Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 (ontwerp)
Tekst van het document
Op dit moment schatten wij de realisatiekosten (bouwkosten en plankosten) op minimaal € 10 tot € 12 miljoen, waarmee kapitaalslasten van circa € 350.000 tot € 420.000 zijn gemoeid. De kapitaalslasten zijn gebaseerd op onze huidige financiële verordening. Omdat de rente momenteel aan het stijgen is, zijn wij volgens het BBV verplicht om de interne rekenen rente te herberekenen. Dit kunnen wij pas doen, nadat de begroting gereed is. Op het moment van schrijven kan er nog geen duidelijkheid worden gegeven over het exact te hanteren rentepercentage. Een groot deel van de investering is toe te rekenen aan de gewenste en noodzakelijke nieuwbouw van de twee basisscholen De Bellefleur en De Hien. Uiteraard zoeken we in de volgende fase nog naar aanvullende bijdragen en subsidies vanuit andere partijen en organisaties. De Stichting Ons Dorpsleven zal bijdragen vanuit de verkoop van de bestaande locatie van het dorpshuis aan de Wilhelminalaan. Na een positief raadsbesluit kunnen wij starten met de ontwerpfase. Belangrijkste onderdeel daarin is de keuze voor een architect en het, samen met alle partners, maken van een definitief ontwerp van het multifunctionele centrum. We ondersteunen de dorpshuizen in de andere kernen We continueren de samenwerking met en de ondersteuning aan alle dorpshuizen. Het dorpshuis Ochten hebben wij advies en ondersteuning aangeboden bij de nieuwbouw.
2023 is een belangrijk jaar met de start van de bredere ontwikkeling aan het dorpsplein. We passen subsidieregelingen en subsidieopdrachten aan op de Uitvoeringsplannen van de nota Sociaal Domein Nu de uitvoeringsplannen bij de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein zijn vastgesteld gaan wij als volgende stap de bestaande subsidieregelingen en subsidieopdrachten aan partners aanpassen of actualiseren aan de hand van de thema’s, doelstellingen en resultaten die daarin zijn opgenomen.
Overige ontwikkelingen
Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen overige ontwikkelingen.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
71
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
Eenheid: Bron: percentage
Niet sporters (vanaf 19 jaar)
percentage RIVM
Absoluut verzuim (leerlingen 5 - 18 jaar) Relatief verzuim (leerlingen 5 - 18 jaar)
NederBetuwe
Landelijk NederBetuwe Landelijk aantal per Ingrado Neder1.000 Betuwe leerlingen Landelijk aantal per Ingrado Neder1.000 Betuwe leerlingen Landelijk
2015 1,70
2016 1,20
2017 1,40
2018 2019 1,10 1,40
2020 0,80
2021 1,40
1,70
1,70 63,00
1,80
1,90
2,00
1,70 62,80
1,90
0,50
48,70 4,10
2,50
2,30
3,00
49,30 3,70
1,10
2,30 23,00
1,80 20,00
1,80 12,00
1,90 11,00
2,40 7,00
2,70 10,00
2,50 7,00
29,00
27,00
27,00
23,00 26,00
18,00
19,00
Wat mag het kosten? Programma: 6
ONDERWIJS, SPORT EN WELZIJN Rekening
begroting
Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
6.624
7.000
6.125
6.021
6.003
6.003
Baten
-2.303
-2.012
-1.734
-1.556
-1.506
-1.506
Geraamd resultaat bestaand beleid
4.321
4.988
4.391
4.466
4.497
4.497
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
-50
-52
101
333
Baten
-1
-1
-1
-1
-51
-53
100
332
4.340
4.412
4.598
4.829
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
4.321
4.988
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (Structureel voordeel € 42.000) In het kader van het jaarlijks samenstellen van de urencalculaties en het bepalen van de kostendekkendheid van leges is de beschikbare ambtelijke capaciteit op een juiste wijze toegeschreven naar de betreffende taakvelden. Dit is gebaseerd op de meest recente rijksnotities in de BBV. Het gevolg is dat binnen al de programma’s een verschuiving in ambtelijke uren heeft plaatsgevonden. Daarnaast is de kostendekkendheid van leges geactualiseerd, wat heeft geresulteerd in een actualisatie van de legesopbrengsten en bijkomende kosten. Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 42.000 voordelig. Voor een totaal overzicht verwijzen wij u naar de financiële begroting onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
72
Taakveld onderwijshuisvesting (voordeel € 9.000 in 2023, € 11.000 in 2024, nadeel in 2025 € 142.000 en € 374.000 nadeel voor 2026) Uitbreiding Pantarijn (nadeel structureel € 1.000 in 2023 oplopend naar € 111.000 in 2026) In de raadsvergadering van 29 september 2022 heeft u het besluit genomen voor de uitbreiding van het Pantarijn te Kesteren. De financiële effecten van dit besluit zijn meegenomen in de opstelling van de begroting 2023 en ziet u hier verwerkt. Het nadeel op het taakveld onderwijshuisvesting moet u in relatie te zien met de jaarlijkse onttrekking vanaf 2025 ter dekking van de afschrijvingslasten opgenomen onder de mutaties in reserves. VCOG Kesteren (voordeel € 4.000 in 2023, voordeel € 18.000 in 2024, nadeel vanaf 2025 € 37.000 oplopend naar een nadeel € 269.000 in 2026) In het Uitvoeringsplan IHP-financieel is de nieuwbouw van de nieuwe VCOG-school in Kesteren opgenomen. Het schoolbestuur heeft van het ministerie toestemming gekregen om in Kesteren een nieuwe basisschool te starten. In de prognose wordt uitgegaan van een schoolgebouw geschikt voor 347 leerlingen. Wij zijn verplicht om mee te werken aan het beschikbaar stellen van kwantitatief voldoende lesruimte in Kesteren.
Dit realiseren wij door voor deze school een krediet beschikbaar te stellen voor de bouw van een nieuwe school, voor de aankoop van de benodigde grond en het bouwrijp maken van die grond (€ 7.026.000). Naast de bouw van de school is door de toename van het aantal leerlingen in Kesteren een extra gymnastiekaccommodatie noodzakelijk. Hiervoor is ruimte beschikbaar op een locatie naast de nieuw te bouwen school. De gymnastiekaccommodatie zal in ons beheer komen en wordt derhalve ook door ons gebouwd. Voor de realisatie van de gymnastiekaccommodatie is een krediet van € 1.876.000 noodzakelijk. U heeft reeds een voorbereidingskrediet van € 421.000 beschikbaar gesteld. Aanvullend is een krediet van € 8.481.000 noodzakelijk. De kapitaallasten die samenhangen met deze investering zijn verwerkt in deze begroting op basis van uitgangspunten opgenomen in onze financiële verordening. De kosten voor de inrichting van de gymnastiekaccommodatie en de toekomstige exploitatielasten voor o.a. onderhoud en schoonmaak zijn nu nog niet in beeld te brengen en worden op een later moment via de reguliere P&C-cyclus in de begroting opgenomen. Overige kleine verschillen (voordeel structureel € 6.000) Geen toelichting nodig (onder meer intrekken heroverweging).
