Programmabegroting 2025 (versie raad 2024-11-07)
Tekst van het document
-24.974
-20.600
-20.585
-20.585
Saldo van baten en lasten (A)
-239
974
83
920
965
788
Toevoegingen aan reserves
141
0
0
0
0
0
Onttrekkingen van reserves
-1.049
-1.135
-91
-71
-71
-71
Saldo mutatie reserves (B)
-908
-1.135
-91
-71
-71
-71
Begrotingssaldo (A+B)
-1.147
-160
-8
849
893
717
9
0
0
0
0
0
-1.156
-160
-8
849
893
717
V
V
V
N
N
N
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Structureel begrotingssaldo
64
Programmabegroting 2025-2028
2.2. Financieel overzicht Hieronder treft u per programma de grootste verschillen aan tussen enerzijds het gerealiseerde jaar 2023 en het begrotingsjaar 2025 en anderzijds tussen de begrotingsjaren 2024 en 2025. Beiden voor zover de verschillen minimaal € 50k zijn. Programma Sociale leefomgeving Bedragen x € 1.000 Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
5.016
9.260
5.916
2.400
2.333
2.352
Totaal baten
-2.994
-6.782
-3.841
-320
-240
-240
Saldo baten en lasten
2.021
2.478
2.076
2.081
2.093
2.112
Toevoegingen aan reserves
20
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-90
-137
-20
0
0
0
1.951
2.340
2.056
2.081
2.093
2.112
Geraamd resultaat
Analyse begroting Bedragen x € 1.000 B2025-W2023: Verschil lasten € 901k Hogere lasten 2025 groot- en kleinschalige opvang Oekraïne (wordt 100% vergoed) 951 Overige verschillen -50 ______ 901 B2025-W2023: Verschil baten - € 846k Hogere bijdrage rijk 2025 groot- en kleinschalige opvang Oekraïne -951 Overige verschillen 105 ______ -846 B2025-W2023: Verschil onttrekking aan reserves € 70k Onttrekking in 2023 bestemmingsreserve Budgetoverheveling 86 Onttrekking in 2023 VBR (dekking kosten) 4 Geraamde onttrekking in 2025 bestemmingsreserve Vluchtelingen en statushouders (dekking kosten) -20 ______ 70 B2025-B2024: Verschil lasten - € 3.344k Lagere lasten 2025 groot- en kleinschalige opvang Oekraïne (wordt 100% vergoed) Lagere toerekening salarislasten binnen programma voor 2025 Lagere lasten 2025 SiSa G10 Inburgering (wordt 100% vergoed) Lagere lasten 2025 SiSa D8 Onderwijsachterstandenbeleid (wordt 100% vergoed) Overige verschillen
65
-2.616 -290 -213 -100 -125 ______ -3.344
Programmabegroting 2025-2028 B2025-B2024: Verschil baten € 2.942k Lagere bijdrage rijk 2025 groot- en kleinschalige opvang Oekraïne Lagere bijdrage rijk 2025 SiSa G10 Inburgering Lagere bijdrage rijk 2025 SiSa D8 onderwijsachterstandenbeleid Overig verschillen
2.616 213 100 13 ______ 2.942
B2025-B2024: Verschil onttrekking aan reserves € 117k Hoger geraamde onttrekking in 2024 bestemmingsreserve Budgetoverheveling
Programma Sociaal Domein Bedragen x € 1.000
Rekening 2023
117 ______ 117
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
7.430
7.776
7.612
7.576
7.623
7.434
Totaal baten
-1.688
-2.012
-1.458
-1.465
-1.444
-1.425
Saldo baten en lasten
5.742
5.763
6.155
6.111
6.178
6.009
Toevoegingen aan reserves
26
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-218
-118
0
0
0
0
Geraamd resultaat
5.550
5.645
6.155
6.111
6.178
6.009
Analyse begroting Bedragen x 1.000 B2025-W2023: Verschil lasten € 182k Betreft bijstelling diverse ramingen in 2025 t.o.v. de realisatie in 2023: Diverse budgetverschillen Wmo Diverse budgetverschillen Jeugd Diverse budgetverschillen Participatie Overige verschillen
B2025-W2023: Verschil baten € 230k In 2025 lager geraamde uitkering Participatiewet t.o.v. realisatie 2023 Overige verschillen
B2025-W2023: Verschil onttrekking aan reserves € 218k Onttrekking in 2023 uit bestemmingsreserve Budgetoverheveling Onttrekking in 2023 uit VBR t.b.v. dekking kosten
B2025-B2024: Verschil lasten - € 163k Hoger geraamd bedrag in 2024 SiSa C55 Aanpak energiearmoede Overige verschillen
66
350 -210 239 -198 ______ 182 186 44 ______ 230 174 44 ______ 218
-136 -27 ______ -163
Programmabegroting 2025-2028 B2025-B2024: Verschil baten € 555k Lager geraamde te ontvangen uitkering Participatiewet Hoger geraamde bijdrage in 2024 SiSa C55 Aanpak energiearmoede Overige verschillen
356 136 63 ______ 555
B2025-B2024: Verschil onttrekking aan reserves € 118k Onttrekking in 2024 uit bestemmingsreserve Budgetoverheveling
Programma Fysieke leefomgeving Bedragen x € 1.000 Rekening 2023
118 ______ 118
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
2.755
3.333
2.258
2.262
2.265
2.268
Totaal baten
-1.112
-1.912
-906
-906
-906
-906
Saldo baten en lasten
1.643
1.422
1.352
1.356
1.358
1.362
Toevoegingen aan reserves
50
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-81
-231
-32
-32
-32
-32
1.612
1.190
1.320
1.324
1.326
1.329
Geraamd resultaat
Analyse begroting Bedragen x € 1.000 B2025-W2023: Verschil lasten - €497k Lagere toerekening salarislasten binnen programma voor 2025 -200 Lasten in 2023 i.v.m. verplaatsen volkstuinencomplex -134 Lasten in 2023 i.v.m. implementatie omgevingswet -116 Extra dotatie in 2023 aan de voorziening onderhoud bruggen n.a.v. chroom VI -100 Overige verschillen 53 ______ -497 B2025-W2023: Verschil baten € 194k Ontvangen bijdrage in 2023 i.v.m. verplaatsen volkstuinencomplex 150 Hoger legesbaten en exploitatiebijdragen in 2023 m.b.t. bestemmingsplannen 78 Overige verschillen -34 ______ 194 B2025-W2023: Verschil toevoeging aan reserves - €50k Toevoeging in 2023 aan bestemmingsreserve Budgetoverheveling -50 ______ -50 B2025-B2024: Verschil lasten - € 1.075k Hoger geraamde lasten in 2024 SiSa E20 Verkeersveiligheid (wordt 100% vergoed) Hoger geraamde lasten in 2024 implementatie omgevingswet Lagere toerekening salarislasten binnen programma voor 2025 Incidenteel geraamd budget in 2024 m.b.t. onverharde wegen
67
-476 -230 -200 -112
Programmabegroting 2025-2028 Hoger geraamde lasten in 2024 m.b.t. verplaatsen volkstuinen Overige verschillen
-100 43 ______ -1.075
B2025-B2024: Verschil baten € 993k Incidenteel geraamde opbrengst in 2024 i.v.m. verkoop perceel grond Hoger geraamde bijdrage rijk in 2024 SiSa E20 Verkeersveiligheid Overige verschillen
520 476 -3 ______ 993
B2025-B2024: Verschil onttrekking aan reserves € 199k Hoger geraamde onttrekking in 2024 bestemmingsreserve Budgetoverheveling Geraamde onttrekking in 2024 VBR (dekking kosten)
Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid Bedragen x € 1.000 Rekening Begroting 2023 2024
192 7 ______ 199
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
1.787
2.927
1.891
1.891
1.891
1.891
Totaal baten
-1.066
-1.693
-1.199
-1.199
-1.199
-1.199
Saldo baten en lasten
720
1.234
693
693
693
693
Toevoegingen aan reserves
20
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-359
-386
0
0
0
0
Geraamd resultaat
382
848
693
693
693
693
