Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 (ontwerp)

Geraamd resultaat bestaand beleid

Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

199

515

48

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (Structureel nadeel € 11.000) In het kader van het jaarlijks samenstellen van de urencalculaties en het bepalen van de kostendekkendheid van leges is de beschikbare ambtelijke capaciteit op een juiste wijze toegeschreven naar de betreffende taakvelden. Dit is gebaseerd op de meest recente rijksnotities in de BBV. Het gevolg is dat binnen al de programma’s een verschuiving in ambtelijke uren heeft plaatsgevonden. Daarnaast is de kostendekkendheid van leges geactualiseerd, wat heeft geresulteerd in een actualisatie van de legesopbrengsten en bijkomende kosten. Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 11.000 nadelig. Voor een totaal overzicht verwijzen wij u naar de financiële begroting onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen.

Investeringen Programma 4 Economie Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)

Startjaar

Investeringsbedragen x € 1000

Lopend

Ontwikkeling Veerhaven Ochten

2018

135

Lopend

Herinrichting v Drielplein Ochten

2022

1.200

Totaal investeringsbedragen

1.335

Mutaties in reserves

Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

49

Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet Missie

In Neder-Betuwe doet iedereen ertoe. De inwoners in onze gemeente zijn zorgzaam en waar mogelijk helpen zij elkaar en zorgen zij voor elkaar. Om inwoners hiertoe in staat te stellen ondersteunen wij vormen van informele zorg en versterken wij de samenwerking met en tussen onze maatschappelijke partners. Zo stellen we inwoners in staat om zoveel mogelijk zelf de regie te voeren over hun leven vanuit eigen kracht en met steun van de omgeving. Zelfredzaam zijn, dat lukt niet iedereen. Wij bieden dan zorg en ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Zorgvragers hebben keuzevrijheid, zodat de hulp past bij hun levensovertuiging. Wij zetten steeds meer in op preventie, omdat we willen voorkomen dat mensen zorg nodig hebben. Voorkomen is immers beter dan genezen. Deze missie komt overeen met de vastgestelde visie in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein. De ambities en ontwikkelingen binnen dit programma komen grotendeels terug in de nota of de bijbehorende uitvoeringsplannen.

Actuele kaderstellende beleidsnota's

Algemeen • Raadsvisie 2030 (2019) • Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021) • Uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven (2022) • Uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien (2022) • Uitvoeringsplan Gezond en Vitaal (2022) • Algemene subsidieverordening Neder-Betuwe 2019 (2019) • Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) • Nadere regel belangenbehartiging sociaal domein 2019 (2019) Wmo/Jeugd • Nota Kernpunten (2013), • Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Neder-Betuwe 2020 (2020) • Verordening Jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2022 (2021) • Dienstverleningsovereenkomst Wmo/Jeugd door de regio Rivierenland (2019) • Nadere regel subsidie vervanging buurtbus Klaartje en Swobrik 2019 (2019) • Nadere regels Maatschappelijke ondersteuning gemeente Neder-Betuwe 2019 (2019) • Beleidsregels huishoudelijke ondersteuning Wmo gemeente Neder-Betuwe 2020 (2020) • Nadere regels jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2022 (2022) • Beleidsregels woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en rolstoelen Neder-Betuwe 2021 (2021) Participatie • Vangnetregeling Participatiewet (2015) • Re-integratieverordening (2017) • Verordening individuele studietoeslag Participatiewet (2022) • Verordening meedoenregeling Neder-Betuwe 2022 (2022) • Afstemmingsverordening Participatiewet (2016) • Verordening individuele inkomenstoeslag (2014) •

Verordening loonkostensubsidie (2017) • Gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland (2021) Volksgezondheid • Gemeenschappelijke regeling GGD Gelderland-Zuid (2020) • Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid 2020-2023 (2020) • Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Neder-Betuwe 2022-2024 (2021) • Uitvoeringskader gezond opgroeien in Neder-Betuwe 2019-2024 (2019) • Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024 (2020) Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

50

• Hoofdlijnennotitie Aanpak eenzaamheid Neder-Betuwe (2019) • Nadere regel subsidie voorkomen en/of verminderen van eenzaamheid 2022 (2022) Overige • Verordening tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (2018) • Beleidsplan Schuldhulpverlening 2018-2021 (2018), bijbehorende beleidsregels (2022) • Verordening beslistermijn Schuldhulpverlening Neder-Betuwe 2022 (2021) • Beleidsregels Bijzondere Bijstand 2022 (2022) • Plan van aanpak bestrijding kinderarmoede (2018) • Beleidsplan GGZ Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2018-2020 'Samen Dichtbij' (2018) • Beschermd Wonen, regio Nijmegen en Rivierenland (2021)

Ambities 5.1 Inwoners zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen deelnemen aan de samenleving Wat willen we bereiken?

Inwoners met een hulpvraag ontvangen passende ondersteuning

Inwoners zijn zoveel mogelijk financieel zelfredzaam

Iedereen kan deelnemen aan de samenleving

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

We bieden een helpende hand bij het formuleren van een hulpvraag, door onder andere onafhankelijke cliëntondersteuning, het welzijnswerk en de Kernpunten

continu

Wij borgen de kwaliteit en beschikbaarheid van ondersteuning middels een aanbesteding en contractmanagement

continu

We zorgen dat inwoners keuzevrijheid hebben zodat de geboden hulp aansluit bij hun levensovertuiging en identiteit

continu

We ondersteunen vormen van informele zorg en blijven hiervoor in gesprek met onze (lokale) partners

continu

We evalueren de methode één gezin - één plan - één regisseur, waarbij één regisseur wordt ingezet in de ondersteuning van gezinnen

2024

We bieden ondersteuning aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het vinden en behouden van passend werk

continu

We zetten in op het terugdringen van energiearmoede (zie verder ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst)

2023

Problematische schulden worden waar mogelijk voorkomen door vroegtijdig signaleren en een breed ondersteuningsaanbod

continu

We zijn een dementievriendelijke gemeente. Dit wordt bevestigd met het behalen van het certificaat

2023

We dragen bij aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid onder inwoners

continu

Het minimabeleid en bijzondere bijstand wordt voortgezet, en het Kindpakket wordt herijkt

2023

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

51

We bieden goede ondersteuning op het gebied van o.a. huisvesting, taal, scholing, werk en ontmoeting aan nieuwkomers conform de Wet Inburgering

continu

We zorgen ervoor dat iedereen, van oud tot jong, ongeacht geloofsachtergrond, geaardheid, afkomst, beperkingen en met welke idealen dan ook kan deelnemen aan onze samenleving

continu

We zorgen voor een passend woningaanbod in de wijk voor kwetsbare inwoners zoals mensen die beschermd wonen (Zie verder ambitie 3.1: Wonen voor iedereen)

2023

Ontwikkelingen voor 2023

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2023. We borgen onafhankelijke cliëntondersteuning en breiden deze uit met informele onafhankelijke cliëntondersteuning Onafhankelijke cliëntondersteuning vervult een functie in het ondersteunen van inwoners bij het formuleren van hun hulpvraag en het zoeken naar oplossingen bij deze hulpvraag. In 2022 zijn we gestart met het plan van aanpak voor de doorontwikkeling van onafhankelijke cliëntondersteuning. In 2023 borgen wij een aantal onderdelen van dit plan binnen de reguliere (werk)afspraken met onze partners. In 2023 wordt een pilot uitgevoerd door MEE Gelderse Poort in samenwerking met Welzijn Rivierstroom om informele onafhankelijke cliëntondersteuning te ontwikkelen. Dit is een vorm van cliëntondersteuning die wordt uitgevoerd door ervaringsdeskundigen en/of geschoolde vrijwilligers. We verwachten dat dit voldoet in de vraag van inwoners om laagdrempelig, en eventueel voor een langere periode, door iemand te worden bijgestaan die aansluit bij de eigen belevingswereld. Gedurende 2023 monitoren wij het resultaat en evalueren wij of dit een vaste plek in het aanbod van onafhankelijke cliëntondersteuning kan krijgen.

