Bijlage 3 - Natuurtoets Sovon

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

Sovon Vogelonderzoek Nederland

Sovon-rapport 2023/86 Dit rapport is opgesteld in opdracht van Solinoor Innovative Energy Solutions

1

Sovon-rapport 2023/86

Colofon © Sovon Vogelonderzoek Nederland 2023

 Dit rapport is samengesteld in opdracht van Solinoor

 Wijze van citeren: Sovon Vogelonderzoek Nederland 2023. Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten. Sovon-rapport 2023/86. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.

 Foto’s omslag: Harvey van Diek ISSN-nummer: 2212 5027 Sovon Vogelonderzoek NederlandToernooiveld 16525 ED Nijmegen e-mail: info@sovon.nl website: www.sovon.nl Niets uit dit rapport mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt d.m.v. druk, fotokopie, microfilm, of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Sovon en/of opdrachtgever.

2

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

Inhoud ϭ͘

/E>//E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϰ ϭ͘ϭ ϭ͘Ϯ ϭ͘ϯ ϭ͘ϰ

Ϯ͘

E>//E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϰ W>EE>Kd/͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϰ d/>E/shEsK>>/',/͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϳ >^t/:Z͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϳ

dKd^/E'^<Z͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϴ Ϯ͘ϭ >/''/E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϴ Ϯ͘Ϯ tdEdhhZ^,ZD/E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϵ Ϯ͘Ϯ͘ϭ EĂƚƵƌĂϮϬϬϬͲŐĞďŝĞĚĞŶ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϵ Ϯ͘Ϯ͘Ϯ ^ŽŽƌƚďĞƐĐŚĞƌŵŝŶŐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϵ Ϯ͘ϯ Zh/Dd>/:<sZKZE/E''>Z>E͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϬ Ϯ͘ϯ͘ϭ 'ƌŽĞŶĞKŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐƐnjŽŶĞ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϬ Ϯ͘ϯ͘Ϯ 'ĂŶnjĞŶƌƵƐƚŐĞďŝĞĚ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϬ

ϯ͘

dKd^/E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϭ ϯ͘ϭ Dd,KEZKEEE͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϭ ϯ͘Ϯ EdhZϮϬϬϬͲ'/E͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϭ ϯ͘Ϯ͘ϭ ĨďĂŬĞŶŝŶŐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϭ ϯ͘Ϯ͘Ϯ DŽŐĞůŝũŬĞĞĨĨĞĐƚĞŶ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϮ ϯ͘Ϯ͘ϯ sĞƌŽŶƚƌĞŝŶŝŐŝŶŐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϮ ϯ͘Ϯ͘ϰ sĞƌnjƵƌŝŶŐĞŶǀĞƌŵĞƐƚŝŶŐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϮ ϯ͘Ϯ͘ϱ ƌŽĞĚǀŽŐĞůƐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϯ ϯ͘Ϯ͘ϲ EŝĞƚͲďƌŽĞĚǀŽŐĞůƐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϱ ϯ͘Ϯ͘ϳ

ĚǀŝĞƐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϴ ϯ͘ϯ ^KKZd^,ZD/E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϴ ϯ͘ϯ͘ϭ DŽŐĞůŝũŬĞĞĨĨĞĐƚĞŶ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϴ ϯ͘ϯ͘Ϯ ĞƐĐŚĞƌŵĚĞƐŽŽƌƚĞŶ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϭϴ ϯ͘ϯ͘ϯ ĚǀŝĞƐ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘ϮϬ ϯ͘ϰ 'ZKEKEdt/<<>/E'^KE͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϭ ϯ͘ϱ 'EEZh^d'/͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϭ

ϰ͘

KE>h^/͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϯ ϰ͘ϭ ϰ͘Ϯ ϰ͘ϯ

ϱ͘

EdhZϮϬϬϬ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϯ ^KKZd^,ZD/E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϯ Zh/Dd>/:<sZKZE/E'͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϰ

>/dZdhhZ͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϱ

/:>'/sZ/:'^d>^KKZdE'>Z>E͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘͘Ϯϲ

3

Sovon-rapport 2023/86

1.

Inleiding

1.1

Aanleiding

Solinoor is voornemens om op de voormalige zandwinplas in de Ochtense Buitenpolder of Gouverneurspolder een drijvend zonne-eiland te realiseren (Figuur 1). Met de realisatie wordt een bijdrage geleverd aan de energietransitie binnen gemeente Neder-Betuwe en aan de Regionale Energiestrategie Fruitdelta Rivierenland. Tevens stelt het omliggende bedrijven in staat hun productie te verduurzamen, doordat de opgewekte duurzame elektriciteit aan hen wordt geleverd. Omdat de beoogde ingreep mogelijk negatieve effecten heeft op beschermde natuurwaarden, is Sovon gevraagd een verkennend onderzoek (ook wel quickscan of natuurtoets genoemd) uit te voeren naar deze mogelijke effecten en de gevolgen vanuit de Wet natuurbescherming en de provinciale omgevingsverordening. Sovon is gevraagd omdat de verwachting is dat effecten op vogelsoorten kunnen optreden. In de Wet natuurbescherming zijn zowel de gebiedsbescherming (Natura 2000-gebieden) en de soortenbescherming opgenomen. Naast de beschermingsregimes voor gebieden en soorten uit de Wet natuurbescherming, is het beschermingsregime voor het Gelders Natuurnetwerk (GNN), de Groene Ontwikkelingszone (GO) en rustgebieden voor winterganzen van belang zoals opgenomen in de Omgevingsverordening (versie januari 2023).

In deze natuurtoets wordt bepaald of negatieve effecten van het voornemen op natuurwaarden kunnen optreden dan wel op voorhand kunnen worden uitgesloten.

Figuur 1 Globale ligging beoogde zonne-eiland nabij Ochten.

1.2

Plan en locatie

Het beoogde zonne-eiland betreft drijvende zonnepanelen op de voormalige zandwinlocatie in de Ochtense Buitenpolder of Gouverneurspolder1. De zonnepanelen hebben een gezamenlijk oppervlak van circa zeven hectare en bedekken daarmee een derde van de zandwinplas (van 20 hectare). De keuze voor deze locatie is gebaseerd op diverse redenen (Solinoor, 2023a): • Door de ontwikkeling van een zonne-eiland op water gaat geen landbouwgrond of natuur verloren; • De plas is groot genoeg om een rendabel zonne-eiland op te realiseren; • Er zijn maar heel beperkt omwonenden (10 woningen op ten minste 650 meter afstand) die zicht hebben op de plas;

1 In de rapportage wordt verder alleen de beschrijving Gouverneurspolder gebruikt.

4

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

• •

Recreatie op en om de plas beperkt zich tot sportvisserij, enkele wandelaars en een klein strandje aan de oostzijde. De Waal is geen echte rivier voor de pleziervaart en pleziervaart op de plas is niet toegestaan; Door de grote diepte van de plas is de invloed op het onderwater- en bodemleven naar verwachting beperkt.

Naast de uitgangspunten voor de locatiekeuze en diverse technische voorwaarden, zijn voor deze natuurtoets vooral de ruimtelijke voorwaarden relevant. In het Visieboek (Solinoor, 2023a) zijn de volgende ruimtelijke voorwaarden opgenomen: • Het zonne-eiland dient het huidige gebruik van de plas zo min mogelijk te belemmeren (sportvisserij, strandje); • De plas dient bereikbaar te blijven vanaf de Waal waardoor de invaart vrij dient te worden gehouden; • Direct zicht op de zonnepanelen wordt zo veel mogelijk beperkt en de openheid wordt behouden; • Het zonneveld wordt achter de oever van de Waal geplaatst om de golfslag en het zicht vanaf de Waal op het zonne-eiland te beperken; • Het zonne-eiland wordt zo goed mogelijk ingepast in het omliggende landschap, daarin speelt kleurgebruik en de hoogte van de panelen een belangrijke rol.