Investeringen Programma 6 Onderwijs, Sport en Welzijn Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Lopend Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig
Startjaar
Renovatie sportvelden SVK 2021 Renovatie sportvelden SVK 2022 Renovatie sportvelden Dodewaard Renovatie sportvelden Echteld Renovatie sportvelden SVK 2025
Investeringsbedragen x € 1000
2021 2022 2024 2024 2025
60 256 60 60 10
2018 2022 2022 2022 2022 2023 2022 2022
17 28 30 39 32 35 29 28
Renovatie sportvelden Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend
Inv zonnepaneel de Eng Valbeveiliging De Biezewei Valbeveiliging De Leede Scheidingswand De Eng Sportvloer De Leede Sporvloer De Linie (benedenzaal) Sportvloer dDe Eng Sportvloer De Biezewei
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
73
Lopend Lopend Lopend
Accommodatiebeleid Dodewaard / Herontwikkeling De Eng Vernieuwbouw/uitbreiding Hervormde school Opheusden Ventilatiesysteem Tollenhof
2019 2019 2022
550 1.145 95
Lopend Lopend/nieuw Lopend Lopend
Integraal huisvestingsplan met betrekking tot scholen (IHP) IHP intergraal Huisvestigingplan (algemeen) VCOG Kesteren De Bellefleur/ De Hien Pantarijn (uitbreiding)
2019 2019/2022 2019 2019/2022
117 8.902 437 4.052
Lopend
Extra veld Voetbalvereniging Kesteren
2022
367
Lopend
Stimulering maatschappelijk rendement (garantie/duurzaamheidleningen (Svn))
2019
500
Totaal investeringsbedragen
16.849
Mutaties in reserves Programma 6 Onderwijs, Sport en Welzijn Bedragen x € 1.000
rekening
begroting
begroting Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bestaand Beleid Lasten
3.422
Baten
-196
-196
-196
-196
-196
-196
Geraamd resultaat bestaand beleid
-196
3.226
-196
-196
-196
-196
Baten
-86
-86
Geraamd resultaat nieuw beleid
-86
-86
-281
-281
Nieuw Beleid Lasten
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid
-196
3.226
-196
-196
BESTEMMINGSRESERVE HUISVESTING VAN LODENSTEIN COLLEGE Jaarlijks: Onder bestaand beleid wordt jaarlijks de volgende onttrekking zichtbaar: • Onttrekking aan de reserve huisvesting Van Lodenstein College (VLC) in verband met afschrijvingen totaal € 196.000. Totaal jaarlijks te onttrekken uit de reserve huisvesting Van Lodenstein College € 196.000. BESTEMMINGSRESERVE AFSCHRIJVING UITBREIDING PANTARIJN (2022) Jaarschijf 2022: Onder bestaand beleid is in 2022 een bedrag van € 3.422.000 gestort in de reserve ter dekking van de toekomstige afschrijvingslasten. Jaarschijf 2025: Onder nieuw beleid wordt vanaf 2025 jaarlijks de volgende onttrekking zichtbaar: • Onttrekking aan de reserve Uitbreiding afschrijving Pantarijn in verband met afschrijvingen totaal € 85.500.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
74
Jaarschijf 2026: Onder nieuw beleid wordt vanaf 2025 jaarlijks de volgende onttrekking zichtbaar: • Onttrekking aan de reserve Uitbreiding afschrijving Pantarijn in verband met afschrijvingen totaal € 85.500. Totaal jaarlijks te onttrekken uit de reserve Uitbreiding Pantarijn € 85.500
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
75
Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, onvoorzien Missie
Overhead en bedrijfsvoering zijn geen doel op zich, het zijn belangrijke middelen om de voornemens uit deze begroting daadwerkelijk te realiseren. Ofwel: de organisatie en de financiën moeten passen bij en afgestemd zijn op de ambities en doelstellingen die raad en college voor ogen hebben. Wij kiezen voor een structureel sluitende begroting, maar dat is mede afhankelijk van de bereidheid van het Rijk om de structurele financiële middelen van gemeenten te verhogen tot een omvang die past bij de taken van de gemeenten. Een ander belangrijk uitgangspunt is dat structurele uitgaven structurele financiering hebben. Eenmalige uitgaven financieren we eventueel uit incidentele middelen. Waar mogelijk realiseren wij onze ambities op projectbasis met de beschikbare financiering voor de genoemde periode. De gemeente is gebaat bij een goed bemenste ambtelijke organisatie, die berekend is op haar taak en de inwoners met respect tegemoet treedt. Een gezonde en professionele organisatiecultuur zorgt voor een voortdurende verbetering van de kwaliteit van het beleidswerk en de dienstverlening, borging van de continuïteit en een doelmatige bedrijfsvoering. En een stabiele en robuuste ICT is een belangrijke randvoorwaarde voor een goed functionerende gemeentelijke organisatie en voor een betrouwbare en veilige digitale dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
Actuele kaderstellende beleidsnota's Financiële verordening Legesverordening Belastingverordeningen Controle verordening 2019
Ambities 7.1 Neder-Betuwe is financieel krachtig en een duurzaam financieel gezonde gemeente Wat willen we bereiken?
We gaan voor een goede balans tussen ambities en een structureel gedekte begroting
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
De financiële positie is voldoende robuust om externe en interne ontwikkelingen op te vangen.
continu
We streven naar een verantwoorde belastingdruk voor onze inwoners, die bij voorkeur gemiddeld is ten opzichte van andere gemeenten.
continu
We streven naar een weerstandsvermogen dat minimaal voldoende is om de risico’s af te dekken; dus een weerstandsratio van minimaal 1.
continu
De tarieven voor leges moeten kostendekkend zijn, maar ook logisch en goed uit te leggen.
continu
We richten onze organisatie en werkprocessen zo in dat het college in staat is om een rechtmatigheidsverklaring af te geven.
2023
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
76
We zorgen ervoor dat de opbrengsten van de precarioheffing komen ten goede komen aan de samenleving
We benutten middelen van hogere overheden en andere instellingen
Minimaal drie miljoen euro van de precariomiddelen reserveren we voor maatregelen om energielasten van inwoners te verlagen (zie ook programma 3, onder ambitie 3.3). We geven een deel van de precariogelden via lokale heffingen terug aan inwoners.
2023 en verder 2022-2023
We vormen een groeifonds om initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken.
2023
We zetten ons in voor het binnenhalen van subsidiegelden en het doelmatig benutten ervan, zolang de administratieve last daarvan acceptabel is.
continu
We onderzoeken of we beter inzichtelijk kunnen maken wat we met de inzet van subsidiegelden hebben bereikt.
2024
Ontwikkelingen voor 2023
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2023. We geven precariogelden terug aan inwoners Duurzaamheid In deze begroting wordt uw raad voorgesteld om 3 miljoen euro in te zetten voor duurzaamheid. Dit vloeit voort uit het coalitieakkoord waarin is opgenomen dat er minimaal drie miljoen euro van de precariomiddelen wordt gereserveerd voor maatregelen om energielasten van inwoners te verlagen. Wat we hiervoor gaan doen is opgenomen in programma 3 onder ambitie 3.3 en de paragraaf Duurzaamheid. De vorming van de reserve vindt u terug onder de mutaties in reserves van programma 3 en aan het einde van dit hoofdstuk. Eenmalige bijdrage lokale lasten Met het aanbieden van de begroting zal uw Raad ook een voorstel voorgelegd krijgen waarin er wordt voorgesteld om huishoudens een eenmalige tegemoetkoming te geven. Na besluitvorming gaan we verder met de uitvoering en verwachten we in eerste kwartaal 2023 het bedrag op de rekening van de huishoudens te kunnen storten. Groeifonds In 2022 zijn we gestart met het onderzoeken wat er nodig is om een groeifonds in te stellen om initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken. De commissie Precario beraadt momenteel zich over het plan van aanpak hiervoor. In 2023 zal uw raad kunnen besluiten om middelen vanuit de reserve in te zetten voor het instellen van het groeifonds.
Bij een positief besluit, wordt er in 2023 gestart met de uitvoering.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
77
7.2 De ambtelijke organisatie is robuust en toekomstbestendig
Wat willen we bereiken?
De ambtelijke organisatie is berekend op haar taken
Een veilige digitale dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners wordt ondersteund door een stabiele en robuuste ICT
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We brengen de capaciteit en hoeveelheid werk met elkaar in balans.
2023
We versterken de kwaliteit van de organisatie nog verder door te investeren in projectmatig en programmatisch werken, verbinding, wendbaarheid en vitaliteit.
2023
Door te investeren in arbeidsmarktbeleid en strategische personeelsplanning versterken we de toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie.