We maken afspraken over de regionale samenwerking (inkoop) Wmo en Jeugd In 2023 stellen we een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst vast, waarin de uitvoering van de inkoop Wmo en jeugd geborgd is. Daarnaast versterken we de beleidsmatige regionale samenwerking op dit gebied in een Samenwerkingsovereenkomst tussen de samenwerkende gemeenten. In 2023 wordt ook de Regiovisie Jeugd vastgesteld, waarin specifiek de samenwerking op het gebied van jeugd wordt geïntensiveerd. Dit is een verplichting vanuit de Norm voor Opdrachtgeverschap die tijdens het VNG congres op 29 juni 2020 door de gemeenten is aangenomen. We verbeteren de regionale inkoop Wmo en Jeugd door een aanbesteding en pilots De regionale inkoop voor Wmo en jeugd geven we vorm op basis van de in 2021 vastgestelde regionale inkoopstrategie. Dat betekent dat in 2023 enerzijds de inkoop wordt uitgevoerd op basis van een aanbesteding in plaats van Open House, waardoor er minder aanbieders zullen zijn. Anderzijds worden er pilots opgezet en uitgevoerd die leiden tot inzicht in wenselijke transformaties op het gebied van inkoop. Dit alles met als doel om de kwaliteit en resultaatgerichtheid van de ingekochte hulp en ondersteuning te vergroten en meer grip te krijgen op de financiën. In de regionale inkoop nemen wij het tegengaan van zorgfraude mee.

In de aanbesteding hebben we extra eisen opgenomen, waar aanbieders aan moeten voldoen en we gaan werken met een screeningsprotocol, waarmee we frauderende aanbieders kunnen weren uit onze regio. De Hervormingsagenda Jeugd krijgt vorm Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar. Daarom stellen het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG samen de Hervormingsagenda Jeugd 20222028 op, om de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beter beheersbaar te maken.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

52

Volgens de huidige planning wordt de Hervormingsagenda vastgesteld in november 2022.Vooruitlopend hierop hebben het rijk en de VNG afspraken gemaakt over de te verwachten ruimte in de gemeentelijke begroting (Zie ook Wat mag het kosten?). In onze begroting mogen wij rekening houden met extra te verwachten jeugdmiddelen, maar ook met een besparing. Het rijk draagt de verantwoordelijkheid om tot deze besparing te komen. Concreet betekent dit dat het aan het rijk is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor wij minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd kunnen worden (bijvoorbeeld door middel van de invoering van een eigen bijdrage). We werken verder aan een passend mantelzorgaanbod In 2023 werken we verder aan een passend ondersteuningsaanbod aan mantelzorgers zodat zij beter toegerust zijn voor hun zorgtaak. Voor de jonge mantelzorger zetten we in op meer en beter samenwerken tussen de partners die werken met jeugdigen. De huidige samenwerking tussen Eleos en Mozaïek wordt versterkt. Verder onderzoeken we in 2023 in samenwerking met partners het aanbod voor jonge mantelzorgers. We brengen in kaart wat het huidige aanbod is, of er aanbod wordt gemist en of het wenselijk is om bestaand aanbod uit te breiden.

We begeleiden inwoners naar passend werk Binnen de Participatiewet verzorgt gemeente Buren voor onze gemeente de bemiddeling naar werk of, als dat nog niet haalbaar is, sociale activering van inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen. Mensen met een arbeidsbeperking hebben soms ondersteuning nodig bij (betaald) werk. Bijvoorbeeld door een jobcoach op de werkvloer en/of door een loonkostensubsidie voor hun werkgever. Speciale aandacht vraagt de begeleiding naar werk van statushouders. Zij moeten nog Nederlands leren en kennen de gebruiken op de Nederlandse arbeidsmarkt nog niet. Tijdens het inburgeringstraject worden zij hierin begeleid, waar mogelijk in een duaal traject waarbij onderwijs wordt gecombineerd met (betaald) werk. Inwoners met schulden bieden wij hulp Dit doen wij door middel van een schuldregeling of budgetadvies. We streven ernaar schulden zoveel mogelijk te voorkomen of op te lossen als ze nog relatief klein zijn. Elke maand ontvangt de gemeente signalen van vaste lastenpartners over inwoners met betalingsproblemen. Deze inwoners benaderen we proactief met een (vrijblijvend) hulpaanbod in de vorm van formele of informele ondersteuning.

We geven uitvoering aan kabinetsmaatregelen ter bestrijding van armoede en koopkrachtverlies Op het moment van schrijven is nog niet bekend welke aanvullende maatregelen minister Schouten van Armoedebeleid in 2023 gaat nemen om de in 2022 ontstane koopkrachtproblemen te beperken. Naar alle waarschijnlijkheid zal een deel van de maatregelen door gemeenten worden uitgevoerd. We brengen in kaart welke stappen nodig zijn richting een dementievriendelijke gemeente In het uitvoeringsplan Sociaal Domein is als deelresultaat opgenomen dat in 2024 is uitgezocht of en hoe de werkwijze ‘dementievriendelijke gemeente’ te implementeren is. In 2023 brengen we in kaart welke stappen we hiervoor moeten gaan zetten. We willen eenzaamheid tegengaan door 'Samen is leuker' Vanuit deze lokale samenwerking zetten we in op bewustwording van eenzaamheid en het bespreekbaar maken ervan. We stimuleren en faciliteren inwoners, vrijwilligers en organisaties om activiteiten gericht op het tegengaan van eenzaamheid uit te voeren onder de vlag van Samen is leuker en zich hieraan te verbinden. We verbeteren het herkennen en signaleren van eenzaamheid door zowel inwoners, vrijwilligers als professionals, en het doorverwijzen naar (collectief) aanbod.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

53

We zetten hierbij breed in op het thema eenzaamheid en hebben ook specifiek aandacht voor bepaalde groepen die meer kans hebben om eenzaamheid te ervaren zoals ouderen, jongeren, alleenstaanden, laaggeletterden en mensen met een beperking. In de landelijke Week tegen Eenzaamheid (najaar 2023) besteden we extra aandacht aan het thema. We streven naar 550 Kindpakketten per jaar Voor kinderen van ouders met een laag inkomen kennen we het Kindpakket Neder-Betuwe. Via het kindpakket verstrekken we kleding, een (tweedehands) fiets of laptop. Of wordt sportcontributie, zwemles of muziekles betaald. Zo kunnen kinderen meedoen ook al hebben hun ouders zelf geen financiële ruimte om deze zaken te betalen. We streven naar minstens 550 verstrekkingen “in natura” per jaar. Eind 2022 bekijken we hoe het aanvraagproces vanaf 2023 zo laagdrempelig mogelijk kan worden ingericht. In 2023 verwachten we meer inburgeraars Sinds 2022 zijn gemeenten weer verantwoordelijk voor de inburgering van inwoners van buiten de Europese Unie. Het gaat zowel om asielzoekers met een verblijfstatus (statushouders), als gezinsmigranten die met een Nederlander zijn getrouwd. Team Inburgering bij Regio Rivierenland begeleidt inburgeraars in het inburgeringsproces en helpt hen financieel zelfredzaam te worden. Taalonderwijs aan inburgeraars wordt verzorgd door ROC Rivor.