De voormalige zandwinplas met aangrenzend grasland in de Gouverneurspolder, zicht naar het oosten.

Dit resulteert in een ontwerp waarbij het oostelijke deel van de plas gebruikt wordt voor het drijvende zonne-eiland. Het plan is daarbij om de vijf meter dieptelijn te hanteren. Dit omdat beneden deze diepte minder plantengroei is (door te weinig licht), waardoor de realisatie de waterkwaliteit minder aantast en de ecologische waarde van de oeverzone behouden blijft. De zuidoosthoek resulteert ook in de minste zichtbaarheid vanuit Ochten, worden vissers en recreanten van het strandje niet belemmert en blijft de invaart van de plas toegankelijk. Voor de beoordeling is verder uitgegaan dat geen verlichting toegepast wordt, er geen barrières in de vorm van hekwerken of rasters geplaatst worden die passage door fauna kunnen verhinderen en geen andere bouwwerken in de uiterwaarden gerealiseerd worden. De realisatie van het drijvende zonneeiland vindt op hoofdlijnen als volgt plaats. De benodigde materialen (zoals drijvers, ankers, zonnepanelen, bekabeling, bouwmachines) worden met vrachtwagens naar de locatie gebracht. Afhankelijk van het gewicht van het materiaal en materieel wordt op de Waalbandijk of op de landbouwweg die vanaf de Waalbandijk langs de zandwinplas loopt gelost. Het lossen vindt plaats met heftrucks/bobcats. Er wordt aan de oever van de zandwinplas een werkterrein ingericht. Mogelijke locaties hiervoor zijn in de noordoost- of in de noordwesthoek.

De afstand tussen de landbouwweg en het werkterrein bedraagt ongeveer 35 meter. Hier worden de materialen opgeslagen, is een bouwkeet aanwezig en is ruimte om de drijvers met de zonnepanelen te assembleren. In verband met diefstal wordt op locatie geen grote opslag toegepast, maar wordt aangevoerd materiaal direct verwerkt. De benodigde werkruimte blijft hierdoor ook beperkt. Zie onderstaand opgenomen kaart. De ankers worden in/op de bodem van de plas geplaatst. De verankering vindt plaats met een kraan op een drijvend ponton. Aan de ankers worden de ankerlijnen bevestigd. De panelen worden op locatie aan 5

Sovon-rapport 2023/86

elkaar gemonteerd en dan het water op geduwd, waarna de volgende rij panelen wordt gekoppeld en de werkwijze herhaald wordt. De deelsystemen van drijvers met de zonnepanelen worden via een schans te water gelaten en per boot naar de gewenste locatie versleept en aan de verankering verbonden. Op het water worden de verschillende deelsystemen aan elkaar verbonden. De totale bouwtijd is beperkt en wordt ingeschat op circa drie maanden. Op geen moment wordt in of nabij de strangen en ondiepe plassen gewerkt. Na afronding wordt een kabelverbinding gerealiseerd voor de aansluiting van het zonne-eiland om de opgewekte energie af te voeren. De exacte route van de kabel is nog niet bekend, maar de kabel wordt middels een boring onder de Waal direct op Excluton aangesloten. Hiertoe wordt een plan inclusief de bijbehorende vergunningen en toestemmingen gemaakt. Vanwege de netcongestie is aansluiten op het landelijke net voorlopig niet mogelijk. Wanneer in de toekomst de mogelijkheid komt om op het net aan te sluiten, wordt op dat moment het tracé bepaald en worden de benodigde onderzoeken uitgevoerd. Zelfde geldt voor het aansluiten op een eventuele toekomstige energie-hub in de regio.

Mogelijke werklocatie

Referentie bouwterrein en werkzaamheden Zaltbommel

6

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

1.3

Detailniveau en volledigheid

Deze natuurtoets is een analyse van de mogelijke effecten op beschermde natuurwaarden en is uitgevoerd op globaal niveau. Het vormt geen uitputtend onderzoek, zo zijn geen soortgerichte veldinventarisaties uitgevoerd. Wel is op 30 maart 2023 de planlocatie bezocht om inzicht te krijgen van de ligging en omvang, vegetaties en mogelijk gebruik door soorten. Het geeft hiermee inzicht in welke beschermde natuurwaarden mogelijk hinder ondervinden of van welke onderdelen nog te weinig kennis is en nader onderzoek naar nodig is. Effecten op de beschermde gebieden en soorten worden bepaald op basis van bij Sovon aanwezige gegevens en kennis over de (vogel)soorten in het studiegebied en indien noodzakelijk aangevuld met expert judgement.

1.4

Leeswijzer

Bovenstaande ontwerpvoorwaarden, gecombineerd met het visieboek Zonnewaal Ochten (Solinoor, 2023a) vormen het uitgangspunt voor deze natuurtoets. Na een korte toelichting op het wettelijke en beleidskader, wordt als eerste wordt ingegaan op de mogelijke effecten in relatie tot het Natura 2000gebied Rijntakken. Vervolgens wordt beschreven of en zo ja welke beschermde soorten bekend zijn van de planlocatie en of verstoring van soorten of vernietiging van leefgebied kan optreden. Tot slot wordt ingegaan op de gevolgen van de ligging in het GO en het rustgebied voor ganzen.

7

Sovon-rapport 2023/86

2. Toetsingskader 2.1 Ligging De ontwikkellocatie ligt in de uiterwaarden van de Waal, binnen de begrenzing van het Natura 2000gebied Rijntakken, dat hier alleen als Vogelrichtlijngebied begrensd is (Figuur 1). De zandwinplas is tevens onderdeel van gebied dat begrensd is als Groene Ontwikkelzone (GO), waarbij de oeverzone en enkele aangrenzende percelen begrensd zijn binnen het Gelders Natuurnetwerk (GNN) (Figuur 3). De Waaluiterwaarden ter hoogte van het plangebied zijn ook geheel begrensd als rustgebied voor winterganzen, exclusief het open water van de plas (Figuur 3). Dit betekent dat zowel de Wet natuurbescherming als de Omgevingsverordening Gelderland relevant zijn.

Figuur 2 Ligging beoogde zonne-eiland nabij Ochten en de begrenzing van het Natura 2000-gebied Rijntakken.

Figuur 3 Ligging beoogde zonne-eiland nabij Ochten en de begrenzing van het GNN, de GO en Ganzenrustgebied.

8

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

2.2 Wet natuurbescherming 2.2.1

Natura 2000-gebieden

In de Wet natuurbescherming zijn specifieke regels voor het beheer en de bescherming van Natura 2000-gebieden vastgelegd. Deze volgen uit de op Europees niveau vastgelegde Vogelrichtlijn (1979) en Habitatrichtlijn (1992). Het belangrijkste rechtsgevolg van de aanwijzing als Natura 2000-gebied is dat een vergunningsplicht geldt voor alle activiteiten die mogelijk schade kunnen toebrengen aan een gebied voor zover de instandhoudingsdoelstellingen van habitats en/of soorten daardoor negatief beïnvloed kunnen worden. Dit geldt zowel voor activiteiten binnen het Natura 2000-gebied als voor activiteiten die buiten het gebied plaatsvinden, maar wel invloed hebben op de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied (externe werking). Voor projecten die afzonderlijk, of in cumulatie, kunnen leiden tot aantasting van de natuurlijke kenmerken kan geen vergunning worden verleend, tenzij de ADC-toets succesvol kan worden doorlopen. Wanneer uit een voortoets (formeel geen wettelijk instrument maar een hulpmiddel) blijkt dat negatieve effecten op voorhand niet kunnen worden uitgesloten, dient een Passende beoordeling te worden uitgevoerd.