2023
We benutten kansen voor samenwerking in de bedrijfsvoering, als dat de toekomstbestendigheid versterkt.
continu
De organisatie maakt gebruik van een flexibele schil van medewerkers voor fluctuerende werkzaamheden en/of voor werk dat zeer specifieke expertise vraagt.
continu
We zorgen voor moderne, snelle en betrouwbare I&Avoorzieningen, die kunnen meebewegen met veranderende behoeften uit de ambtelijke organisatie en de samenleving.
continu
We blijven de I&A-voorzieningen optimaliseren, zodat de bestuurlijke processen, organisatieprocessen en de gemeentelijke dienstverlening goed ondersteund worden.
continu
Met de inrichting en uitvoering van I&A ondersteunen we de ontwikkeling naar meer transparantie, zodat we nieuwe wetten als de Wet open overheid (Woo), de Wet elektronische publicaties (Wep) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) goed kunnen uitvoeren.
continu
Informatie van de gemeente en haar inwoners is goed beveiligd; we zorgen ervoor dat persoonsgegevens en andere vertrouwelijke informatie veilig worden ontsloten, verwerkt en bewaard.
continu
De kwetsbaarheid van onze systemen voor inbreuk van buitenaf of binnenuit is mimimaal; we zorgen voor een adequate back-up and recovery maar ook een goede bewustwording binnen en buiten de organisatie.
continu
Ontwikkelingen voor 2023
Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2023. We versterken onze ambtelijke organisatie In 2023 wordt beoogd om meerdere formatieknelpunten op te lossen door nieuw personeel (al dan niet tijdelijk) in dienst te nemen. In deze begroting is daarvoor een voorstel opgenomen, meer hierover vindt u in paragraaf 7 Bedrijfsvoering. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt gaan we actief aan de slag met het uitdragen van ons werkgeversmerk, het optimaal inrichting van het werving- en selectieproces en het binden en boeien van onze medewerkers.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
78
Daarnaast zoeken we steeds meer de interne verbinding op door vraagstukken integraal op te pakken. Concreet doen we dat bijvoorbeeld door het programmatisch werken voor de aanpak van de opgave Klimaat & Duurzaamheid. We blijven werken aan onze toekomstbestendigheid Het hiervoor genoemde voorstel om de ambtelijke formatie uit te breiden (in paragraaf 7 Bedrijfsvoering), draagt bij aan de toekomstbestendigheid van de gemeentelijke organisatie. De robuustheid en wendbaarheid wordt daarmee versterkt. Op die manier is de organisatie beter in staat om in te spelen op onvoorziene, spoedeisende en onvermijdbare omstandigheden. We gaan ervan uit dat Rijk en samenleving ook in de (nabije) toekomst de gemeente voor uitdagingen zullen blijven stellen. We zien een toenemende complexiteit in het werk, hogere kwaliteitseisen, nieuwe wetgeving en ingewikkelde maatschappelijke ontwikkelingen. Van de gemeente en haar bestuur blijft veel (tegelijk) gevraagd worden, zoals efficiënt én dienstverlenend zijn, met minder budget toch een goed voorzieningenniveau in stand houden, rechtmatig én flexibel opereren, toegankelijk én (digitaal) veilig zijn en participerend én slagvaardig zijn. Met de voorgestelde maatregelen in de formatie blijven we de komende tijd in staat om te leveren wat nodig is voor onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, verbonden partijen en hogere overheden.
Maar het is zaak dat ook in de toekomst te kunnen blijven doen tegen acceptabele kosten. Daarom is het nodig om meer te doen om toekomstbestendig te blijven. Door strategische personeelsplanning zien we bijvoorbeeld tijdig wat de verwachte ontwikkelingen worden en hoe we die ontwikkelingen aankunnen. Ook blijven we in 2023 mogelijkheden verkennen en aangrijpen om regionaal de krachten te bundelen. Voorbeelden hiervan zijn het Regionaal Traineeship Rivierenland en de Regionale geschillencommissie, maar ook het gezamenlijk met andere gemeenten in dienst nemen van personeel wanneer een grotere schaal het gemakkelijker maakt de benodigde (vaak duurdere) expertise in huis te kunnen halen. Met name op bedrijfsvoeringsfuncties bekijken we de komende jaren hoe samenwerking de toekomstbestendigheid kan versterken. We werken verder aan de hand van de digitale agenda gemeenten Neder-Betuwe werkt aan de hand van de Digitale Agenda Gemeenten 2024. Die heeft als doel een passende informatiesamenleving te realiseren. Belangrijk onderdeel van de digitalisering is digitale veiligheid, zowel qua preventie als herstelvermogen. De open samenleving, cybercrime en gegevensbescherming vragen continu aandacht van de gemeente. We gaan uit van privacy by design zonder dat dit de dienstverlening aantast.
Met andere woorden: we zoeken continu een verantwoorde balans tussen professionaliteit, data en intuïtie. We werken aan een nieuwe informatiebeleidsplan Het informatiebeleid van Neder-Betuwe richtte zich in 2022 op het mogelijk maken daarvan. We zijn gestart met het ‘op orde brengen van de basis’ zodat we technisch, organisatorisch, procesmatig en financieel klaar zijn om verdergaande digitalisering mogelijk te maken en te werken aan verbetering en uitbreiding van de dienstverlening. Daarbij is er aandacht voor verbinden, zodat vanuit de verschillende beleidsdomeinen mogelijke kansen worden benut voor meer participatie van inwoners en bedrijfsleven. In 2023 werken we hier verder aan en zal er een informatiebeleidsplan worden opgesteld voor 2024-2026. Deze wordt bij de Kadernota 2024 aan uw raad voorgelegd.
Overige ontwikkelingen Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen overige ontwikkelingen.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
79
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Formatie
Bezetting
Apparaatskosten
Externe inhuur
Overhead
Gemiddelde WOZ waarde
Demografische druk
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonhuishouden
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoude n
Eenheid: Bron: aantal per Eigen 1.000 gegevens inwoners
NederBetuwe
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 0,00 0,00 5,17 5,01 5,76 5,97 5,84
Landelij k NederBetuwe
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
4,49
4,43
4,96
5,14
5,02
Landelij k cijfer Eigen Nedergegevens Betuwe Landelij k cijfer Eigen Nedergegevens Betuwe Landelij k percentag Eigen Nedere gegevens Betuwe Landelij k cijfer CBS/COEL NederO Betuwe Landelij k percentag CBS Nedere Betuwe Landelij k Euro COELO NederBetuwe
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
498,0 495,0 576,0 557,0 567,0 0 0 0 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
0,00
0,00
0,00
14,50 18,06 18,90 19,29
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
11,20 12,00 11,00 10,00
0,00
0,00
0,00
0,00
aantal per Eigen 1.000 gegevens inwoners
Euro
Coelo
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
215,0 213,0 224,0 232,0 247,0 261,0 283,0 0 0 0 0 0 0 0 206,0 209,0 217,0 230,0 250,0 271,0 290,0 0 0 0 0 0 0 0 79,80 80,80 81,40 82,50 82,20 81,90 81,50 67,90 68,50 69,00 69,60 69,80 70,00 70,10 766,0 780,0 796,0 800,0 818,0 867,0 912,0 0 0 0 0 0 0 0
Landelij k NederBetuwe
637,0 651,0 644,0 649,0 669,0 700,0 733,0 0 0 0 0 0 0 0 820,0 833,0 848,0 840,0 855,0 910,0 926,0 0 0 0 0 0 0 0
Landelij k
709,0 723,0 723,0 721,0 735,0 773,0 810,0 0 0 0 0 0 0 0
Verbonden partijen N.V. Bank Nederlandse Gemeenten Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Zorgen dat wij tegen zo min mogelijke kosten voor korte of lange periode financieringen kunnen krijgen De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijke belang. Met specifieke financiële dienstverlening draagt BNG Bank bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak.