Welzijnspartijen Sociom en Welzijn Rivierstroom helpen statushouders op weg in de lokale samenleving. Dit is maatwerk, waarbij wordt aangesloten bij de behoefte en mogelijkheden van de statushouder. In 2023 zal het aantal inburgeraars flink hoger zijn dan in de afgelopen jaren, wat een behoorlijke druk en onzekerheid met zich meebrengt ten aanzien van de uitvoering en uitvoerbaarheid van deze wettelijke taak. Wij zijn inhoudelijk verantwoordelijk voor Beschermd Wonen Het woonplaatsbeginsel én het financieel verdeelmodel zijn uitgesteld naar 1 januari 2024. Voor 2023 staan diverse activiteiten en acties op de planning o.a. doorontwikkeling sluitende aanpak Wijk GGZ (inclusief participatiecoach), Inloop GGZ in de regio Rivierenland (inclusief ervaringsdeskundigheid), Ambulante zorgtrajecten Iriszorg, het voorkomen van huisuitzettingen, Begeleid wonen voor jongeren (jongvolwassenen): Kamers met Aandacht, Housing First, Anders Wonen, Uitstroomloket Rivierenland, IPS trajecten (werk en dagbesteding) en ‘Oog voor Elkaar’: bewustwordingscampagne met betrekking tot inclusie. Maatschappelijke Opvang blijft vooralsnog tot 2026 de (financiële) verantwoordelijkheid van centrumgemeente Nijmegen.

5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal Wat willen we bereiken?

Er is toegenomen aandacht voor preventie op de gebieden gezond leven en vitaal zijn

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

We zetten ons in voor een gezonde leefstijl voor jongeren en volwassenen onder meer door de uitvoering van de JOGG-aanpak en het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! (dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.3 We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst)

continu

We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid van onze inwoners door het verbeteren van hun veerkracht en balans

continu

We zetten in op het vroegtijdig signaleren van (verborgen) problemen bij ouderen en bieden preventieve ondersteuning zoals huisbezoeken

2023

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

54

Het middelengebruik onder (jonge) inwoners neemt af

Jeugdigen groeien op in een stabiele en veilige (thuis)omgeving

De uitwerking hiervan vindt u terug onder ambitie 2.1 Neder-Betuwe is een veilige gemeente om te wonen en leven

continu

We geven uitvoering aan het lokale plan huiselijk geweld en kindermishandeling en zetten hierin onder meer in op het versterken van relaties en het bieden van tijdige ondersteuning bij scheidingen

2023

We geven uitvoering aan (boven)regionale ontwikkelingen rondom jeugdbescherming en hoogspecialistische jeugdzorg (onder meer Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming en crisishulp)

2023

We zoeken naar innovatieve mogelijkheden om de jeugdzorg effectiever en efficiënter uit te voeren, samen met relevante partners

2023

We zetten in op normaliseren en een stevige leefomgeving voor jeugdigen

continu

Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 6.3 Actieve en leefbare kernen binnen de gemeente Kinderen maken een goede start in het leven en hebben daarin gelijke kansen

We nemen deel aan het rijksprogramma ‘Kansrijke start’

2023

We zetten blijvend in op de versterking tussen zorg en onderwijs en faciliteren ondersteuning op school

2023

Ontwikkelingen voor 2023

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2023. Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst door bewegen, voeding en mentale gezondheid Onder coördinatie van de JOGG-regisseur werken we aan ‘Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst’ . Thema’s waar we op inzetten zijn bewegen, voeding en mentale gezondheid. We doen dit onder meer door de uitrol van campagnes, de inzet op een gezonde school- en sportomgeving en het beter in beeld brengen van het aanbod voor een gezondere leefstijl. Om zo veel mogelijk inwoners te stimuleren naar een gezonde(re) leefstijl intensiveren we de communicatie over sport, bewegen en gezondheid in samenwerking met diverse partners en organisaties o.a. de GGD en het team van ‘Samen in beweging!’. Met het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! willen wij een gezonde leefstijl van onze inwoners bevorderen Samen met onze partners dragen we eraan bij dat alle inwoners van Neder-Betuwe de mogelijkheid hebben om zich bewust te worden van het belang van een gezonde leefstijl. Met voldoende beweging en gezonde voeding en om te wonen, werken, leren en recreëren in een omgeving die hier structureel aandacht voor heeft en gezonde keuzes stimuleert. Hierbij is ook aandacht voor het tegengaan van roken, overgewicht en overmatig alcoholgebruik.

We stimuleren inwoners en organisaties om zich te verbinden aan het Lokaal Akkoord en daarmee aan onze gezamenlijke ambitie voor gezonde(re) inwoners. Initiatieven die bijdragen aan een gezonde leefstijl ondersteunen wij met een financiële impuls.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

55

Met Gemeenten Samen Gezond verbeteren wij onze aanpak voor het bevorderen van een gezond gewicht In dit regionale project werken we samen met onze partners op het gebied van sport, bewegen, welzijn en gezondheid aan het verbeteren van onze aanpak gericht op het bevorderen van een gezond gewicht. We bieden trainingen aan voor het versterken van de weerbaarheid en mentale gezondheid Op scholen is steeds meer aandacht voor weerbaarheid. In 2023 worden zowel voor basisschoolleerlingen als voortgezet onderwijs leerlingen trainingen weerbaarheid aangeboden. Daarnaast zetten we in op depressie-preventietrajecten voor jeugdigen en sluiten we aan bij trainingen die worden georganiseerd door partners en gericht zijn op de versterking van mentale gezondheid van zowel volwassenen als kinderen en jeugdigen. We ondersteunen inwoners met seniorenhuisbezoeken In 2023 geeft Welzijn Rivierstroom uitvoering aan het plan seniorenhuisbezoeken. Het doel van de seniorenhuisbezoeken is inwoners proactief te informeren over voorzieningen en sociale activiteiten om eenzaamheid, sociaal isolement of andere problemen vroegtijdig te signaleren en mogelijk te voorkomen. Hiermee ondersteunen we inwoners om vitaal ouder te worden. We werken samen aan normaliseren Zowel lokaal als regionaal voeren wij met diverse ketenpartners het maatschappelijke debat over normaliseren.

Daarin werken we samen met bijvoorbeeld Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en JeugdGGZ. In de vorm van bijeenkomsten brengen we in kaart welke perspectieven eenieder heeft op normaliseren en welke kansen en knelpunten men ervaart. Zo wordt duidelijk welke mogelijkheden er zijn om de maatschappelijke beweging naar normaliseren beter vorm te geven. De Gelderse Verbeteragenda helpt onze jeugdregio om te leren en te verbeteren Na toekenning van subsidie door het rijk, zal in elke jeugdregio een veiligheidsteam starten met het ontwikkelen van een nieuwe werkwijze en het samen leren en verbeteren. Eén in een grote stad (Nijmegen) en één in een kleinere gemeente (Zaltbommel). Omdat het gaat om het op gang brengen van een brede beweging in de hele regio, sluiten de andere gemeenten aan bij een regionaal leer- en ontwikkeltraject, dat wordt afgesloten met een tussenevaluatie. Daarnaast wordt de vernieuwde aanmeldroute tussen de gemeenten en de gecertificeerde instellingen verder doorontwikkeld en gemonitord. We ontwikkelen nieuw (collectief) preventief aanbod Dit aanbod is gericht op het versterken van de leefwereld van het kind, het opvoedkundig klimaat binnen gezinnen en de algemene weerbaarheid van kinderen. Dit versterkt de draagkracht van kind, gezin en omgeving, waardoor er meer opgevangen kan worden als het eens wat moeilijker gaat.

