Programmabegroting 2024-2027 (versie raad 2023-11-02)
Tekst van het document
Overige verschillen (< €50k)
Overhead Bedragen x € 1.000
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
4.412
5.414
5.379
5.404
5.354
5.404
Totaal baten
-35
-7
0
0
0
0
4.377
5.407
5.379
5.404
5.354
5.404
Toevoegingen aan reserves
250
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-453
-284
-34
-34
-34
-34
Geraamd resultaat
4.174
5.123
5.345
5.370
5.320
5.370
Saldo baten en lasten
Analyse begroting: Bedragen x € 1.000 B2024-W2022: Verschil lasten € 967k Geactualiseerde personele budgetten 2024 t.o.v. realisatie 2022 (dus ook inclusief twee jaren indexatie personeelslasten) 730 Geactualiseerde budgetten ICT 125 Overige geactualiseerde kosten van overhead (onder andere huisvesting) 112 ______ 967 B2024-W2022: Verschil toevoeging reserves -/- 250k In 2022 toevoeging aan de bestemmingsreserve budgetoverheveling m.b.t. de Flexibele Schil, in 2024 geen toevoeging geraamd -/- 250 ______ -/- 250 B2024-W2022: Verschil onttrekking reserves € 419k Betreft onttrekking uit bestemmingsreserve budgetoverheveling 390 Overige verschillen (< € 50k) 29 ______ 419
Bedragen x € 1.000 B2024-B2023: Verschil lasten -/- € 35k In 2024 bijstelling budgetten ICT In 2024 bijstelling budget advieskosten In 2023 overgeheveld budget Flexibele Schil, niet geraamd in 2024 Overige verschillen (< € 50k)
B2024-B2023: Verschil onttrekking reserves € 250k In 2023 onttrekking bestemmingsreserve budgetoverheveling Flexibele Schil, in 2024 niet meer geraamd
89
132 50 -/- 250 33 ______ -/- 35
250 ______ 250
Programmabegroting 2024-2027 Vennootschapsbelasting Bedragen x € 1.000
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
0
0
0
0
0
0
Totaal baten
0
0
0
0
0
0
Saldo baten en lasten
0
0
0
0
0
0
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Geraamd resultaat
0
0
0
0
0
0
Analyse begroting: Er zijn geen verschillen groter dan € 50k.
Onvoorzien Bedragen x € 1.000
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
0
14
100
100
100
100
Totaal baten
0
0
0
0
0
0
Saldo baten en lasten
0
14
100
100
100
100
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Geraamd resultaat
0
14
100
100
100
100
Analyse begroting: Bedragen x € 1.000 B2024-W2022: Verschil lasten € 100k In 2022 geen kosten voor onvoorzien en in 2024 € 100k geraamd
100 100
B2024-B2023: Verschil lasten € 86k In 2024 is budget onvoorzien verhoogt middels een overheveling vanuit de resturen vanuit de formatie
86 86
90
Programmabegroting 2024-2027 Alle programma’s Bedragen x € 1.000
Rekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Totaal lasten
18.488
23.416
25.974
20.510
20.563
20.597
Totaal baten
-20.081
-21.742
-25.848
-20.583
-19.322
-19.132
Saldo baten en lasten
-1.593
1.675
126
-73
1.240
1.465
Toevoegingen aan reserves
653
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves
-807
-1.340
-281
-96
-96
-96
-1.746
335
-155
-169
1.144
1.369
Geraamd resultaat
91
2. Financiële begroting (inclusief meerjarenraming)
2.3. Begrotingsevenwicht Wettelijk Op grond van artikel 189 lid 2 Gw ziet de raad erop toe dat de begroting (jaarschijf 2024) structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan hij afwijken als aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht. Toezicht Provincie In het kader van het financieel toezicht door de provincie (op grond van artikel 203 Gw) behoeft de begroting goedkeuring van gedeputeerde staten, indien naar hun oordeel de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is en het blijkens de meerjarenraming niet aannemelijk is dat in de eerstvolgende jaren een structureel en reëel evenwicht tot stand zal worden gebracht. Om inzicht te krijgen in het structureel en reëel evenwicht in de (meerjaren)begroting verzoekt de provincie om onderstaande tabel op te nemen in de Programmabegroting. Bedragen x € 1.000 recapitulatie begrotingsevenwicht
2024
2025
2026
2027
Totaal
Inc.
Str.