In de Passende beoordeling wordt de best beschikbare wetenschappelijke kennis gebruikt om alle aspecten van de activiteit in beeld te brengen die op zichzelf of in combinatie met andere activiteiten effecten kunnen hebben op het Natura 2000-gebied, in het licht van de instandhoudingsdoelstellingen voor dat gebied. Over de inhoud en werkwijze bij het opstellen van een Passende Beoordeling wordt in deze toetsing niet nader ingegaan. 2.2.2

Soortbescherming

Ook zijn in de Wet natuurbescherming voor specifieke soorten beschermingsmaatregelen opgenomen. Het gaat daarbij om in het wild levende soorten, die opgenomen zijn in de Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn (specifiek Bijlage IV) en zogenaamde ‘andere soorten’. De bescherming gaat grotendeels via verbodsbepalingen, waarin bepaald is dat beschermde plantensoorten niet geplukt, uitgestoken of verzameld en beschermde diersoorten niet gedood, gevangen of verontrust mogen worden. Daarnaast is het verboden om de relevante leefomgeving van beschermde soorten, zoals nesten en holen, te beschadigen, te vernielen of te verstoren. Het gaat daarbij om de artikelen 3.1 Vogelrichtlijnsoorten, 3.5 Habitatrichtlijnsoorten en 3.10 Andere soorten uit Wet natuurbescherming. Daarnaast geldt de algemene zorgplicht voor alle in het wild levende planten en dieren (artikel 1.11). Voor het eventueel verstoren van individuen of de leefomgeving dient een ontheffing op de verbodsbepalingen verkregen te worden. Een ontheffing kan alleen verkregen worden wanneer aangetoond is dat middels maatregelen het negatieve effect op de soort gemitigeerd of gecompenseerd wordt. De provincies en het Rijk hebben in verordeningen uit de lijst van ‘andere soorten’, soorten aangewezen waarvoor een vrijstelling geldt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Voor deze soorten is geen ontheffing van verbodsbepalingen meer nodig.

Deze lijst met vrijgestelde soorten kan per bevoegd gezag (per provincie of RVO) verschillen. Voor soorten waarvoor geen vrijstelling geldt, moet een ontheffing worden aangevraagd. Of een ontheffing kan worden verleend, hangt af of voldaan wordt aan voorwaarden, welke verschillen per beschermingscategorie. Omdat de planlocatie in de provincie Gelderland ligt, is deze provincie ook het bevoegd gezag voor dit project. In de provincie Gelderland geldt een algemene vrijstelling ten behoeve van ruimtelijke ingrepen voor zestien zoogdiersoorten en vijf amfibiesoorten (Bijlage I). In deze natuurtoets wordt onderzocht of en zo ja, welke beschermde plant- en diersoorten op de planlocatie voor kunnen komen en of sprake kan zijn van verstoring van individuen of aantasting van leefgebied. Het betreft geen soortgerichte inventarisatie of ontheffingsaanvraag.

9

Sovon-rapport 2023/86

2.3 Ruimtelijke Verordening Gelderland 2.3.1

Groene Ontwikkelingszone

De Groene Ontwikkelingszone (GO) is een eigen aanduiding binnen de Omgevingsverordening. Dit betreft gebied dat tussen en rondom het daadwerkelijke GNN ligt. Het bestaat uit terreinen met een andere bestemming dan bos of natuur, maar door de ligging wel een relatie hebben met de natuurgebieden van het GNN. Binnen de GO gelden specifieke regels. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn wel mogelijk binnen de GO, maar daarbij dienen ook de kernkwaliteiten van het betreffende gebied versterkt te worden door het realiseren van natuur- en landschapselementen. De mate en omvang zijn afhankelijk van de ontwikkeling en de verwachte impact. In deze natuurtoets wordt onderzocht in welke mate een impact op de GO optreedt en welke mogelijke kernkwaliteiten hier versterkt kunnen worden. De berekening en uitwerking is door bureau SRO nader uitgewerkt (SRO, 2023). 2.3.2

Ganzenrustgebied

De voorwaarden voor ruimtelijke ontwikkelingen binnen de begrenzing van Ganzenrustgebied zijn beschreven in artikel 2.51b van de Omgevingsverordening: Artikel 2.51b (bescherming Ganzenrustgebied) Voor zover een bestemmingsplan betrekking heeft op een Ganzenrustgebied laat het een nieuwe activiteit of ontwikkeling alleen toe als: a. uit onderzoek blijkt dat deze activiteit of ontwikkeling wordt uitgevoerd op een locatie waar de nadelige gevolgen voor de functie als rustgebied voor overwinterende ganzen zoveel mogelijk worden beperkt; en b. na uitvoering minimaal 500 hectare in het betreffende Ganzenrustgebied overblijft.

10

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

3.

Toetsing

3.1 Methode en bronnen Voor het onderzoek is een veldbezoek en een bureauonderzoek uitgevoerd. Het veldbezoek is primair bedoeld om een beeld van het plangebied te krijgen en een zogenaamde habitatsgeschiktheidsbeoordeling uit te voeren. Hiermee wordt inzichtelijk welke beschermde soorten mogelijk in het plangebied voorkomen en of aanwezigheid van soorten uitgesloten kan worden. Het betreft nadrukkelijk geen soortgerichte inventarisatie. Het bureauonderzoek is gebruikt om bestaande informatie over het voorkomen van broed- en nietbroedvogelsoorten met een instandhoudingsdoelstelling en beschermde plant- en diersoorten te verzamelen om zo te kunnen oordelen of aanvullende, soortgerichte onderzoeken nodig zijn om daarmee te kunnen bepalen dat negatieve effecten op beschermde soorten kunnen optreden. Voor de Natura 2000-vogelsoorten is onder andere gekeken in de database van Sovon (Netwerk Ecologische Monitoring Watervogels en Slaapplaatsen). Hieruit blijkt dat het plangebied niet geteld wordt binnen het slaapplaats-project. Wel zijn van afgelopen jaren watervogeltellingen 2 (telgebied RG5150) (Sovon, 2023). Ook de eerdere toetsing voor de herinrichting van de hele uiterwaard (Van Els et al, 2018) is hiervoor goed bruikbaar. Voor beschermde soorten is daarnaast gebruik gemaakt van openbaar beschikbare bronnen3 en eerdere onderzoeken (Van der Molen, 2008, Kurstjens, 2018).

Hieruit blijkt dat binnen de begrenzing van het plangebied en in de omgeving daarvan enkele beschermde soorten bekend zijn. Het gaat echter hoofdzakelijk om soorten waarvoor een vrijstelling geldt. Per soortgroep wordt in paragraaf 3.3 kort ingegaan op mogelijke aanwezigheid en welke gevolgen dat zou hebben.

3.2 Natura 2000-gebieden 3.2.1 Afbakening Doordat de zandwinplas geheel binnen de begrenzing van het Natura 2000-gebied Rijntakken ligt, zijn effecten op de natuurlijke kenmerken niet op voorhand uit te sluiten. Het Natura 2000-gebied Rijntakken heeft instandhoudingsdoelstellingen voor 14 (sub)habitattypen, 12 habitatrichtlijnsoorten, 12 broedvogels en 26 niet-broedvogels (Ministerie van LNV, 2022). Het plangebied is alleen begrensd als Vogelrichtlijngebied, de meest nabije Habitatrichtlijnbegrenzing ligt op circa zeven kilometer stroomopwaarts van de Waal bij Winssen of op ruim vier kilometer ten noorden op de noordoever van de Rijn (Blauwe Kamer). In principe dienen de doelen voor de Habitatrichtlijn exclusief binnen de begrenzing van het Habitatrichtlijngebied gerealiseerd te worden. In de delen van het Natura 2000-gebied die alleen begrensd zijn als Vogelrichtlijngebied, is toetsing aan de Habitatrichtlijndoelen dan ook niet aan de orde. Uitzondering op deze lijn vormt Kamsalamander. Een goede instandhouding van Kamsalamander is alleen mogelijk wanneer naast behoud en uitbreiding van het leefgebied in Habitatrichtlijngebied ook het leefgebied in delen van het Vogelrichtlijngebied (en zelfs buiten het Natura 2000 gebied) wordt behouden en versterkt (Provincie Gelderland, 2018).