Analyse begroting Bedragen x € 1.000 B2025-W2023: Verschil lasten € 105k Hoger geraamde kosten afvalverwerking in 2025 t.o.v. realisatie 2023 Lagere toerekening salarislasten binnen programma Overige verschillen
B2025-W2023: Verschil baten - € 132k Hoger geraamde baten afvalstoffenheffing in 2025 t.o.v. realisatie 2023 Overige verschillen
B2025-W2023: Verschil onttrekking aan reserves € 359k Onttrekking in 2023 uit bestemmingsreserve Budgetoverheveling Onttrekking in 2023 uit VBR (dekking kosten)
204 -113 14 ______ 105 -110 -22 ______ -132 329 30 ______ 359
B2025-B2024: Verschil lasten - € 1.036k Hoger geraamde lasten in 2024 SiSa F28 Klimaat- en energiebeleid (wordt 100% vergoed) -367 Hoger geraamde lasten in 2024 Incidenteel budget klimaatbeleid -272
68
Programmabegroting 2025-2028 Hoger geraamde lasten in 2024 SiSa C93 Lokale aanpak isolatie Lagere toerekening salarislasten binnen programma voor 2025 Incidenteel geraamde lasten in 2024 Herdenking 450 jaar Slag op de Mookerheide Overige verschillen
-236 -113 -71 23 ______ -1.036
B2025-B2024: Verschil baten € 495k Hoger geraamde bijdrage rijk in 2024, SiSa F28 Klimaat- en energiebeleid Hoger geraamde bijdrage rijk in 2024, SiSa C93 Lokale aanpak isolatie Hoger geraamde baten afvalstoffenheffing in 2025 t.o.v. raming 2024 Overige verschillen
367 236 -140 32 ______ 495
B2025-B2024: Verschil onttrekking aan reserves € 386k Geraamde onttrekking in 2024 uit VBR (dekking kosten) Geraamde onttrekking in 2024 uit bestemmingsreserve Budgetoverheveling
Programma Bestuur en organisatie Bedragen x € 1.000 Rekening 2023
292 95 ______ 386
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
1.224
1.108
1.462
1.403
1.395
1.381
Totaal baten
-238
-1
-1
-1
-1
-1
Saldo baten en lasten
986
1.108
1.461
1.403
1.395
1.380
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-17
-203
-5
-5
-5
-5
Geraamd resultaat
969
905
1.456
1.398
1.390
1.375
Analyse begroting Bedragen x € 1.000 B2025-W2023: Verschil lasten € 238k Hogere toerekening salarislasten binnen programma voor 2025 Incidenteel hoger geraamde lasten risico niet realiseerbare dekkingsvoorstellen Overige verschillen
B2025-W2023: Verschil baten € 238k Gerealiseerde afwikkelingsverschillen in 2023 Overige verschillen
84 71 83 ______ 238 221 17 ______ 238
B2025-B2024: Verschil lasten € 353k Voordelig geraamde afwikkelingsverschillen in 2024 Hogere toerekening salarislasten binnen programma Incidenteel hoger geraamde lasten risico niet realiseerbare dekkingsvoorstellen
69
200 114 71
Programmabegroting 2025-2028 Overige verschillen
-32 ______ 353
B2025-B2024: Verschil onttrekking aan reserves € 198k In 2024 incidenteel geraamde vrijval bestemmingsreserve afschrijvingskosten In 2024 incidenteel geraamde vrijval bestemmingsreserve centrumplan Mook In 2024 geraamde onttrekking VBR (dekking kosten)
Algemene dekkingsmiddelen Bedragen x € 1.000 Rekening 2023
172 13 13 ______ 198
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
22
12
40
80
80
80
Totaal baten
-16.604
-16.701
-17.570
-16.710
-16.795
-16.815
Saldo baten en lasten
-16.581
-16.689
-17.530
-16.630
-16.715
-16.735
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
-16.581
-16.689
-17.530
-16.630
-16.715
-16.735
Geraamd resultaat
Analyse begroting Bedragen x € 1.000 B2025-W2023: Verschil baten -€ 965k Hoger geraamde uitkering gemeentefonds in 2025 t.o.v. realisatie in 2023 Overig verschillen (ozb, rente en dividend)
-1.062 97 ______ -965
B2025-B2024: Verschil baten € -868k Hoger geraamde uitkering in 2025 t.o.v. raming 2024 Hoger geraamde baten ozb in 2025 t.o.v. raming 2024 Overige verschillen
Kosten van overhead Bedragen x € 1.000
Rekening 2023
-642 -178 -48 ______ -868
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
5.263
5.609
5.866
5.897
5.952
5.957
Totaal baten
-34
0
0
0
0
0
5.229
5.609
5.866
5.897
5.952
5.957
Toevoegingen aan reserves
25
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-284
-59
-34
-34
-34
-34
Geraamd resultaat
4.970
5.550
5.832
5.863
5.918
5.923
Saldo baten en lasten
70
Programmabegroting 2025-2028 Analyse begroting Bedragen x € 1.000 B2025-W2023: Verschil lasten € 603k Hogere toerekening salarislasten binnen overhead voor 2025 Hoger (centraal) geraamd budget verzekeringen Hoger geraamde salarislasten buitendienst in 2025 t.o.v. realisatie in 2023 Overige verschillen
338 105 102 58 ______ 603
B2025-W2023: Verschil onttrekking aan reserves € 250k Onttrekking uit bestemmingsreserve budgetoverheveling (in 2023)
250 ______ 250
B2025-B2024: Verschil lasten € 257k Lagere toerekening salarislasten binnen overhead voor 2025 Lager geraamde lasten in 2025 voor huisvesting en facilitaire zaken Overige verschillen
Vennootschapsbelasting (Vpb) Bedragen x € 1.000 Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
338 -125 44 ______ 257
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
0
0
0
0
0
0
Totaal baten
0
0
0
0
0
0
Saldo baten en lasten
0
0
0
0
0
0
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Geraamd resultaat
0
0
0
0
0
0
Analyse begroting Er zijn geen verschillen groter dan € 50k.
71
Programmabegroting 2025-2028 Bedrag voor onvoorzien Bedragen x € 1.000
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
0
50
10
10
10
10
Totaal baten
0
0
0
0
0
0
Saldo baten en lasten
0
50
10
10
10
10
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Geraamd resultaat
0
50
10
10
10
10
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Totaal lasten
23.498
30.075
25.057
21.520
21.549
21.373
Totaal baten
-23.737
-29.101
-24.974
-20.600
-20.585
-20.585
Saldo baten en lasten
-239
974
83
920
965
788
Toevoegingen aan reserves
141
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-1.049
-1.135
-91
-71
-71
-71
Geraamd resultaat
-1.147
-160
-8 V
849 N
893 N
717 N
Analyse begroting Er zijn geen verschillen groter dan € 50k.
Alle Programma's Bedragen x € 1.000
72
Programmabegroting 2025-2028
2.3. Begrotingsevenwicht Wettelijk Op grond van artikel 189 lid 2 Gw ziet de raad erop toe dat de begroting (jaarschijf 2025) structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan hij afwijken als aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht. Toezicht Provincie In het kader van het financieel toezicht door de provincie (op grond van artikel 203 Gw) behoeft de begroting goedkeuring van gedeputeerde staten, indien naar hun oordeel de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is en het blijkens de meerjarenraming niet aannemelijk is dat in de eerstvolgende jaren een structureel en reëel evenwicht tot stand zal worden gebracht. Om inzicht te krijgen in het structureel en reëel evenwicht in de (meerjaren)begroting verzoekt de provincie om onderstaande tabel op te nemen in de Programmabegroting. Bedragen x € 1.000 recapitulatie begrotingsevenwicht
2025
2026
2027
2028
Totaal
Inc.