Dit draagt bij aan het terugdringen van onnodige inzet van jeugdhulp. (Zie ook Wat mag het kosten?) We werken samen om jeugdoverlast tegen te gaan Op verzoek van de partners die betrokken zijn bij jeugdoverlast en meer en beter samenwerken (de buitengewoon opsporingsambtenaars, wijkagenten en het jongerenwerk) zetten we verder in op de methodische aanpak. Intern versterken wij onze samenwerking en verbeteren wij onze aanpak met het opstellen van een heldere werkwijze en visie. Ook zetten we in op participatie van jeugdigen om zo goed mogelijk bij de wensen en mogelijkheden van de jeugd aan te sluiten en jeugdoverlast zo veel als mogelijk tegen te gaan.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

56

Met een Kansrijke Start dragen we bij aan de fysieke en mentale gezondheid In Neder-Betuwe doen we al veel om te werken aan een kansrijke start voor ieder kind, zoals prenatale voorlichtingsavonden door o.a. de verloskundige, extra huisbezoeken tijdens de zwangerschap en bij kwetsbare gezinnen door het consultatiebureau, inloopspreekuren bij peuterspeelzalen en voorscholen door het consultatiebureau en het opzetten en begeleiden van moedergroepen. In 2023 sluiten we ons aan bij het rijksprogramma Kansrijke Start en gaan we een lokale coalitie vormen. Samen met partners bekijken we of we de huidige maatregelen kunnen versterken of uitbreiden. Met de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) bieden we laagdrempelige ondersteuning aan kinderen en ouders In 2022 hebben we verschillende maatregelen genomen om laagdrempelige ondersteuning beter beschikbaar te maken en normaliseren meer vorm te geven in de praktijk. Zo hebben we het schoolmaatschappelijk werk uitgebreid, is vanuit het Kernpunt een jeugdconsulent met aandachtsgebied onderwijs gestart en hebben we het aantal pilots jeugdhulp in de school uitgebreid. De uitbreiding van het schoolmaatschappelijk werk zetten wij in 2023 voort en maken wij graag structureel (zie ook 'Wat mag het kosten?'). In 2023 monitoren we de inzet en in de kadernota 2024 doen wij hiervoor een voorstel.

De jeugdconsulent met aandachtsgebied onderwijs zetten wij met ingang van 2023 structureel voort. De pilots jeugdhulp in de school lopen tot en met het schooljaar ’22-’23. Wij informeren uw raad medio 2023 of wij deze pilots of werkzame elementen daarvan structureel willen voortzetten. Binnen het Betuws OOGO Passend onderwijs werken we samen aan de verbinding tussen onderwijs en gemeenten Dit doen we met vier andere gemeenten, vier Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs (PO en VO) en het MBO. In september 2022 is de ontwikkelagenda vastgesteld. De gezamenlijke ambitie is dat er door de inzet minder jeugdhulp nodig zal zijn en/of minder arrangementen vanuit het samenwerkingsverband. In 2023 gaan ontwikkeltafels aan de slag met de daadwerkelijke invulling van de ontwikkelagenda.

Overige ontwikkelingen

Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen overige ontwikkelingen.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

57

Beleidsindicatoren Naam Indicator: Eenheid: Bron: Jongeren met jeugdhulp percentag CBS tot 18 jaar e

Jongeren met jeugdbescherming (tot 18 jaar)

Jongeren met jeugdreclassering (van 12 tot 23 jaar)

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Jongeren van 12 t/m 21 jaar met een delict voor de rechter

Kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin

Netto arbeidsparticipatie (werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking)

Werkloze jongeren tussen 16 en 22 jaar

Personen met een bijstandsuitkering

2016 8,50

2017 8,90

2018 8,70

2019 9,10

2020 8,30

2021 12,60

10,00

10,80

11,40

11,80

12,30

11,90

12,90

1,00

0,80

0,80

1,00

0,90

1,10

1,20

1,20

1,20

1,20

percentag CBS e

1,20

1,20

1,20

1,20

percentag CBS e

Landelij k NederBetuwe

0,20

0,30

0,30

0,00

Landelij k NederBetuwe

0,50

0,50

0,40

0,40

0,40

0,30

0,30

0,00

550,0 0

490,0 0

490,0 0

510,0 0

560,0 0

570,0 0

Landelij k NederBetuwe

564,0 0 1,00

620,0 0 1,00

620,0 0 1,00

640,0 0 1,00

680,0 0 0,00

700,0 0 0,00

Landelij k NederBetuwe

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

3,00

3,00

3,00

3,00

3,00

3,00

Landelij k NederBetuwe

7,00

7,00

7,00

7,00

6,00

6,00

69,30

69,30

70,40

71,10

72,50

72,90

74,60

Landelij k NederBetuwe

66,70

67,10

67,90

69,10

70,00

69,60

70,40

1,00

2,00

1,00

1,00

1,00

1,00

Landelij k NederBetuwe

2,00

2,00

2,00

2,00

2,00

2,00

190,3 0

192,9 0

207,8 0

199,0 0

189,0 0

207,7 0

170,2 0

Landelij k NederBetuwe

398,7 0 111,8 0

412,8 0 55,30

418,6 0 198,2 0

401,1 0 203,6 0

381,7 0 120,1 0

459,7 0 125,6 0

431,2 0

Landelij k NederBetuwe

311,9 0 690,3 0

255,5 0 694,2 0

271,3 0 732,8 0

305,2 0 757,3 0

207,0 0 788,8 0

202,0 0 793,1 0

801,1 0

Landelij k

745,5 0

753,9 0

763,1 0

777,7 0

794,4 0

796,2 0

805,5 0

aantal per GMSD 10.000 inwoners

percentag Verwey e Jonker Instituut Kindere n in Tel

percentag Verwey e Jonker Instituut Kindere n in Tel

percentag CBS e

percentag Verwey e Jonker Instituut Kindere n in Tel

aantal per CBS 10.000 inwoners

Lopende aantal per CBS reintegratievoorzieninge 10.000 n voor inwoners van 15 - inwoners 64 jaar

Banen van inwoners tussen 15 en 64 jaar

2015 7,80

NederBetuwe Landelij k NederBetuwe

aantal per LISA 1.000 inwoners

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

0,30

58

Verbonden partijen Werkzaak Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Monitoring van de uitvoering van de sociale werkvoorziening door Werkzaak Rivierenland, waarbij Werkzaak bijdraagt aan het doel: passend werk voor iedereen. Vanuit onze gemeente werken circa 41 inwoners in de sociale werkvoorziening (SW) van Werkzaak. Instroom in de SW is sinds 2015 niet meer mogelijk. Door natuurlijk verloop zal het aantal SW-ers daarom steeds verder dalen met 5-6% per jaar. Werkzaak biedt een werkplek met begeleiding op de werkvloer aan onze inwoners met een SWdienstverband. Dat kan zijn intern bij Werkzaak zelf of bij werkgevers met behulp van loonkostensubsidie.

Ontwikkelingen voor 2023? Er zijn geen bijzonderheden.

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? De GGD is als gemeentelijke gezondheidsdienst van de 14 gemeenten in Gelderland-Zuid het gezicht van de publieke gezondheid in onze regio. De publieke gezondheidszorg richt zich op het bevorderen van gezond en vitaal leven van haar inwoners, het verminderen van risico’s, het bieden van zorg en bescherming aan kwetsbare groepen. Taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg) of andere wetten zijn opgedragen aan de GGD Gelderland-Zuid zijn: • monitoring, signalering en advisering op het gebied van publieke gezondheid; • infectieziektebestrijding; • technische hygiënezorg; • medische milieukunde; • jeugdgezondheidszorg; • ouderengezondheidszorg; • gezondheidsbevordering en leefstijl; • bevorderen van psychosociale hulp bij incidenten, rampen en crises; • toezicht op organisaties voor kinderopvang.