2 Het Watervogeltelproject is onderdeel van het NEM (Netwerk Ecologische Monitoring) en is een gestandaardiseerde

telling van niet-broedvogels in Nederland. Hierin wordt volgens een vastgesteld protocol, met een vaste regelmaat en methode (minimaal) maandelijks geteld. Door de gestandaardiseerde werkwijze zijn deze tellingen bruikbaar voor bijvoorbeeld trendberekeningen van populaties en de gebruiksintensiteit van gebieden. Dit betekent ook dat niet alle in een gebied aanwezige soorten ook altijd waargenomen worden bij deze tellingen. Door de standaardisering kan wel gesteld worden dat een gebied voor soorten die veel of geregeld vastgesteld worden, belangrijker is dan voor soorten die incidenteel en/of in een laag aantal worden waargenomen. Hier wordt in de verwerking van de gegevens rekening mee gehouden. 3 verspreidingsatlas.nl, zoogdiervereniging.nl, ravon.nl, vlinderstichting.nl

11

Sovon-rapport 2023/86

Negatieve effecten op de doelen van de Habitatrichtlijn zijn gezien de afstand en het beoogde plan op voorhand uit te sluiten. Uitzondering hierop is zoals hierboven benoemd Kamsalamander en mogelijke gevolgen van stikstofdepositie. Kamsalamander is echter niet bekend uit de Gouverneurspolder en hier is ook geen geschikt leefgebied aanwezig. De zandwinplas zelf is zeker niet geschikt en de noordelijker gelegen strang wordt ook niet als geschikt beoordeeld gezien de omvang en daarmee verwachte aanwezigheid van vis. Negatieve effecten op Kamsalamander worden op voorhand uitgesloten. 3.2.2 Mogelijke effecten Omdat de ontwikkeling binnen de begrenzing van Natura 2000-gebieden plaatsvindt, kan sprake zijn van directe negatieve effecten. Hierbij moet onderscheid gemaakt worden tussen de aanleg- en de gebruiksfase. De toetsingsbasis voor de mogelijke effecten vormt de zogenaamde Effectenindicator4, waarin informatie staat over de gevoeligheid van beschermde soorten en habitattypen voor de meest voorkomende storende factoren (Broekmeyer, 2006). De effectenindicator is een hulpmiddel voor initiatiefnemers, vergunningverleners en planmakers die te maken krijgen met activiteiten in of nabij Natura 2000-gebieden en waarmee mogelijke schadelijke effecten ten gevolge van de activiteit en plannen kunnen worden verkend.

Hoewel de benoemde factoren generiek zijn, kunnen voor onderhavig plan diverse storingsfactoren op voorhand al worden uitgesloten, zoals onder andere gevolgen door verzilting, verdroging of vernatting. Op basis van het planontwerp (Solinoor, 2023a), zijn de volgende effecten onderscheiden die mogelijk kunnen optreden: x Oppervlakteverlies en versnippering (aanlegfase en gebruiksfase); x Verzuring en vermesting (aanlegfase); x Verontreiniging (gebruiksfase); x Verstoring door geluid, licht en trillingen (aanlegfase); x Optische verstoring (aanlegfase en gebruiksfase); x Mechanische effecten (aanlegfase en gebruiksfase). Door het type ontwikkeling is sprake van overlap tussen de gevolgen van aanleg en gebruik, zoals bijvoorbeeld oppervlakte verlies. Het verlies treedt initieel op gedurende de realisatie, maar is in de gebruiksfase net zo aanwezig. Ook kunnen sommige effecten ondergeschikt zijn aan andere effecten. Verstoring van gebied dat uiteindelijk geheel ingericht wordt, is door deze inrichting ondergeschikt en daarmee niet relevant. Samenvallende factoren worden slechts eenmalig behandeld. Door het type ontwikkeling is sprake van overlap tussen de gevolgen van aanleg en gebruik, zoals bijvoorbeeld oppervlakte verlies. Het verlies treedt initieel op gedurende de realisatie, maar is in de gebruiksfase net zo aanwezig.

Ook kunnen sommige effecten ondergeschikt zijn aan andere effecten. Verstoring van gebied dat uiteindelijk geheel ingericht wordt, is door deze inrichting ondergeschikt en daarmee niet relevant. Samenvallende factoren worden slechts eenmalig behandeld. 3.2.3 Verontreiniging Verontreiniging door verwering van panelen of andere materialen is niet aan de orde; de panelen, drijvers en verankering zijn statische objecten die geen emissies hebben naar het water of de lucht. De drijvers zijn geschikt voor toepassing op drinkwaterbassins. De materialen die voor verankering worden gebruikt zijn beton, gegalvaniseerd staal en touw (bijvoorbeeld polyester of dyneema). De wijze van werken en de toepassing van materialen wijkt niet af van de wijze waarop vele andere drijvende zonneparken in Nederland (en in het buitenland) zijn gerealiseerd. De kans op calamiteiten wordt erg klein geacht, er wordt gewerkt in overeenkomst met standaarden die voor vergunningverlening maar ook voor financiering en verzekering gelden (zoals scope-12 certificering). 3.2.4 Verzuring en vermesting De gevolgen van vermesting worden, gezien de actualiteit ten aanzien van stikstofdepositie en de huidige overbelasting van veel Natura 2000-gebieden, apart behandeld. Ook omdat het soortgroep- of Natura 2000-gebied overstijgend is.

4 https://www.synbiosys.alterra.nl/bij12/effectenindicator.aspx.

12

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

Het zonne-eiland zelf kent geen emissies van vermestende of verzurende stoffen, zoals stikstof. Na realisatie is nauwelijks sprake van enige vorm van emissie, alleen bij (beperkte) onderhoudswerkzaamheden kan sprake zijn van stikstofuitstoot door bijvoorbeeld de auto van de onderhoudsmedewerker. Emissies van een auto zijn niet meetbaar op het relevante beoordelingsniveau. Na realisatie is geen sprake van enige vorm van emissie. Bij de realisatie kan wel sprake zijn van emissies door verkeer of werkzaamheden op locatie. Emissies hiervan kunnen tot over grote afstand reiken, waardoor ook depositie plaats kan vinden op verderaf gelegen, voor stikstof gevoelige habitattypen, leefgebieden of andere Natura 2000-gebieden. Hoewel het plangebied alleen begrensd is als Vogelrichtlijngebied en het meest nabijgelegen Habitatrichtlijngebied op circa vier kilometer ligt, zijn in de Gouverneurspolder ook enkele percelen begrensd als stikstofgevoelig leefgebied (Aerius monitor, 2023). Hier blijkt een kleine overschrijding van de kritische depositiewaarde op te treden. Op dit moment wordt elke toename van stikstofdepositie op habitattypen of leefgebieden met een overschrijding als significant gezien. Door Solinoor is een Aerius-berekening uitgevoerd (SRO, 2023). Hieruit blijkt dat geen sprake is van meetbare stikstofdepositie op hiervoor gevoelige habitattypen of leefgebieden.

Omdat geen sprake is van een berekende toename op een overbelast hexagoon, zijn verdere stappen niet nodig. 3.2.5 Broedvogels Oppervlakteverlies, versnippering en mechanische effecten Volgens de leefgebiedenkaart van de provincie Gelderland (Provincie Gelderland, 2023b), vormt de planlocatie en de directe omgeving geschikt leefgebied van Aalscholver, Dodaars, Porseleinhoen, Kwartelkoning, Watersnip, Zwarte Stern, IJsvogel, Oeverzwaluw en Blauwborst. Op basis van de terreinkenmerken (vastgesteld bij een locatiebezoek op 30 maart 2023) en openbaar beschikbare, recente luchtfoto’s wordt echter gesteld dat de zandwinplas en de oeverzones geen geschikt broedgebied vormen. De aangewezen broedvogelsoorten van het Natura 2000-gebied Rijntakken zijn allemaal gebonden aan opgaande moeras- of rietvegetaties, hooilanden en/of bos. De oeverzone van de plas is open en bestaat uit kaal zand en matig voedselrijk grasland, met alleen op de zuidoever enige begroeid van wilgenopslag. Deze begroeide oeverstrook is zeer smal en ligt tegen een wandelpad en de Waal, waardoor dit geen geschikt broedgebied is. Zwarte stern maakt wel drijvende nesten op open water, maar dat zijn in de regel besloten, kleine wateren, de zandwinplas voldoet niet aan deze voorwaarden. In potentie kunnen de oevers zich ontwikkelen tot broedgebied van bijvoorbeeld blauwborst of oeverzwaluw.