Str.
Totaal
Inc.
Str.
Totaal
Inc.
Str.
Totaal
Inc.
Str.
Lasten programma 1 Sociale leefomgeving
5.916
3.601
2.315
2.400
80
2.320
2.333
0
2.333
2.352
0
2.352
Lasten programma 2 Sociaal domein
7.612
0
7.612
7.576
0
7.576
7.623
0
7.623
7.434
0
7.434
Lasten programma 3 Fysieke leefomgeving
2.258
0
2.258
2.262
0
2.262
2.265
0
2.265
2.268
0
2.268
Lasten programma 4 Toerisme, natuur en duurzaamheid
1.891
0
1.891
1.891
0
1.891
1.891
0
1.891
1.891
0
1.891
Lasten programma 5 Bestuur en organisatie
1.462
0
1.462
1.403
0
1.403
1.395
0
1.395
1.381
0
1.381
Totaal lasten programma's
19.141
3.601
15.540
15.533
80
15.453
15.507
0
15.507
15.326
0
15.326
Baten programma 1 Sociale leefomgeving
-3.841
-3.601
-240
-320
-80
-240
-240
0
-240
-240
0
-240
Baten programma 2 Sociaal domein
-1.458
0
-1.458
-1.465
0
-1.465
-1.444
0
-1.444
-1.425
0
-1.425
-906
0
-906
-906
0
-906
-906
0
-906
-906
0
-906
-1.199
0
-1.199
-1.199
0
-1.199
-1.199
0
-1.199
-1.199
0
-1.199
-1
0
-1
-1
0
-1
-1
0
-1
-1
0
-1
Totaal baten programma's
-7.404
-3.601
-3.803
-3.890
-80
-3.810
-3.789
0
-3.789
-3.770
0
-3.770
saldo baten en lasten programma's
11.737
0
11.737
11.643
0
11.643
11.718
0
11.718
11.556
0
11.556
Baten programma 3 Fysieke leefomgeving Baten programma 4 Toerisme, natuur en duurzaamheid Baten programma 5 Bestuur en organisatie
73
2. Financiële begroting (inclusief meerjarenraming)
Lasten algemene dekkingsmiddelen
40
0
40
80
0
80
80
0
80
80
0
80
5.866
0
5.866
5.897
0
5.897
5.952
0
5.952
5.957
0
5.957
Lasten vennootschapsbelasting
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Lasten onvoorzien
10
0
10
10
0
10
10
0
10
10
0
10
Totaal lasten admo
5.916
0
5.916
5.987
0
5.987
6.042
0
6.042
6.047
0
6.047
-17.570
0
-17.570
-16.710
0
-16.710
-16.795
0
-16.795
-16.815
0
-16.815
Baten overhead
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Baten vennootschapsbelasting
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Baten onvoorzien
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Totaal baten admo
-17.570
0
-17.570
-16.710
0
-16.710
-16.795
0
-16.795
-16.815
0
-16.815
Saldo van admo
-11.654
0
-11.654
-10.723
0
-10.723
-10.753
0
-10.753
-10.768
0
-10.768
Totaal saldo van baten en lasten van de programma's en admo
83
0
83
920
0
920
965
0
965
788
0
788
Stortingen in reserves
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserve
-91
0
-91
-71
0
-71
-71
0
-71
-71
0
-71
Geraamd resultaat
-8
0
-8
849
0
849
893
0
893
717
0
717
Lasten overhead
Baten algemene dekkingsmiddelen
Totaal structurele lasten
21.456
21.440
21.549
21.373
Totaal structurele baten
-21.464
-20.591
-20.656
-20.656
-8
849
893
717
V
N
N
N
Structureel begrotingssaldo
Het begrotingsjaar 2025 is structureel sluitend gemaakt met behulp van een uitgebreid dekkingsplan (zie hiervoor onderdeel 2.7). De begrotingssaldi voor 2026 tot en met 2028 vertonen nog tekorten tussen de zeven en negen ton. Dit komt voornamelijk door een veel lagere uitkering van het rijk uit het gemeentefonds. Landelijk wordt 2026 ook wel het 'ravijnjaar' genoemd. In 2025 wordt bezien hoe hiermee verder om te gaan.
74
Programmabegroting 2025-2028
2.4. Overzicht incidentele baten en lasten In onderstaande tabel worden de incidentele baten en lasten vermeld (vanaf € 20k). Hierbij is aansluiting gezocht bij de ‘Notitie incidentele en structurele baten en lasten’ van de commissie BBV. Structurele onttrekkingen uit reserves (bijvoorbeeld ter dekking van kapitaallasten of compensatie van dividenden) worden volgens deze notitie niet als incidenteel aangemerkt. Het belang van dit overzicht is om te bepalen of er wel of geen sprake is van een structureel sluitende begroting. De incidentele baten en lasten dienen gecorrigeerd te worden op het begrotingssaldo om dit te kunnen bepalen.
Bedragen x € 1.000 Programma
Omschrijving
2025
2026
2027
2028
3.500
0
0
0
101
80
0
0
3.601
80
0
0
SiSa A16: Uitkering rijk
-3.500
0
0
0
SiSa H30: Uitkering rijk
-101
-80
0
0
-3.601
-80
0
0
0
0
0
0
INCIDENTELE LASTEN
Sociale leefomgeving
SiSa A16: Vluchtelingen Oekraïne SiSa H30: Spuk-Breed
Subtotaal incidentele lasten
INCIDENTELE BATEN
Sociale leefomgeving
Subtotaal incidentele baten
Saldo incidentele baten en lasten
Toelichting Voor 2025 ontvangen we van een rijk een specifieke uitkering voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Voor hetzelfde bedrag zijn de kosten van opvang geraamd. Voor de jaren 2025 en 2026 ontvangen wij van het rijk een specifieke uitkering Breed. De Brede SPUKregeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Tegenover de uitkering staan voor hetzelfde bedrag kosten om uitvoering te geven aan de regeling.
75
Programmabegroting 2025-2028
2.5. Uitgangspunten en analyse ramingen Uitgangspunten De uitgangspunten voor 2025 zijn onder andere gebaseerd op de uitgangspunten zoals deze in de Kadernota 2025 zijn verwoord en zijn voor de begroting 2025 als volgt: • • • • • • • • • • • • •
De basis van het nieuw beleid is het Beleidsprogramma 22-26; Het begrotingsjaar 2025 is reëel en sluitend (art. 189, lid 2 Gw); De ramingen gebeuren op basis van reële inschattingen; De raming voor de zorgbudgetten van Wmo/Jeugd gebeurt op basis van de prognoses van het Regionaal ondersteuningsbureau (ROB); De uitkering gemeentefonds wordt gewaardeerd tegen constante prijzen. Hiertegenover staat dat de lasten meerjarig niet automatisch worden geïndexeerd; De loonsom wordt geraamd op basis van de werkelijke lasten over 2024, gecorrigeerd met de voorziene fte-mutaties en de cao-ontwikkelingen (geschat op 6% loonstijging); Investeringen worden lineair afgeschreven; De tarieven voor belastingen indexeren met correctie voor loon- en prijsontwikkeling (25% prijsontwikkeling en 75% loonontwikkeling), zijnde per saldo 2,83%; De belastingtarieven primair bepalen door de geraamde opbrengst te delen door de meeste recente grondslag zoals aangegeven door de BsGW; Een wijziging van de grondslag van meer dan 10% muteren in de opbrengst Geen stelpost opnemen voor een eventuele ruimte onder het plafond van het btw-compensatiefonds (BCF); De Algemene reserve handhaven op € 2 miljoen, behoudens een structurele onder- of overschrijding van de ratio tussen vermogen en risico's (ratio tussen 1 en 3); De pensioenvoorziening voor (gewezen) wethouders actuarieel berekenen (en de dotatie of vrijval
verwerken in de eindejaarsrapportage van het begrotingsjaar).
