Bijlage 9 Nationaal-Raadsledenonderzoek-2019 - vergadermodellen.pdf

vraagd: ‘Bent u tevreden over de huidige verdeling van uw tijd

relatief ontevreden over de tijdsverdeling vergeleken met

over de bestuurlijke en volksvertegenwoordigende taken?’

raadsleden uit gemeenten met een ander inwonertal.

Uit de resultaten blijkt dat een ruime meerderheid tevre-

Wat een mogelijke verklaring is voor het feit dat raadsle-

den is over de verdeling van zowel bestuurlijke als volks-

den uit de kleinste gemeenten meer tevreden zijn over hun

vertegenwoordigende taken, zoals figuur 13 laat zien. Ten

tijdsverdeling, is de verhoging van de vergoeding voor deze

opzichte van 2017 heeft er een stijging van 1,7% plaats-

raadsleden. Figuur 15 laat zien dat raadsleden in de klein-

gevonden, de eerste stijging van deze tevredenheid sinds

ste gemeenten (< 8.000 inwoners) het meest tevreden zijn

2012 en de hoogste tevredenheid over de tijdsverdeling

over hun tijdsverdeling en naarmate het aantal inwoners

gemeenten zijn gemiddeld 8,5% meer tevreden dan raads-

sinds de start van de meting in 2007. Wat blijkt uit de resultaten is dat raadsleden die tevreden

100%

zijn over hun huidige tijdsverdeling tussen bestuurlijke en

80%

volksvertegenwoordigende activiteiten, relatief meer tijd

60%

besteden aan volksvertegenwoordigende activiteiten. Zij

40%

besteden gemiddeld 63,6% van hun tijd aan bestuurlijke

20%

activiteiten en 32,2% aan volksvertegenwoordigende acti-

0%

viteiten. Raadsleden die ontevreden zijn over de tijdsverdeling besteden gemiddeld 2,1% meer aan bestuurlijke activiteiten en 2,3% minder aan volksvertegenwoordigende activiteiten.

16,7% 37,5%

41,3%

62,5%

58,7%

8.001 14.000

14.001 24.000

45,6%

83,3%

< 8.000

TEVREDEN

54,4%

24.001 40.000

ONTEVREDEN

Figuur 15: Tevredenheid over de tijdsverdeling naar gemeentegrootte, gemeenten kleiner dan 40.000 inwoners (2019)

29

toeneemt, de tevredenheid over de tijdsverdeling verder afneemt. De details van de verhoging van de vergoeding worden in hoofdstuk 6 besproken.

5.5 CONCLUSIE Nederlandse raadsleden besteden in 2019 64,4% van hun tijd aan bestuurlijke activiteiten en 31,3% aan volksvertegenwoordigende activiteiten. Het verschil tussen de tijdsbesteding en de aanbeveling van de Stuurgroep Evaluatie Dualisering Gemeentebestuur om minimaal 50% van de tijd te besteden aan volksvertegenwoordigende activiteiten is sinds 2017 zelfs gegroeid. Voornamelijk de tijdsbesteding aan stadhuiswerk is gegroeid vergeleken met de vorige meting, waardoor het verschil tussen de tijdsverdeling van volksvertegenwoordigende en bestuurlijke activiteiten is gegroeid. 57,2% van de raadsleden is tevreden over de tijdsverdeling tussen bestuurlijke en volksvertegenwoordigende activiteiten. Daarmee is deze tevredenheid voor het eerst gegroeid sinds 2012 en is deze het hoogste sinds het begin van de meting in 2007. De analyse laat zien dat de verhoging van de vergoeding mogelijk van invloed is op deze groei in tevredenheid.

