Bijlage 1 - Ontwerp-jaarstukken

Continu

We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners zoals mensen die beschermd wonen Zie ook ambitie 3.1: Wonen voor iedereen.

2023

* Deze doelstelling is nog niet van toepassing in verantwoordingsjaar 2023 en heeft om die reden geen toelichting. Jaarstukken

71

In 2023 is hiervoor het volgende gedaan We bieden een helpende hand bij het formuleren van een hulpvraag We werken met drie partners samen op het gebied van onafhankelijke cliëntondersteuning. Deze cliëntondersteuning vervult een functie in het ondersteunen van inwoners bij het formuleren van hun hulpvraag en het zoeken naar oplossingen bij deze hulpvraag. Dit is een vast ondersteuningsaanbod aan inwoners met een hulpvraag binnen het sociaal domein. In 2023 zijn de gemaakte afspraken met deze partners geborgd. Er is een relatief stabiel beeld te zien in het gebruik van onafhankelijke cliëntondersteuning en het type hulpvragen die inwoners aan cliëntondersteuners stellen. In 2023 is door MEE Plus en Welzijn Rivierstroom een pilot met informele onafhankelijke cliëntondersteuning uitgevoerd. Dit is een vorm van cliëntondersteuning die wordt uitgevoerd door ervaringsdeskundigen en/of geschoolde vrijwilligers. Monitoring wijst uit dat er nog meer tijd nodig is om het resultaat van deze vorm van ondersteuning te bepalen. Het blijkt in de praktijk lastig om de juiste koppeling te maken tussen de hulpvrager en ervaringsdeskundige. Binnen het beschikbare budget is nog ruimte om de pilot in 2024 voort te zetten. We verwachten dat we met de extra tijd meer inzicht krijgen in het resultaat.

Op basis hiervan bepalen we of we informele onafhankelijke cliëntondersteuning structureel opnemen in het ondersteuningsaanbod. Wij borgen de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning In 2023 is de regionale inkoop Wmo en Jeugdhulp via een Europese aanbesteding afgerond. Het doel van deze aanbesteding was om overeenkomsten te sluiten met aanbieders zodat we beschikken over de noodzakelijke vormen van ondersteuning vanuit de Wmo en Jeugdwet. Gedurende het proces werd duidelijk dat op twee onderdelen (percelen) van de inkoop geen dekkend zorgaanbod was. Deze twee percelen zijn daarom opnieuw opengesteld voor inschrijving, waarna er wel voldoende aanbieders gecontracteerd konden worden. Om zorgfraude door aanbieders tegen te gaan is bij de regionale inkoop gewerkt met een screeningsprotocol. Aanbieders die niet voldeden aan de eisen uit dit screeningsprotocol zijn niet toegelaten in de aanbesteding. We hebben in 2023 een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst vastgesteld met de Serviceorganisatie Wmo/Jeugd van de Regio Rivierenland. Deze organisatie voert op grond van deze overeenkomst het leveranciersmanagement uit van de gecontracteerde aanbieders van Wmo en Jeugdhulp. Het leveranciersmanagement is gericht op verbetering van de ondersteuning en/of de beheersing van de omvang en kosten van de geleverde voorzieningen. In 2023 is de regiovisie jeugd opgesteld.

De regiovisie jeugd is een breed gedragen visie, Hierin zijn de ambities rond de samenwerking voor de realisatie van goede en betaalbare jeugdhulp vastgelegd. Met het opstellen van deze visie is een doorontwikkeling op het gebied van regionale samenwerking gemaakt en voldoen we bovendien aan een verplichting vanuit de Norm voor Opdrachtgeverschap. Deze Norm is tijdens het VNG congres op 29 juni 2020 door de gemeenten is aangenomen. We zorgen dat inwoners keuzevrijheid hebben voor de geboden hulp Bij de regionale inkoop Wmo en Jeugdhulp is ruimte gemaakt om verschillende aanbieders de kans te geven toe te treden tot het zorgaanbod. Dat heeft een gevarieerd aanbod in aanbieders opgeleverd, waaronder ook identiteitsgebonden aanbieders. We ondersteunen vormen van informele zorg Mantelzorgers en vrijwilligers zijn van groot belang voor de zelfredzaamheid van inwoners en het ontlasten van (medische) zorg. Welzijn Rivierstroom vervult hierbij een belangrijke rol als mantelzorgknooppunt en vrijwilligerssteunpunt.

Jaarstukken

72

In 2023 zijn de regels rond het mantelzorgcompliment aangepast. Het is sinds 2024 ook mogelijk om het compliment online aan te vragen. Hiermee hebben we het bereik en de toegankelijkheid van deze regeling vergroot. In 2023 is in samenspraak met Welzijn Rivierstroom en Mozaïek Jongerenwelzijn besloten om het mantelzorgknooppunt voor jongeren vanaf 2024 bij Mozaïek Jongerenwelzijn te beleggen. In 2023 is ook gewerkt aan een nadere regel mantelzorgondersteuning, deze bieden we in 2024 ter besluitvorming aan. We bieden ondersteuning aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt Ook in 2023 hebben we inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteund. Ondanks de krappe arbeidsmarkt is het aantal bijstandsgerechtigden in 2023 gestegen van 225 naar 252. De oorzaak van het verschil lijkt te liggen in de daling van de uitstroom uit de uitkering van 84 naar 47. Wij kunnen mensen met een arbeidsbeperking een garantiebaan bieden (met loonkostensubsidie en/of begeleiding op de werkvloer) Het aantal garantiebanen is gedaald van 36 naar 27. Werkgevers bleken in de praktijk terughoudend om met subsidie nieuwe mensen in (loon)dienst te nemen . Wel is het in 2023 gelukt om regelmatig mensen vanuit een garantiebaan te bemiddelen naar regulier werk zonder ondersteuning.

We zetten in op het terugdringen van energiearmoede Ook in 2023 konden inwoners met een laag inkomen vanuit de gemeente een eenmalige energietoeslag krijgen. De benodigde wetswijziging werd helaas vertraagd vastgesteld. Hierdoor hebben inwoners met een laag inkomen die bij ons bekend waren, ambtshalve een toeslag van € 1.300 uitbetaald gekregen in het vierde kwartaal. Voor inwoners die nog niet bij ons bekend waren, hebben wij in lokale regelgeving opgenomen dat zij nog tot juli 2024 de toeslag aan kunnen vragen. Het Rijk heeft naar aanleiding van het hogere bereik dan verwacht in 2022 de rijksbijdrage naar boven bijgesteld en een vangnetregeling getroffen voor het geval er opnieuw budgetoverschrijdingen ontstaan. Problematische schulden waar mogelijk voorkomen door vroegtijdig signaleren In 2023 hebben wij van signaalpartners (verhuurders, energiebedrijven, Vitens en zorgverzekeraars) maandelijks signalen gekregen in verband met betalingsachterstanden. Deze inwoners ontvingen een brief met hulpaanbod. Bij mensen waar we meerdere signalen over hebben ontvangen, is persoonlijk contact gezocht. Waar nodig zijn zij (vrijwillig) doorverwezen naar Schuldhulpverlening. In totaal zijn 19 mensen doorverwezen en zijn negen schuldhulpverleningstrajecten gestart.

We zijn een dementievriendelijke gemeente en behalen hiervoor het certificaat In samenwerking met Alzheimer NL en partners in het sociaal domein is in 2023 de dementiescan uitgevoerd. Hieruit is af te leiden hoe dementievriendelijk Neder-Betuwe wordt ervaren. Op basis van de resultaten van de scan maken we met deze partners een uitvoeringsagenda voor 20242026. Met de activiteiten uit deze uitvoeringsagenda werken we aan een meer dementievriendelijk Neder-Betuwe. We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners De coalitie tegen eenzaamheid (bekend onder de naam Samen is Leuker) heeft in 2023 activiteiten opgezet of ondersteund met als doel de (langdurige) bestrijding van eenzaamheid. Voorbeelden zijn informatieavonden voor specifieke doelgroepen, preventieve huisbezoeken bij senioren en een pilot met PostNL-bezorgers als signaleerders van eenzaamheid. Daarnaast zijn 30 inwonersinitiatieven ter bestrijding van eenzaamheid financieel ondersteund. Er zijn twee nieuwsbrieven verspreid onder de partners van Samen is Leuker om hen te informeren over activiteiten en initiatieven. Deze nieuwsbrieven zijn ook met de raad gedeeld.