Analyse Jaarlijks wordt opnieuw bekeken waar de prioriteiten/aandachtsgebieden liggen en welke budgetten daarvoor nodig zijn. Hierboven bij onderdeel 2.1 'Financieel overzicht' is onder andere een analyse gegeven per programma tussen de begrotingsjaren 2024 en 2025. Op hoofdlijnen zijn de verschillen (evenals voorgaande jaren) voornamelijk het gevolg van onderuitputting van de budgetten van 2024 (realisatie lager dan de raming) en enkele incidentele budgetten (zowel in 2024 als in 2025). Daarnaast is in het kader van de, voor Mookse begrippen, forse tekorten, extra kritisch gekeken om voor 2025 tot een sluitende begroting te komen. Hiervoor zijn in 2025 diverse budgetten structureel verlaagd of baten verhoogd. Zie voor meer informatie ook het dekkingsplan in onderdeel 2.7 van deze begroting.
76
Programmabegroting 2025-2028
2.6. Overzicht structurele mutaties reserves Hieronder treft u het overzicht aan van de voorgenomen structurele toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves. Dit betreft in het algemeen compensatie van weggevallen dividenden of dekking van kapitaallasten. Op de lange termijn kunnen deze bestemmingsreserves 'leeg lopen' waardoor op de lange termijn naar vervangende dekkingsmiddelen gezocht moet worden. Voor wat betreft dekking kapitaallasten; de kapitaallasten van alle nieuwe investeringen worden als last opgenomen in de begroting en worden niet meer specifiek gedekt door een onttrekking uit een reserve.
Bedragen * € 1.000 Omschrijving
Resultaat Saldo 1 voorgaand Toevoeging Onttrekking januari 2025 jaar
T.b.v. kapitaallasten
Saldo 31 december 2025
Bestemmingsreserves: Reserve verkoop aandelen Attero
85
0
0
-5
0
80
Reserve Kapitaallasten nieuwbouw brandweerkazerne / gemeentewerf
410
0
0
0
-34
376
Reserve Afschr. inv. plan 20132016
1.310
0
0
0
-32
1.278
Totaal
1.805
0
0
-5
-66
1.734
Toelichting De onttrekking uit de bestemmingsreserve Attero betreft compensatie van vervallen dividend. De andere twee onttrekkingen betreffen dekking van (lopende) kapitaallasten van 'oude' investeringen. Meerjarig ziet het verloop er als volgt uit, waarbij + = toevoeging (last) en - = onttrekking (baat):
Bedragen x € 1.000 Omschrijving reserve
R2023
B2024
B2025
B2026
B2027
B2027
Reserve Verkoop aandelen Attero
-5
-5
-5
-5
-5
-5
Reserve Kapitaallasten nieuwbouw brandweer/werkplaats
-34
-34
-34
-34
-34
-34
Reserve Afschrijvingen investeringsplan 2013-2016
-32
-32
-32
-32
-32
-32
Totaal
-71
-71
-71
-71
-71
-71
77
Programmabegroting 2025-2028
Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting Wettelijk kader Artikel 20 BBV. Algemeen De uiteenzetting van de financiële positie bestaat uit: - de financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid; - de geprognosticeerde balans; - het emu-saldo; - de arbeidskosten gerelateerde verplichtingen; - de investeringen; - de financiering; - de stand en het verloop van de reserves; - de stand en het verloop van de voorzieningen.
78
Programmabegroting 2025-2028
2.7. Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid De basis voor de Programmabegroting 2025 is de meerjarenraming van het voorgaande begrotingsjaar. Deze initiële (meerjaren)begroting wordt beschouwd als bestaand beleid en is inclusief de structurele doorwerking van de Zomerrapportage 2024. Deze initiële startbegroting wordt ten behoeve van de Programmabegroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 gemuteerd met nagekomen wijzigingen. De mutaties van de Zomerrapportage 2024 en de nagekomen wijzigingen betreffen bijstellingen van bestaande budgetten (bestaand beleid). Er zijn geen financiële wijzigingen voor nieuw beleid. De bedragen die horen bij de nagekomen mutaties zijn reeds verwerkt in deze programmabegroting. De bijstellingen hebben de volgende financiële effecten: NAGEKOMEN MUTATIES
Bedragen x € 1.000 Begrotingsresultaat (na mutaties)
2025
Begrotingsresultaat op basis van Zomerrapportage 2024
2026
2027
2028
1.025 N
2.342 N
2.382 N
2.875 N
Nagekomen mutaties bestaand beleid 1
Hogere uitkering gemeentefonds
-520
-880
-875
-1.495
2
Toename salarislasten (index 6% en 1,25 fte)
516
516
516
516
3
Lagere indexatie Jeugd
-120
-120
-120
-120
4
Overige bijstellingen < € 50k
-15
38
41
-6
Subtotaal nagekomen mutaties
139 V
445 V
437 V
1.104 V
Begrotingsresultaat inclusief bijstellingen
886 N
1.897 N
1.944 N
1.770 N
Geen mutaties
0
0
0
0
Subtotaal nieuw beleid
0V
0V
0V
0V
886 N
1.897 N
1.944 N
1.770 N
Mutaties nieuw beleid 5
Begrotingsresultaat inclusief bijstellingen
Op basis van de huidige nagekomen mutaties laat het jaar 2025 een tekort zien. Ook de jaren 2026 t/m 2028 laten een tekort zien, dat ongeveer € 1 miljoen groter is dan het tekort in 2025, omdat met name de uitkeringen gemeentefonds ongeveer een miljoen lager zijn dan het jaar 2025. Onder deze toelichting van de nagekomen mutaties is het dekkingsplan met toelichting vermeld. Toelichting 1.
Uitkeringen gemeentefonds
Naar aanleiding van de meicirculaire 2024 zijn de uitkeringen gemeentefonds bijgesteld. Voor 2024 en 2025 is het accres toegenomen. Vanaf 2026 zijn de door het rijk verstrekte middelen onvoldoende toereikend. Het jaar 2026 wordt ook wel het 'ravijnjaar' genoemd. Eenmalig stelt het rijk voor 2026 een bedrag van € 1 miljard beschikbaar, maar dit is nog steeds onvoldoende.
79
Programmabegroting 2025-2028 2.
Bijstelling salarissen
De formatie over 2025 is opnieuw bepaald. In de begroting is reeds rekening gehouden met een beperkte uitbreiding van de formatie met 0,35 fte om de dienstverlening kwantitatief, maar zeker ook kwalitatief, op peil te houden. Daarnaast is een stijging geraamd van 6% op grond van de CAO.
3.
Lagere indexatie Jeugd
Betreft een bijstelling van diverse budgetten omtrent maatwerkdienstverlening op basis van ramingen van het Regionaal Ondersteuningsbureau. De indexatie van budgetten valt lager uit dan initieel geraamd en leidt tot een structureel voordeel.
4.
Overige bijstellingen
Alle kleinere bijstellingen voor bestaand beleid tot € 50k positief en negatief zijn hier gesaldeerd weergegeven en worden niet nader toegelicht.
Nieuw beleid Er zijn geen financiële mutaties voor nieuw beleid geraamd.