Daarvoor is een gewijzigd beheer en gebruik van de oeverzone wel noodzakelijk (weren betreding en ontwikkeling rietvegetatie of steilranden). De doelstellingen voor beide soorten wordt op dit moment ruim gehaald (Provincie Gelderland, 2018, Sovon, 2023), een uitbreiding van het oppervlak leefgebied is niet noodzakelijk om de instandhoudingsdoelstelling te bereiken. Het open water kan wel foerageergebied zijn voor bijvoorbeeld Aalscholver of Oeverzwaluw. Door de zonnepanelen neemt het oppervlak potentieel foerageergebied boven water af. Door de diepte en de omvang (golfwerking) van de plas is deze in de huidige situatie van beperkte waarde, het aandeel insecten voor Oeverzwaluw is boven dergelijk open en diep water beperkt. De minder diepe oeverzones blijven beschikbaar als foerageergebied. Of het aandeel vis wijzigt door het zonne-eiland, is lastig te stellen. Door minder lichtinval kan het deels minder geschikt zijn, maar ten opzichte van de diepe, structuurloze put kunnen de drijvers, zeker gecombineerd met zogenaamde biohutten (BügelHajema, 2023) ook beschutting en structuur aanbrengen waar vissen van profiteren. De verwachting is dat het plan niet leidt tot beperking die van invloed zal zijn op de instandhoudingsdoelstelling van Oeverzwaluw en Aalscholver. Het plangebied betreft het open water van een voormalige zandwinplas.

Volgens het ontwerp worden de oeverzones niet bebouwd of anderzijds aangetast, waardoor van aantasting van broedgebied geen sprake is. De draagkracht van het Natura 2000-gebied Rijntakken als broedgebied wordt niet aangetast of beperkt. Verstoring De aanwezigheid van het zonne-eiland (in de gebruiksfase) kan verstorend zijn door de fysieke aanwezigheid van niet-natuurlijke objecten, waardoor soorten ook het omliggend gebied gaan mijden. Omdat de zandwinplas en de oeverzones in de huidige situatie geen broedgebied vormen, is van direct zicht vanuit broedgebied op de panelen geen sprake. Vanaf de graslanden en de noordelijk gelegen strang is het zonne-eiland niet zichtbaar en zal optische verstoring ook niet aan de orde zijn. 13

Sovon-rapport 2023/86

Afhankelijk van de werkwijze van de aanleg kan lokaal wel aantasting zijn van de oeverzone door bouwwerkzaamheden. Dit geldt ook voor de realisatie van de kabelverbinding van het zonne-eiland naar de zuidzijde van de Waal. Verstoring door geluid, licht of trillingen of aanwezigheid van mensen of materieel gedurende de aanlegfase reiken verder dan alleen de planlocatie. Dit is alleen aan de orde gedurende de realisatie, na aanleg vindt geen verstoring meer plaats. De aangrenzende graslanden vormen mogelijk geschikt broedgebied voor Kwartelkoning. Uit het rapport Herstelplan leefgebied voor de Kwartelkoning in het Natura 2000-gebied Rijntakken (Koffijberg et al, 2022) blijkt dat uit de uiterwaarden bij Ochten geen territoria bekend zijn in de afgelopen twintig jaar. In het Natura 2000-beheerplan wordt gesteld dat het oppervlak potentieel geschikt broedgebied niet het knelpunt lijkt te zijn, maar dat de kwaliteit mogelijk deels beperkend is door beheer of verstoring (Provincie Gelderland, 2018). Het instandhoudingsdoel van 160 broedpaar voor de gehele Rijntakken is overigens nooit gehaald (Sovon, 2023). Wanneer voor de aanlegwerkzaamheden delen van deze percelen gebruikt worden voor bouw of opslag van materieel, kan dit leiden tot een tijdelijke afname van het oppervlak potentieel broedgebied.

Gezien de beperkte omvang van het benodigde oppervlak, is het aannemelijk dat dit binnen het al verstoorde oppervlak ligt door recreatief gebruik van de polderweg of het strandje. Omdat het om een tijdelijke verstoring gaat, is van permanent oppervlakteverlies of versnippering van broedgebied geen sprake. Wanneer de werkzaamheden buiten het broedseizoen uitgevoerd worden, is ook geen sprake van een tijdelijke afname. Dit geldt ook voor de realisatie van de gestuurde boring voor de kabelverbinding naar de zuidzijde van de Waal naar Excluton. Omdat de verstoring door geluid of optische verstoring verder reikt dan alleen de planlocatie, is ook het gebied langs de oude strang, ten noorden van de zandwinplas, mogelijk relevant. Dit gebied is wel geschikt als broedgebied voor Dodaars, IJsvogel en Blauwborst. Van de overige broedvogelsoorten is geen potentieel geschikt broedhabitat aanwezig en zijn ook geen broedgevallen bekend (Kurstjens, 2018 en Van Els et al, 2018). De afstand van de planlocatie tot deze strang (> 450 meter) is dusdanig dat de genoemde soorten geen hinder zullen ondervinden van de werkzaamheden. Mede omdat het gebied al toegankelijk is over de Oude Veerweg en de strang ook binnen de bestaande verstoringszone van Waalbanddijk ligt. Wanneer de werkzaamheden buiten het broedseizoen uitgevoerd worden, is geen sprake van verstoring.

Dit geldt ook voor de werkzaamheden van de gestuurde boring voor de kabelverbinding van het park naar de aansluiting op Excluton. Conclusie Samengevat wordt gesteld dat het beoogde plan niet leidt tot verlies of verstoring van het oppervlak beschikbaar of potentieel geschikt broedgebied van, voor het Natura 2000-gebied Rijntakken aangewezen broedvogels. De draagkracht van het gebied neemt niet af. Wanneer de realisatie plaatsvindt buiten het broedseizoen, is ook van tijdelijke effecten geen sprake en is een nadere beoordeling niet aan de orde. Wanneer wel in het broedseizoen gewerkt wordt, is een meer kwantitatieve beoordeling nodig van de verwachte mate van verstoring.

De polderweg direct ten noorden van de zandwinplas.

14

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

3.2.6 Niet-broedvogels Volgens de leefgebiedenkaart van de provincie Gelderland (Provincie Gelderland, 2023b), vormt de planlocatie en de directe omgeving ook geschikt leefgebied voor het merendeel van de aangewezen nietbroedvogels. Ook de telgegevens van de watervogeltellingen geven het beeld dat in de uiterwaarden veel van de aangewezen niet-broedvogels aangetroffen worden (Sovon, 2023). De terreinkenmerken (vastgesteld bij een locatiebezoek op 30 maart 2023) bevestigen dit beeld. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen soorten die gebruik van open water en soorten van grasland, waarbij een deel van de soorten beiden benut. De 26 aangewezen niet-broedvogels zijn ingedeeld in soortgroepen (viseters, zwanen, ganzen, eenden, Meerkoet en steltlopers). Per soortgroep wordt hieronder ingegaan op de functie en mogelijke effecten. Viseters Futen komen geregeld voor op zowat alle plassen van enig formaat in het Natura 2000-gebied Rijntakken, waaronder ook de zandwinplas in de Gouverneurspolder. Aalscholvers foerageren en rusten ook door het gehele Natura 2000-gebied en maken vooral gebruik van de Waaloevers als rustplaats. Door de zonnepanelen neemt het oppervlak potentieel foerageergebied af. Door de diepte van de plas en het ontbreken van structuren is het in de huidige situatie naar verwachting van beperkte waarde.