Daarnaast hebben de tweewekelijkse bijeenkomsten van Join Us, een preventieve eenzaamheidsaanpak gericht op jongeren en jongvolwassenen, in 2023 bijgedragen aan het verminderen van eenzaamheid en het versterken van de sociale gezondheid van onze inwoners. We zetten Join Us in 2024 voort. Jaarstukken

73

Minimabeleid en bijzondere bijstand voortgezet en het Kindpakket is herijkt De herijking van het kindpakket is in 2022 afgerond en ook in 2023 is hier goed gebruik van gemaakt. Om aan te sluiten bij de werkelijke kosten van zwemlessen in onze regio is de vergoeding van diplomazwemmen verruimd ten opzichte van eerdere jaren. De doelgroep voor Bijzondere bijstand is met ingang van maart 2023 verruimd. Dit heeft niet geleid tot de verwachte toename in verstrekkingen. Dit kan komen doordat er niet opvallend meer bijzondere kosten zijn gemaakt of doordat de doelgroep onvoldoende bekend was met de uitbreiding. Daarom is in december ook de gemeentelijke Meedoenregeling verruimd en hebben we de mensen die Energietoeslag ontvingen actief gewezen op andere bestaande minimaregelingen. We bieden goede ondersteuning en ontmoeting aan nieuwkomers In 2023 stabiliseerde de situatie in onze regio in het nieuwe inburgeringsstelsel dat in 2022 in werking trad. Op organisatorisch niveau deed zich een aantal ontwikkelingen voor: Er werd gekozen voor een grotere rol voor Welzijn Rivierstroom in de maatschappelijke begeleiding van statushouders die in onze gemeente gehuisvest worden. Dit leidt met ingang van 2024 tot verdere vereenvoudiging van het stelsel voor onze nieuwkomers. Sinds de invoering van de Wet Inburgering 2021 werkten wij nauw samen met de andere zeven gemeenten in Rivierenland.

Gezamenlijk zijn in een DVO afspraken gemaakt met Regio Rivierenland over de uitvoering van de Wet Inburgering 2021. In 2023 werd duidelijk dat gemeenten West Betuwe, Maasdriel en Zaltbommel de voorkeur gaven tot uitvoering dichterbij. De gemeente Buren, Culemborg, Tiel, West Maas en Waal en Neder-Betuwe besloten de samenwerking op het gebied van Inburgering voort te zetten. We zetten ons ervoor in dat iedereen kan deelnemen aan onze samenleving Vanuit het sociaal domein zetten we ons ervoor in dat iedereen kan meedoen in de samenleving van Neder-Betuwe. Daarom is dit ook één van de leidende principes uit de Integrale beleidsnota sociaal domein 2021-2024. We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners Het woonplaatsbeginsel én het financieel verdeelmodel zijn uitgesteld naar 1 januari 2025. Voor 2023 zijn verschillende activiteiten en acties uitgevoerd zoals de doorontwikkeling sluitende aanpak Wijk GGZ. Daarnaast zijn we regionaal actief met elkaar in gesprek gebleven over deze taken en de huidige uitvoering door centrumgemeente Nijmegen. Lokaal en regionaal zijn in 2023 voorbereidingen getroffen voor de Woonzorgvisie. In de Woonzorgvisie komen meerdere vragen op het gebied van wonen en zorg bij elkaar.

Het belangrijkste doel van de Woonzorgvisie is om kwantitatief en kwalitatief zicht te krijgen op de huidige en toekomstige vraag naar en het aanbod van benodigde woonvormen voor mensen met een (toekomstige) zorgvraag in onze gemeente. In 2023 zijn we gestart met de onderzoeks- en analysefase. Waar mogelijk werken we hier regionaal in samen.

5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal Wat wilden we bereiken?

Wat zouden we daarvoor doen?

Er is toegenomen aandacht voor preventie op de gebieden gezond leven en vitaal zijn

We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen, onder meer door de uitvoering van de JOGG-aanpak en het Lokaal Akkoord Gezond op eigen wijze (dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.3 We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst)

Continu

We zetten in op het versterken van de mentale

Continu

Jaarstukken

Realisatie

Wanneer speelt het?

74

gezondheid van onze inwoners door het verbeteren van hun veerkracht en balans We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning zoals huisbezoeken Het middelengebrui k onder (jonge) inwoners neemt af

Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgevin g

De uitwerking hiervan vindt u terug onder ambitie 2.1 Neder-Betuwe is een veilige gemeente om te wonen en leven

2023 e.v.

Continu

We voeren het lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling uit. We zetten hier onder meer in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen

2023 (afgerond)

We voeren (boven)regionale ontwikkelingen rondom jeugdbescherming en hoogspecialistische jeugdzorg (onder meer Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming en crisishulp) uit

2023 e.v.

We zoeken naar innovatieve mogelijkheden om de jeugdzorg effectiever en efficiënter uit te voeren, samen met relevante partners

2023 e.v.

We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen

Continu

Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 6.3 Actieve en leefbare kernen binnen de gemeente (zie toelichting 6.3) Kinderen maken een goede start in het leven en hebben daarin gelijke kansen

We nemen deel aan het rijksprogramma ‘Kansrijke start' We zetten blijvend in op de versterking tussen zorg en onderwijs en faciliteren ondersteuning op school

2023 e.v.

2023 e.v.

In 2023 is hiervoor het volgende gedaan We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen In 2023 hebben inwoners kennis kunnen maken met het platform 'Gezond op eigen wijze'. Alle basisscholen deden mee aan de Gezonde Lunchtrommel campagne. Met deze campagne hebben we leerlingen en hun ouders gestimuleerd om hun lunchtrommels te vullen met gezonde producten. Voor volwassenen en senioren zijn in 2023 vier QR-fitroutes gerealiseerd. Dit zijn wandelroutes die recreatief bewegen in de buitenruimte stimuleren. Gezond op eigen wijze is dankzij een website en social-mediakanalen een platform geworden dat onze inwoners informeert over verschillende activiteiten en het lokale aanbod voor een gezonde leefstijl. Daarnaast was de lokale betrokkenheid vanuit ondernemers, professionals en organisaties groot. Verschillende partijen hebben zich aangesloten bij het gedachtegoed en zijn inmiddels partner van Gezond op eigen wijze. Naast de lancering van Gezond op eigen wijze bleven we uitvoering geven aan de JOGG-aanpak. In 2023 zijn er vijf watertappunten geplaatst op basisscholen in Kesteren om water drinken te stimuleren. Daarnaast is ook Join the Club uitgevoerd om het lokale sport- en beweegaanbod onder de aandacht te brengen en is er een bijeenkomst georganiseerd voor Neder-Betuwse en Burense sportclubs onder leiding van de verenigingscoach.

Daarin zijn onderwerpen besproken die verenigingen ondersteunen om vitaal te blijven.

Jaarstukken

75

We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners In 2023 is in het bijzonder aandacht uitgegaan naar de veerkracht en weerbaarheid van jongeren en jongvolwassenen. Een voorbeeld daarvan is het doorgaan met BeWell, waar kinderen en jongeren in groepsgerichte activiteiten werken aan hun welbevinden. Ook de individuele coaching vanuit het jongerenwerk heeft bijgedragen aan het versterken van de mentale veerkracht van jongeren. Voor ouders zijn er goed bezochte opvoedavonden georganiseerd om het ouderschap te verstevigen, wat heeft bijgedragen aan de veerkracht binnen gezinnen. In 2023 zijn we daarnaast gestart met de pilot Solve. Hierbij is door middel van bewegen en gespreksvoering ingezet op collectieve versteviging van de weerbaarheid en veerkracht van kwetsbare jongeren. Ook zijn er vanuit deze pilot verbindingen gelegd met de buurtsportcoaches om jongeren aan te moedigen zich aan te sluiten bij het huidige sport- en beweegaanbod. De resultaten van deze pilot zijn positief. Jeugdigen zijn zich zowel fysiek als mentaal sterker gaan voelen. Mentale gezondheid onder volwassenen heeft aandacht in het welzijnswerk van Welzijn Rivierstroom en de initiatieven van Samen is Leuker (eenzaamheidsbestrijding).