Ontwikkelingen voor 2023? Er zijn geen actuele ontwikkelingen.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
80
Regionaal Archief Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Het Regionaal Archief Rivierenland heeft het beheer van de overgebrachte archiefbescheiden van de deelnemers. Dat houdt het volgende in: • Adequaat archiefbeheer: zorgen voor voldoende financiële middelen en faciliteiten om het archiefbeheer conform de wettelijke regels uit te voeren. • Opleiding en faciliteiten medewerkers en vrijwilligers: medewerkers en vrijwilligers van het Regionaal Archief Rivierenland (RAR) voldoende toerusten om het beheer op juiste wijze te doen. • Toezicht en advisering: via periodiek overleg en het jaarlijkse inspectieverslag aan de raad verantwoording afleggen aan de deelnemende gemeenten. • Dienstverlening: door het organiseren van tentoonstellingen, lezingen en andere geschiedkundige bijeenkomsten een breed publiek voorzien van een goede, klantvriendelijke dienstverlening. De ingebruikname van de applicatie Mijn Studiezaal en de persoonlijke omgeving voor eigen historisch onderzoek bevorderen het gemak van het zoeken en bewaren van gegevens. • Openbaarheid van archieven: het digitaal ontsluiten van documenten en gegevens bevordert de openbaarheid. Publicatie van archiefstukken is een vorm van actieve openbaarheid van het weergeven van oude documenten.
Ontwikkelingen voor 2023? De basis voor de begroting 2023 is het beleidsplan 2022 - 2025. Het thema van dit beleidsplan is data. En wel data in al haar facetten: duurzaamheid data, ketendata, metadata, gebruik van data en presentatie van data. Met al deze facetten komt het RAR dagelijks in aanraking in het werk en hierin moeten toekomstbestendige keuzes gemaakt worden. De uitgebreide toelichting en de speerpunten zijn opgenomen in de begroting 2023 van het RAR.
Algemene dekkingsmiddelen Van het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting (vpb) en onvoorzien wijkt de opbouw af van die van de beleidsprogramma’s. Het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien is wel onderdeel van het totale programmaplan. De omvang van de algemene dekkingsmiddelen en de toelichting daarop worden in dit hoofdstuk gepresenteerd. Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen, die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld specifieke uitkeringen vanuit de rijksoverheid of de rioolheffing, waar ontvangsten en uitgaven direct aan elkaar zijn gekoppeld. De volgende algemene dekkingsmiddelen zijn te onderscheiden: • de algemene uitkering uit het Gemeentefonds; • de lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is; • beleggingen, deelnemingen en financieringsfunctie; • verhuur en diensten van derden (het beheer van activa, die voor de openbare dienst bestemd zijn). Deze inkomsten zijn vrij besteedbaar en daarom niet rechtstreeks aan een programma toe te rekenen.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
81
Specificatie van Algemene dekkingsmiddelen Overzicht van Algemene Dekkingsmiddelen 2023 Rekening Begroting Begroting Bedragen x € 1.000,-
Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten 0-5
Treasury
-75
689
230
415
437
454
0-61
OZB woningen
271
295
294
294
294
294
0-62
OZB niet-woningen
58
61
57
57
57
57
0-64
Belastingen overig
77
77
85
85
85
85
0-7
Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten
1.522
1.672
2.122
2.322
2.189
2.524
2.996
3.213
0-8
Totaal Lasten
332
1.121
Baten Lokale heffingen waarvan besteding niet gebonden is 0-61
OZB woningen
-3.529
-3.591
-3.883
-3.922
-3.962
-4.001
0-62
OZB niet-woningen
-1.603
-1.610
-1.770
-1.788
-1.806
-1.824
0-64
Belastingen overig
-1.725
-222
-232
-232
-232
-232
-6.857
-5.424
-5.886
-5.942
-5.999
-6.057
-37.259
-38.012
-41.118
-43.297
-44.829
-42.406
-37.259
-38.012
-41.118
-43.297
-44.829
-42.406
-36
-36
-36
-36
-36
-775
-36
-36
-36
-36
-36
Subtotaal Baten
-44.891
-43.473
-47.040
-49.276
-50.865
-48.500
Totaal Lasten en Baten
-44.559
-42.351
-44.851
-46.752
-47.869
-45.287
Totaal Baten Algemene uitkering 0-7
Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Totaal Baten Overig 0-5
Treasury
-46
0-8
Overige baten en lasten
-729
Totaal Baten
Overhead
Veel van onze werkzaamheden zijn gericht op onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Om dit op een adequate en efficiënte wijze te kunnen blijven doen, dienen de interne dienstverlening en bedrijfsvoering binnen onze ambtelijke organisatie goed op orde te zijn. Daar waar nodig zullen efficiency-maatregelen genomen worden om de interne dienstverlening te verbeteren. Een belangrijk kenmerk van het onderdeel bedrijfsvoering binnen de gemeentelijke organisatie is het feit dat dit ondersteunend van aard is. De overhead betreft alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De gemeente Neder-Betuwe verdeelt de kosten van de overhead in elf categorieën in navolging van de Notitie Overhead van het BBV.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
82
Voor elk van deze categorieën is in onderstaande tabel het budget voor 2023 weergegeven. Vervolgens is weergegeven waar de kosten voor de overhead aan toegerekend worden.
Categorie overhead Leidinggevende primair proces
Begroting 2023 € 921.719
Financiën, toezicht en controle
€ 1.033.571
P&O
€ 1.122.486
Inkoop
€ 29.000
Communicatie en voorlichting
€ 237.554
Juridische zaken
€ 268.606
Bestuurszaken en bestuursondersteuning
€ 218.917
Informatievoorziening en automatisering
€ 1.735.828
Facilitaire zaken en huisvesting
€ 983.574
DIV
€ 259.974
Managementondersteuning primaire proces
€ 822.641
Totaal
€ 7.633.869
Doorverdeling van overhead Exploitatie Grondexploitatie Rioolheffing Taakveld Ruimtelijke ordening (M3 overeenkomsten) Taakveld Ruimtelijke ordening (M3 leges) Fysieke bedrijfsinfrastructuur incl. Medel Totaal
€ 6.992.802 € 70.245 € 147.617 € 326.535 € 17.194 € 79.475 € 7.633.869
Ten opzichte van begrotingsjaar 2022 zijn de overheadkosten 2023 in totaliteit gedaald. Het betreft een bedrag van € 228.000 dat vooral is toe te schrijven aan de structurele teruggave van de ICTmiddelen met het bedrag van € 250.000 zoals is verantwoord in de eerste bestuursrapportage van 2022. De totale lasten van de begroting 2023 zijn ten opzichte 2022 gestegen. Aangezien de overheadkosten 2023 ten opzichte van 2022 zijn gedaald, heeft dit tot gevolg dat in totaliteit het percentage overhead ten opzichte van de totale lasten is gedaald van 12,7% in 2022 naar 10,7% in 2023. Belangrijk is om te weten dat in deze begroting de voorgestelde formatie-uitbreiding volledig is verwerkt op het taakveld overhead. Daarom ziet u achter in de begroting op het taakveld overhead een relatief hoog bedrag terugkomen. Wij verwerken de formatie-uitbreiding na uw besluitvorming over deze begroting in detail in de legesverordeningen 2023 en de begrotingswijziging daarbij. Deze bieden wij u in december 2022 aan.
Vennootschapsbelasting (VPB)
In Nederland zijn overheidsondernemingen sinds 2016 belastingplichtig voor de Nederlandse vennootschapsbelasting. Uit jaarlijkse inventarisaties van de activiteiten binnen de reguliere exploitatie blijkt één vpb-plichtigecluster van activiteiten aanwezig te zijn. De inventarisatie wordt gebaseerd op de laatst vastgestelde jaarrekeningen. Daar waar binnen bepaalde clusters van activiteiten overschotten worden behaald, wordt voldaan aan de criteria voor toetreding tot vpbondernemerschap. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
83
De criteria om als ondernemer te kwalificeren, zijn: - een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; - en deelname aan het economisch verkeer; - en een winstoogmerk/structurele overschotten. Vooral door de laatste twee criteria vallen de meeste activiteiten binnen de gemeentelijke exploitatie buiten de vpb-plicht. Uitzondering hierop zijn de bouwgronden in exploitatie (BIE Grexen). Bij de vpb-vraag of er sprake is van door de gemeente te verrichten ondernemersactiviteiten is het antwoord voor de BIE Grexen positief. Over de voordelige resultaten van BIE Grexen is per 1-12022, afhankelijk van de hoogte van de jaarlijkse cashflow, een percentage van 15% tot een bedrag van € 395.000 verschuldigd als vpb. Daarboven bedraagt dit percentage 25,8% en wordt berekend over het jaarlijks winstsaldo van de mutaties in dat jaar. De verwachting is dat de vpb-tarieven voor het jaar 2023 zullen wijzigen naar 19% voor het lage tarief over de eerste € 200.000. De jaarlijkse cashflow is het verschil tussen gerealiseerde inkomsten en gerealiseerde uitgaven. Hiertoe wordt een fiscale exploitatiebegroting opgesteld, die volledig voldoet aan de wet- en regelgeving van de Wro- en Bro-uitgangspunten, de BBV voorschriften en de vpb-wetgeving.