Dit blijkt ook uit het lage aantal vogels dat bij de watervogeltellingen op de plas vastgesteld is (Sovon, 2023). Een afname van lichtinval door het drijvende zonne-eiland kan tot een verminderde geschiktheid leiden, maar ten opzichte van de diepe, structuurloze put kunnen de drijvers en de geplande zogenaamde biohutten onder de drijvers ook juist beschutting en structuur aanbrengen waar vissen en daarmee de viseters, van profiteren. In het Natura 2000-beheerplan (Provincie Gelderland, 2018) wordt gesteld dat door diverse projecten in het kader van Kader Richtlijn Water, Ruimte voor Rivieren en het NNN het oppervlak foerageergebied zal toenemen en genoemd wordt dat de omvang en de kwaliteit van het leefgebied voldoende is. Het is niet aannemelijk dat het beoogde plan leidt tot een afname van de draagkracht als foerageergebied voor visetende vogels, omdat ondanks de afname van open oppervlaktewater, het aandeel foerageergebied (water met vis) niet echt afneemt. Een nadere analyse van het gedrag van visetende vogelsoorten rondom drijvende zonenparken zou wel inzicht kunnen geven in eventuele effecten en welke maatregelen getroffen kunnen worden dan wel effectief zijn.

Een dergelijk onderzoek kan als monitoring uitgevoerd worden, maar mee de kennis van de gevolgen van drijvende zonneparken op de kwaliteit van foerageergebied van visetende vogels vergroot wordt (en daarmee of de beoogde structuurwinst daadwerkelijk optreedt). Zwanen Kleine Zwaan en Wilde Zwaan worden slechts incidenteel waargenomen op de graslanden nabij het plangebied (Van Els et al, 2018 en Sovon, 2023). Het open water en de omliggende graslanden vormen geen primair foerageer- of rustgebied. Hoewel het instandhoudingsdoel van beide soorten niet gehaald wordt, is van aantasting van de draagkracht van het Natura 2000-gebied voor beide soorten door het plan niet aan de orde. De aanwezigheid en populatieomvang wordt sterk gestuurd door de ontwikkeling van de broedpopulaties en het voedselaanbod elders (onder andere langs de IJssel en Randmeren). Ganzen Het Natura 2000-gebied Rijntakken kent zowel doelen voor foerageren als slaap- en rustplaatsen voor ganzen. Het oppervlak foerageergebied (grasland of bouwland) wordt door het plan niet aangetast. Voor alle ganzensoorten, behalve Toendrarietgans, geldt dat zij overdag foerageren op graslanden rondom het plangebied. Delen van de graslanden zijn aangemerkt als zogenaamd kerngebied, dat zijn gebieden waar zich hoge concentraties ganzen bevinden (Van den Bremer, Schekkerman, van Winden, & Vogel, 2019).

De meest voorkomende soort is Kolgans, gevolgd door Grauwe Gans en Brandgans (Sovon, 2023). Omdat het grasland niet permanent verdwijnt, is geen sprake van aantasting van de (potentiële) draagkracht van het Natura 2000-gebied als foerageergebied. De aanlegwerkzaamheden kunnen wel leiden tot tijdelijke verstoring van potentieel foerageergebied. Het aantal foeragerende Brandganzen en Grauwe Ganzen in de Rijntakken ligt ver boven het instandhoudingsdoel, waardoor een tijdelijke en lokale verstoring geen negatief effect zal hebben op dit doel. Het aandeel Kolganzen ligt de laatste jaren rond het instandhoudingsdoel, de sterke stijging vanaf begin jaren zeventig is inmiddels gestopt en lijkt nu min of meer te stabiliseren, waarbij jaarlijks wel grote verschillen optreden. Dit is ook landelijk en internationaal zichtbaar, waarbij op dit niveau wel sprake is van lichte neergang. De oorzaken hiervoor worden mogelijk gezocht in verminderd broedsucces en gewijzigde trekstrategie door klimaatverandering (Hornman, et al., 2022). Het aandeel Toendrarietgans ligt ver onder het doel, de soort komt zelfs nauwelijks meer voor in het hele Natura 15

Sovon-rapport 2023/86

2000-gebied (Sovon, 2023). De afname lijkt veroorzaakt te worden door verschuivingen binnen de flyway, delen van de populatie blijft noordelijker overwinteren als gevolg van minder koude winters (Hornman, et al., 2022). Tevens vormt dit deel van de Rijntakken geen primair foerageergebied van Toendrarietgans (Van den Bremer, Schekkerman, van Winden, & Vogel, 2019), waardoor van aantasting van foerageergebied van Toendrarietgans geen sprake is. Afhankelijk van de startdatum, weersomstandigheden en de doorlooptijd is het aannemelijk dat deze tijdelijke verstoring niet zal leiden tot een dusdanige aantasting dat dit leidt tot een negatief effect op de trend en daarmee de instandhoudingsdoelstellingen van de ganzensoorten. Tevens zijn de meeste ganzen pas vanaf november met een hoog aantal aanwezig. Daarbij vinden het transport en de werkzaamheden grotendeels plaats vanaf de openbare polderweg, waardoor het uitgangspunt al enige mate van verstoring is. De initiatiefnemer wil de werkzaamheden zo veel mogelijk buiten de periode waarbinnen de kans op hoog water het grootst is uitvoeren (augustus-oktober). Hierdoor wordt ook buiten de overwinteringsperiode gebleven. Daarnaast hebben de ganzensoorten slaapplaatsdoel.

De realisatie van het drijvende zonne-eiland leidt tot een afname van het oppervlak open water en daarmee tot een afname van het potentiële beschikbare oppervlak rust- en slaapgebied van ganzen. Belangrijke slaapplaatsen van Kolgans bevinden zich op de Kaliwaal (circa één kilometer), de Hiensche Uiterwaarden (circa negen kilometer) en de Wamelsche Uiterwaarden (zes kilometer) (Van Els et al, 2018). Het belang van de Kaliwaal als slaapplaats, direct tegenover het plangebied, neemt toe tijdens winters met strenge vorstperiodes, wanneer nagenoeg alle overige oppervlaktewateren in de uiterwaarden zijn dichtgevroren. Ook Toendrarietgans, Grauwe Gans en Brandgans maken gebruik van de Kaliwaal als slaapplaats, maar met een lager aantal (Van den Bremer & Deuzeman 2015 en Van den Bremer et al, 2019). In vergelijking met Kolgans slaapt Grauwe Gans minder geconcentreerd. Zo slapen Grauwe Ganzen, in mindere mate, ook op de Waal in kribvakken. De zandwinplas van de Gouverneurspolder wordt voor zover bekend in beperktere mate gebruikt, maar omdat de plas niet regulier geteld wordt, kan dat niet met zekerheid gesteld worden. Het is echter niet aannemelijk dat grote groepen slapende ganzen gemist worden bij slaapplaatstellingen, daarvoor zijn grote groepen te opvallend, zeker omdat in de nabijheid wel geteld wordt (Kaliwaal).

De nabijheid van een grote slaapplaats aan de zuidzijde van de Waal (Kaliwaal/Drutensche Waarden) maakt de noodzaak voor een alternatieve locatie wellicht minder. Waarom juist wel daar en niet in de Gouverneurpolder gerust wordt is onduidelijk. Vanuit de Kaliwaal vindt echter wel uitwisseling plaats met naburige plassen (Van Els et al, 2018). Mogelijk functioneert de zandwinplas als overloopgebied, bijvoorbeeld bij verstoring van de kernslaapplaats. Het gebruik is dan incidenteel en alleen zichtbaar op specifieke momenten. De mate van belang is daardoor ook niet direct goed meetbaar en een groot deel van het open water blijft ook na realisatie beschikbaar. Tot slot staat in het Natura 2000-beheerplan Rijntakken dat de potentiële omvang en kwaliteit van beschikbare rust- en slaapplaatsen niet als beperkende factor wordt gezien (Provincie Gelderland, 2018). Hoewel concrete telgegevens van de plas in de Gouverneurspolder ontbreken, is er voldoende informatie beschikbaar om op basis van de bovenstaande analyse voor ganzen het volgende te concluderen. Gezien de trends in het Natura 2000-gebied gelijk opgaat met de landelijke en internationale lijn, het oppervlak foerageergebied niet aangetast wordt en beschikbaar rustgebied niet beperkend is, lijkt de recente afname van met name Kolgans, niet veroorzaakt te worden door lokale omstandigheden.