Mentale gezondheid heeft in 2023 ook een prominente plaats gekregen in de gezondheidscampagnes van Gezond op eigen wijze, als een van de drie pijlers (samen met ''gezonde voeding'' en ''meer bewegen''). We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen In 2023 heeft Welzijn Rivierstroom alle inwoners die de leeftijd van 75 jaar bereikten, uitgenodigd voor een seniorenhuisbezoek. Tijdens het huisbezoek is de inwoner bezocht door een vrijwilliger uit de directe omgeving. Deze vrijwilliger heeft informatie gegeven over voorzieningen en sociale activiteiten binnen Neder-Betuwe. Dit had als doel om eenzaamheid, sociaal isolement of andere problemen vroegtijdig te signaleren en inwoners te ondersteunen bij het vitaal ouder worden. We hebben de inwoners die we in 2023 bereikten gewezen op bestaand activiteiten- en voorzieningenaanbod. Ze konden zelf vragen stellen over dienstverlening vanuit welzijnsorganisaties en de gemeente en gaven veelal te kennen blij te zijn met een luisterend oor. In 2024 evalueren we het eerste jaar en bekijken we of en in welke vorm we met de huisbezoeken doorgaan. We geven uitvoering aan het lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling In 2023 is op verschillende manieren uitvoering gegeven aan de lokale agenda huiselijk geweld en kindermishandeling.

Enkele voorbeelden:  Het thema huiselijk geweld en kindermishandeling is meegenomen als één van de criteria bij de aanbesteding van schoolmaatschappelijk werk.  Er zijn twee succesvolle leerbijeenkomsten gehouden in onze gemeente.  Eind 2023 is er gestart met het maken van een plan voor de ontwikkeling van een laagdrempelige plek waar ouders terecht kunnen met vragen. Hier kunnen zij ook tijdig ondersteuning krijgen om escalatie na een (complexe) scheiding te voorkomen.  We hebben binnen onze gemeente een aandachtsfunctionaris ouderenmishandeling aangesteld die werkt als dé deskundige op het gebied van ouderenmishandeling. Daarnaast is er verkend hoe we dit thema in de nabije toekomst meer aandacht kunnen geven. Deze ambitie is afgerond in 2023 en komt daarom niet meer terug in nieuwe P&C documenten. We werken (boven)regionaal samen voor jeugdbescherming en hoogspecialistische jeugdzorg In 2023 hebben we opnieuw gewerkt aan de Gelderse Verbeteragenda voor de Jeugdbescherming. We zijn op regionaal niveau aan de slag gegaan met twee van de acht bouwstenen van de agenda, namelijk 'Samenwerken in de praktijk' en 'Een vereenvoudigd aanmeldproces jeugdhulp'. De overige bouwstenen van de agenda pakken we vanaf 2024 op. Daarnaast hebben we op verschillende niveaus gewerkt aan de doorontwikkeling van (hoog)specialistische jeugdhulp.

Zo zijn er het afgelopen jaar voorbereidingen getroffen voor het Jaarstukken

76

inkooptraject voor de Essentiële Functies binnen de zeven Gelderse jeugdhulpregio's en de start van de pilot driemilieusvoorzieningen. Ook liep in 2023 de pilot kleinschalige groepen JeugdzorgPlus. In deze pilots doen we sinds 2022 ervaring op met het werken met kleinere en beter ingerichte groepen, met als doel de afbouw van gesloten jeugdhulp. Deze inzichten worden gebruikt bij de nieuwe contractering van JeugdZorgPlus in 2024. We zoeken naar innovatieve mogelijkheden om de jeugdzorg effectiever en efficiënter uit te voeren In de begroting voor 2023 is opgenomen dat we rond deze doelstelling regionaal vijf pilots zouden voorbereiden. Doel van deze pilots is de kwaliteit en resultaatgerichtheid van de ingekochte hulp en ondersteuning vergroten en meer grip krijgen op de financiën. In 2023 hebben we de doelstellingen van de pilots onder de loep genomen en aangescherpt. De pilots gaan zich vooral richten op een inhoudelijke verbetering van de zorg en ondersteuning. In 2023 zijn twee van de vijf pilots gestart: de pilot eetstoornissen en de pilot BSO+. De pilot eetstoornissen is gericht op het verbeteren van de signalering en behandeling van eetstoornissen bij jeugdigen. In de pilot BSO+ onderzoeken we hoe jeugdigen met een hulpvraag zoveel mogelijk terecht kunnen op een regulier kinderdagverblijf en/of buitenschoolse opvang en ze daar passend kunnen worden ondersteund.

We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen In 2023 vormde normaliseren de rode draad in ons jeugdbeleid. We richtten ons enerzijds op het vergroten van de acceptatie dat de ontwikkeling van jeugdigen soms met hobbels verloopt en dat daar periodes met soms lastig gedrag bij horen. Anderzijds richten we ons op het verstevigen van de nabije opvoed- en maatschappelijke leefomgeving van onze jeugdigen. Dit deden we onder andere door hierover steeds in gesprek te gaan met onze partners en onze uitgangspunten vast te leggen in contracten en beleid. Ook zijn we nieuwe activiteiten gestart en zijn we doorgegaan met succesvolle lopende activiteiten. Zo zijn we bijvoorbeeld gestart met verschillende collectieve opvoedavonden om de nabije opvoedomgeving te verstevigen. Ook is het schoolmaatschappelijk werk op onze basis- en voorgezet onderwijsscholen structureel uitgebreid. Daarnaast zijn er collectieve, klassikale weerbaarheidstrainingen op scholen georganiseerd om de weerbaarheid en veerkracht van jeugdigen te verstevigen. We nemen deel aan het rijksprogramma ‘Kansrijke start’ We zijn in 2023 samen met lokale en regionale partners die van betekenis (kunnen) zijn voor kwetsbare gezinnen tijdens en na de zwangerschapsperiode gestart met de lokale coalitie Kansrijke Start.

Met de coalitie werkten we onder andere aan versteviging van de onderlinge samenwerking en het in kaart brengen van de beschikbare ondersteuningsmogelijkheden tijdens en na de zwangerschapsperiode. Ook deden we actief mee aan de regionale ketensamenwerking Kansrijke Start. Daarnaast hebben we ons gericht op het verstevigen van het lokale ondersteuningsaanbod. Zo is er een doorstart gemaakt met de Moedergroepen en zijn deze verbonden aan de laagdrempelige opvoedbijeenkomsten van Bakkie Kroost. Hierdoor is het bereik van ouders vergroot. Ook hebben we samen met onze coalitiepartners de behoefte aan nieuwe interventies, zoals Stevig Ouderschap, verkend. We zetten in op de versterking tussen zorg en onderwijs en faciliteren ondersteuning op school In 2023 is er een structureel vervolg gegeven aan de succesvolle pilots Nationaal Programma Onderwijs (NPO) 'Uitbreiding Schoolmaatschappelijk Werk' (SMW) en 'Jeugdconsulent met aandachtsgebied onderwijs'. De voornaamste resultaten van de pilots waren:   

SMW wordt ervaren als een laagdrempelige voorziening. Ouders en kinderen zijn tevreden over de ondersteuning die zij krijgen. Hulpvragen worden eerder en meer passend opgepakt.

Jaarstukken

77

Regionaal is er vanuit het Betuws OOGO Passend onderwijs uitvoering gegeven aan de gezamenlijke ontwikkelagenda (2022). In het Betuws OOGO Passend onderwijs werken gemeenten, Samenwerkingsverbanden voor primair en voortgezet onderwijs en ROC's samen om jeugdigen zo goed mogelijk voor te bereiden op een toekomst in de maatschappij, zonder daarbij gehinderd te worden door harde grenzen tussen onderwijs en jeugdhulp. In 2023 is hieraan bijgedragen in verschillende werkgroepen gericht op 'Monitoring', 'Nieuwe werkwijzen met lef' en 'Weten wat de ander doet'.