Financiële effecten van de door de Belastingdienst in rekening gebrachte vpb komen ten laste van het gerealiseerde resultaat van de grondexploitatiebegroting van de betreffende BIE Grex projecten. In de laatste actualisatie per 1-1-2022 is rekening gehouden met de te verwachten af te dragen vpb voor zover van toepassing.
Specificatie budget onvoorziene uitgaven
De raming voor onvoorziene uitgaven is een wettelijk verplichte uitgavenpost. Voor 2023 en verder is voor onvoorziene uitgaven een bedrag opgenomen van € 50.000. Zie onderstaande tabel.
Budget onvoorziene uitgaven begroting Budget onvoorziene uitgaven
Meerjarenraming
2023
2024
50.000
50.000 50.000 50.000
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
2025
2026
84
Wat mag het kosten? Programma: AD
ALG.DEKK.MIDD, OVERHEAD, VPB, ONVOORZIEN Rekening
Bedragen x € 1.000,-
begroting
Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
7.391
10.001
7.431
7.516
7.751
7.751
Bestaand beleid Lasten Baten
-45.381 -43.719 -43.606 -43.976 -44.745 -44.745
Geraamd resultaat bestaand beleid
-37.990 -33.718 -36.175 -36.460 -36.993 -36.993
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
3.703
4.079
4.575
4.365
Baten
-3.617
-5.482
-6.303
-3.938
86
-1.403
-1.728
428
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
-37.990 -33.718 -36.088 -37.863 -38.722 -36.566
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (Structureel voordeel € 438.000) In het kader van het jaarlijks samenstellen van de urencalculaties en het bepalen van de kostendekkendheid van leges is de beschikbare ambtelijke capaciteit op een juiste wijze toegeschreven naar de betreffende taakvelden. Dit is gebaseerd op de meest recente rijksnotities in de BBV. Het gevolg is dat binnen al de programma’s een verschuiving in ambtelijke uren heeft plaatsgevonden. Daarnaast is de kostendekkendheid van leges geactualiseerd, wat heeft geresulteerd in een actualisatie van de legesopbrengsten en bijkomende kosten. Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 438.000 voordelig. Voor een totaal overzicht verwijzen wij u naar de financiële begroting onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen. Taakveld Overhead (nadeel structureel van € 2.001.000 in 2023 aflopend naar € 1.895.000 in 2026) Stelpost loonstijging (nadeel structureel € 208.000 in 2023 oplopend naar € 288.000 in 2026) Als onderdeel van de uitwerking van de meicirculaire 2022 is de stelpost loonstijging als onderdeel van dit taakveld bijgewerkt. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de raadsinformatiebrief meicirculaire 2022.
Periodieke verhogingen personeelslasten (nadeel structureel € 98.000) De reguliere verhoging van de personeelslasten per 2023 (jaarlijkse periodieke verhoging) betekent vanaf 2023 een extra structurele last van in totaal € 98.000. Dit betreffen afspraken binnen de lopende arbeidscontracten. Formatie-uitbreiding (nadeel structureel € 1.645.000 in 2023 aflopend naar € 1.459.000 in 2026) In deze begroting is een voorstel opgenomen om de formatie uit te breiden. Voor een uitgebreide toelichting op daarop verwijzen wij u naar Paragraaf 7 Bedrijfsvoering. Per saldo ziet u hier de vraag van het aanvullende budget terugkomen. Het totaal gevraagde extra budget dient u in relatie te zien met de onttrekkingen aan de algemene reserve van € 666.000 per jaar ter dekking van incidentele personeelslasten voor de jaren 2023, 2024 en 2025. Zie verderop ook de toelichting bij de mutaties in reserves.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
85
Terugdraaien heroverweging 'taakstelling op de ambtelijke organisatie' (nadeel structureel € 50.000) Voorgesteld wordt de taakstelling op de ambtelijke organisatie. zoals besloten bij de begroting 2022, vanaf 2023 terug te draaien. Zoals hiervoor aangegeven, is in deze begroting een voorstel opgenomen om de ambtelijke formatie op peil te brengen, zodat de capaciteit weer aansluit bij de gegroeide omvang van de gemeente (de details hiervan vindt u in paragraaf 7 Bedrijfsvoering). Onderdeel van dat voorstel is het uitbreiden van de formatie en het vormen van een wendbaarheidsbudget voor tijdelijke inhuur. De realisatie van de heroverweging is daarmee op begrotingsbasis niet langer realistisch. Het betreft hier een bedrag van € 50.000 structureel. Taakveld Treasury (nadeel structureel € 524.000 in 2023 oplopend naar € 692.000 in 2026) Renteverhoging (nadeel structureel € 524.000 in 2023 oplopend naar € 692.000 in 2026) De afgelopen periode is in verband met de hoge inflatie de rente fors aan het stijgen. Dit om de inflatie deels tegen te gaan. Dat betekent concreet dat voor onze toekomstige investeringen (denk aan de nieuw/verbouw diverse scholen en randweg Opheusden) dat de aan te trekken leningen qua rente fors meer gaan kosten.
Op dit moment is sprake van afgerond een stijging van 1% naar 3% en resulteert in een structureel nadeel van € 524.000 in 2023 oplopend naar € 692.000 in 2026. Voor verdere toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf Financiering. Taakveld OZB woningen (structureel voordeel van € 256.000 in 2023 oplopend naar € 301.000 in 2026) OZB woningen (structureel voordeel van € 256.000 in 2023 oplopend naar € 301.000 in 2026) De totale OZB opbrengst voor woningen is vanaf 2023 bijgesteld op basis van de toename van het aantal woningen in 2022 en rekening houdend met een algemene prijsinflatie van 3% zoals vermeld in de meicirculaire 2022. Het betreft per saldo een toename van de OZB van woningen van € 256.000 in 2023 oplopend naar € 301.000 in 2026. Taakveld OZB niet-woningen (voordeel structureel van € 144.000 in 2023 oplopend naar € 164.000 in 2026) OZB niet-woningen (voordeel structureel van € 144.000 in 2023 oplopend naar € 165.000 in 2026) De totale OZB opbrengst voor niet-woningen is vanaf 2023 bijgesteld op basis van de toename van het aantal niet-woningen in 2022 en rekening houdend met een algemene prijsinflatie van 3% zoals vermeld in de meicirculaire 2022. Het betreft per saldo een toename van de OZB van nietwoningen van € 144.000 in 2023 oplopend naar € 164.000 in 2026.