Totaal
Inc.
Str.
Totaal
Inc.
Str.
Totaal
Inc.
Str.
Lasten programma 1 Sociale leefomgeving
8.039
101
7.938
2.723
101
2.622
2.801
80
2.721
2.751
0
2.751
Lasten programma 2 Sociaal domein
6.769
0
6.769
6.837
0
6.837
6.811
0
6.811
6.840
0
6.840
Lasten programma 3 Fysieke leefomgeving
2.404
150
2.254
2.265
0
2.265
2.268
0
2.268
2.271
0
2.271
Lasten programma 4 Toerisme, natuur en duurzaamheid
1.932
45
1.887
1.883
0
1.883
1.883
0
1.883
1.883
0
1.883
Lasten programma 5 Bestuur en organisatie
1.311
50
1.261
1.259
0
1.259
1.265
0
1.265
1.268
0
1.268
Totaal lasten programma's
20.455
346
20.109
14.966
101
14.865
15.028
80
14.948
15.013
0
15.013
Baten programma 1 Sociale leefomgeving
-5.654
-101
-5.553
-329
-101
-228
-308
-80
-228
-228
0
-228
Baten programma 2 Sociaal domein
-1.338
0
-1.338
-1.328
0
-1.328
-1.328
0
-1.328
-1.328
0
-1.328
-845
0
-845
-845
0
-845
-845
0
-845
-845
0
-845
-1.090
0
-1.090
-1.090
0
-1.090
-1.090
0
-1.090
-1.090
0
-1.090
-1
0
-1
-1
0
-1
-1
0
-1
-1
0
-1
Totaal baten programma's
-8.928
-101
-8.827
-3.593
-101
-3.492
-3.572
-80
-3.492
-3.492
0
-3.492
saldo baten en lasten programma's
11.527
245
11.282
11.373
0
11.373
11.456
0
11.456
11.521
0
11.521
Baten programma 3 Fysieke leefomgeving Baten programma 4 Toerisme, natuur en duurzaamheid Baten programma 5 Bestuur en organisatie
92
Programmabegroting 2024-2027
Lasten algemene dekkingsmiddelen
40
0
40
40
0
40
80
0
80
80
0
80
5.379
0
5.379
5.404
0
5.404
5.354
0
5.354
5.404
0
5.404
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Lasten onvoorzien
100
0
100
100
0
100
100
0
100
100
0
100
Totaal lasten admo
5.519
0
5.519
5.544
0
5.544
5.534
0
5.534
5.584
0
5.584
-16.920
0
-16.920
-16.990
0
-16.990
-15.750
0
-15.750
-15.640
0
-15.640
Baten overhead
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Baten vennootschapsbelasting
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Baten onvoorzien
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Totaal baten admo
-16.920
0
-16.920
-16.990
0
-16.990
-15.750
0
-15.750
-15.640
0
-15.640
Saldo van admo
-11.401
0
-11.401
-11.446
0
-11.446
-10.216
0
-10.216
-10.056
0
-10.056
126
245
-119
-73
0
-73
1.240
0
1.240
1.465
0
1.465
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserve
-281
-185
-96
-96
0
-96
-96
0
-96
-96
0
-96
Geraamd resultaat
-155
60
-215
-169
0
-169
1.144
0
1.144
1.369
0
1.369
Lasten overhead Lasten vennootschapsbelasting
Baten algemene dekkingsmiddelen
Totaal saldo van baten en lasten van de programma's en admo Stortingen in reserves
Totaal structurele lasten
25.628
20.409
20.483
20.597
Totaal structurele baten
-25.843
-20.578
-19.338
-19.228
-215
-169
1.144
1.369
V
V
N
N
Structureel begrotingssaldo
Het begrotingsjaar 2024 is structureel sluitend, met name als gevolg van een hogere uitkering uit het gemeentefonds. Het begrotingssaldo voor 2025 is ook sluitend. Vanaf 2026 is de begroting niet meer structureel sluitend, voornamelijk als gevolg van een veel lagere uitkering uit het gemeentefonds. Landelijk wordt 2026 ook wel het 'ravijnjaar' genoemd. Bij een gelijke uitkering uit het gemeentefonds in jaren 2026 en 2027 zoals in 2025, dan zouden alle jaren afsluiten met een voordelig resultaat.