Overige ontwikkelingen Brede SPUK / GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) GALA In januari 2023 heeft het Rijk de gemeenten geïnformeerd over een nieuw akkoord dat is opgesteld door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in samenwerking met zorgverzekeraars en de VNG: GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). Het doel van GALA is een gezonde generatie in 2040 met weerbare mensen in een gezonde omgeving, vanuit een sterke sociale basis. In GALA staan afspraken om slim samen te werken met ketenpartners aan meer gezondheid, preventie en een sterke sociale basis, waarbij ook (regionale) ketenaanpakken gerealiseerd moeten worden. Het akkoord verlegt de focus van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie. Brede SPUK Gemeenten krijgen extra middelen voor de uitvoering van dit akkoord in de Brede SPUK. Wij hebben die middelen in maart 2023 aangevraagd en in mei 2023 ontvangen. In oktober 2023 hebben wij een plan van aanpak moeten indienen waarin we beschrijven hoe we uitvoering gaan geven aan GALA en de middelen willen besteden. Dit plan is in november goedgekeurd, waardoor we zekerheid hebben dat we de middelen in ieder geval tot en met 2026 blijven ontvangen. Uiteraard moeten we wel verantwoording afleggen over de inhoudelijke voortgang en hoe we de middelen besteden.

Verbinding met nota Sociaal Domein De omschreven doelen en werkwijze in GALA zijn erg in lijn met wat wij in onze nota Sociaal Domein hebben opgenomen; integraal, gezamenlijke aanpak met (keten)partners en resultaatgericht. Het plan van aanpak hebben we in lijn met onze nota Sociaal Domein opgesteld, zodat we de uitvoering van beiden kunnen combineren. Hier gaan we in 2024 met de actualisatie van de nota Sociaal Domein verder aan werken. Dit betekent dat we de doelen van GALA ook gaan verwerken in onze nota Sociaal Domein.

Beleidsindicatoren Naam Indicator:

Eenheid:

Bron:

Banen van inwoners tussen 15 en 64 jaar

aantal per LISA 1.000 inwoners

Lopende aantal per CBS reintegratievoorzieningen 10.000 voor inwoners van 15 inwoners 64 jaar Jongeren met jeugdhulp percentage CBS tot 18 jaar Jongeren met jeugdbescherming (tot 18 jaar)

Jaarstukken

percentage CBS

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

NB

732,80 757,30 788,80 793,10 801,10 822,60

L

763,10 777,70 794,40 796,20 805,50 825,40

NB

198,20 203,60 113,50 112,40 137,30 141,90 153,70

L

271,30 305,20 196,20 199,10 197,70 197,70 191,50

NB

8,90

8,70

9,10

8,30

12,60

10,50

L

11,40

11,80

12,30

11,90

13,20

10,70

NB

0,80

1,00

0,90

1,10

1,20

0,90

1,00

78

Jongeren met jeugdreclassering (van 12 tot 23 jaar) Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Werkloze jongeren tussen 16 en 22 jaar

Personen met een bijstandsuitkering

Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter

Kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin

percentage CBS

aantal per GMSD 10.000 inwoners

1,20

1,20

NB

0,30

0,00

L

0,40

0,40

aantal per CBS 10.000 inwoners

1,20

1,20

1,20

1,10

0,30

0,30

1,00

0,30

0,40

0,30

NB

490,00 490,00 510,00 560,00 570,00 500,00

L

620,00 640,00 680,00 700,00

percentage Verwey NB Jonker Instituut Kinderen in Tel L

640,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

2,00

2,00

2,00

2,00

2,00

1,00

NB

207,80 199,00 189,00 207,70 170,20 154,10

L

418,60 401,10 381,70 459,70 431,20 366,70

percentage Verwey NB Jonker Instituut Kinderen in Tel L

1,00

1,00

0,00

0,00

0,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

percentage Verwey NB Jonker Instituut Kinderen in Tel L

3,00

3,00

3,00

3,00

2,00

3,00

7,00

7,00

6,00

6,00

6,00

6,00

NB

70,40

71,10

72,50

72,90

74,60

75,30

76,40

L

67,90

69,10

70,00

69,60

70,40

72,20

73,10

Netto arbeidsparticipatie percentage CBS (werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking)

NB = L =

L

Neder-Betuwe Landelijk

Jaarstukken

79

Verbonden partijen Werkzaak Rivierenland Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? Monitoring van de uitvoering van de sociale werkvoorziening door Werkzaak Rivierenland, waarbij Werkzaak bijdraagt aan het doel: passend werk voor iedereen. Vanuit onze gemeente werken zo'n 37 inwoners in de sociale werkvoorziening (SW) van Werkzaak. Instroom in de SW is sinds 2015 niet meer mogelijk. Door natuurlijk verloop zal het aantal SW-ers daarom steeds verder dalen met 5-6 procent per jaar. Werkzaak biedt deze SW-ers een werkplek met begeleiding op de werkvloer. Dat kan intern zijn bij Werkzaak zelf of bij werkgevers met behulp van loonkostensubsidie. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2023 voorgedaan? In 2023 hebben zich bij de GR Werkzaak met betrekking tot de Sociale Werkvoorziening (SW) geen bijzondere ontwikkelingen voorgedaan. In de Tweede Bestuursrapportage 2023 hebben wij al toegelicht dat de kosten voor de SW iets gunstiger waren dan oorspronkelijk begroot. De Rijksbijdrage per SW-er is verhoogd en het aantal dienstverbanden SW nam af door natuurlijk verloop. Het financiële effect is in de Tweede Bestuursrapportage 2023 tussentijds in onze gemeentelijke begroting verwerkt. Het uiteindelijke resultaat is bekend in de jaarrekening van de GR Werkzaak die in juni 2024 in uw raad staat geagendeerd.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Wat was de betrokkenheid van deze verbonden partij bij de realisatie van dit programma? De GGD is als gemeentelijke gezondheidsdienst van de 14 gemeenten in Gelderland-Zuid het gezicht van de publieke gezondheid in onze regio. De publieke gezondheidszorg richt zich op het verbeteren van gezond en vitaal leven van haar inwoners, het verminderen van risico’s, het bieden van zorg en bescherming aan kwetsbare groepen. Taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg) of andere wetten zijn opgedragen aan de GGD Gelderland-Zuid zijn:         

monitoring, signalering en advisering op het gebied van publieke gezondheid; infectieziektebestrijding; technische hygiënezorg; medische milieukunde; jeugdgezondheidszorg; ouderengezondheidszorg; gezondheidsbevordering en leefstijl; bevorderen van psychosociale hulp bij incidenten, rampen en crises; toezicht op organisaties voor kinderopvang.

Taken (afkomstig uit Wpg of andere wetten) die vanwege beleidsmatige keuzes zijn neergelegd bij de GGD door de deelnemende gemeenten zijn:   

reizigersadvisering; vaccinaties; openbare geestelijke gezondheidszorg;

Jaarstukken

80

    

forensische geneeskunde; het voorzien in een Advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling; toezicht op de kwaliteit van de uitvoering van de Wmo 2015; jeugdgezondheidszorg; advisering in het kader van toegang tot beschermd wonen.

Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes: 1.

2.

Aansluiting bij de gemeenten, waarbij de GGD zijn lokale nabijheid verder versterkt door per gemeente ‘dedicated’ teams van professionals te vormen, die zich richten naar de lokale context. Netwerkaanpak, waarbij het verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen.

De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van de inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de Meerjarenstrategie 2020–2023. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2020-2023 op inzet zijn: 1. 2. 3. 4.

Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven. Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg. Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid. Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein.