Taken (afkomstig uit Wpg of andere wetten) die vanwege beleidsmatige keuzes zijn neergelegd bij de GGD door de deelnemende gemeenten zijn: • reizigersadvisering en vaccinaties; • openbare geestelijke gezondheidszorg; • forensische geneeskunde; • het voorzien in een Advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling; • toezicht op de kwaliteit van de uitvoering van de Wmo 2015; • jeugdgezondheidszorg; • advisering in het kader van toegang tot beschermd wonen.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

59

Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes: 1. Aansluiting bij de gemeenten, waarbij de GGD zijn lokale nabijheid verder versterkt door per gemeente ‘dedicated’ teams van professionals te vormen die zich richten naar de lokale context. 2. Netwerkaanpak, waarbij het verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen. De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van de inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de Meerjarenstrategie 2020–2023. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2020-2023 op inzet zijn: 1. Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven. 2. Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg. 3. Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid. 4. Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein.

Met de wettelijke taken opgedragen aan de GGD, de wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD en de facultatieve taken die de GGD voor ons uitvoert, draagt de GGD bij aan het realiseren van onze ambitie dat de inwoners van Neder-Betuwe gezond leven en vitaal zijn. Ook draagt de GGD met toezicht op organisaties voor kinderopvang bij aan het realiseren van onze ambitie voor goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe.

Ontwikkelingen voor 2023? Verhoogde instroom Bijzondere Zorg In de afgelopen jaren is het aantal trajecten dat door Bijzondere Zorg wordt uitgevoerd, gestegen. Om de verhoogde instroom bij Bijzondere Zorg te kunnen opvangen, heeft de GGD voor 2022 en 2023 incidenteel extra middelen toegekend gekregen. Daarbij zet de GGD, in samenwerking met de gemeenten, in op vermindering van het aantal trajecten. In kwartaal 1 van 2023 wordt op basis van de cijfers over 2022 geëvalueerd of het aantal trajecten daalt en het de gemeenten en GGD lukt om de toestroom te verlagen. Op basis hiervan wordt besloten of er tot structurele uitzetting wordt overgegaan. Wvggz als uniforme taak Conform besluit van het Algemeen Bestuur van de GGD wordt de uitvoering van de Wvggz per 2023 gewijzigd van een facultatieve naar een uniforme taak van de GGD. Invulling en financiering data-en informatiegestuurd werken De ‘Informatie-gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven’ wordt in de Meerjarenstrategie 2020-2023 genoemd als een van de vier strategische thema’s. Door uitbouw van expertise op het gebied van data-analyse en samenwerking met gemeenten en partners, verwacht de GGD op een integralere en 'moderne' manier informatie te kunnen verzamelen en duiden. Deze informatie kan worden gebruikt voor beleidsaanbevelingen, praktijkaanpassingen en handelingsperspectieven.

Voor 2023 worden nogmaals incidentele middelen verstrekt om invulling te geven aan het data- en informatiegestuurd werken, waarmee de GGD in staat wordt gesteld zich verder door te ontwikkelen op dit gebied. Op basis van een evaluatie met de GGD en de gemeenten wordt dan in 2023 besloten over het al dan niet toekennen van structurele middelen voor het uitvoeren van deze taak.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

60

Wat mag het kosten? Programma: 5

WMO, JEUGDZORG EN PARTICIPATIEWET Rekening

begroting

Meerjarenraming

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

22.431

24.880

23.937

23.887

23.881

23.881

Baten

-4.767

-4.915

-4.713

-4.713

-4.713

-4.713

Geraamd resultaat bestaand beleid

17.664

19.965

19.224

19.174

19.168

19.168

273

92

-500

-500

273

92

-500

-500

19.496

19.266

18.667

18.667

Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten Baten Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

17.664

19.965

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

Verfijning Iv3 - taakvelden De ontwikkelingen van de afgelopen jaren onderstrepen het belang van goede data in het sociaal domein. De werkgroep data en monitoring van de hervormingsagenda jeugd heeft begin 2022 geadviseerd om meer detail aan te brengen in het Iv3-model (informatie voor derden). De uitvraag binnen Iv3 op het gebied van Wmo en Jeugd was vrij grofmazig, waardoor vergelijken tussen gemeenten lastig was en trends moeilijk zijn te ontwaren. De ministeries van BZK en VWS werkten de afgelopen maanden aan een uitwerking, waarbij de vijf taakvelden voor individuele voorzieningen Wmo en Jeugd worden opgedeeld in negentien taakvelden. Verder hebben twee bestaande taakvelden een nieuwe naam gekregen om te verduidelijken wat erop moet worden geboekt (het taakveld Wijkteams is gewijzigd naar Toegang en eerstelijnsvoorzieningen; het taakveld Begeleide participatie is gewijzigd naar Wet sociale werkvoorziening (WSW) en beschut werk. Ten opzichte van de Begroting 2022 zijn taakvelden opgedeeld en verfijnd. Deze totale verfijning heeft een budgettair neutraal effect binnen de begroting. Wij hebben geprobeerd om de middelen zo realistisch mogelijk toe te rekenen naar de nieuwe taakvelden. Echter, gelet op de korte tijd tussen de aankondiging van de verfijning en de verwerking in de Begroting 2023, zijn wij hierin beperkt. Het rijk heeft 2023 aangemerkt als overgangsjaar.

In de loop van 2023 zal duidelijk worden of en zo ja in welke mate bijstelling van de geraamde middelen op de nieuwe taakvelden nodig is. Het overzicht van lasten en baten per taakveld, waaronder de nieuwe taakvelden, is opgenomen in het onderdeel financiële begroting van deze begroting. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (Structureel nadeel € 158.000) In het kader van het jaarlijks samenstellen van de urencalculaties en het bepalen van de kostendekkendheid van leges is de beschikbare ambtelijke capaciteit op een juiste wijze toegeschreven naar de betreffende taakvelden. Dit is gebaseerd op de meest recente rijksnotities in de BBV. Het gevolg is dat binnen al de programma’s een verschuiving in ambtelijke uren heeft plaatsgevonden. Daarnaast is de kostendekkendheid van leges geactualiseerd, wat heeft geresulteerd in een actualisatie van de legesopbrengsten en bijkomende kosten. Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 158.000 nadelig. Voor een totaal overzicht verwijzen wij u naar de financiële begroting onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

61

Taakveld Samenkracht en burgerparticipatie (nadeel €63.000 in 2023, vanaf 2024 € 30.000) Nationaal Programma Onderwijs (NPO) (nadeel structureel € 30.000) Wij hebben vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) middelen ontvangen om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen opliepen tijdens de coronapandemie. Met de middelen hebben wij verschillende pilots opgezet, waaronder uitbreiding van het schoolmaatschappelijk werk. Door de grote tevredenheid over het schoolmaatschappelijk werk en de bijdrage aan onze doelen in het sociaal domein maken wij de tijdelijke uitbreiding structureel. Dit is passend bij ons ingezette beleid om laagdrempelige ondersteuning aan jeugdigen te bieden, met de mogelijkheid dat verdere (jeugdhulp) interventies kunnen worden voorkomen. Om de kosten in 2023 te dekken, kunnen wij tot medio 2023 gebruik maken van de NPO-middelen en hebben wij aanvullend € 30.000 nodig. Dit bedrag is alvast structureel verwerkt in deze begroting. In de kadernota 2024 zullen wij een aanvullend voorstel voor de komende jaren doen. Jongerenwerk en veiligheid (nadeel incidenteel € 33.000) Op 10 november 2021 heeft uw raad de motie 'Jongerenwerk en veiligheid' aangenomen.