DEKKINGSPLAN Hieronder zijn per programmaonderdeel, voor de belastingen en voor de kredieten de voorgestelde maatregelen uitgewerkt voor 2025. Sociale Leefomgeving Maatregel Leges verhogen (bijvoorbeeld voor huwelijken) Anders inrichten van cliëntenparticipatie (opheffen Adviesraad Sociaal Domein) Overige maatregelen Onderbesteding Totaal Sociaal Domein Maatregel Diverse maatregelen hulp bij het huishouden (zoals instellen wachtlijst of verlaagde frequentie) Geen kinderopvang op sociaal medische indicatie voor ouders met kinderopvangtoeslag Taakstelling minimabeleid (maatregelen uit te werken in het beleidsplan Minima, Financiële Zelfredzaamheid en Schuldhulpverlening) Overige maatregelen Onderbesteding Totaal
80
Bedrag in € 12k 9 21k 36k 78k
Bedrag in € 59k 10k 60k 14k 0k 143k
Programmabegroting 2025-2028 Fysieke Leefomgeving Maatregel Verlagen begrote gemiddelde kosten voor onderhoudsvoorziening voor de komende 5 tot 10 jaar (sportcomplexen) Verlichtingsmasten en armaturen later vervangen Overige maatregelen Onderbesteding Totaal
Bedrag in € 31k 10k 6k 50k 97k
Toerisme, natuur en duurzaamheid Maatregel Verlagen budget economische promotie en toerisme in regio Onderbesteding Totaal
Bedrag in € 15k 51k 66k
Bestuur en Organisatie Maatregel Verlagen budget BGMM-samenwerking (Bergen, Gennep, Mook en Middelaar) Risico 10% niet realiseerbare bezuinigingen op minder lasten Overige maatregelen Onderbesteding Totaal
Bedrag in € 15k -71k 12k 8k -36k
Overhead en onvoorzien Maatregel Verlagen begrote gemiddelde kosten voor onderhoudsvoorziening voor de komende 5 tot 10 jaar (gemeentehuis en -werf) Lagere afschrijvingskosten i.v.m. aframen krediet Gemeentehuis Geen visie ontwikkelen op maatschappelijk vastgoed Verlagen budget representatie (zoals lunches) Ter Sprake frequentie tweewekelijks Verlagen budget vakliteratuur Post onvoorzien verlagen naar € 10k structureel Overige maatregelen Onderbesteding Totaal Belastingen (opbrengsten) Maatregel Verhogen onroerende zaakbelastingen (ozb) met 5% Verhogen tarief voor (water)toeristenbelasting van € 1,50 naar € 2 p.p.p.n. Verhogen forensenbelasting met 5% Totaal
Bedrag in € 69k 50k 50k 17k 16k 10k 55k 34k 51k 352k
Bedrag in € 115k 79k 1k 195k
Kredieten Alle kredieten zijn kritisch beoordeeld en waar mogelijk bijgesteld. Dit betreft met name de kredieten voor het gemeentehuis en het Grondstoffenplan. Door het aframen van de kredieten zijn de afschrijvingskosten lager. Dit betreft € 50k voor het gemeentehuis, € 6k voor het Grondstoffenplan en € 3k voor overige kredieten (o.a. “Er zit muziek in Mook en Middelaar”). Deze lagere afschrijvingskosten zijn al verwerkt in bovenstaande programma’s.
81
Programmabegroting 2025-2028 Meerjarig ziet het beeld er als volgt uit: Begrotingsresultaat (na dekkingsplan)
2025
2026
2027
2028
Begrotingssaldo inclusief bijstellingen
886 N
1.897 N
1.944 N
1.770 N
Dekkingsplan
895 V
1.048 V
1.051 V
1.054 V
8V
849 N
893 N
717 N
Totaal begrotingssaldo
De toename van het dekkingsplan tussen 2026 en 2025 betreft zaken die pas vanaf 2026 ingaan of die vanaf 2026 structureel hoger waren geraamd en dus tot een hogere besparing leiden. De tekorten voor 2026 en verder kunnen ons inziens voor een deel gedekt worden door inzet van (maximaal) 10% van de Vrij Besteedbare Reserve (voor 2026 € 325k en aflopend tot € 264k in 2028) en voor de jaren 2026 tot en met 2028 elk jaar een verhoging van de onroerende zaakbelastingen, boven de trendmatige verhoging, van 5% extra (voor 2026 € 115k en oplopend naar € 360k in 2028). Daarnaast zullen aanvullende besparingen nodig zijn om het resterende tekort te dekken, die wij in de aankomende periode nader onderzoeken en uitwerken.
82
Programmabegroting 2025-2028
2.8. Geprognosticeerde balans Het is wettelijk verplicht om (meerjarig) een geprognosticeerde balans op te nemen in de begroting. Uitgangssituatie is de balans per 31 december 2023 conform de vastgestelde Jaarstukken 2023. De geraamde mutaties voor de diverse activa- en passivaposten (respectievelijk bezittingen en vermogen) worden hierop gecorrigeerd. De restantkredieten per 31 december 2023 worden geacht in 2024 t/m 2026 tot uitgaven te leiden. Van enkele kredieten is in het dekkingsplan voorgesteld om deze in te trekken en leiden dan niet meer tot uitgaven. Het krediet voor Kandinsky is doorgeschoven naar 2026. De diverse investeringen én het feit dat de uitkeringen gemeentefonds vanaf 2026 ruim € 1 miljoen lager zijn dan in 2025, leiden deze uitgaven en minder inkomsten tot af te sluiten langlopende geldleningen. Hiermee is in onderstaande balans rekening gehouden. Bedragen x € 1.000 Balans per 31-12
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Activa (im)Materiële vaste activa
10.614
13.526
15.141
20.574
23.013
22.517
Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekkingen
555
555
555
555
555
555
Financiële vaste activa: Leningen
741
711
681
651
621
618
Financiële vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar
0
0
0
0
0
0
11.910
14.793
16.378
21.780
24.190
23.691
0
0
0
0
0
0
Uitzettingen < 1 jaar
7.706
3.502
1.562
653
561
462
Liquide middelen
170
300
300
300
300
300
Overlopende activa
1.538
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
Totaal Vlottende activa
9.415
4.802
2.862
1.953
1.861
1.762
Totaal Activa
21.325
19.594
19.240
23.733
26.051
25.453
Eigen vermogen
8.864
7.889
7.646
6.393
5.984
5.826
Voorzieningen
7.622
7.024
7.094
6.841
6.767
6.627
Vaste Schuld
363
182
0
6.000
8.800
8.500
16.848
15.094
14.740
19.233
21.551
20.953
780
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
Overlopende passiva
3.697
3.500
3.500
3.500
3.500
3.500
Totaal Vlottende passiva
4.477
4.500
4.500
4.500
4.500
4.500
Totaal Passiva
21.325
19.594
19.240
23.733
26.051
25.453
Totaal vaste Activa Voorraden
Passiva
Totaal Vaste Passiva
Vlottende schuld
83
Programmabegroting 2025-2028
2.9. Emu-saldo Nederland maakt deel uit van de Europese Monetaire Unie (EMU). Voor landen die deelnemen aan de Europese Monetaire Unie gelden Europese begrotingsvoorschriften waaronder de zogenaamde EMUnormen. De EMU-normen stellen limieten aan de overheidsschuld van een land. Het is te vergelijken met het saldo op een bankrekening. Als je meer uitgeeft dan je ontvangt, dan heb je een negatief saldo. Als je geld overhoudt, heb je een positief saldo. Om provincies en gemeenten tijdig een beeld te geven wat een bepaald saldo voor hen betekent, publiceert het ministerie van BZK individuele EMU-referentiewaarden in de septembercirculaire. De referentiewaarde over 2025 is nog niet bekend bij het opstellen van deze Programmabegroting 2025 omdat de septembercirculaire medio september 2024 nog niet beschikbaar was. Vooralsnog houden we de waarde over 2024 aan, dit geldt ook voor de EMU-norm van 0,40%. Een individuele EMUreferentiewaarde is overigens geen norm of verplichting, maar een indicatie van het aandeel dat een gemeente, provincie of waterschap heeft in de gezamenlijke tekortnorm. Bedragen x € 1.000 Berekening EMU Saldo
2024
2025
2026
2027
2028
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)
-974
-83
-920
-965
-788
2
Mutatie (im)materiële vaste activa
2.912
1.615
5.432
2.440
-496
3
Mutatie voorzieningen
-598
70
-253
-74
-139
4
Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)
0
0
0
0
0
Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa
0
0
0
0
0
-4.485
-1.628
-6.606
-3.478
-431
1
5
Berekend EMU-saldo (1-2+3-4-5)
De EMU-saldi komen boven de EMU-referentiewaarde van vorig jaar uit (waarde 2025 is nog niet bekend), als gevolg van grote investeringen (onder andere van de restant kredieten van 2023). Investeringen betreffen geen kosten maar wel uitgaven en leiden tot een afname van het EMU-saldo. Ook de negatieve exploitatiesaldi vóór mutaties reserves leiden tot een negatieve doorwerking het in EMU-saldo. Verder heeft een positief of negatief EMU-saldo geen betekenis voor een afzonderlijke gemeente. Het rijk kan hiermee monitoren hoe alle gemeenten tezamen bijdragen aan het EMU-saldo. De negatieve saldi in 2026 en 2027 worden gecompenseerd voor geraamde leningen van respectievelijk € 6 en € 3 miljoen (op basis van het huidige investeringsschema).