Met de wettelijke taken opgedragen aan de GGD, de wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD en de facultatieve taken die de GGD voor ons uitvoert, draagt de GGD bij aan het halen van onze ambitie dat de inwoners van Neder-Betuwe gezond leven en vitaal zijn. Ook draagt de GGD met toezicht op organisaties voor kinderopvang bij aan het uitvoeren van onze ambitie voor goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe. Welke ontwikkelingen hebben zich in 2023 voorgedaan? Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) GGD Gelderland-Zuid heeft van Regio Rivierenland opdracht gekregen om te ondersteunen bij de activiteiten samenhangend met de ontwikkelingen IZA/GALA. In 2023 heeft de GGD meegewerkt aan de totstandkoming van het regiobeeld en regioplan. Voor de regio Gelderland-Zuid zijn er vijf preventieve thema’s te onderscheiden die relevant zijn voor de toegankelijkheid en continuïteit van zorg. Dat zijn leefstijl, mentale gezondheid, druk op dagelijks leven jeugd en jongvolwassenen, vitaal ouder worden en kansenongelijkheid. De GGD onderzoekt samen met gemeenten hoe de dienst een brug kan slaan tussen het medische en sociale domein en invulling kan geven aan de kennis- en adviesfunctie die voor hem is weggelegd. Ten aanzien van IZA heeft de GGDal adviezen met betrekking tot vijf ketenaanpakken opgeleverd aan de gemeenten.

De gezondheidsmakelaars van de GGD hebben nauw contact met de gemeente over een invulling en eventuele GGDondersteuning hierbij. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en Kansrijke Start De GGD vervulde al verschillende JGZ-taken, zowel vanuit de uniforme taken als facultatieve taken. In 2022 is gestart met het prenatale huisbezoek en in 2023 is hier vervolg aan gegeven. Verder is landelijk het actieprogramma Kansrijke Start uitgerold om te investeren in een goede start voor kinderen en hun ouders in de eerste dagen na geboorte om de effecten van de genoemde trends te dempen. De GGD heeft voor het programma Kansrijke Start in Neder-Betuwe Jaarstukken

81

in 2023 een ondersteunende rol gespeeld en is aangesloten bij de coalitie Kansrijke Start. Nu Niet Zwanger is in 2023 door de GGD gestart en maakt onderdeel uit van Kansrijke Start. Gezond op eigen wijze In juni 2023 is gestart met Gezond op eigen wijze. Onder deze naam bundelen de gemeente en al meer dan 40 partners hun krachten om inwoners in Neder-Betuwe gezonder te maken. De gemeente en aangesloten partners voeren verschillende activiteiten uit rondom drie hoofdthema’s: gezonde voeding, sport & bewegen en mentale gezondheid. De GGD gezondheidsmakelaars zijn aangesloten bij de kerngroep van Gezond op eigen wijze en zodoende nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van de gezondheidscampagnes die hieruit voortvloeien. Bijzondere Zorg In de afgelopen jaren is het aantal trajecten dat Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ) uitvoert, gestegen. De toename van de trajecten is onder te verdelen in twee categorieën: 1.

2.

Een deel van de stijging is een gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen en ingezet beleid die ervoor zorgen dat er meer kwetsbare mensen in beeld komen (sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, meldpunt niet-acuut en politiemeldingen). Deze trajecten passen binnen de taakuitvoering van MBZ, namelijk de geëscaleerde zorg. Een ander deel gaat over de (lichtere) meldingen, die bij MBZ binnenkomen, maar die na een korte triage door MBZ kunnen worden overgedragen aan het lokale veld of een betrokken zorgaanbieder. Het gaat hierbij over de toename van de trajecten Consultatie en advies en een deel van de Bijzondere zorg- trajecten.

Naar aanleiding van de regionale evaluatie hebben de gemeenten besloten om de Wvggz-taken (Wet verplichte GGZ) vanaf 2023 op te nemen in de uniforme begroting van de GGD/Bijzondere Zorg. Voor GGD en gemeente blijft het een uitdaging om de toename van het aantal trajecten in met name categorie 2 terug te brengen.

Wat heeft het gekost? Programma: 5 WMO, Jeugdzorg en Participatie Begroting 2023 Bedragen x € 1.000,-

Rekening

Verschil

Voor wijziging

Na wijziging

2023

Lasten

24.210

28.582

29.431

Begr. na wijz. / Rekening 849

Baten

-4.713

-9.233

-9.395

-162

Exploitatieresultaat

19.496

19.350

20.037

687

+= nadeel - = voordeel Analyse van het verschil tussen begroting na wijziging en rekening (verschillen groter dan € 50.000 en afgerond op € 1.000) Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (incidenteel nadeel € 12.000) Opvang Oekraïense vluchtelingen (incidenteel nadeel € 104.000) In de eerste bestuursrapportage is een schatting gemaakt van de baten en de lasten van de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Uit die schatting bleek een overschot, dat is ten bate van de algemene middelen is gekomen. Nu de werkelijke baten en lasten bekend zijn blijkt dat de schatting van de baten redelijk accuraat was, maar dat de lasten iets hoger zijn geweest dan we geschat hebben. Een en ander leidt tot een overschrijding van het (naar aanleiding van de bestuursrapportage beschikbaar gestelde) budget. Jaarstukken

82

Onderbesteding doeleinde ondersteuning mantelzorgers (incidenteel voordeel € 19.000) In 2023 zijn de lasten voor ondersteuning van mantelzorgers lager uitgevallen dan begroot. In de tweede bestuursrapportage van 2023 is dit al gesignaleerd en hierop voorgesorteerd door een bedrag van €50.000 vrij te laten vallen ten gunste van de financiële positie. Met de kennis van nu was dit te weinig en resteert nog steeds een voordeel op deze kostenplaats voor dit doeleinde. GGD JGZ (incidenteel voordeel € 26.000) In 2023 is een voordeel ontstaan op de kostenplaats waar de JGZ en GGD van betaald werd door een terugbetaling van niet geleverde uren en de gedeeltelijke bekostiging van JGZ vanuit OABmiddelen. Onderbesteding decentralisatie uitkering versterking sociale basis (incidenteel voordeel € 17.000) Via de decentralisatie-uitkering versterken sociale basis konden gemeenten (extra) inzetten op het versterken van de sociale basis. Deze decentralisatie-uitkering is helemaal onbesteed gebleven, mede vanwege de al gelabelde middelen voor versterking sociale basis voortvloeiend uit de SPUK GALA. Dit heeft geleid tot een incidenteel voordeel op het budget bevordering ouderenwerk. Naast de bovengenoemde oorzaken is er een aantal kleine verschillen op een aantal budgetten binnen dit taakveld met een incidenteel voordeel van samen € 54.000. Hierbij is geen toelichting nodig.

Taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (incidenteel voordeel € 55.000) Preventief Budget 3D (incidenteel voordeel € 76.000) In 2023 konden zeven extra gezinnen steun krijgen van andere gezinnen die steun bieden via de organisatie Buurtgezinnen. Dit leidde tot € 24.000 kosten naast een aantal overige kleine nadelen binnen deze kostenplaats. Gemeenten hebben in 2023 voor het eerst middelen ontvangen vanuit het Rijk voor de uitvoering van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Omdat de middelen pas in het laatste kwartaal uitgekeerd zijn door het Rijk, heeft centrumgemeente Tiel deze middelen aan de individuele gemeenten ter beschikking gesteld. Hiermee hebben wij eenmalig de jaarlijkse kosten voor de POH Jeugd bij de huisartsen à € 100.000 kunnen dekken. Doordat we gebruik konden maken van de IZA-middelen, hebben we een overschrijding van het Preventief Budget 3D kunnen voorkomen. Vertraging regionale inkoop Wmo en Jeugd (incidenteel nadeel € 23.000) Voor de regionale inkoop van ondersteuning op grond van de Wmo en de Jeugdwet, is in 2021 budget ter beschikking gesteld voor de jaren 2021, 2022 en 2023. In 2022 heeft de aanbestedingsprocedure vertraging opgelopen vanwege een ingediende klacht door twee zorgaanbieders. Daardoor liep het inkooptraject in 2023 langer door dan gepland en zijn de totale kosten gestegen.