Het is daarmee aannemelijk dat het beoogde plan niet leidt tot een dusdanige afname van de omvang en kwaliteit van de rust- en slaapfuncties binnen het Natura 2000-gebied Rijntakken voor foeragerende en rustende ganzen, dat er geen voldoende draagkracht meer is om de instandhoudingsdoelstellingen te halen. Eenden en Meerkoet Meerkoet en alle eendensoorten komen in het winterhalfjaar in de Gouverneurspolder voor. Kuifeend is de meest talrijke eendensoort in het gebied, gevolgd door Smient en Wilde Eend (Van Els et al, 2018, Sovon, 2023). Uit de watervogeltellingen lijken de soorten vooral de kleinere plassen in de uiterwaarden te gebruiken, waarbij Smient ook de omringende graslandpercelen gebruikt om te foerageren. Tafeleend en Wintertaling komen met een lager aantal voor en Nonnetje, Bergeend, Pijlstaart en Slobeend komen in zeer lage dichtheden voor in de uiterwaard. De meeste eendensoorten maken gebruik van de strang ten noorden van de zandwinplas, deze is beschutter, gevarieerder en biedt meer foerageermogelijkheden. Enkele soorten, vooral Kuifeend, Meerkoet en Nonnetje (Tafeleend en Wilde Eend in mindere mate), maken ook gebruik van het open, meer diepere water van de zandwinplas. Wilde Eend en Meerkoet verblijven daarbij vooral in de oeverzones.

16

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

Geen van de soorten is specifiek gebonden aan het diepe water van de zandwinplas. Door de diepte is het beschikbare voedsel hier te beperkt, ook voor Kuifeend. Door minder lichtinval als gevolg van de drijvende zonnepanelen, kan het deels minder geschikt worden, maar ten opzichte van de diepe, structuurloze put kunnen de drijvers ook juist beschutting en structuur aanbrengen waar benthos (voedsel voor de eenden) van kan profiteren. In het Natura 2000-beheerplan (Provincie Gelderland, 2018) wordt gesteld dat door diverse projecten in het kader van Kader Richtlijn Water, Ruimte voor Rivieren en het NNN het oppervlak rust- en foerageergebied zal toenemen, met name de plasdrassituaties zijn daarbij van belang. Tevens wordt genoemd dat de omvang en de kwaliteit van het leefgebied voldoende is. Daarbij blijven de oeverzones gehandhaafd, waar zich ook de meeste beschutting en het voedsel bevindt. Een afname van de draagkracht van het Natura 2000-gebied in de niet-broedperiode wordt voor deze soorten niet aannemelijk geacht. De tijdelijke verstoring door de realisatiewerkzaamheden zal, net als bij ganzen beschreven is, eveneens niet leiden tot aantasting van de draagkracht. Het aandeel vogels dat waarschijnlijk op de zandwinplas verblijft is laag en zal voor tijdelijk kunnen uitwijken naar andere, tevens meer geschikte delen van het Natura 2000-gebied.

Ook bij de eendensoorten geldt dat deze veelal vanaf november met een hoog aantal aanwezig zijn. Zeker wanneer de werkzaamheden - in relatie tot de wens om buiten de periode met kans op hoog water te werken - voor november afgerond zijn, zijn er nog ruim voldoende uitwijkmogelijkheden om de tijdelijk afname van beschikbaar foerageeroppervlak op te vangen. Ook hier geldt dat, hoewel concrete telgegevens van de plas in de Gouverneurspolder ontbreken, er voldoende informatie voor handen is om deze conclusie te kunnen trekken. Steltlopers De open zandwinplas vormt geen leefgebied voor de soorten uit de groep steltlopers. Lokaal kunnen de soorten wel foerageren op de noordelijke en oostelijke oever, maar ook deze is slechts in beperkte mate geschikt door het relatief kleine oppervlak (geen echte slikkige oevers) en verstoring door vissers en andere recreanten. De oeverzones worden overigens ook niet aangetast, waardoor van een vermindering van draagkracht geen sprake is. De meeste steltlopers worden aangetroffen op de noordelijk gelegen graslanden, waarbij vooral Kievit met enig aantal voorkomt (meestal tot maximaal 150 individuen). Andere steltlopers als Goudplevier, Scholekster, Wulp, Tureluur en Grutto zijn over het algemeen met slechts enkele tot een maximaal 20 exemplaren geteld. Het gaat allemaal om waarnemingen op grasland elders in de uiterwaarden.

De tijdelijke verstoring door de realisatiewerkzaamheden zal eveneens niet leiden tot aantasting van de draagkracht. Het aandeel vogels dat gebruik maakt van de oeverzone of de omliggende graslanden is laag (met name door het ontbreken van geschikt habitat) en kunnen gedurende de realisatie uitwijken naar andere, meer geschikte delen van het Natura 2000-gebied. Een afname van de draagkracht van het Natura 2000-gebied voor deze soorten is niet aan de orde. Conclusie Samengevat wordt gesteld dat het beoogde plan naar verwachting niet leidt tot verlies of verstoring van het oppervlak beschikbaar of potentieel geschikt foerageergebied van de voor het Natura 2000-gebied Rijntakken aangewezen niet-broedvogels. De draagkracht beschikbaar foerageergebied neemt niet af. Omdat de realisatie plaatsvindt buiten de maanden waarin de meeste overwinterende vogels aanwezig zijn (van november tot maart zijn de hoogste dichtheden aanwezig), is ook van tijdelijke effecten geen sprake en is een nadere beoordeling niet aan de orde. Alleen van de slaapplaatsfunctie van het open water (met name voor de ganzensoorten Kolgans en Grauwe Gans en in mindere mate eendensoorten als Kuifeend en Tafeleend), waarvan het oppervlak afneemt door het zonne-eiland, kan niet op basis van gekwantificeerde gegevens gesteld worden dat de zandwinplas geen slaapplaatsfunctie heeft.

Op basis van de wel beschikbare telgegevens wordt gesteld dat het aandeel rustende vogels laag is en dat de zandwinplas geen (belangrijke) slaapplaatsfunctie vormt. Tevens wordt in het Natura 2000-beheerplan Rijntakken gesteld dat de potentiële omvang en kwaliteit van beschikbare rust- en slaapplaatsen niet als beperkende factor wordt gezien (Provincie Gelderland, 2018) en neemt het oppervlak open water de komende jarenn toe door maatregelen in het kader van de Kader Richtlijn Water en NNN. Op basis van bovenstaande wordt gesteld dat van een afname van de draagkracht van het Natura 2000-gebied voor rustende vogels niet aan de orde is.