Uit de gesprekken met de ketenpartners komt onder meer naar voren dat het wenselijk is om meer ontmoetingsplaatsen te realiseren samen met de jeugd om zo te voorzien in de behoeften van de jeugd en overlast tegen te gaan. In 2023 starten we met participatietrajecten met de jeugd om te komen tot meer of beter ingerichte ontmoetingslocaties, die ook voorzien in een duidelijke vindplaats en verwijsplaats voor onze ketenpartners. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van € 20.000. In 2022 is als pilot 'accommodatiegebonden jongerenwerk' een inloopavond in het Tussenpad in Kesteren opgestart. De inloopavond is de afgelopen periode wekelijks door ruim 40-60 jongeren bezocht en zorgt voor een vast ontmoetingsmoment tussen het jongerenwerk en de jongeren. Door de ketenpartners wordt opgemerkt dat het tijdens de inloopavonden rustiger is op straat. De inloopavonden worden in 2023 voortgezet. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van € 13.000. Het uiteindelijke doel is dat het jongerenwerk de jongeren begeleidt naar het grotendeels zelfstandig draaien van de inloop. Taakveld Toegang en eerstelijnsvoorzieningen, voorheen Wijkteams (nadeel structureel vanaf 2023 € 52.000) Vanaf 2023 heeft er voor het taakveld Wijkteams een naamswijziging plaatsgevonden. Deze wijziging heeft geen financieel effect.

Uitbreiden collectief preventief aanbod (nadeel structureel € 50.000) Op lokaal, regionaal en landelijk niveau zijn veel ontwikkelingen aan de gang die het belang van preventie, normaliseren en een sterke leefomgeving van het kind benadrukken. In onze gemeente is er tot nu toe veel aandacht geweest voor preventie gericht op het individuele kind en kinderen uit risicogroepen (denk aan: brussen, mantelzorgers, KOPP-kinderen). Deze vorm van preventie is belangrijk en onmisbaar, maar het is ook belangrijk om in te zetten op het versterken van de leefwereld om kinderen heen, het opvoedkundig klimaat binnen gezinnen en de weerbaarheid van kinderen in het algemeen. Daarom gaan wij, samen met onze maatschappelijke partners zoals het onderwijs en jeugdgezondheidszorg, met ingang van 2023 (collectief) preventief aanbod op deze thema's ontwikkelen. Het structurele nadeel van € 50.000 is een richtbedrag, waarmee ruimte wordt gecreëerd om het aanbod te gaan inrichten. Overige kleine verschillen (nadeel structureel € 2.000) behoeven geen toelichting

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

62

Taakveld Jeugdhulp Behandeling (voordeel € 148.000 in 2024, vanaf 2025 € 740.000) Door het rijk in te vullen taakstelling op jeugdmiddelen Rijk en VNG werken aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. Deze zal naar verwachting najaar 2022 worden afgerond. Vooruitlopend hierop hebben wij bij de Begroting 2022 onder de algemene uitkering structureel rekening gehouden met 75% van het mogelijk jaarlijks extra te ontvangen bedrag dat door het rijk aanvullend beschikbaar zal worden gesteld. Vanwege de aanhoudende druk op de noodzaak van extra benodigde jeugdmiddelen is door de provincie de mogelijkheid geboden om in de begroting 2023 het percentage van 75 op te hogen naar 100. Daarnaast dienen we ook rekening te houden met een aanvullende door het rijk in te vullen taakstelling op jeugdmiddelen binnen programma 5. De invulling van deze taakstelling zal een besparing moeten opleveren op de budgetten Jeugd binnen programma 5. Omdat de extra baten en de nog te realiseren besparing op de lasten in de begroting op verschillende programma’s zijn opgenomen, dient u deze besparing in programma 5 in relatie te zien tot de stelpost extra te verwachten jeugdmiddelen in hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb, onvoorzien.

Investeringen Er zijn geen investeringen voor dit programma

Mutaties in reserves Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

63

Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn Missie

Goede onderwijshuisvesting verbetert de kwaliteit van het onderwijs. Daarom heeft de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen voor ons topprioriteit. Wij stimuleren een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt en brengen actief de betrokken partijen bij elkaar. Kansengelijkheid op de arbeidsmarkt is belangrijk voor onze inwoners. Wij blijven ons inzetten om laaggeletterdheid tegen te gaan. Sport, spel en bewegen dragen bij aan een gezonde leefstijl. We ondersteunen activiteiten die een aantoonbaar positief effect hebben op de leefstijl en het welbevinden van onze inwoners. Wij blijven investeren in verenigingen en maatschappelijke organisaties in de gemeente, want zij bevorderen het maatschappelijk welzijn en de sociale omgang tussen inwoners. Bovendien dragen zij bij aan een verantwoorde en gezonde vrijetijdsbesteding. Vrijwilligers zijn de drijvende kracht achter onze verenigingen, stichtingen, instellingen en besturen. Wij waarderen hun inzet en zelfredzaamheid. Wij ondersteunen waar dat past bij onze rol als gemeentelijke overheid. Deze missie komt overeen met de vastgestelde visie in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein. De ambities en ontwikkelingen binnen dit programma komen grotendeels terug in de nota of de bijbehorende uitvoeringsplannen.

Actuele kaderstellende beleidsnota's Algemeen • Raadsvisie 2030 (2019) • Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2021 - 2024 (2021) • Uitvoeringsplan Meedoen en Samenleven (2022) • Uitvoeringsplan Optimaal Ontwikkelen en Opgroeien (2022) • Uitvoeringsplan Gezond en Vitaal (2022) • Algemene subsidieverordening gemeente Neder-Betuwe (2019) • Nadere regel subsidies voor vrijwilligersorganisaties (2019) • Strategische visie accommodatie (2010) Onderwijs/leesbevordering • Verordening Voorziening huisvesting onderwijs (2015) • Verordening bekostiging leerlingenvervoer (2021), Beleidsregels leerlingenvervoer (2020) • Nadere regels subsidie voorschoolse educatie Neder-Betuwe (2019) • Beleidsplan voor- en vroegschoolse educatie 2019-2022 Neder-Betuwe (2019) • Beleidsregels handhaving kinderopvang Neder-Betuwe (2018) • Beleidskader toezicht en handhaving kinderopvang Neder-Betuwe 2018 (2018) • Integraal Huisvestingsplan onderwijs (2019) • Uitvoeringsplan IHP financieel (2021) • Convenant uitvoering bibliotheekwerk 2023 t/m 2026 "Samen maken we de bieb" (2022) • Subsidieverordening Basisbibliotheek Neder-Betuwe (2007) • Statuten "Stichting Fluvium Openbaar Onderwijs" (2018) • Nadere regel subsidie kinderopvang op grond van sociaal-medische indicatie Neder-Betuwe (2019) Sport • Sport en Beweeg visie Neder-Betuwe 2019-2030 (2019) • Monitor Neder-Betuwe

Bloeit! 2019-2024 (2020) • Nadere regel projectsubsidie sportstimulering 2019-2022 (2019) • Beheerplan onderhoud sportvelden 2016-2025 (2019), Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2025 (2021)

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

64

Ambities 6.1 Goed en passend onderwijs voor alle inwoners in NederBetuwe Wat willen we bereiken?