93
Programmabegroting 2024-2027
2.4. Overzicht incidentele baten en lasten In onderstaande tabel worden de incidentele baten en lasten vermeld (vanaf € 20k). Hierbij is aansluiting gezocht bij de ‘Notitie incidentele en structurele baten en lasten’ van de commissie BBV. Structurele onttrekkingen uit reserves (bijvoorbeeld ter dekking van kapitaallasten of compensatie van dividenden) worden volgens deze notitie niet als incidenteel aangemerkt. Het belang van dit overzicht is om te bepalen of er wel of geen sprake is van een structureel sluitende begroting. De incidentele baten en lasten dienen gecorrigeerd te worden op het begrotingssaldo om dit te kunnen bepalen. Bedragen x € 1.000 Programma
Omschrijving
2024
2025
2026
101
80
2027
INCIDENTELE LASTEN
Sociale leefomgeving
Spuk-Breed
101
Fysieke leefomgeving
Kosten n.a.v. implementatie Omgevingswet
150
Toerisme, natuur en duurzaamheid
450 jaar Slag op de Mookerheide
Bestuur en organisatie
Afscheid en installatie burgemeester
50
Subtotaal incidentele lasten
346
101
80
-101
-80
45
0
INCIDENTELE BATEN
Sociale leefomgeving
Spuk-Breed (uitkering rijk)
-101
Mutaties reserves
Vrijval bestemmingsreserves
-185
Subtotaal incidentele baten
-286
-101
-80
0
60
0
0
0
Saldo incidentele baten en lasten
Toelichting Voor de jaren 2024 t/m 2026 ontvangen wij van het rijk een specifieke uitkering Breed. De Brede SPUKregeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Tegenover de uitkering staan voor hetzelfde bedrag kosten om uitvoering te geven aan de regeling. Naar aanleiding van de implementatie van de nieuwe Omgevingswet in 2023 en 2024 verwachten wij eenmalig extra kosten ten behoeve van de opstart en het oplossen van eventuele knelpunten. In 2024 is de 450 jaar dat de Slag op de Mookerheide plaatsvond. Samen met diverse ondernemers en verenigingen wordt nagedacht over (de invulling van) een herdenking van deze belangrijke historische gebeurtenis. De gemeente organiseert een herdenking in april 2024.
94
Programmabegroting 2024-2027 In 2024 gaat burgemeester Gradisen met pensioen en wordt een nieuwe burgemeester geïnstalleerd. Hiervoor is een incidenteel budget nodig, zowel voor de raad als voor het college van burgemeester en wethouders. In 2024 valt de bestemmingsreserve centrumplan Mook vrij omdat deze niet meer nodig is. De reserve werd gebruikt als dekking van kapitaallasten van het pand Groesbeekseweg 12. Dit pand is in 2022 gesloopt. Daarnaast valt een deel van de bestemmingsreserve dekking kapitaallasten investeringsplan 2013-2016 vrij omdat de hoogte van de voorziening boven de boekwaarde van de investeringen lag.
95
Programmabegroting 2024-2027
2.5. Uitgangspunten en analyse ramingen Uitgangspunten De uitgangspunten voor 2024 zijn onder andere gebaseerd op de uitgangspunten zoals deze in de Kaderbrief 2024 zijn verwoord en zijn voor de begroting 2024 als volgt:
Het begrotingsjaar 2024 is reëel en sluitend (art. 189, lid 2 Gw); De basis van de ramingen is de stand van de Zomerrapportage 2023 (vanaf jaarschijf 2024); De raming voor de zorgbudgetten van Wmo/Jeugd gebeurt op basis van het voortschrijdende gemiddelde van de werkelijke kosten van de afgelopen drie jaren; De uitkering gemeentefonds wordt gewaardeerd tegen constante prijzen (exclusief inflatie in de meerjarenraming). Hiertegenover staat dat de lasten meerjarig niet automatisch worden geïndexeerd; De loonsom wordt geraamd op basis van de werkelijke lasten over 2023, gecorrigeerd met de voorziene fte-mutaties en de cao-ontwikkelingen; Investeringen worden lineair afgeschreven; De tarieven voor belastingen indexeren met correctie voor loon- en prijsontwikkeling (25% prijsontwikkeling en 75% loonontwikkeling), zijnde 3,43%; De belastingtarieven primair bepalen door de geraamde opbrengst te delen door de meeste recente grondslag zoals aangegeven door de BsGW; Een wijziging van de grondslag van meer dan 10% muteren in de opbrengst Geen stelpost opnemen voor een eventuele ruimte onder het plafond van het btw-compensatiefonds (BCF); Dividenden zijn opgenomen tegen de door de Provincie gestelde opbrengsten per aandeel; Incidentele voordelen per programma inzetten voor incidentele nadelen per programma; De Algemene reserve handhaven op € 2 miljoen, behoudens een structurele
overschrijding van de ratio van 3 (tussen vermogen en risico's) De pensioenvoorziening voor (gewezen) wethouders actuarieel berekenen (en de dotatie of vrijval verwerken in de eindejaarsrapportage van het begrotingsjaar).