84
Programmabegroting 2025-2028
2.10. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen Onder arbeidskosten gerelateerde verplichtingen worden verstaan alle vormen van aan de arbeidsrelatie verbonden rechten op (toekomstige) uitkeringen tijdens of na het dienstverband. Deze verplichtingen kunnen onderverdeeld worden in de volgende categorieën: - Beloningen tijdens het dienstverband (vakantiegeld/-dagen); - Uitkeringen bij ontslag (afkoopsommen); - Pensioentoezeggingen (pensioen, wachtgeld, premies); - Afvloeiingsregelingen. Op basis van het BBV moet de gemeente in haar programmabegroting inzicht bieden in de jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Deze verplichtingen lopen via de reguliere exploitatie en de meerjarenbegroting. Het vakantiegeld van 8%, de eindejaarsuitkering en het Individueel Keuze Budget zijn een onderdeel van de reguliere salarisbudgetten. Het BBV schrijft voor om arbeidskosten gerelateerde verplichtingen waarvan het jaarlijkse bedrag geen gelijk (vergelijkbaar) volume heeft, op te nemen in een voorziening. Ten behoeve van de pensioenverplichtingen van de (gewezen) wethouders heeft de gemeente Mook en Middelaar een pensioenvoorziening gevormd. De omvang van deze voorziening wordt jaarlijks actuarieel berekend ten behoeve van de jaarrekening. Voor bovenmatig spaarverlof moet wettelijk een voorziening worden getroffen.
Dit is niet aan de orde binnen Mook en Middelaar. Formatie Hieronder is de formatie en de omvang van het budget vermeld. Bedragen x € 1.000 Fte 2024
Fte 2025
Bedrag 2024
Bedrag
Bedrag
Bedrag
Bedrag
(incl. nieuw beleid)
e.v.
(incl. nieuw beleid)
2025
2026
2027
2028
Raad
13 leden
13 leden
222
229
229
229
229
Griffie
1,6
1,6
142
139
139
139
139
College van b&w
3,4
3,4
443
502
502
502
502
Ambtelijke organisatie
74,3
75,6
6.239
6.679
6.719
6.769
6.769
Totaal-generaal
79,3
80,5
7.046
7.549
7.589
7.639
7.639
Onderdeel
Bij het opstellen van de begroting is kritisch gekeken naar de formatie. Daar waar het verantwoord is, zijn uren niet meer opgevuld en meegenomen in de begroting 2025. Dit heeft geresulteerd in het niet benutten van 0,23 fte. Vanwege het uitvoeren van inburgering in eigen beheer is bij de Zomerrapportage 2024 besloten de formatie van Werk & Inkomen met 0,36 fte uit te breiden. Deze uitbreiding is verwerkt in de begroting 2025. Daarnaast is de formatie toegenomen bij de afdeling Ruimte met 0,11 fte en bij de afdeling Bedrijfsvoering met 0,11 fte. Dit vanwege urenuitbreiding op Civiel en OOV. Bij de afdeling Sociaal wordt voorzien in een uitbreiding van de backoffice Publiekszaken met 0,9 fte. In totaliteit per saldo dus een toename van 1,25 fte. Hiermee kunnen we het huidige niveau van dienstverlening en productiviteit op peil houden.
85
Programmabegroting 2025-2028
2.11. Investeringen Hieronder treft u het investeringsoverzicht aan met de voorgenomen investeringen voor de jaren 2025 t/m 2028, dan wel het reserveren van afschrijvingskosten in de begroting ten behoeve van toekomstige investeringen. Uitgangspunt is dat de restantkredieten van 2023 worden uitgegeven in de jaren 2024 t/m 2026. Eventuele restantkredieten van 2024 worden middels het vaststellen van de Jaarstukken 2024 overgeheveld naar 2025 en volgende jaren en zijn/worden niet vermeld in onderstaand overzicht. Voor vervangingsinvesteringen zijn middelen beschikbaar in de exploitatie. Investeringen
Bedragen x €1.000
Programma / Omschrijving Sociale leefomgeving
Looptijd
Nieuw-/verbouw dependance Kandinskycollege
40
Vervanging riool
60
B2025
B2026
B2027
B2028
183
250
4.000
Fysieke leefomgeving 229
150
Toerisme, natuur en duurzaamheid Deelname energielandgoed Wells Meer
n.v.t.
Totale investeringen
3.000 229
4.150
3.183
250
Het krediet voor Kandinsky is doorgeschoven naar 2026. Het krediet is reeds in het verleden door de raad gevoteerd, maar is hier opgenomen voor de volledigheid (en van belang voor de liquiditeitenplanning. De kredieten voor vervanging riool zijn conform het GRP Beheerplan 2022-2026. De deelname aan Wells Meer is vooralsnog gepland voor 2027 ten behoeve van de liquiditeitenplanning. Over de concrete deelname is nog geen besluit genomen. Van de totale investeringen zijn de afschrijvingskosten berekend op basis van de diverse looptijden van de investeringen. De boekwaarde van de investeringen (aanschafwaarde -/- afschrijvingen) wordt vermeld op de balans. De afschrijvingskosten komen als lasten tot uitdrukking in het exploitatiesaldo. In onderstaande tabel zijn de afschrijvingskosten vermeld van het investeringsplan. In de Programmabegroting 2025 is reeds rekening gehouden met deze kapitaallasten (in de meerjarenraming).
86
Programmabegroting 2025-2028 Kapitaallasten
Bedragen x €1.000 Looptij B202 B202 B202 B202 d 5 6 7 8
Programma / Omschrijving Sociale leefomgeving Nieuw-/verbouw dependance Kandinskycollege
40
0
0
100
100
Vervanging riool
60
0
4
6
9
0
4
106
109
Fysieke leefomgeving
Toerisme, natuur en duurzaamheid Deelname energielandgoed Wells Meer Totale kapitaallasten
n.v.t.
De afschrijvingskosten van de bestaande (reeds besloten) kredieten (al dan niet uitgevoerd) zijn reeds opgenomen in de Programmabegroting 2025 en in de meerjarenraming.
Op de deelneming in Wells Meer wordt niet afgeschreven.
