vooralsnog zijn de huidige richtlijnen van het bouwbesluit leidend. g. Op 9-12-2021 is de Warmtevisie vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin zijn afwegingen gemaakt voor mogelijkheden om gasloos wonen in de gemeente Neder-Betuwe mogelijk te maken. Waterstof is hierbij een mogelijkheid die echter niet voor de hand ligt. h. Hergebruik van materialen, circulair bouwen of het gebruik van duurzame materialen worden vooralsnog niet als randvoorwaarde opgelegd. Ook hier zijn de richtlijnen van het huidige 16

i. j. k. l.

bouwbesluit leidend. De omgevingsvisie laat ook hier zien waar de gemeente naartoe wil in de toekomst. We streven naar zo veel mogelijke duurzame materialen en circulair werken, ook bij nieuwbouwprojecten in de gemeente. Als het noodzakelijk is gebruik te maken van minder duurzame materialen wordt hier een weloverwogen keuze in gemaakt en wordt er een afweging gemaakt wat de alternatieven zijn. Zoals eerder al aangegeven wordt de uitwerking voor verduurzaming, gasloos wonen en energieneutrale woonwijken verder uitgewerkt binnen uitvoeringsprogramma. Zie antwoord onder g. De tekst onder het kopje ’Wensen per dorp’ is gebaseerd op de opbrengst van de ansichtkaartenactie die de gemeente in het begin van het proces van de Omgevingsvisie heeft gehouden. We zullen tekst toevoegen over Fructus, fase 2. De tekst is inderdaad achterhaald en wordt aangepast. De waardenkaart was enige tijd niet te raadplegen omdat de klikfunctie op de deelgebieden niet werkte. Na de melding is dit gelijk verholpen. Inmiddels werkt de website naar behoren. Onze excuses voor het ongemak.

Conclusie De zienswijze geeft aanleiding tot aanpassing van de omgevingsvisie. 5. Informele reacties op de Ontwerp-Omgevingsvisie De gemeente heeft van een drietal ketenpartners een informele reactie ontvangen. Deze staan hieronder samengevat. - ODR Hierbij onze complimenten voor jullie ontwerp-Omgevingsvisie: De speerpunten zijn helder opgeschreven in een prettige schrijfstijl. Een goed punt is ook dat direct de link wordt gelegd met de praktijk, door de knop “Ik heb een idee”: wat betekent de visie nu voor een initiatiefnemer? Het stuk geeft zo een duidelijke richting voor initiatiefnemers. De waardenkaart laat duidelijk zien welke ambities in welke gebieden belangrijk zijn. Duidelijk is ook dat er conflicterende speerpunten zijn, bijvoorbeeld de wens het centrum van de laanbomenteelt te zijn, en tegelijkertijd speerpunten de biodiversiteit en klimaatadaptatie. Deze conflicten worden meestal wel opgemerkt in de tekst en kunnen ook de laanbomenteelt een meer duurzame richting sturen. Wat ook opvalt is dat het weidevogelgebied op de waardenkaart uitdrukkelijk is weergegeven maar op de richtinggevende kaart niet terug komt als een gebied voor ontwikkeling of behoud van natuur en biodiversiteit. Bescherming van dit gebied blijft dan in de uitvoering ( bij vergunningverlening) lastig.

In de vertaling naar de praktijk kan de ODR eventueel een rol spelen in het inzichtelijk maken van de mogelijkheden op de kaart, bijvoorbeeld door per milieuaspect (externe veiligheid, bodem, geluid, geur) met kleuren op kaartlagen aan te geven of een gebied wel of niet, of onder voorwaarden geschikt is voor een bepaald initiatief. Verder is sterk dat jullie aandacht besteden aan de plek van de visie in de beleidscyclus. We willen graag met jullie meedenken hoe wij vanuit de uitvoering ( het paarse kwadrant: vergunningverlening, toezicht; handhaving hoort hier m.i. ook bij) de terugkoppeling geven naar beleidsontwikkeling. (Dus hoe geven we vorm aan het oranje kwadrant?) Welke gegevens zijn nodig om het beleid bij te stellen wat moeten we registreren in het kader van monitoring? Jullie geven aan dat je de beleidscyclus gelijk wilt laten lopen met de Raadscyclus, het is goed om er nu al over na te denken wat je van ons verwacht en afspraken te maken over monitoring en rapportage. Tot slot willen we graag betrokken blijven bij de beleidsdoorwerking in het omgevingsplan, om op die manier bij te dragen aan een betere uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van regels en ook vanuit onze deskundigheid op het gebied van milieuzaken, archeologie en cultuurhistorie kunnen wij jullie daarbij ondersteunen. - GGD Bedankt voor het sturen van de nieuwe versie van de ontwerp Omgevingsvisie.