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

50-50 VERDELING LIJKT ME IDEAAL

ving te zeggen heeft. Dat komt nu veel beter aan bod. Interessant genoeg ervaar ik na de vergadermodel-switch juist minder werkdruk: we hoeven bijvoorbeeld niet meer op eigen houtje informatie te verzamelen door allerlei werkbezoeken. De burgers worden nu direct en efficiënt betrokken

Ik merk zelf dat de werkdruk de afgelopen jaren is toege-

in de beeldvormingsfase. Als je zulke instrumenten op de

nomen. Dat heeft met twee ontwikkelingen te maken. Aan

juiste momenten in kan zetten, kan dat juist de werkdruk

de buitenkant is de burger mondiger geworden en zijn we

wat verminderen. Bovendien kan een goed afgebakend

steeds meer tijd kwijt aan projecten rondom burgerparti-

vergadermodel de aanlooptijd voor nieuwe raadsleden

cipatie. Aan de binnenkant zie je dat wij meer gedwongen

aanzienlijk verminderen, waardoor het voor hen makkelij-

worden om overal een mening over te hebben.

ker wordt om aan de raad te wennen. Ik haal enorm veel plezier uit de debatten en samenwerking met de collega’s,

Zo bemoeien raadsleden zich steeds meer met de uitvoe-

zowel uit de coalitie als oppositie. Je werkt uiteindelijk toch

ring van het beleid, terwijl we niet op de stoel van de wet-

samen aan een betere gemeente. Ik ben het meest trots als

houder moeten willen zitten. Het zou mooi zijn als we onze

ik nieuwe gezichten bij raadsactiviteiten zie, vooral jongere

tijd wat beter konden verdelen naar een 50-50 verdeling

gezichten. Daar word ik echt blij van!

van bestuurlijke en vertegenwoordigende taken, maar dat

Foto Ad van de Graaf

lijkt me onrealistisch. We hebben nu al een flinke werkdruk, en meer tijd besteden aan volksvertegenwoordigende taken betekent automatisch een hogere werkdruk. We zijn in Uden pas overgestapt naar het BOB-vergadermodel, dat bevalt erg goed. Het BOB-vergadermodel duwt ons in de richting van hoe een raadslid soms zou moeten werken: mond dichthouden en goed luisteren naar wat de samenle-

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

“ HET BOB-VERGADERMODEL WERKT SUPERGOED ” Stan Willems, adviseur bij KPN, fractievoorzitter, raadslid in Uden (Jong Uden)

31

06

HONORERING

Dit hoofdstuk staat in het kader van de derde onder-

raadswerk meer tijd, maar ontvangen raadsleden ook een

zoeksvraag: ‘Wat is de hoogte van de vergoeding die

hogere vergoeding. Dit is van invloed op de hoeveelheid

gemeenteraadsleden ontvangen in Nederland voor het

publiek geld die besteed wordt aan de vergoeding voor

raadswerk in 2019 en in hoeverre verschilt deze van

raadsleden in Nederland. Door de nieuwe maatregel van

de vergoeding in 2007, 2009, 2012, 2014 en 2017?’. De

minister Ollongren (BZK) is de gemiddelde vergoeding per

hoogte van de vergoeding voor raadswerk in de kleinste

uur voor raadsleden meer genivelleerd dan voorheen. In

gemeenten (< 24.000) is nu hetzelfde als die van ge-

het oude systeem was het mogelijk dat raadsleden omge-

meenten tot 40.000 inwoners. Na lang aandringen van

rekend minder dan € 5,- per uur vergoed kregen voor het

de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden en de Raad

raadswerk. De maatregel heeft dus een duidelijk verschil

voor het Openbaar Bestuur heeft minister Ollongren van

gemaakt en de vergoeding per uur in de kleinere gemeen-

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties deze maat-

ten ligt nu dichter bij de vergoeding voor het raadswerk in

regel genomen om de vergoedingen in kleinere gemeenten

grotere gemeenten.

te verhogen. Dit hoofdstuk laat zien wat de gevolgen zijn

In 2019 is er € 130.791.612 aan publieke gelden besteed aan

van deze maatregel en of er mogelijk andere verschillen

de vergoeding voor raadsleden. Dit is een toename van een

ten opzichte van voorgaande jaren te zien zijn.

kleine € 15,9 miljoen (13,9%) ten opzichte van 2017. Naast de publieke gelden die direct naar de raadsleden gaan, zijn er ook nog andere kosten verbonden aan de gemeenteraad.