87
Programmabegroting 2025-2028
2.12. Financiering De gemeente Mook en Middelaar heeft één langlopende opgenomen geldlening van de BNG. Het saldo van deze lening bedraagt per 1 januari 2025 € 182k en wordt in 2025 afgelost. Op basis van het investeringsplan wordt voorzien dat op z'n vroegst in 2026 geleend hoeft te worden. Het verloop van de lening is als volgt: Bedragen x € 1.000 Langlopende leningen o/g
2025
Stand per 1 januari
182
Bij: Aangetrokken geldleningen
0
Af: Aflossingen boekjaar
-182
Stand per 31 december
0
Meerjarig ziet het beeld er als volgt uit (inclusief eventueel nieuwe leningen): Bedragen x € 1.000 Jaar
Stand per 1 januari
Bij
Aflossing
Stand per 31 december
Rentelasten
2024
363
0
182
182
12
2025
182
0
182
0
2
2026
0
6.000
0
6.000
0
2027
6.000
3.000
200
8.800
180
2028
8.800
0
300
8.500
264
Op basis van de restant kredieten vanuit de Jaarstukken 2023 (die in de komende jaren leiden tot uitgaven), de geraamde investeringen over 2024, de geraamde investeringen vanaf begrotingsjaar 2025 en op basis van de lagere opbrengsten uitkeringen gemeentefonds, voorzien wij dat wij vanaf 2026 langlopende leningen moeten aantrekken. Dit wordt in 2025 gemonitord op basis van het feitelijke verloop van de investeringen. De voorziene rentelasten (oplopend tot € 264k) zijn nog niet vermeld in de cijfers van de meerjarenraming van de Programmabegroting 2025. Deze worden in een begrotingsjaar geraamd zodra er feitelijk een langlopende lening wordt afgesloten.
88
Programmabegroting 2025-2028
2.13. Stand en verloop reserves
89
2. Financiële begroting (inclusief meerjarenraming)
Hieronder treft u het overzicht aan met betrekking tot de stand en het verloop van alle reserves. Uitgangspunt is de vastgestelde jaarrekening over 2023. Door deze te muteren met de geraamde mutaties over 2024 ontstaat de beginstand per 1 januari 2025. In dit overzicht is ervan uitgegaan dat de begrotingsresultaten nog niet verrekend worden met de VBR of een andere bestemmingsreserve (of voorziening). Bedragen x € 1.000 2025 Reserve
Saldo 1 jan.
Bij
2026 Saldo 31 dec.
Af
Bij
2027 Saldo 31 dec.
Af
Bij
2028 Saldo 31 dec.
Af
Bij
Saldo 31 dec.
Af
Algemene reserves Algemene reserve
2.000
0
0
2.000
0
0
2.000
0
0
2.000
0
0
2.000
Vrij Besteedbare Reserve
3.194
0
0
3.194
0
325
2.869
0
293
2.576
0
264
2.312
Subtotaal Algemene reserves
5.194
0
0
5.194
0
325
4.869
0
293
4.576
0
264
4.312
Kapitaallasten nieuwbouw brandweer/werkplaats *)
410
0
34
376
0
34
342
0
34
308
0
34
274
Verkoop aandelen Attero
85
0
5
80
0
5
75
0
5
70
0
5
65
Vluchtelingen en statushouders
25
0
20
5
0
0
5
0
0
5
0
0
5
Wijkontwikkeling
736
0
0
736
0
0
736
0
0
736
0
0
736
Stimulering woningbouw
141
0
0
141
0
0
141
0
0
141
0
0
141
Budgetoverheveling
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Centrumplan Mook aankoop panden *)
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Afschrijvingen investeringsplan 2013-2016 *)
1.138
0
32
1.106
0
32
1.074
0
32
1.042
0
32
1.009
Subtotaal bestemmingsreserves
2.535
0
91
2.444
0
71
2.373
0
71
2.302
0
71
2.230
Totaal reserves
7.729
0
91
7.638
0
396
7.241
0
364
6.877
0
335
6.542
Bestemmingsreserve
90
Programmabegroting 2025-2028 *) Betreft verminderingen in verband met afschrijvingen op activa waarvoor een specifieke bestemmingsreserve is gevormd.
91
Programmabegroting 2025-2028
2.14. Stand en verloop voorzieningen
92
Programmabegroting 2025-2028
Hieronder treft u het overzicht aan met betrekking tot de stand en het verloop van alle voorzieningen. Uitgangspunt is de vastgestelde jaarrekening over 2023. Door deze te muteren met de geraamde mutaties over 2024 ontstaat de beginstand per 1 januari 2025. Bedragen x € 1.000 2025 Voorziening
Saldo 1 jan.
Bij
2026 Saldo 31 dec.
Af
Bij
2027 Saldo 31 dec.
Af
Bij
2028 Saldo 31 dec.
Af
Bij
Saldo 31 dec.
Af
Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Pensioenen (gewezen) wethouders
880
0
35
845
0
35
810
0
35
775
0
35
740
Wachtgeldverplichtingen (gewezen) wethouders
274
0
38
236
0
38
198
0
38
160
0
38
122
Bovenmatig verlof
110
0
0
110
0
0
110
0
0
110
0
0
110
1.264
0
73
1.191
0
73
1.118
0
73
1.045
0
73
972
Onderhoud gebouwenbeheer
620
140
65
695
140
283
552
140
114
578
140
43
675
Rationeel wegbeheer
671
250
155
766
250
250
766
250
250
766
250
250
766
Groot onderhoud bruggen
80
23
0
103
23
10
116
23
0
139
23
136
26
1.371
413
220
1.565
413
543
1.434
413
364
1.483
413
430
1.467
66
0
0
66
0
0
66
0
0
66
0
0
66
Rioolbeheer
4.302
0
50
4.252
0
50
4.202
0
50
4.152
0
50
4.102
Subtotaal
4.368
0
50
4.318
0
50
4.268
0
50
4.218
0
50
4.168
Subtotaal
Voorziening ter egalisering van kosten
Subtotaal
Voorzieningen voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven Egalisatie afvalstoffen
93
2. Financiële begroting (inclusief meerjarenraming)
Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is Herontwikkeling De Bisselt
20
0
0
20
0
0
20
0
0
20
0
0
20
Subtotaal
20
0
0
20
0
0
20
0
0
20
0
0
20
7.024
413
343
7.094
413
666
6.841
413
487
6.767
413
553
6.627
Totaal voorzieningen
94
Programmabegroting 2025-2028
2.15. Uitgangspunten en analyse financiële positie De 'toelichting op de uiteenzetting van de financiële positie' bevat ten minste de gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd en de motivering daarvan en een toelichting op belangrijke ontwikkelingen ten opzichte van de uiteenzetting van de financiële positie van het vorig begrotingsjaar. Gronden ramingen De ramingen zijn gebaseerd op de uitgangspunten zoals deze zijn beschreven in de Kadernota 2025 en in onderdeel 2.5 'Uitgangspunten en analyse ramingen'. Aanvullend hierop vermelden wij dat het uitgangspunt van de ramingen 2025-2028 de meerjarenbegroting van het vorige begrotingsjaar 2024 is, omdat het overgrote deel van de budgetten structurele budgetten betreft. De eerste meerjarenplanning (MJP) van begrotingsjaar 2024 is de startbegroting van begrotingsjaar 2025. Begrotingsjaar 2024 (inclusief bijstelling middels de Zomerrapportage 2024)
2024
2025
2026
2027
Begrotingsjaar 2025
2025
2026
2027
2028
Bij de Zomerrapportage 2024 is bekeken in hoeverre de budgetten gemuteerd moeten worden als gevolg van wettelijke ontwikkelingen dan wel intensivering of verlaging van de activiteiten en budgetten. Na het vaststellen van de Zomerrapportage 2024 zijn er nog ontwikkelingen geweest die om een bijstelling van de budgetten vragen. Deze mutaties zijn vermeld in onderdeel 2.7 'Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid'. Daarnaast worden salarislasten die functioneel toegewezen kunnen worden aan taakvelden, ook op die taakvelden begroot. De resterende salarislasten blijven staan onder taakveld ‘Overhead’. Voor 2025 is ruim € 2,9 miljoen aan salarislasten geraamd op de diverse functionele posten. Omdat met name door een afname van de uitkeringen uit het gemeentefonds de begrotingssaldi nadelen lieten zien, is een dekkingsplan opgesteld. Hierdoor is het begrotingsjaar van 2025 sluitend gemaakt. Ten behoeve van de balans worden de activaposten gewaardeerd op historische verkrijgingsprijs minus afschrijvingen. De overige posten worden tegen nominale waarde gewaardeerd. Naast de hierboven aangeven wijzigingen zijn er verder geen nadere ontwikkelingen in de uiteenzetting van de financiële positie tussen 2024 en het vorige begrotingsjaar 2023. Meerjarenraming Meerjarig kan uitgegaan worden van dezelfde uitgangspunten en gronden als in begrotingsjaar 2025.