Taakveld Belastingen overig (nadeel structureel € 40.000) Terugdraaien heroverweging toeristenbelasting (nadeel structureel € 40.000) Voorgesteld wordt de taakstelling op de toeristenbelasting. zoals besloten bij de begroting 2022, vanaf 2023 deels terug te draaien. Het betreft hier een bedrag van € 40.000 structureel. In het kader van de heroverwegingsoperatie zoals beschreven in de kadernota 2022-2025 is onderzocht op welke wijze de opbrengst van de toeristenbelasting verhoogd kan worden met € 50.000. Aanleiding voor deze heroverweging was de vele arbeidsmigranten die tijdelijk in onze gemeente verblijven en gebruik maken van de verblijfsaccommodaties en/of andere gemeentelijke voorzieningen. Toeristenbelasting wordt geheven voor degenen die “verblijf houden met overnachting binnen onze gemeente tegen een vergoeding, als die niet als ingezeten in onze gemeente is ingeschreven”. Onze inspanningen de afgelopen jaren hebben reeds geleid tot een toename van het aantal inschrijvingen als ingezetene. Hiervoor ontvangen wij via de algemene uitkering een vergoeding per persoon. Uit het nader onderzoek in 2022 is gebleken dat een meeropbrengst van € 10.000 haalbaar geacht moet worden. Daarnaast wordt overwogen het forfaitaire bedrag af te schaffen en wordt onderzocht of een intensievere handhaving op de toeristenbelasting meer zou kunnen opleveren.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
86
Taakveld Algemene uitkering gemeentefonds (voordeel structureel € 3.257.000 in 2023 aflopend naar € 3.512.000 in 2026) Meicirculaire 2022 (voordeel structureel van € 4.007.000 in 2023 aflopend naar € 3.932.000 in 2026) Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2022. De toename van de algemene uitkering betreft een bedrag van € 4.007.000 in 2023 aflopend naar een bedrag van € 3.932.000 in 2026. Aanvullende ontwikkelingen (nadeel structureel € 750.000 in 2023 aflopend naar € 420.000 in 2026) In het bestaand beleid van deze begroting is rekening gehouden met extra te ontvangen jeugdmiddelen binnen de algemene uitkering. In overleg met de provincie is bij de begroting 2022 structureel rekening gehouden met 75% van het mogelijk jaarlijks extra te ontvangen bedrag dat door het Rijk, op basis van het advies van de Commissie van Wijzen in 2021, aanvullend beschikbaar zal worden gesteld. Vanwege de aanhoudende druk op de noodzaak van extra benodigde jeugdmiddelen is door de provincie de mogelijkheid geboden om het percentage van 75 op te hogen naar 100. Dan moet er echter ook rekening gehouden worden met een aanvullende door het Rijk te verwachten taakstelling op jeugdmiddelen op macroniveau ter hoogte van een bedrag dat meerjarig oploopt naar € 511 miljoen.
Per saldo betreft het effect van deze bijstelling op de hoogte van de algemene uitkering een nadeel dat meerjarig oploopt naar € 420.000 in 2026. Dit nadeel wordt veroorzaakt omdat het effect van de bijstelling van 75% naar 100% lager uitvalt dan het effect van de extra te verwachten taakstelling van het rijk van € 511 miljoen op macroniveau. Echter moet u dit negatief effect in relatie zien met de aanbeveling van de provincie om met deze werkwijze ook een taakstelling op te nemen op de jeugdbudgetten op programma 5 dat correspondeert met de € 511 miljoen op macroniveau. In deze begroting betreft dat een oplopende taakstelling naar een bedrag van € 740.000 in 2026 die is opgenomen in programma 5 op de jeugdbudgetten. Naast de ontwikkeling van de extra jeugdmiddelen meerjarig is er voor gekozen om behoedzaam uit te gaan met de forse aanvullende bedragen die het Rijk met de meicirculaire 2022 beschikbaar heeft gesteld. Voorgesteld wordt dan ook om een stelpost behoedzaamheid op te nemen ter hoogte van € 750.000 voor de jaren 2023 en 2024, aflopend naar € 500.000 voor het jaar 2025 binnen de algemene uitkering van het gemeentefonds. Verder moet opgemerkt worden dat bij de totstandkoming van deze begroting 2023 het financieel effect van de septembercirculaire 2022 nog niet bekend was. Daarover wordt u apart geïnformeerd met een raadsinformatiebrief.
Taakveld overige baten en lasten (nadeel structureel van € 1.616.000 in 2023 oplopend naar € 2.216.000 in 2026) Stelpost prijsstijging 2023 (structureel nadeel € 266.000 in 2023 oplopend naar € 466.000 in 2026) Als onderdeel van de uitwerking van de meicirculaire 2022 is de stelpost prijsstijging als onderdeel van dit taakveld bijgewerkt. De ophoging van deze stelpost heeft een nadelig structureel effect van € 400.000 in 2023 oplopend naar € 600.000 in 2026. Voor meer informatie verwijzen wij u naar de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2022. In deze begroting is tevens uitgewerkt de werkbegroting 2023 van de Avri. Per saldo maakt deze werkbegroting van de Avri een aanspraak op de stelpost prijsstijging ter hoogte van € 133.750 structureel vanaf 2023. Dit heeft een structureel voordelig effect binnen dit taakveld. Het tegenoverliggende nadelige effect is in deze begroting verwerkt op de verschillende taakvelden die corresponderen met de noodzakelijke budgetten voor de uitbestede werkzaamheden aan de Avri. Terugdraaien heroverweging taakstelling Avri (nadeel structureel € 100.000 in 2023 oplopend naar € 250.000 in 2026 )
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
87
Voorgesteld wordt de taakstelling op de Avri. zoals besloten bij de begroting 2022, vanaf 2023 deels terug te draaien. Het betreft hier een bedrag van € 62.000 in 2023 oplopend naar € 212.000 in 2026. Vanaf jaarschijf 2023 realiseert Avri een bezuiniging voor een bedrag van € 38.000 structureel. Deze is opgenomen in de werkbegroting Avri 2023, die in deze gemeentelijke begroting verwerkt is. Deze realisatie van de bezuiniging ter hoogte van € 38.000 ziet u hier als last terug (aframen stelpost) en is als voordeel meegenomen op de diverse taakvelden binnen programma 3 die corresponderen met de werkbegroting van de Avri 2023. Per saldo resteert er nog een taakstelling Avri ter hoogte van € 50.000 structureel vanaf 2024. Stelpost beleidsvoornemens (nadeel structureel € 1.250.000 voor 2023 oplopend naar € 1.500.000 in 2026) In deze begroting wordt voorgesteld een stelpost beleidsvoornemens op te nemen. Die is bedoeld voor onderwerpen die niet in deze begroting nog niet financieel zijn uitgewerkt, maar die wel binnen afzienbare tijd opgestart zullen worden. Met deze stelpost hebben we voor de komende jaren ruimte in onze begroting om grote ontwikkelingen die nu worden voorbereid, daadwerkelijk te realiseren. Bovendien is er hiermee budgettair de ruimte om voornemens uit het coalitieakkoord te kunnen opstarten.
Investeringen Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, VPB en Onvoorzien Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Startjaar
Lopend
I&A gids GT connect
Investeringsbedragen x € 1000 2021 33
Lopend
Vervanging meubilair Gemeentehuis (Beheerpl gebouwen)
2022
142
Totaal investeringsbedragen
175
Mutaties in reserves Algemene dekkingsmiddelen overhead VPB onvoorzien Bedragen x € 1.000
rekening
begroting
begroting Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bestaand Beleid Lasten
2.508
153
Baten
-4.669
-9.058
-683
-28
Geraamd resultaat bestaand beleid
-2.161
-8.905
-683
-28
Baten
-3.666
-666
-666
Geraamd resultaat nieuw beleid
-3.666
-666
-666
-4.349
-694
-666
Nieuw Beleid Lasten
Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid
-2.161
-8.905
ALGEMENE RESERVE Onder bestaand beleid is sprake van een onttrekking aan de algemene reserve ter dekking van enkele incidentele lasten voor het jaar 2023 en 2024 op basis van besluiten die u eerder heeft genomen.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
88
Onder nieuw beleid wordt voor de formatie-uitbreiding voorgesteld de incidentele lasten voor 2023, 2024 en 2025 te dekken middels een onttrekking uit de algemene reserve. Zodoende is voor de jaren 2023, 2024 en 2025 een onttrekking opgenomen van € 666.000 per jaar. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf bedrijfsvoering inzake de formatie-uitbreiding. BESTEMMINGSRESERVE PRECARIO Voorgesteld wordt om eenmalig € 3 miljoen over te hevelen van de reserve Precario naar de nieuwe reserve Duurzaamheid. Verdere informatie inzake de nieuwe reserve Duurzaamheid vindt u terug bij programma 3 Mutaties in reserves. Met een afzonderlijk raadsvoorstel wordt de raad ook voorgesteld om een deel van de reserve Precario te bestemmen voor een eenmalige tegemoetkoming aan onze inwoners/huishoudens.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
89
PARAGRAFEN
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
90
Paragraaf 1 Lokale heffingen Algemeen
Conform artikel 10 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten bevat de paragraaf ‘Lokale heffingen’ de volgende zaken: • het beleid rond de lokale heffingen; • de geraamde inkomsten; • een overzicht op hoofdlijnen van de lokale heffingen. Hieruit blijkt hoe we ervoor zorgen dat bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, de geraamde baten niet hoger uitvallen dan de geraamde lasten. Dit zijn de beleidsuitgangspunten voor de tariefstelling, waarop deze berekeningen gebaseerd zijn; • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid; • een aanduiding van de lokale lastendruk. Dit is een overzicht van de belastingdruk en vergelijking met andere gemeenten.
Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Het totale pakket van de gemeentelijke belastingen en heffingen bestaat uit verschillende belastingen/heffingen. De rechtvaardiging hiervoor is beschreven in de belastingverordeningen die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Voor de hoogte van de tarieven en leges gelden de volgende uitgangspunten: • Streven naar een volledige kostendekking bij leges en andere rechten. • De opbrengst van leges en rechten niet meer laten stijgen dan de inflatiecorrectie. Vooralsnog is de stijging beperkt to de algemene prijsinflatie zoals vermeld in de meicirculaire 2022 voor het jaar 2023 ter hoogte van 3%. • In het kader van de heroverwegingsoperatie zoals beschreven in de Kadernota 2022-2025 is onderzocht op welke wijze de opbrengst van de toeristenbelasting verhoogd kan worden met € 50.000. Aanleiding voor deze heroverweging was de vele arbeidsmigranten die tijdelijk in onze gemeente verblijven en gebruik maken van de verblijfsaccommodaties en/of andere gemeentelijke voorzieningen. Toeristenbelasting wordt geheven voor degenen die “verblijf houden met overnachting binnen onze gemeente tegen een vergoeding, als die niet als ingezeten in onze gemeente is ingeschreven”. Onze inspanningen de afgelopen jaren hebben reeds geleid tot een toename van het aantal inschrijvingen als ingezetene.
Hiervoor ontvangen wij via de algemene uitkering een vergoeding per persoon. Uit het nader onderzoek in 2022 is gebleken dat een meeropbrengst van € 10.000 haalbaar geacht moet worden. Daarnaast wordt overwogen het forfaitaire bedrag af te schaffen en wordt onderzocht of een intensievere handhaving op de toeristenbelasting meer zou kunnen opleveren.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
91
Geraamde Inkomsten Totaaloverzicht lokale heffingen 2023 Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
OZB eigenaar woningen
3.770.369
3.883.480
3.922.315
3.961.538
4.001.153
OZB eigenaar niet-woningen
1.031.301
1.062.240
1.072.862
1.083.591
1.094.427
OZB gebruikers niet-woningen
687.393
708.015
715.095
722.246
729.469
14.776
14.776
14.776
14.776
14.776
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN: 1 Onroerende-zaakbelastingen:
2 Forensenbelasting 3 Toeristenbelasting
53.338
63.338
63.338
63.338
63.338
4 Hondenbelasting
133.838
133.838
133.838
133.838
133.838
5 Precariobelasting HEFFINGEN MET EEN BESTEMMING:
0
0
0
0
0
6 Rioolheffing woningen
2.096.974
2.167.475
2.175.077
2.175.077
2.175.077
201.935
208.704
209.166
209.166
209.166
7 Afvalstoffenheffing
2.900.444
2.976.050
2.976.050
2.976.050
2.976.050
8 Lijkbezorgingrechten
277.539
255.404
255.404
255.404
255.404
3.555
3.421
3.421
3.421
3.421
398.843
425.087
425.087
425.087
425.087
883.538
910.044
910.044
910.044
910.044
21.703
31.934
31.934
31.934
31.934
Rioolheffing niet-woningen
9 Staangelden markten en kermissen 10 Leges: Titel 1 Algemene dienstverlening Titel 2 Fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2
12.475.546
12.843.806 12.908.407 12.965.510 13.023.184
Overzicht op hoofdlijnen van de lokale heffingen
1. Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelasting (OZB) is veruit de voornaamste gemeentelijke belasting. De OZB bestaat uit een eigenarenbelasting bij woningen en niet-woningen en een gebruikersbelasting bij niet-woningen. De OZB is een algemene belasting en de opbrengst is bedoeld voor het dekken van de lasten van de gemeente. De grondslag voor de berekening van de OZB in 2023 is de WOZwaarde per prijspeildatum van 1 januari 2022. Vooralsnog is er voor gekozen om de stijging van de OZB heffing in deze begroting voor 2023 te beperken tot het algemene prijsinflatie zoals vermeld in de meicirculaire 2022 ter hoogte van 3%. Naar verwachting vindt in de septembercirculaire 2022 een forse opwaartse bijstelling van dit percentage plaats, maar de insteek is de beperking tot 3%. De OZB tarieven gaat u in december 2022 voor het jaar 2023 vaststellen, aangezien dan ook de WOZ waarden met waardepeildatum 1 januari 2022 bekend zijn. Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
Eigenaars woningen
3.770.369
3.883.480
3.922.315
3.961.538
4.001.153
Eigenaars niet-woningen
1.031.301
1.062.240
1.072.862
1.083.591
1.094.427
Gebruikers niet-woningen
687.393
708.015
715.095
722.246
729.469
5.489.063
5.653.735
5.710.272
5.767.375
5.825.049
Totale heffing OZB
Totale heffing OZB
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
92
2. Forensenbelasting Met ingang van 2014 wordt forensenbelasting geheven van eigenaren van zogenaamde tweede woningen, waaronder de chalets op de campings Rijk van Batouwe in Kesteren en Resort Rivierendal in Ochten. Deze belasting is bedoeld om eigenaren van deze tweede woningen mee te laten betalen aan de gemeenschapsvoorzieningen in onze gemeente. De gedachte hierachter is, dat de eigenaren van deze tweede woningen een groot deel van het jaar in onze gemeente zijn en daarom ook gebruik maken van de gemeenschapsvoorzieningen. De heffing geldt alleen voor chalets in eigendom van natuurlijke personen, die niet in de gemeente Neder-Betuwe wonen. Zij moeten meer dan negentig dagen per jaar de beschikking hebben over een (gemeubileerde) woning voor zichzelf of voor hun gezin. De aanslag wordt opgelegd aan de eigenaar van de woning. Uit de opbrengst forensenbelasting blijkt dat deze niet beïnvloed is door de maatschappelijke gevolgen van de Covid-19 pandemie. 3. Toeristenbelasting Onder de naam 'toeristenbelasting' wordt een directe belasting geheven voor het overnachten binnen de gemeente op campings, in hotels, pensions, bed & breakfast en dergelijke tegen vergoeding in enige vorm. Toeristenbelasting is een algemene belasting die een gemeente kan heffen. Deze belasting geldt alleen voor personen die verblijven in een gemeente waar zij niet zijn ingeschreven.