Analyse Jaarlijks wordt opnieuw bekeken waar de prioriteiten/aandachtsgebieden liggen en welke budgetten daarvoor nodig zijn. Hierboven bij onderdeel 2.1 'Financieel overzicht' is onder andere een analyse gegeven per programma tussen de begrotingsjaren 2023 en 2024. Op hoofdlijnen zijn de verschillen (evenals voorgaande jaren) voornamelijk het gevolg van onderuitputting van de budgetten van 2023 (realisatie lager dan de raming) en incidentele budgetten (zowel in 2023 als in 2024).
96
Programmabegroting 2024-2027
2.6. Overzicht structurele mutaties reserves Hieronder treft u het overzicht aan van de voorgenomen structurele toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves. Dit betreft in het algemeen compensatie van weggevallen dividenden of dekking van kapitaallasten. Op de lange termijn kunnen deze bestemmingsreserves 'leeg lopen' waardoor op de lange termijn naar vervangende dekkingsmiddelen gezocht moet worden. Voor wat betreft dekking kapitaallasten; de kapitaallasten van nieuwe investeringen worden als last opgenomen in de begroting en worden niet meer specifiek gedekt door een onttrekking uit een reserve. Bedragen * € 1.000 Omschrijving
Resultaat Saldo 1 voorgaand Toevoeging Onttrekking januari 2024 jaar
T.b.v. kapitaallasten
Saldo 31 december 2024
Bestemmingsreserves: Reserve verkoop aandelen Attero
90
0
0
-5
0
85
Reserve Kapitaallasten nieuwbouw brandweerkazerne / gemeentewerf
444
0
0
0
-34
410
Reserve Afschr. inv. plan 20132016
1.317
0
0
-172
-57
1.088
Totaal
1.851
0
0
-177
-91
1.584
Toelichting De onttrekking uit de bestemmingsreserve Attero betreft compensatie van vervallen dividend. De andere twee onttrekkingen betreffen dekking van (lopende) kapitaallasten van 'oude' investeringen. Meerjarig ziet het verloop er als volgt uit, waarbij + = toevoeging (last), - = onttrekking (baat): Bedragen x € 1.000 Omschrijving reserve
R2022
B2023
B2024
B2025
B2026
B2026
Reserve Verkoop aandelen Attero
-5
-5
-5
-5
-5
-5
Reserve Kapitaallasten nieuwbouw brandweer/werkplaats
-35
-34
-34
-34
-34
-34
Reserve Afschrijvingen investeringsplan 2013-2016
-59
-57
-57
-57
-57
-57
Totaal
-99
-96
-96
-96
-96
-96
97
Programmabegroting 2024-2027
Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting Wettelijk kader Artikel 20 BBV. Algemeen De uiteenzetting van de financiële positie bestaat uit: - de financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid; - de geprognosticeerde balans; - het emu-saldo; - de arbeidskosten gerelateerde verplichtingen; - de investeringen; - de financiering; - de stand en het verloop van de reserves; - de stand en het verloop van de voorzieningen.