Passende onderwijshuisvesting in de nabijheid van de doelgroep die bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs

Een goede aansluiting tussen het onderwijs en de (lokale) arbeidsmarkt

Jeugdigen hebben de mogelijkheid om zich optimaal en breed te ontwikkelen binnen het onderwijs Inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden om te kunnen deelnemen aan de samenleving

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

Uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Scholen volgens de daarin opgenomen planning en prioritering

continu

Waar mogelijk stimuleren wij de verbinding van onderwijs met andere (kind)voorzieningen

continu

Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.2: In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen Waar mogelijk bevorderen wij de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en ondernemers en de stimulering van actieve ontmoeting met het bedrijfsleven bv. in de vorm van stageplaatsen (dit wordt verder uitgewerkt onder ambitie 4.1: We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur)

2025

Waar mogelijk stimuleren wij de samenwerking tussen lokale VO-scholen en MBO, HBO en Universitaire opleidingen

2025

We faciliteren scholen om invulling te geven aan natuur- en cultuureducatie

2024

Wij zetten de rijksmiddelen ten behoeve van het terugdringen van onderwijsachterstanden zo effectief en efficiënt mogelijk in

continu

We versterken de basisvaardigheden van inwoners door laaggeletterdheid, samen met partners, bespreekbaar te maken, de drempel naar ondersteuning te verlagen en aanbod te faciliteren

2023

Ontwikkelingen voor 2023

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2023. We werken verder aan de realisatie van goede schoolgebouwen Het IHP biedt het kader voor de uitvoering en verdere concretisering van het onderwijshuisvestingsbeleid tot en met 2035. Het IHP wordt elke vier jaar geëvalueerd en zo nodig aangepast aan veranderende omstandigheden (zoals verandering van leerlingstromen, demografische ontwikkelingen, kansen voor samenwerking, landelijk beleid of wetgeving). De volgende evaluatie – en eventuele aanpassing - is in 2023.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

65

Op basis van het uitvoeringsplan IHP dat in 2021 is vastgesteld werken wij in 2023 aan de volgende projecten: 1. Realisatie van de uitbreiding van Pantarijn in Kesteren. Planning is om de uitbreiding vóór de zomervakantie 2024 gereed te hebben. 2. Realisatie van de nieuwbouw van een VCOG-school in Kesteren. Dit project zit in 2023 in de fase van planvorming. We zetten erop in om de nieuwbouw in 2025 gereed te hebben. 3. Realisatie van de nieuwbouw van De Hien en De Bellefleur. Beide scholen participeren in de nieuw te realiseren MFC in Dodewaard. Voor verder informatie hierover wordt verwezen naar paragraaf 6.2. Daarnaast vangen wij op dit moment een tekort aan onderwijshuisvesting op in het schoolgebouw aan de Tollenhof in Kesteren. We gaan met een nieuwe partner verder in het leerlingenvervoer De dienstverleningsovereenkomst met Regio Rivierenland is met drie jaar verlengd tot en met 0108-2023. In 2022 rond Regio Rivierenland de aanbesteding voor de regie van het leerlingenvervoer af. Dit betekent dat we in 2023 gaan starten met een nieuwe samenwerkingspartner. Zo hopen we de ritten efficiënter te kunnen inplannen. Voor het vervoer van Oekraïense leerlingen sluiten we meer aan bij onze lokale uitgangspunten Voor de kinderen uit Oekraïne in de leeftijd van 4 tot 18 jaar wordt tot en met 2022 het leerlingenvervoer geregeld.

Volgens de uitgangspunten van het rijk gaan wij vanaf 2023 de zelfredzaamheid van de kinderen in het vervoer stimuleren en sluiten we wat regelgeving betreft zo veel mogelijk aan bij de verordening leerlingenvervoer. Dit houdt onder andere in dat leerlingen tussen de 4 en 12 jaar tot een afstand van 6 kilometer geacht worden zelf naar school te gaan (lopend of met de fiets). Boven 6 kilometer kunnen zij aanspraak maken op leerlingenvervoer en wordt een inkomensafhankelijke eigen bijdrage gevraagd. Voor de leerlingen van 12 tot 18 jaar geldt dat zij zelfstandig met de fiets of het ov naar school kunnen. Het Rijk geeft aan dat, zolang de oorlog en crisissituatie blijven voortduren, er middelen beschikbaar gesteld zullen worden. Eventuele financiële ondersteuning wordt door het Rijk vergoed en zullen wij via de bestuursrapportages in de begroting verwerken. We bevorderen een goede aansluiting tussen het onderwijs en de (lokale) arbeidsmarkt Voor leerlingen die uitstromen uit Het Praktijkonderwijs (PRO) of Voortgezet Speciaal onderwijs (VSO) wordt in overleg met de school bezien of zij een vervolgopleiding kunnen doen of in aanmerking komen voor een (garantie)baan met ondersteuning vanuit de gemeente. Vanuit het Werkgeversservicepunt Rivierenland wordt gekeken of er een match te maken is tussen werkgevers en werkzoekende schoolverlaters vanuit PRO en VSO.

We starten met nieuw beleid voor vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) en kijken of we het aanbod van vroeg- en voorschoolse educatie kunnen uitbreiden Voor onderwijsachterstanden start er in 2023 een nieuwe vierjarige beleidsperiode. Nog in 2022 stellen we een nieuw beleidsplan op, waarin we samen met onze partners de ambities en doelen voor Neder-Betuwe bepalen. De afgelopen vier jaar hebben we voornamelijk geïnvesteerd in het aanbod van voorschoolse educatie op de kindcentrumlocaties (peuterspeelzalen, kinderopvang en voorscholen). In 2023 gaan we verkennen of we de komende beleidsperiode het aanbod locatieoverstijgend en met verschillende partners (zoals bibliotheek en onderwijs) kunnen uitbreiden. Met de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) kunnen scholen leervertragingen uit de coronaperiode inhalen en het onderwijs verbeteren De schoolbesturen en de gemeente hebben van het ministerie middelen ontvangen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) om de opgelopen achterstanden tijdens de COVID-19periode in te halen.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

66

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

67

Voor een optimale besteding van de middelen wordt speciaal ingezet op afstemming en nauwe samenwerking met alle LEA partners. Zie programma 5.2 voor een toelichting op de gemeentelijke maatregelen. We werken aan bewustwording, herkenning en vermindering van laaggeletterdheid We werken gericht aan bewustwording en het bespreekbaar maken van laaggeletterdheid bij inwoners, professionals en vrijwilligers in Neder-Betuwe. Tijdens de Week van Lezen en Schrijven besteden we extra aandacht aan laaggeletterdheid middels publicaties via de gemeentelijke kanalen. We zetten hiermee ook in op het beter herkennen van laaggeletterdheid. Om de basisvaardigheden van onze inwoners op het gebied van lezen, schrijven en digitale vaardigheden te versterken bieden we in samenwerking met partners als ROC Rivor, Bibliotheek Rivierenland en Welzijn Rivierstroom scholing, cursussen en trainingen aan. Ook zetten we in op het verder versterken van de samenwerking rondom laaggeletterdheid met en tussen relevante maatschappelijke organisaties. Vanuit deze samenwerking werken we aan het verhogen van de deelname aan en een adequate doorverwijzing naar het aanbod. Met de regio zetten we het thema 'gezondheid' centraal in de aanpak van laaggeletterdheid We geven lokaal uitvoering aan de regionale Integrale Aanpak Laaggeletterdheid in Rivierenland 2020 – 2024 'Meedoen met Taal'.

In het regionale jaarplan 2023 staat, net als in 2022, het thema gezondheid centraal.