Naast de bovengenoemde oorzaken is op een aantal budgetten binnen dit taakveld een klein verschil ontstaan, samen met een incidenteel voordeel van € 2.000 waarbij geen toelichting nodig is. Taakveld 6.3 Inkomensregelingen (incidenteel nadeel €379.000) Energietoeslag (incidenteel nadeel € 514.000) Tot en met 31 december 2023 heeft de gemeente € 881.400 aan Energietoeslag 2023 uitgekeerd. De rijksbijdrage is in twee fasen uitgekeerd, waardoor in 2023 slechts € 367.711 beschikbaar was in de begroting. Daardoor ontstaat er een incidenteel tekort van € 513.689. Het tekort voor de Energietoeslag 2023 wordt volledig gedekt door het overschot binnen het programma AD taakveld 0.7 Algemene Uitkering. Dit bedrag is afkomstig uit de in de Decembercirculaire 2023 ontvangen Jaarstukken

83

middelen van € 1.068.271. Omdat de wetswijziging die nodig was voor verstrekking van de Energietoeslag 2023 pas laat tot stand kwam, kunnen inwoners nog tot en met juni 2024 de toeslag aanvragen. Om die reden verzoeken wij u om een bedrag van € 230.000 te bestemmen voor de nog te verstrekken Energietoeslag 2023 in het jaar 2024. Bijzondere bijstand (incidenteel voordeel € 163.000) In februari 2023 heeft de raad de doelgroep voor Bijzondere bijstand verruimd en daarvoor structureel middelen ter beschikking gesteld. Aangezien de nieuwe doelgroep met een inkomen tussen de 110 procent en 120 procent van de bijstandsnorm nog onbekend was bij de gemeente, werd in de raming uitgegaan van een vergelijkbare aanspraak op bijzondere bijstand als in de doelgroep zoals tot dan bekend was. Dit bleek alleen in de praktijk anders te zijn. Er is niet meer Bijzondere bijstand verstrekt dan in 2022. Dit lijkt met name veroorzaakt te zijn door het lagere aantal gehuisveste statushouders in 2023 ten opzichte van 2022. Ook kende het Rijk extra middelen toe in verband met de koopkrachtcrisis. Daardoor ontstaat een overschot van € 162.753 dat we vooralsnog als incidenteel aanmerken. We monitoren de uitgaven bijzondere bijstand via de P&C cyclus. Dit kan er toe leiden dat we in een latere fase dit incidentele overschot (deels) als structureel aanmerken.

Inkomensvoorziening (incidenteel nadeel € 116.000) In 2023 is het aantal bijstandsuitkeringen toegenomen. Daardoor is uiteindelijk € 422.506 meer aan uitkeringen uitgekeerd dan begroot. Daar stond wel een hogere rijksbijdrage tegenover. Deze hogere rijksbijdrage was alleen niet genoeg om alle uitvoeringskosten te betalen. Per saldo blijft een incidenteel nadeel van € 116.113 over. Bijstandsverlening (Bbz) (incidenteel voordeel € 44.000) In onze begroting werd rekening gehouden met het uitgeven van bedrijfskredieten op grond van de Bbz en de daarvoor te maken onderzoekskosten. Er zijn alleen geen kredieten verstrekt en geen onderzoekskosten gemaakt in 2023. Doordat er oudere kredieten zijn afgelost werd er wel een baat gerealiseerd van € 28.224. Per saldo ontstaat er een incidenteel voordeel van € 44.252 ten opzichte van de begroting. Budgetbeigeleid/schuldhulpverlening (incidenteel voordeel € 38.000) Het incidentele voordeel op deze kostenplaats ontstaat grotendeels doordat het Rijk financiële compensatie biedt voor eventuele uitvoeringskosten en werkelijke kosten voor de Hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire (UHT). Naast de bovengenoemde oorzaken is er op een aantal budgetten binnen dit taakveld een klein verschil ontstaan, samen met een incidenteel voordeel van € 6.000. Hierbij is geen toelichting nodig.

Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie (incidenteel voordeel € 241.000) Re-integratie- en participatievoorzieningen (incidenteel voordeel € 194.820) In 2023 is een incidenteel voordeel ontstaan bij de re-integratiemiddelen vanuit de Participatiewet. De gemeente Buren voert deze taak uit voor onze gemeente en koopt met dit doel reintegratietrajecten in. Dit jaar is gebruikgemaakt van de mogelijkheid om met terugwerkende kracht (van 2018 tot en met 2022) BTW-teruggaaf aan te vragen voor de afgedragen BTW bij de inkoop van deze trajecten. De informatie die nodig was om dit verzoek te onderbouwen hebben we in 2023 ontvangen. Daarnaast is € 88.201 van de gereserveerde middelen voor re-integratie en medische onderzoeken in 2023 onbenut gebleven. Inburgering (incidenteel voordeel € 46.365) In 2022 vond een stelselwijziging plaats op het gebied van Inburgering. Na het eerste moeizame uitvoeringsjaar is de situatie in 2023 tot stilstand gekomen. Het wordt steeds duidelijker wat de uitvoering, door GR Regio Rivierenland, kost. Hiervoor ontvangt de gemeente een (ongeoormerkte) Jaarstukken

84

bijdrage via de Algemene Uitkering. Naar aanleiding van de asielcrisis en nieuwe inzichten heeft het Rijk de rijksbijdrage aangepast. Doordat er in 2022 in onze gemeente een voorsprong op de huisvestingstaakstelling werd opgebouwd, is het aantal statushouders dat in 2023 werd gehuisvest lager. Daardoor is een incidenteel voordeel van € 46.365 ontstaan. Voor het aanbieden van de inburgeringsvoorzieningen zelf ontvangt de gemeente een bijdrage via twee specifieke uitkeringen. We reserveren de restantmiddelen uit deze specifieke uitkeringen voor besteding in de komende jaren, omdat deze trajecten gemiddeld drie jaar duren. Er geldt een terugbetalingsverplichting voor zover we de middelen niet aan dit doel besteden. Taakveld 6.6 Maatwerkvoorziening (Wmo) (incidenteel nadeel €179.000) Wmo 2015 – voorzieningen (incidenteel nadeel € 199.304) Onder deze kostenplaats vallen de uitgaven voor vervoersvoorzieningen, woningaanpassingen en rolstoelvoorzieningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning. De kosten voor de verstrekking van deze voorzieningen vallen hoger uit dan begroot. Er zijn meer voorzieningen verstrekt, de kosten per voorziening zijn gestegen en er is een aantal dure woningaanpassingen toegekend.

Door het open einde karakter van deze wettelijke regeling is het nodig om deze voorzieningen te blijven verstrekken aan hen die hier volgens de regels aanspraak op kunnen maken. Ook als dit betekent dat we het budget wat begroot is hiermee overschrijden. Naast de bovengenoemde oorzaken is er op een aantal budgetten binnen dit taakveld een klein verschil ontstaan, samen met een incidenteel voordeel van € 20.260. Hierbij is geen toelichting nodig. Taakveld 6.71A Hulp bij huishouden (WMO)(incidenteel voordeel € 92.000) Hulp bij het huishouden (Wmo) (incidenteel voordeel € 92.217) Aanvragen binnen de Wmo, waaronder de aanvragen voor huishoudelijke ondersteuning veranderen regelmatig. De kosten voor 2023 zijn begroot op € 1.869.081. We zien een onderbesteding van € 92.217. Landelijk zien we dat er steeds meer aanspraak wordt gemaakt op huishoudelijk ondersteuning door de (dubbele) vergrijzing en doordat mensen langer thuis wonen. Ook zien we dat de tarieven voor huishoudelijke ondersteuning door hoge indexering flink omhoog zijn gegaan. De onderbesteding wordt aangemerkt als incidenteel omdat deze ruimte nodig zal zijn om de stijgende kosten op te vangen. Taakvelden 6.72A t/m 6.74C Jeugdhulp: Algemene toelichting De afgelopen paar jaar hebben we binnen het brede beleidsveld van jeugdhulpverlening te maken gehad met een onderbesteding van het budget.