6.1 VERGOEDING

Zo krijgen fractievoorzitters een extra vergoeding, wordt

Gemeenteraadsleden in Nederland krijgen een vergoeding

zaalverhuur voor fracties betaald met publieke gelden en

die is vastgesteld aan de hand van het aantal inwoners van

maken raadsleden en partijen overige kosten. Deze kosten

de gemeente. De hoogte van deze vergoeding wordt jaar-

zijn niet meegenomen in het totaalaantal.

lijks vastgesteld. De vergoeding die een raadslid ontvangt is afhankelijk van het aantal inwoners van de gemeente, verdeeld naar 9 inwonersklassen.

6.2 UURTARIEF GEMEENTERAADSLEDEN

In 2018 en 2019 heeft er een aantal gemeentelijke herin-

In 2019 is er een ingrijpende verandering in de hoogte van

delingen plaatsgevonden. Als gevolg van deze herinde-

de vergoeding geweest: de vergoeding in gemeenten on-

lingen is het totale aantal raadszetels afgenomen. Daar

der 24.000 inwoners is gestegen naar € 990,55 bruto per

staat tegenover dat de gemiddelde gemeentegrootte is

maand. De Rijksoverheid heeft aangekondigd dat raadsleden

toegenomen. Naarmate gemeenten groter zijn, vraagt het

uit gemeenten met minder dan 24.000 inwoners vanaf 10

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

#NRO2019

€ 20,00

€ 16,00

€16,81

€ 20,08

€15,98

€ 17,98

€ 18,29

40.001 60.000

60.001 100.000

€ 19,19

€ 19,51 € 16,24

€ 15,04 € 14,47

€ 12,00 € 8,30

€ 9,32

€ 8,00

€ 4,00

€ 4,18 < 8.000

8.001 14.000

14.001 24.000

24.001 40.000

100.001 150.000

150.001 375.000

> 375.00

Uurtarief naar gemeentegrootte in 2019 MET maatregel Gemiddelde vergoeding per uur in 2019 met maatregel Uurtarief naar gemeentegrootte in 2019 ZONDER maatregel

Figuur 16: Vergoeding per uur voor raadswerk naar gemeentegrootte in 2019 (met en zonder vergoedingsmaatregel)

mei 2019 direct dezelfde vergoeding moeten ontvangen

maandbasis en het totaal aan vergoedingen is het gemid-

voor raadswerk als raadsleden in gemeenten tussen de

delde uurtarief van raadsleden in 2019 berekend. Dit is

24.001 en 40.000 inwoners. Daarnaast ontvangen zij met

berekend door het totaal aan vergoedingen te delen door

terugwerkende kracht deze vergoeding voor de periode

de totale tijdsbesteding op maandbasis.

van maart 2018 tot mei 2019. Voor de gemeenten onder de 8.000 inwoners was de vergoeding voorheen € 250,82

In de situatie vóór de maatregel is te zien dat naarmate het

bruto. Dit betekent dat de vergoeding voor hen bijna ver-

inwonertal stijgt, het uurtarief ook stijgt. In de nieuwe situatie

viervoudigd is.

van 2019 is er niet een constant stijgende lijn, maar beweegt deze meer rondom het gemiddelde van € 16,81.

In gemeenten met tussen de 8.001 en 14.000 inwoners bedroeg de vergoeding voorheen € 396,33 bruto per maand.

Raadsleden in gemeenten met 14.001 tot 24.000 inwoners

Raadsleden in gemeenten met 14.001 tot 24.000 inwoners

ontvangen de laagste vergoeding per uur met € 14,47. Zij

ontvingen voorheen € 617,77 bruto.

hebben minder profijt van de maatregel en besteden gemiddeld meer tijd aan raadswerk dan in 2017. In gemeenten

Deze maatregel is met terugwerkende kracht tot maart

met meer dan 40.000 inwoners stijgt het uurtarief naar-

2018 toegepast. De invloed van deze maatregel is zicht-

mate het inwonertal van de gemeente stijgt. Raadsleden in

baar in figuur 16.

gemeenten met 8.001 tot 14.000 inwoners ontvangen het

Op basis van de totale tijdsbesteding van raadsleden op

hoogste uurtarief, met € 20,08.