De GGD heeft er al uitgebreid gereageerd op de concept omgevingsvisie. We zien op verschillende plekken in de visie ook dat er toevoegingen zijn gedaan m.b.t. gezondheidsbevordering en bescherming in de fysieke leefomgeving, 17

dus daar ben we erg tevreden mee! De enige vraag die we nog hebben gaat over het percentage groen in nieuwbouwwijken. Er staat genoemd dat de gemeente een verplichting gaat opleggen op het percentage, wat ik heel positief vind, maar hoe bepaald de gemeente dat percentage? En gaat dit ook officieel vastgelegd worden in een planregel in het Omgevingsplan? Succes nog met de laatste lootjes, en mochten er zaken in de toekomst zijn waarbij wij vanuit de GGD iets kunnen betekenen m.b.t. advisering of ondersteuning dan weet je ons te vinden. Provincie Gelderland Inhoud van de Omgevingsvisie De Omgevingsvisie is nieuw en is een van de instrumenten uit de Omgevingswet die in juli 2022 in werking treedt. De Omgevingsvisie van Neder-Betuwe is een visie op hoofdlijnen voor uw hele gemeente. U kiest ervoor in haar eerste omgevingsvisie het recent geharmoniseerde beleid als uitgangspunt te nemen. De ruimtelijke weergave hiervan is opgenomen in de omgevingsvisie. Daarnaast heeft deze eerste omgevingsvisie een agenderende functie voor onderwerpen die een nadere afweging vragen. Provinciaal belang In de Omgevingsvisie spelen provinciale belangen een rol. U heeft deze belangen goed meegewogen in uw visie. Uw visie draagt bij aan de door ons gewenste thema’s en ambities (als biodiversiteit, klimaat, circulair e.d.) uit onze Omgevingsverordening en -visie van de provincie Gelderland.

De visie is zorgvuldig tot stand gekomen, waarbij u oog en oor had/heeft voor bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden. Wij willen u het volgende meegeven Vanuit die richtinggevende punten in uw visie kunt u op specifieke ontwikkelingsgebieden of onderwerpen een programma maken, een zogenaamde beleidsuitwerking. Wij gaan ervan uit dat u ten behoeve van de te maken ruimtelijke keuzes binnen uw gemeente aan de slag gaat via thematische danwel gebiedsgerichte programma’s. Voor zover daar provinciale belangen aan de orde zijn worden wij daar graag bij betrokken. Om zo samen met u een bijdrage te kunnen leveren aan plannen en ideeën voor de fysieke leefomgeving in uw gemeente en regio. Te denken valt aan de landbouwontwikkelingsgebieden ten behoeve van de fruit- en laanboomteelt (containerteelt) en de gemeente en buurgemeenten. Ook vinden wij landschapsbelang belangrijk, te denken valt aan het belang van het Nationaal Landschap Rivierengebied dat in uw gemeente aanwezig is bij Lede, Oudewaard, Hemmen. Ten aanzien van de landschappelijke inpassing (kwaliteiten oeverwallen/komgronden) willen we jullie ter inspiratie wijzen op de Streekgids Betuwe Tielerwaard (deel: gekanaliseerde Linge). Verder zijn wij bijvoorbeeld benieuwd naar de mogelijke (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen in de werklocaties (kantoren/’t Panhuis i.r.t.

RPW Rivierenland) en welke keuzes daarin worden gemaakt. Uw Omgevingsvisie is overzichtelijk en fraai vormgegeven. Wij complimenteren u met deze visie. Wij wensen u veel succes met het vervolg van de Omgevingsvisie Neder-Betuwe.

18