Het jaar 2023 laat een ander beeld zien. Landelijk zien we wel al langer dat de kosten voor jeugdhulp (sterk) stijgen. Dit effect lijkt nu ook in NederBetuwe zichtbaar. De kostenontwikkelingen binnen het sociaal domein, en zeker ook de jeugdhulp, zijn moeilijk te duiden. Dit zit enerzijds in de aard van de materie, maar heeft anderzijds te maken met de genoemde (opgelegde) wijzigingen in taakveldindeling. Ook het ontbreken van mogelijkheden tot het maken van goede historische vergelijkingen en de gevolgen van de nieuwe inkoop in 2023 maken het lastig om de kostenontwikkelingen te duiden. Het afgelopen jaar hebben we hard gewerkt aan de realisatie van een lokaal monitoringsinstrument die goed matcht met de gewenste informatiebehoefte. Dit traject is nog in volle gang en kan op dit moment nog niet worden ingezet om ten behoeve van de duiding en onderbouwing van deze budgetafwijkingen. Waar nadere analyse van deze budgetafwijkingen gewenst is, ontbreken dus nog de instrumenten en informatie om dit op dit moment goed te kunnen doen. Om die reden merken we deze budgetafwijkingen vooralsnog aan als incidenteel. Via de P&C-cyclus blijven we de budgetten volgen en stellen we waar nodig bij. Dit kan op een later moment leiden tot een structurele bijstelling van budgetten.

Bij de bijstelling van budgetten houden we rekening met de Hervormingsagenda en daarin opgenomen bezuinigingen vanuit het Rijk.

Jaarstukken

85

Tot en met 2022 was er één kostenplaats voor alle vormen van jeugdhulp, namelijk de kostenplaats Jeugd, Zorg In Natura (ZIN). Van het Rijk hebben we de opdracht gekregen om deze kostenplaats met ingang van 2023 over meerdere kostenplaatsen en taakvelden te verdelen. Dit heeft 12 nieuwe taakvelden voor jeugdhulp opgeleverd. We verantwoorden in 2023 daarom niet het hele jeugdhulpbudget, maar de verschillende taakvelden. Daarbij is ervoor gekozen om aangrenzende taakvelden samen te nemen. Voor het totale jeugdbudget (alle 12 taakvelden) is er in 2023 sprake van een incidenteel nadeel van € 635.000. Dit nadeel schrijven we grotendeels toe aan het feit dat de Jeugdwet een open einde regeling is. Dit houdt in dat we voorzieningen die onder deze wet vallen moeten verstrekken aan hen die hier volgens de regels recht op hebben. Hieronder worden de budgetafwijkingen op de verschillende taakvelden Jeugdhulp nader toegelicht. Taakveld 6.72A Jeugdhulp begeleiding (incidenteel nadeel €99.000) Taakveld 6.72B Jeugdhulp behandeling (incidenteel nadeel € 208.000) Taakveld 6.72C Jeugdhulp dagbesteding (incidenteel voordeel € 42.000) Taakveld 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overige (incidenteel voordeel € 204.000) Onder bovenstaande taakvelden vallen ambulante jeugdhulpvoorzieningen, zoals begeleiding en behandeling.

Wat opvalt zijn de grote verschillen in het financiële effect tussen de kostenplaatsen die onder dit taakveld vallen. Bij de nieuwe taakveldindeling is het jeugdbudget op basis van een schatting van de uitgaven van voorgaande jaren verdeeld over de nieuwe taakvelden. De grote verschillen in het financiële effect zouden het resultaat kunnen zijn van deze nieuwe indeling, waarbij een inschattingsfout kan zijn gemaakt bij het verdelen van het totale budget over deze nieuwe taakvelden. Het zou ook kunnen dat we in 2023 daadwerkelijk een stijging hebben gezien in het gebruik van de producten begeleiding en behandeling en een daling in het gebruik van de producten die vallen onder jeugdhulp zonder verblijf. Dit is lastig te achterhalen. In verband met de gewijzigde taakveldindeling, een wijziging van een aantal productcodes en nog te realiseren monitoringsinstrument, is het niet mogelijk om data van 2023 één op één te vergelijken met data van eerdere jaren. Op taakveld 6.72C Jeugdhulp dagbesteding is een incidenteel voordeel van € 40.515 ontstaan. Hierbij is geen toelichting nodig. Taakveld 6.73A Pleegzorg (incidenteel nadeel € 45.000) Taakveld 6.73B Gezinsgericht (incidenteel voordeel € 62.000) Taakveld 6.73C Jeugdhulp met verblijf overige (incidenteel nadeel 57.000) Onder dit taakveld vallen pleegzorg, gezinshuiszorg en andere vormen van jeugdhulp met verblijf.

Wat opvalt zijn de grote verschillen in het financiële effect tussen de kostenplaatsen die onder dit taakveld vallen. Bij de nieuwe taakveldindeling is het jeugdbudget op basis van een schatting van de uitgaven van voorgaande jaren verdeeld over de nieuwe taakvelden. De grote verschillen in het financiële effect kunnen het resultaat zijn van deze nieuwe indeling, waarbij een inschattingsfout kan zijn gemaakt bij het verdelen van het totale budget over deze nieuwe taakvelden. Het zou ook kunnen dat we in 2023 daadwerkelijk een stijging hebben gezien in het gebruik van de producten begeleiding en behandeling en een daling in het gebruik van de producten die vallen onder jeugdhulp zonder verblijf. Bovengenoemde factoren als de gewijzigde taakveldindeling, een wijziging van een aantal productcodes en nog te realiseren monitoringsinstrument, maken het niet mogelijk om data van 2023 één op één te vergelijken met data van eerdere jaren en nader te duiden. Op taakveld 6.73A Pleegzorg is een incidenteel nadeel van € 45.115 ontstaan. Hierbij is geen toelichting nodig. Taakveld 6.74A Jeugdbegeleiding GGZ zonder verblijf (incidenteel nadeel 312.000) Taakveld 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf (incidenteel nadeel € 49.000) Jaarstukken

86

Taakveld 6.74C Gesloten plaatsing (incidenteel nadeel 208.000) Op bovenstaande taakvelden is sprake van een incidenteel nadeel van € 569.000. Als we kijken naar de producten binnen deze taakvelden, kunnen we dit grofweg in twee productcategorieën verdelen, namelijk jeugdhulp zonder verblijf en jeugdhulp met verblijf. Wat duidelijk naar voren komt, is een kostenstijging op het gebied van de behandeling van dyslexie. Daar is sprake van een kostenstijging van € 99.655 ten opzichte van 2022. De verklaring hiervoor is enerzijds een toename in het aantal cliënten dat in 2023 deze begeleiding heeft ontvangen en anderzijds een kleine stijging van de prijs van dit product. Onder jeugdhulp met verblijf vallen specialistische jeugdzorgproducten. De producten die binnen deze kostenplaats vallen zijn zeer kostbaar. Dit maakt dat kleine schommelingen in het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van deze producten al een groot effect hebben op de totale jaarlijkse uitgaven. Het nadeel op deze kostenplaats is voor een groot deel te verklaren door een kleine toename in het aantal cliënten die in 2023 dure specialistische zorg hebben ontvangen. Voor het resterende nadeel op de taakvelden lijkt de verklaring te liggen in de som van vele kleine nadelen op een groot aantal producten binnen deze taakvelden.

Op taakveld 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf is een incidenteel nadeel van € 48.865 ontstaan. Hierbij is geen toelichting nodig. Taakveld 6.81A Beschermd wonen Wmo (incidenteel voordeel € 83.000) Beschermd wonen (Wmo) (incidenteel voordeel € 83.000) Op het taakveld Beschermd Wonen (Wmo) is sprake van een incidenteel voordeel van € 83.000. Dit voordeel is veroorzaakt door enerzijds een niet volledig bestede overheveling vanuit 2022 en anderzijds door een hogere bijdrage vanuit de centrumgemeente Nijmegen. Met de overheveling uit 2022 is een financieel risico voor door de centrumgemeente te maken kosten in 2023 afgedekt. Dit risico heeft zich niet voorgedaan, waardoor de middelen in 2023 niet ingezet zijn. De hogere bijdrage vanuit de centrumgemeente is het gevolg van een gewijzigde manier van verdeling van budget gedurende 2023. Hierbij is het regionale budget in zijn geheel over de regiogemeenten verdeeld (in plaats van deels op basis van projectvoorstellen). Deze twee ontwikkelingen leiden tot een incidenteel voordeel. Taakveld 7.1 Volksgezondheid (incidenteel voordeel € 97.000) IZA-budget (budgettair neutraal) In 2023 hebben gemeenten voor het eerst middelen ontvangen vanuit het Rijk voor de uitvoering van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Deze middelen voor onze gemeente zijn vanuit het Rijk uitgekeerd aan centrumgemeente Tiel.