De budgetten worden meerjarig geraamd op basis van de werkelijk te verwachten kosten. Er vindt dus geen algehele indexatie plaats. Belastingopbrengsten worden voor het lopende begrotingsjaar gecorrigeerd met een inflatie van 2,83% op basis van de loon- en prijsstijgingen zoals vermeld in de mei-circulaire 2024. Voor de meerjarenraming wordt echter de 0-lijn gehanteerd en worden dus dezelfde baten geraamd als in 2025. De meerjarenraming wordt voor kennisgeving aangenomen. De eerste meerjarenschijf (2026) geldt volgend jaar als uitgangspunt (behoudens mutaties) voor de dan op te stellen Programmabegroting 2026. Eventuele verschillen met het dan voorgaande jaar 2025 worden in de nieuwe programmabegroting toegelicht.
95
Programmabegroting 2025-2028
Overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld
96
Programmabegroting 2025-2028
2.16. Overzicht van baten en lasten per taakveld Om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken zijn wettelijk taakvelden voorgeschreven. In onderstaande tabel treft u deze landelijke taakvelden aan. Opgemerkt wordt hierbij dat bepaalde (onderdelen van) taakvelden voor IV3 (Informatie voor derden) onder programma Bestuur en organisatie vallen, maar op grond van het BBV voor de begroting onder de algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb of onvoorzien vallen, zoals de ozb en de algemene uitkering. Ook de mutaties van reserves en voorzieningen vallen bij IV3 onder één taakveld, terwijl deze voor de begroting op grond van het BBV per programma (kunnen) zijn vermeld. Vanaf 2025 gelden enkele nieuwe taakvelden. De taakvelden 6.2* en 6.7* worden bij de aanlevering aan het CBS (voor 15 november 2024) nog verdeeld over de nieuwe taakvelden. Dat is op dit moment nog niet mogelijk, omdat de software hierop nog niet is aangepast. Bedragen x € 1.000 TV
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
0.
Bestuur en ondersteuning
0.1
Bestuur
1.226
0
1.226
0.2
Burgerzaken
109
154
-45
0.3
Beheer overige gebouwen en gronden
145
0
145
0.4
Overhead
5.866
0
5.866
0.5
Treasury
40
377
-337
0.61
Ozb woningen
14
2.014
-2.000
0.62
Ozb niet-woningen
14
400
-386
0.63
Parkeerbelasting
0
0
0
0.64
Belastingen overig
137
44
93
0.7
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
0
14.530
-14.530
0.8
Overige baten en lasten
81
0
81
0.9
Vennootschapsbelasting (Vpb)
0
0
0
0.10
Mutaties reserves
0
91
-91
0.11
Resultaat van de rekening van baten en lasten
8
0
8
7.640
17.609
-9.969
Totaal Bestuur en ondersteuning
1.
Veiligheid
1.1
Crisisbeheersing en brandweer
693
77
616
1.2
Openbare orde en veiligheid
277
6
271
969
83
886
989
22
967
Totaal Veiligheid
2.
Verkeer, vervoer en waterstaat
2.1
Verkeer en vervoer
2.2
Parkeren
0
0
0
2.3
Recreatieve havens
0
2
-2
2.4
Economische havens en waterwegen
0
0
0
2.5
Openbaar vervoer
5
0
5
97
Programmabegroting 2025-2028
TV
Taakveld
Totaal Verkeer, vervoer en waterstaat
Lasten
Baten
Saldo
994
24
970
3.
Economie
3.1
Economische ontwikkeling
18
0
18
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
33
78
-45
3.3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
0
0
0
3.4
Economische promotie
82
207
-125
133
285
-152
0
0
0
Totaal Economie
4.
Onderwijs
4.1
Openbaar basisonderwijs
4.2
Onderwijshuisvesting
130
0
130
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
227
3
224
357
3
354
Totaal Onderwijs
5.
Sport, cultuur en recreatie
5.1
Sportbeleid en activering
161
101
60
5.2
Sportaccommodaties
146
14
132
5.3
Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
66
0
66
5.4
Musea
0
0
0
5.5
Cultureel erfgoed
40
0
40
5.6
Media
27
0
27
5.7
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
656
2
654
1.095
117
978
3.990
3.500
490
211
0
211
Totaal Sport, cultuur en recreatie
6.
Sociaal domein
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
6.2*
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (nog verdelen)
6.21
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo (nieuw)
6.22
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd (nieuw)
6.23
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal (nieuw)
6.3
Inkomensregelingen
1.988
1.258
730
6.4
WSW en beschut werk
898
0
898
6.5
Arbeidsparticipatie
304
0
304
6.60
Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
231
1
230
6.711
Huishoudelijke hulp (Wmo)
932
54
878
6.712
Begeleiding (Wmo)
722
0
722
6.713
Dagbesteding (Wmo)
101
0
101
6.714
Overige maatwerkarrangementen (Wmo)
332
144
187
6.7*
Jeugdhulp begeleiding (nog verdelen)
510
0
510
98
Programmabegroting 2025-2028 TV
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
6.7*
Jeugdhulp behandeling (nog verdelen)
188
0
188
6.7*
Jeugdhulp dagbesteding (nog verdelen)
93
0
93
6.7*
Jeugdhulp zonder verblijf overig (nog verdelen)
78
0
78
6.7*
Pleegzorg (nog verdelen)
88
0
88
6.7*
Gezinsgericht (nog verdelen)
33
0
33
6.7*
Jeugdhulp met verblijf overig (nog verdelen)
10
0
10
6.7*
Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf (nog verdelen)
464
0
464
6.7*
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf (nog verdelen)
181
0
181
6.7*
Gesloten plaatsing (nog verdelen)
0
0
0
6.751
Jeugdhulp ambulant lokaal (nieuw)
6.752
Jeugdhulp ambulant regionaal (nieuw)
6.761
Jeugdhulp met verblijf lokaal i
6.762
Jeugdhulp met verblijf regionaal (nieuw)
6.762
Jeugdhulp met verblijf landelijk (nieuw)
6.791
PGB Wmo (nieuw)
6.792
PGB Jeugd (nieuw)
6.811
Beschermd wonen (Wmo)
55
0
55
6.812
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
0
0
0
6.821
Jeugdbescherming
187
0
187
6.822
Jeugdreclassering
7
0
7
6.91
Coördinatie en beleid (Wmo) (nieuw)
6.92
Coördinatie en beleid (Jeugd) (nieuw) 11.602
4.958
6.645
Totaal Sociaal domein
7.
Volksgezondheid en milieu
7.1
Volksgezondheid
304
0
304
7.2
Riolering
505
616
-111
7.3
Afval
979
1.195
-216
7.4
Milieubeheer
69
0
69
7.5
Begraafplaatsen en crematoria
10
0
10
1.867
1.811
56
298
45
253
0
0
0
109
131
-22
407
176
231
25.065
25.065
0
Totaal Volksgezondheid en milieu
8.
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
8.1
Ruimte en leefomgeving
8.2
Grondexploitatie (niet-bedrijven terreinen)
8.3
Wonen en bouwen
Totaal Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
Totaal-generaal
99
Programmabegroting 2025-2028 Relatie taakvelden met programma’s In bijlage 4 vindt u de relatie tussen de wettelijke taakvelden en de programma's zoals vermeld in deze Programmabegroting 2025.
100