De ondernemer die de overnachting mogelijk maakt houdt een nachtregister bij en ontvangt op basis daarvan jaarlijks de aanslag voor de toeristenbelasting. In aansluiting op de landelijke economische maatregelen vanwege het coronavirus zijn de aanslagen 2020 later opgelegd dan gebruikelijk. De opbrengsten blijken onder invloed van de pandemie ongeveer 20% lager te liggen dan de ramingen. Door de compensatie vanuit het Rijk via de decentralisatie uitkering is het totaal aan inkomsten gelijk aan de raming. In de kadernota is de opdracht opgenomen om te onderzoeken hoe de opbrengst toeristenbelasting met € 50.000 verhoogd kan worden. Aanleiding voor deze heroverweging zijn de vele arbeidsmigranten die tijdelijk in onze gemeente verblijven en gebruik maken van de verblijfsaccommodaties en/of andere gemeentelijke voorzieningen. Uit onderzoek is gebleken in 2022 dat een beoogde meeropbrengst van slechts € 10.000 haalbaar kan worden geacht Daarnaast is het streven het forfaitaire bedrag in 2023 af te schaffen en wordt onderzocht of een meer intensieve handhaving op de toeristenbelasting meer zou kunnen opleveren. 4. Hondenbelasting Onder de naam hondenbelasting wordt op basis van artikel 226 van de Gemeentewet een directe belasting geheven voor het houden van honden binnen de gemeente. De belasting wordt geheven op basis van het aantal honden dat iemand binnen de gemeente houdt.
Er worden verschillende tarieven gehanteerd voor de eerste hond, de tweede en volgende honden en voor kennels. Jaarlijks wordt er een controle uitgevoerd op de aangifte van aanwezige honden. 5. Rioolheffing Onder de naam rioolheffing wordt een recht geheven van de eigenaar van een eigendom van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De belasting wordt geheven met een vast bedrag per perceel. De rioolheffingen (inkomsten) moeten 100% kostendekkend en in balans zijn met de uitgaven. De heffing wordt jaarlijks bij de vaststelling van het tarief geïndexeerd op basis van de consumentenindex volgens het CBS. In 2022 is een onderzoek gestart naar de mogelijkheid van het toepassen van het beginsel 'de vervuiler betaalt'. Over de haalbaarheid hiervan is op dit moment nog geen duidelijkheid.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
93
Dit zal verwerkt worden in de actualisatie van het gemeentelijk rioleringsplan voor 2024-2028, dat in 2023 aan uw raad wordt voorgelegd. Berekening kostendekkendheid rioolheffing 2023 Totaal opbrengsten (rechten)
2.376.179
Totaal kosten
2.376.179
Dekkingspercentage
100%
6. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven van huishoudens in de gemeente Neder-Betuwe die hun huishoudelijke afval moeten inzamelen, omdat hun perceel valt onder de Wet milieubeheer. De heffing geldt per perceel. De inzameling van huishoudelijke afvalstoffen, het vaststellen van de tarieven en het innen van de heffing wordt uitgevoerd op regionaal niveau (Avri / Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR)). Afvalstoffenheffing
2022
2023
2024
2025
2026
Basistarief (voor iedereen gelijk)
279,00
292,00
311,00
323,00
336,00
Per extra grijze container
50,00
50,00
50,00
50,00
50,00
grijze container 140 liter
4,67
4,67
4,67
4,67
4,67
grijze container 240 liter
8,00
8,00
8,00
8,00
8,00
gft-container (140 en 240 liter)
gratis
gratis
gratis
gratis
gratis
papiercontainer (140 en 240 liter)
gratis
gratis
gratis
gratis
gratis
variabel tarief aanbieding 30ltr (hoogbouw)
0,80
0,80
0,80
0,80
0,80
variabel tarief aanbeiding 30ltr (laagbouw) container (140 en 240 liter) en zakken voor plastic verpakkingen en drinkpakken
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
gratis
gratis
gratis
gratis
gratis
brengcontainers voor glas en blik, papier, textiel
gratis
gratis
gratis
gratis
gratis
milieubox
gratis
gratis
gratis
gratis
gratis
restafval op milieustraat per huisvuilzak (60 liter)
Variabel tarief (per keer)
2,40
2,40
2,40
2,40
2,40
voorrijtarief voor aan huis ophalen van grof huishoudelijk afval
€ 20,-
€ 20,-
20,00
20,00
20,00
Containerwisseling kost max 35 euro, maar in sommige gevallen is het gratis.
35,00
35,00
35,00
35,00
35,00
306,00
317,00
336,00
347,00
360,00
Gemiddelde tarief afvalstofheffing per betalende huisaansluiting*
* Bron: AVRI begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 * Basis- en variabel tarief vanaf 2022-2025 o.b.v. de begroting 2022. Tarieven 2023 worden eind 2022 vastgesteld.
7. Lijkbezorgingsrechten Op basis van een verordening worden rechten geheven voor het gebruik van de algemene begraafplaatsen en voor gemeentelijke diensten, die daarmee samenhangen. De aanvrager, gebruiker of begunstigde betaalt de rechten. Het Beleids- en beheerplan begraafplaatsen 2022 2025 heeft geleid tot een toekomstbestendig begraafplaatsenbeleid. Voor 2023 zijn de tarieven licht verlaagd waarmee de kostendekkendheid uitkomt op 95%. Berekening kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten 2023 Totaal opbrengsten (rechten)
255.404
Totaal kosten
268.994
Dekkingspercentage
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
95%
94
8. Marktgelden Onder de naam marktgelden wordt een recht voor een marktstandplaats geheven, zoals bedoeld in de marktgeldverordening. Daaronder vallen ook de diensten, die de gemeente hiervoor verleent. Het recht wordt geheven aan de houder van de marktstandplaats.
Berekening kostendekkendheid marktgelden per 2023 Totaal opbrengsten (rechten)
3.421
Totaal kosten
4.513
Dekkingspercentage
76%
9. Leges De naam leges staat voor veel verschillende rechten voor diensten door het gemeentebestuur. De aanvrager of degene voor wie de dienst is verleend, betaalt. Uitgangspunt is dat de tarieven voor leges kostendekkend zijn, tenzij ze wettelijk zijn gemaximeerd of er een politieke keuze is gemaakt om ze lager vast te stellen. In december 2022 worden de tarieven voor de Legesverordening 2023 vastgesteld. De kostendekkendheid van de leges over het belastingjaar 2023 per titel van de legesverordening is zoals onderstaand weergegeven vastgesteld. De tarieven van 2023 zijn met 3% geïndexeerd (met uitzondering van de wettelijke tarieven en enkele uitzonderingen).
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
95
Recapitulatie kostendekkendheid leges 2023 gemeente Neder-Betuwe Totale kosten x Opbrengsten x Kostendekkend€ 1.000 € 1.000 heidspercentage Totaal
1.732
1.367
79%
Titel 1
Algemene dienstverlening
617
425
69%
Hoofdstuk 1
Burgerlijke stand
245
144
59%
Hoofdstuk 2
Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart
85
63
74%
Hoofdstuk 3
Rijbewijzen
117
99
85%
Hoofdstuk 4
Verstrekkingen uit de basisregistratie personen
11
3
28%
Hoofdstuk 9
Overige publiekszaken
9
5
54%
Hoofdstuk 16
Kansspelen
1
1
52%
Hoofdstuk 17
Kabels en leidingen Telecommunicatie
71
71
100%
Hoofdstuk 18
Verkeer en vervoer
16
9
60%
Hoofdstuk 19
Naturalisatie en optie
45
21
48%
Hoofdstuk 20
Diversen
18
9
50%
Titel 2
Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning
1.068
910
85%
Hoofdstuk 2
Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag
87
79
91%
Hoofdstuk 3
Omgevingsvergunning
870
748
86%
Hoofdstuk 4
Vermindering
Hoofdstuk 6
Intrekking omgevingsvergunning
Hoofdstuk 7
Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project
Hoofdstuk 8
Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten
Hoofdstuk 10
Overige en in deze titel niet beneomde beschikkingen
Titel 3
-4
-
1
1
100%
1
1
100%
105
83
79%
4
1
30%
Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2
47
32
68%
Hoofdstuk 1
Horeca
13
8
62%
Hoofdstuk 2
Organiseren evenementen
4
3
67%
Hoofdstuk 5
Marktstandplaatsen
8
6
73%
Hoofdstuk 7
In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking
21
15
71%
Tarieven
De aanvrager van door de gemeente verleende of nog te verlenen diensten moet hiervoor betalen. De bedragen zijn vermeld in de Tariefverordening bedrijfsmatig verstrekte diensten.
Kwijtscheldingsbeleid