98
Programmabegroting 2024-2027
2.7. Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid De basis voor de Programmabegroting 2024 is de meerjarenraming van het voorgaande begrotingsjaar. Deze initiële (meerjaren)begroting wordt beschouwd als bestaand beleid en is inclusief de structurele doorwerking van de Zomerrapportage 2023. Deze initiële startbegroting wordt ten behoeve van de Programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 gemuteerd met nagekomen wijzigingen. De mutaties van de Zomerrapportage en de nagekomen wijzigingen betreffen veelal een bijstelling van bestaande budgetten (bestaand beleid), maar ook nieuwe budgetten voor nieuwe activiteiten (nieuw beleid). De bedragen die horen bij de nagekomen mutaties (zowel voor bestaand als voor nieuw beleid) zijn reeds verwerkt in deze programmabegroting. De bijstellingen hebben de volgende financiële effecten: Bedragen x € 1.000 Begrotingsresultaat (na mutaties)
2024
Begrotingsresultaat op basis van Zomerrapportage 2023
2025
2026
2027
131 N
258 V
613 N
1.090 N
Nagekomen mutaties bestaand beleid 1
Uitkeringen gemeentefonds
-1.490
-1.380
-900
-1.210
2
Taakmutaties gemeentefonds
151
151
149
149
3
Lagere uitkering participatiewet
294
294
294
294
4
Actualisatie kosten Participatiewet
190
190
190
190
5
Bijstelling salarissen
167
192
192
192
6
Kosten SiSa Spuk Breed
101
101
80
0
7
SiSa-uitkering Spuk Breed
-101
-101
-80
0
8
Maatwerkdienstverlening Jeugd
114
114
114
114
9
Maatwerkdienstverlening 18+
45
60
85
110
10
ICT indexatie licentiekosten en verSaaSing
58
58
58
58
11
Bijdrage MGR o.b.v. begroting
58
56
56
56
12
Bijdrage MGR Werkbedrijf
0
100
100
100
13
Advieskosten
50
50
0
0
14
Vrijval bestemmingsreserve investeringsplan 2013-2016
-172
0
0
0
15
Bijstelling dividend
-50
-50
-50
-50
16
Vrijval egalisatievoorziening riool
-50
-50
-50
-50
17
Overige bijstellingen < € 50k
215
169
159
192
Subtotaal nagekomen mutaties
420 V
46 V
396 N
144 N
Begrotingsresultaat inclusief bijstellingen
290 V
304 V
1.009 N
1.234 N
99
Programmabegroting 2024-2027
Begrotingsresultaat (na mutaties)
2024
2025
2026
2027
Mutaties nieuw beleid 18
Renovatie openbaar groen
19
Uitbreiding formatie BOA 0,50 fte (inhuur)
20
Actieprogramma vrijetijdseconomie
50
50
50
50
50
50
50
50
35
35
35
35
Subtotaal nieuw beleid
135 N
135 N
135 N
135 N
Begrotingsresultaat inclusief bijstellingen
155 V
169 V
1.144 N
1.369 N
Op basis van de huidige nagekomen mutaties laat het jaar 2024 een sluitende begroting zien. Ook het jaar 2025 is sluitend. Het zogenaamde 'ravijnjaar' 2026 en het jaar daarna zijn niet sluitend, met name omdat de uitkeringen gemeentefonds ongeveer een miljoen lager is dan het jaar 2025. Toelichting 1.
Uitkeringen gemeentefonds
Naar aanleiding van de meicirculaire zijn de uitkeringen gemeentefonds bijgesteld. Voor 2024 en 2025 is het accres toegenomen. Vanaf 2026 zijn de door het rijk verstrekte middelen onvoldoende toereikend. Het jaar 2026 wordt ook wel het 'ravijnjaar' genoemd. Eenmalig stelt het rijk voor 2026 een bedrag van € 1 miljard beschikbaar, maar dit is nog steeds onvoldoende.
2.
Taakmutaties gemeentefonds
Naast de hogere uitkeringen gemeentefonds is een deel van de ontvangen middelen bestemd om specifieke taken op te pakken. Voor zover niet reeds geraamd in de begroting, worden de (nieuwe) taakmutaties hier opgenomen, zodat de budgetten beschikbaar zijn voor het uitvoeren van de taken.
3.
Uitkering participatiewet
De ontvangen uitkering Participatiewet is naar beneden bijgesteld conform de beschikking van het rijk voor 2024.
4.
Actualisatie kosten Participatiewet
5.
Voor de uitvoering van de Participatiewet zijn de kosten geactualiseerd naar de laatste stand van zaken. Dit betreft een toename van de kosten.
Bijstelling salarissen
De formatie over 2024 is opnieuw bepaald. In de begroting was reeds rekening gehouden met uitbreiding van de formatie, echter nog niet met een stijging op grond van de cao. Vooralsnog is een stijging van 5% geraamd. Een deel van de formatie wordt bekostigd middels inhuur of middels de post onvoorzien.
6. en 7. SiSa SPUK Breed
Dit betreft een specifieke uitkering. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Deze uitkering wordt verantwoord in de SiSa-opgave in de jaarstukken.
100