17

Sovon-rapport 2023/86

3.2.7

Advies

Om inzicht te krijgen in andere ontwikkelingen in en rond het Natura 2000-gebied die tot vergelijkbare effecten kunnen leiden (zogenaamde cumulatie), is het initiatief en deze beoordeling in mei 2023 voorgelegd aan het bevoegd gezag (Provincie Gelderland). Dit omdat wanneer op meer plekken slaapplaatsfuncties kleiner worden, dat in gezamenlijkheid mogelijk wel kan leiden tot een effect op de draagkracht van het Natura 2000-gebied. Voor zover na te gaan zijn er geen plannen of projecten bekend die leiden tot een cumulatief negatief effect. Wel is de komende jaren een vergroting van het wateroppervlak aan de orde door de (natuur)ontwikkeling in de aangrenzende Willemspolder. Samengevat wordt dat ook in cumulatie geen sprake is van mogelijk negatieve effecten. Om inzicht te krijgen in het daadwerkelijke gebruik van de zandwinplas door rustende ganzen en eenden na realisatie en de effecten van de maatregelen van de zogenaamde biohutten onder de drijvers, kan het uitvoeren van een monitoring uitkomst bieden. Die gegevens kunnen gecombineerd worden met bestaande tellingen, om het gezamenlijke ruimtelijke gebruik van dit deel van het Natura 2000-gebied door de niet-broedvogels in beeld te brengen. Daarmee kan naast het effect van een drijvend zonneeiland op het gedrag van vogels, ook kennis verzameld over de effectiviteit van de aangedragen maatregelen voor met name visetende soorten.

3.3 Soortbescherming 3.3.1

Mogelijke effecten

Het plangebied betreft het open water van een voormalige zandwinplas in de Gouverneurspolder. Volgens het ontwerp worden de oeverzones niet bebouwd of anderzijds aangetast. Afhankelijk van de werkwijze van de aanleg kan lokaal wel aantasting zijn van de oeverzone door bouwwerkzaamheden. Dit geldt ook voor de realisatie van de kabelverbinding van het park naar de zuidzijde van de Waal naar Excluton. Dit betreft grotendeels matig tot voedselrijke graslandpercelen die van beperkte waarde zijn als leefgebied voor beschermde soorten. Omdat beschutting ontbreekt, zal het hoofdzakelijk gaan om foerageergebied, vaste rust- of verblijfplaatsen zijn hierin naar verwachting beperkt aanwezig. De oeverzone is lokaal meer begroeid, onder andere met wilgen en kunnen voor meer soorten dienen als leefgebied of verblijfplaats. 3.3.2

Beschermde soorten

Flora Uit genoemde bronnen blijkt dat in en rondom het plangebied geen beschermde plantensoorten bekend zijn. De zandwinplas zelf vormt zeker geen groeiplaats, maar ook uit de omliggende graslanden zijn geen soorten bekend waarvan tijdens de aanleg of het leggen van de kabelverbinding de groeiplaat aangetast kan worden. De graslanden zijn relatief soortenarm door het intensieve agrarische gebruik. Van de wal tussen de zandwinplas en de Waal zijn wel enkel typische stroomdalgraslandsoorten bekend (Kurstjens, 2018), maar deze locatie valt buiten het invloedsgebied van het plan. Vervolgstappen ten aanzien van beschermde flora zijn niet aan de orde. Vogels In de uiterwaarden en de oevers van de zandwinplas kunnen diverse soorten vogels broeden, zoals Meerkoet of Grauwe Gans in de oeverzone, kleine zangvogels als Tjiftjaf, Vink of Merel in het struweel of bomen en in het grasland, afhankelijk van de intensiteit van gebruik een enkele weidevogels als Kievit. Voor alle vogelsoorten geldt een verbod op verstoring en vernietiging van nesten (en alles wat hier onder valt zoals nestplaatskeuze, eieren en niet-zelfstandige jongen) van vogels gedurende het broedseizoen (als direct gevolg van de Vogelrichtlijn).

Hier wordt in principe geen ontheffing voor verleend, omdat het uitvoeren (starten) van de werkzaamheden buiten het broedseizoen als goede, uitvoerbare mitigatiemaatregel wordt beschouwd. Dit betekent dat wanneer broedende vogels aanwezig zijn (of de kans daarop hoog is) de werkzaamheden in het potentiële broedgebied, uitgevoerd moeten worden buiten het broedseizoen. Door de voorwaarde is geen beoordeling van verstoring of vernietiging noodzakelijk en zijn eveneens geen vervolgstappen nodig. Vanuit soortbescherming geldt dat wanneer buiten dit seizoen het leefgebied dusdanig is aangepast dat het niet meer geschikt is om in te gaan broeden, op die locatie gedurende het broedseizoen wel gewerkt kan worden. Omdat de planlocatie

18

Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten

binnen een Vogelrichtlijngebied (Natura 2000-gebied Rijntakken) ligt met instandhoudingsdoelen voor broedvogels, is deze werkwijze in dit geval minder geschikt en niet beoordeeld. Uitzondering op het buiten het broedseizoen ongeschikt maken van broedgebied zijn nesten van enkele vogelsoorten met een jaarrond beschermde nestplaats (hoofdzakelijk roofvogels en uilen) 5. Voor deze soorten geldt ook buiten het broedseizoen het verbod op verstoren of vernietigen van de vaste rust- of verblijfplaats. Deze soorten kunnen voorkomen in de bomen en het struweel langs de oevers van de zandwinplas of elders in de uiterwaarden. Hier zijn waarnemingen bekend van onder andere Buizerd, Havik en Steenuil (Kurstjens, 2018 en Sovon, 2018). Omdat geen sprake is van kap van bomen, gaat het alleen om (potentiële) verstoring. Afhankelijk van de soort dient, ook buiten het broedseizoen, een afstand aangehouden te worden van 50 tot 75 meter tot een nest. Omdat de werkzaamheden tijdelijk zijn kan van deze afstand afgeweken worden. Zoogdieren De zandwinplas zelf vormt geen primair leefgebied voor zoogdiersoorten. Permanente aantasting is niet aan de orde. Langs de zuidelijke oever van de zandwinplas zijn bij het veldbezoek in maart 2023 vraatsporen van Bever waargenomen. In het onderzoek van Kurstjens (2018) worden op deze locatie ook sporen en een burcht benoemd.

Nabij de oude strangen ten noorden van de planlocatie zijn geen sporen waargenomen en zijn geen waarnemingen bekend. Bevers blijven over het algemeen nabij de beschutting van de oeverzones en gebruiken het grote open water niet. Hierdoor zal het zonne-eiland op het water, op enige afstand van de oeverzone niet leiden tot aantasting van leefgebied. De oevers blijven beschikbaar en van versnippering is tevens nauwelijks sprake. Gedurende de realisatie kan enige verstoring optreden. Langs de oostrand zijn wel vraatsporen gezien, maar of hier ook (ondergrondse) burchten aanwezig zijn, is niet bekend, maar is gezien de ligging en het talud niet aannemelijk. Wanneer op de oostoever geen burchten aanwezig zijn, wordt niet verwacht dat werkzaamheden leiden tot verstoring, ook niet van de bekende burcht langs de zuidoever. In het de Kennisdocument Bever (RVO, 2017) wordt genoemd dat werkzaamheden op 70 meter vanaf een burcht buiten het kraamseizoen niet leidt tot verstoring.

De smalle zuidoever tussen de voormalige zandwinplas en de Waal met enig opgaand struweel waar ook bever vraatsporen waargenomen zijn.

Geadviseerd wordt om wanneer de uitvoeringsplanning meer concreet is, een gericht veldonderzoek uit te voeren naar de aanwezigheid van Bevers en met name burchten in en rond de zandwinplas. Daarmee wordt in meer detail gegevens verzameld over de ligging van (nieuwe) burchten en kan bepaald worden of voldoende afstand gehouden kan worden. Dat geldt ook voor de eventueel noodzakelijke werkzaamheden voor de kabelverbinding. Mochten daar nieuwe gegevens uit voortkomen, is een ontheffingsaanvraag niet uitgesloten. Verblijfplaatsen of essentieel leefgebied (foerageergebied) van andere beschermde zoogdiersoorten (vleermuizen, marterachtigen et cetera) worden niet verwacht, omdat het plangebied of matig tot ongeschikt leefgebied vormt (open water), de oeverzones niet aangetast worden en het plangebied niet binnen het areaal van soorten ligt die gebruik maken van dergelijk groot open water. Langs de Waal is 5 Er wordt door RVO gewerkt aan een uitgebreidere lijst een soorten en leefgebiedonderdelen. Wanneer deze inwerking gaat is