6.2 Sport, spel en bewegen stimuleren Wat willen we bereiken?

Een ruim aanbod van mogelijkheden die onze inwoners stimuleren tot sporten en bewegen

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

Uitvoeren van het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit!

continu

Continuering van de inzet van buurtsportcoaches middels een nieuwe aanbesteding

2023

Herijking van het beleid voor sportaccommodaties tot een integraal plan sportvoorzieningen

2025

Uitvoeren van een beweegpark in één of meer kernen, dorpsommetjes en mountainbikepaden in de uiterwaarden. Dit wordt ook uitgewerkt onder ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers

2023

Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.2: In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen

Voldoende en passende speelplekken voor jeugdigen

Bij omvangrijke nieuwbouwlocaties wordt voldoende rekening gehouden met aaneengesloten speelplekken, bij de invulling ervan worden jeugdigen betrokken Dit wordt verder uitgewerkt onder ambitie 3.1: Wonen voor iedereen.

continu

Wij zorgen dat (nieuwe) speelplekken een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie. (Dit wordt verder uitgewerkt onder ambitie 3.3: We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst)

continu

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

68

Ontwikkelingen voor 2023 Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2023. Met het Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! willen wij onze inwoners in beweging krijgen De buurtsportcoaches werken vanuit het jaarplan 2023 dat is gebaseerd op de doelen uit de Monitor Neder-Betuwe Bloeit! 2019-2024. Zij zijn nauw betrokken bij de uitvoering hiervan en hebben een verbindende rol in het sport- en beweegnetwerk. In 2023 starten we een aanbestedingstraject in samenwerking met onderzoeksbureau BMC met als doel om een werkgever voor de buurtsportcoaches te vinden voor de komende jaren. In de aanbesteding worden de doelen uit de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein meegenomen als uitvoeringskader voor het buurtsportcoachwerk. Met een sportverenigingscoach ondersteunen wij de sportverenigingen De sportverenigingscoach ondersteunt, begeleidt en adviseert op uiteenlopende terreinen, zoals verenigingsbeleid, financiën, accommodatiezaken, kader/vrijwilligers, vitaliteit, samenwerking en sociaal/maatschappelijke betrokkenheid. De sportverenigingscoach dient als een loket voor de sport en ondersteunt de verenigingsondersteuners in het professionaliseren van hun werkwijze (zowel inhoudelijk als procesmatig). Met deze samenwerking stimuleren we in hogere mate de open club gedachte.

We onderzoeken de mogelijkheden voor het aanstellen van vakdocenten in het bewegingsonderwijs op basisscholen Dit in het kader van het verbeteren van de motorische vaardigheden van (jonge) kinderen. De huurders van onze sportparken (voetbalverenigingen en korfbalvereniging) bieden wij advies en ondersteuning bij de verduurzaming van hun accommodaties We maken een actueel overzicht van hulp, advies en subsidies, die beschikbaar zijn voor verenigingen en een loket om praktische informatie te geven, wat mogelijk is. Daarmee maken we het voor de verenigingen makkelijker om de stap naar verduurzamen te zetten. We richten de buitenruimte in zodat deze uitnodigt om te bewegen We stellen een plan van aanpak op voor het aanleggen van beweegvriendelijke faciliteiten in de buitenruimte in één of meer kernen. Dit doen we in samenwerking met onze partners op het gebied van sport, bewegen en gezondheid. De accommodatie aan de Bonegraafseweg Dodewaard richten we samen met de gebruikers in tot een sport- en beweegpark: buiten bewegen voor individuen of groepen in een veilige omgeving. Dorpsommetjes zijn opgenomen in het Landschapsontwikkelingsplan (LOP). Dit wordt nader uitgewerkt in Programma 4.2.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

69

6.3 Actieve en leefbare kernen binnen de gemeente Wat willen we bereiken? Toekomstbestendige (sport)verenigingen en stichtingen

In elke kern is voldoende plek voor activiteiten en ontmoeting

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer speelt het?

Wij ondersteunen lokale verenigingen en stichtingen om hun bestuurskracht op peil te houden en toekomstbestendig te blijven

2023

Wij zetten het accommodatiebeleid voort waarbij aandacht is voor goede aansluiting bij de behoefte van inwoners en gezonde exploitatie

continu

Het jeugd- en jongerenwerk heeft een preventieve rol en zet in op verbinding tussen jongeren, andere inwoners en de gemeente. Daarbij is voldoende aandacht voor de achtergrond en ontwikkeling van jongeren. Dit wordt verder uitgewerkt onder ambitie 5.2: Inwoners van NederBetuwe leven gezond en zijn vitaal

continu

Dit draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 3.2: In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen Neder-Betuwe kent een sterk maatschappelijk middenveld om onze inwoners te ondersteunen

De zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed is toegenomen

Wij subsidiëren (lokale) organisaties doelgericht en maken heldere afspraken met subsidieontvangers, waar wenselijk sluiten we meerjarige subsidieovereenkomsten waarbij we aansluiten bij het Kwaliteitskompas

continu

Wij onderzoeken de doelmatigheid van ingezette subsidies bij grote organisaties

2025

Verhaallijnen uit ‘Inspirerend Rivierenland’ en ‘Een schatkist met toekomstwaarde’ worden zichtbaar gemaakt voor inwoners en bezoekers. Dit wordt verder uitgewerkt onder ambitie 4.2: We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers

2023 e.v.

Ontwikkelingen voor 2023

Voor het bereiken van bovenstaande ambitie gaan we het volgende doen in 2023. We inventariseren wat nodig is om lokale verenigingen en stichtingen te ondersteunen We inventariseren de aandachtspunten van onze verenigingen en stichtingen: wat zijn actuele vragen en issues die leven? Daarbij betrekken wij de dorpshuizen, want zij zijn als ontmoetingsplek essentieel voor leefbare kernen. Op basis van de inventarisatie stellen we een plan van aanpak op, waarin kleinschaligheid en de integrale samenwerking met verenigingen voorop staan. We streven ernaar om nog in 2023 een eerste traject te kunnen uitvoeren op een actueel onderwerp, zoals bijvoorbeeld de hoge energielasten. Het Multifunctioneel Centrum (MFC) in Dodewaard staat klaar voor de fase van ontwerp en realisatie Medio 2022 is fase B (de definitiefase/haalbaarheidsonderzoek) afgerond. Omdat er behoefte was aan meer informatie ten aanzien van de investering, de exploitatie en het eigendom is vervolgens een verdiepingsslag gemaakt. Op het moment van schrijven wordt deze verdiepingsslag afgerond. Meerdere gesprekken met lokale ondernemers geven een goed beeld van de mogelijkheden om het draagvlak voor het MFC te vergroten. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

70

De investeringsraming wordt aangescherpt. Zo is er extra onderzoek verricht naar de integratie van Verenigingshal De Eng in de nieuwbouw van het MFC. Dit geeft een compleet beeld van de benodigde investering. Met de realisatie van het MFC wordt de investering in de verduurzaming van de verenigingshal naar voren gehaald. Deze investering is anders over enkele jaren nodig. Inmiddels is helder dat een sluitend beheer en exploitatie van het nieuwbouwdeel van het gebouw haalbaar is. Dit is een harde randvoorwaarde vanuit de gemeente. We werken nu verder aan het integreren van de exploitatie van de Verenigingshal De Eng om de taakstellende bezuiniging op deze exploitatie te realiseren. Rond de toekomstige eigendomssituatie krijgen wij het advies van ons ondersteunende bureau om als gemeente eigenaar te worden van het centrum. Inmiddels tonen steeds meer partijen en organisaties interesse om zich te verbinden aan het nieuwe MFC. Op korte termijn ontvangt u een uitgebreid raadsvoorstel met de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek en een aanvraag voor het benodigde krediet voor zowel de ontwerpfase als de realisatiefase van het MFC. De totale kosten voor de realisatie zijn door de stijgende bouwkosten sterk toegenomen. En de prijzen zijn dagelijks in beweging.