Omdat er in dit korte tijdsbestek geen gezamenlijke, regionale invulling kon worden gevonden voor de IZA-middelen, heeft de gemeente Tiel de middelen eenmalig ter beschikking gesteld aan de individuele gemeenten. Deze overboeking is na de tweede bestuursrapportage gedaan. In totaal is € 197.638 toegekend aan de gemeente NederBetuwe waarvan € 149.230 in 2023 is besteed. Het restant van € 48.408 is gereserveerd gaat op termijn terug naar het Rijk. Het gaat om een budgettair neutrale verwerking. Een nadere toelichting is te vinden in de jaarrekening onder de balans. Subsidies (incidenteel voordeel € 56.000) Door de bekostiging van verschillende subsidies aan partners vanuit IZA-middelen die gedekt zijn vanuit de begroting 2023, is een voordeel op subsidies ontstaan. Daarnaast is bij een subsidiepartner de jaarsubsidie 2022 lager vastgesteld waardoor er een bedrag is terugbetaald aan de gemeente in 2023.

Jaarstukken

87

Naast de bovengenoemde oorzaken is er een aantal kleine verschillen op een aantal budgetten samen met een incidenteel voordeel van € 41.000. Hierbij is geen toelichting nodig.

Jaarstukken

88

Overige taakvelden kleine verschillen (incidenteel nadeel € 15.000) Hierbij is geen toelichting nodig.

Investeringen Programma: 5 WMO. Jeugd en Participatiewet jaar van uitvoering cf raadsvoorstel

Investerings Uitgaven tot

Restant per

bedrag x € 1000 31-12-2023

31-12-2023

Voortgang realisatie

Geen

Jaarstukken

89

Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn Missie Iedereen moet zich kunnen ontplooien en welbevinden De wijze waarop jonge inwoners zich ontplooien, is voor ieder kind en iedere jongere verschillend. Onze ambitie is om voor deze jonge inwoners randvoorwaarden te creëren, waarbinnen zij zich optimaal kunnen ontwikkelen op hun weg naar volwassenheid. Opleiding, vrijetijdsbesteding, talentontwikkeling, zorg en ondersteuning zijn daarbij van groot belang. De kernen blijven levende gemeenschappen waar mensen elkaar op allerlei manieren ontmoeten en bijstaan. Investeren in onderwijs, sport en cultuur draagt bij aan de sociale cohesie binnen de dorpen. Dit leidt ertoe dat de inwoners zich thuis (blijven) voelen in de (kernen van de) gemeente.

Actuele kaderstellende beleidsnota's Algemeen  Raadsvisie 2030 (2019)  Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021)  Uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven (2022)  Uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien (2022)  Uitvoeringsplan Gezond en Vitaal (2022)  Algemene subsidieverordening gemeente Neder-Betuwe (2019)  Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019)  Strategische visie accommodatie (2010) Onderwijs/leesbevordering  Verordening Voorziening huisvesting onderwijs (2015)  Verordening bekostiging leerlingenvervoer (2022) , Beleidsregels leerlingenvervoer (2020)  Nadere regels subsidie voorschoolse educatie Neder-Betuwe (2019)  Beleidsplan voor- en vroegschoolse educatie 2019-2022 Neder-Betuwe (2019)  Beleidsregels handhaving kinderopvang Neder-Betuwe (2022)  Beleidskader toezicht en handhaving kinderopvang Neder-Betuwe 2022 (2022)  Integraal Huisvestingsplan onderwijs (2019)  Uitvoeringsplan IHP financieel (2021)  Convenant uitvoering bibliotheekwerk 2023 t/m 2026 "Samen maken we de bieb" (2022)  Subsidieverordening Basisbibliotheek Neder-Betuwe (2007)  Statuten "Stichting Fluvium Openbaar Onderwijs" (2018)  Nadere regel subsidie kinderopvang op grond van sociaal-medische indicatie Neder-Betuwe (2019) Sport     

Sport en Beweeg visie Neder-Betuwe 2019-2030 (2019) Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024 (2020) Nadere regel projectsubsidie sportstimulering 2019-2022 (2019) Beheerplan onderhoud sportvelden 2018-2025 (2019) Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2025 (2021)

Jaarstukken

90

Ambities 6.1 Goed en passend onderwijs voor alle inwoners van Neder-Betuwe Wat wilden we bereiken? Passende onderwijshuisv esting in de nabijheid van de doelgroep die bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs

Wat zouden we daarvoor doen?

Realisatie

Wanneer speelt het?

Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen volgens de daarin opgenomen planning en prioritering.

Continu

Waar mogelijk stimuleren wij de verbinding van onderwijs met andere (kind)voorzieningen.

Continu

Dit draagt ook bij aan het halen van ambitie 3.2: Onze openbare ruimte is heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen. Waar mogelijk bevorderen wij de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en ondernemers. We stimuleren actieve ontmoeting met het bedrijfsleven bijvoorbeeld in de vorm van stageplaatsen (dit wordt verder uitgewerkt onder ambitie 4.1: We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur).

*Zie noot

2025

Waar mogelijk stimuleren wij de samenwerking tussen lokale VO-scholen en mbo, hbo en universiteit.

* Zie noot

2025

Jeugdigen hebben de mogelijkheid om zich optimaal en breed te ontwikkelen binnen het onderwijs

We faciliteren scholen om invulling te geven aan natuur- en cultuureducatie.

* Zie noot

2024

Inwoners beschikken over voldoende basisvaardighe den om mee te kunnen doen in de samenleving

We versterken de basisvaardigheden van inwoners door laaggeletterdheid bespreekbaar te maken, de drempel naar ondersteuning te verlagen en aanbod te faciliteren. Dit doen we samen met partners.

Een goede aansluiting tussen het onderwijs en de (lokale) arbeidsmarkt

Wij zetten de rijksmiddelen voor het terugdringen van onderwijsachterstanden zo effectief en efficiënt mogelijk in. Continu

2023

*Deze doelstelling is nog niet van toepassing in verantwoordingsjaar 2023 en lichten we om die reden niet toe. In 2023 is hiervoor het volgende gedaan We voeren het Integraal Huisvestingsplan Scholen volgens de daarin opgenomen planning en prioritering uit Ook in 2023 hebben we de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgepakt. De volgende projecten zijn verder in ontwikkeling gebracht:

Jaarstukken

91









Uitbreiding Pantarijn (Kesteren): Door de werkgroep is de verdere uitwerking en voorbereiding van de uitbreiding van de locatie in Kesteren, opgepakt. Naar verwachting kan in de loop van 2024 met de feitelijke bouw gestart worden. Nieuwbouw Seba (Kesteren): We hebben grote stappen gemaakt in de realisatie van de nieuwbouw. Het ontwerp is vastgesteld, de voorbereidingen voor de aanbesteding zijn afgerond. Actualisering uitvoeringsplan IHP: In overleg met de verschillende schoolbesturen hebben we geïnventariseerd welke huisvestingsbehoefte er nu en in de (nabije) toekomst is. Daarnaast is ook de status van de schoolgebouwen beoordeeld. We nemen de uitkomsten hiervan mee in de uiteindelijke actualisatie van het uitvoeringsplan IHP. Voor de scholen Het Kompas, Het Palet en De Wegwijzer (Kesteren) is gestart met een eerste analyse van de mogelijke toekomstige huisvesting. Dit omdat we voor met name de Wegwijzer een groei van het aantal leerlingen verwachten. Dit heeft gevolgen voor de huisvesting van de twee scholen op de huidige locatie.