33

in gemeenten groter dan 375.000 inwoners, is hun uurta-

6.4 TEVREDENHEID OVER DE VERGOEDING NAAR GEMEENTEGROOTTE

rief lager dan gemiddeld. Dit komt door het hoge aantal

Raadsleden uit gemeenten met minder dan 24.000 inwoners

uren dat zij besteden aan het raadswerk.

zijn meer tevreden over hun vergoeding dan in de vorige

Ondanks de hogere vergoeding die raadsleden ontvangen

metingen. De bruto vergoeding voor deze raadsleden is met 150% tot 295% per maand gestegen naar € 990,55 per maand.

6.3 TEVREDENHEID OVER DE VERGOEDING De tevredenheid over de vergoeding is, net als de vergoeding zelf, gestegen. Figuur 17 laat zien dat in 2019 54,7% van de raadsleden aangeeft dat zij tevreden zijn over de vergoeding, een stijging van 7,4% ten opzichte van 2017. Dit percentage is overigens nog steeds lager dan in 2014, toen 57,1% van de raadsleden aangaf tevreden te zijn over de hoogte van de vergoeding. De tevredenheid over de vergoeding is daarmee minder hard gestegen (7,4%) dan de vergoeding per uur (17,1%). Figuur 18 laat een historisch overzicht zien van de tevredenheid over de vergoeding in gemeenten tot 24.000 inwoners, waarbij opvalt dat het percentage dat de vergoeding te laag vindt is gedaald van 64,5% in 2017 tot 29,7% in 2019.

2017 2014 2012

gerelateerd aan het uurtarief voor raadswerk. Naarmate het uurtarief hoger is, zijn raadsleden over het algemeen meer tevreden over de vergoeding. Raadsleden uit gemeenten met 8.001 tot 14.000 inwoners ontvangen het hoogste uurtarief en zijn ook het meest tevreden over de hoogte van de vergoeding (71,4%). Raadsleden uit gemeenten met 14.001 tot 24.000 inwoners ontvangen het laagste uurtarief voor raadswerk maar zijn niet het minst tevreden over de vergoeding (61,3%). Raadsleden uit gemeenten met 24.001 tot 40.000 inwoners zijn minder tevreden en ontvangen ook een uurtarief dat lager dan het gemiddelde is (49,9%). In gemeenten met meer dan 40.000 inwoners zijn raadsleden steeds meer tevreden over de hoogte van de vergoeding. Van de raadsleden in gemeenten tot 60.000 vindt 55,7% dat

2019

De tevredenheid over de vergoeding is tot zekere hoogte

de vergoeding volstaat. Van de raadsleden in gemeenten tot 100.000 inwoners is 56,9% tevreden en in gemeenten tot 150.000 inwoners is 62,0% van de raadsleden tevreden.

2,8%

42,5%

54,7%

2,5%

47,3%

50,3%

3,2%

57,1%

39,7%

3,1%

53,3%

43,5%

0,0%

20,0%

Te hoog

2019

40,0%

60,0%

Volstaat

80,0%

2017 2014

100,0%

Te laag

Figuur 17: Tevredenheid over de vergoeding (2012-2019)

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

4,5% 2,1%

65,8% 33,4%

1,5% 0,0%

29,7% 64,5%

48,2% 20,0%

Te hoog

50,4% 40,0%

60,0%

Volstaat

80,0%

100,0%

Te laag

Figuur 18: Tevredenheid over de vergoeding in gemeenten tot 24.000 inwoners (2014-2019)

#NRO2019

Raadsleden in de grootste gemeenten (> 375.000) zijn het minst tevreden over de vergoeding. 70,6% is van mening dat de vergoeding te laag is. Zij ontvangen overigens niet het laagste uurtarief voor het raadswerk, maar besteden gemiddeld meer dan 34 uur per week aan raadswerk. Het is daarom gecompliceerder om de functie van raadslid te combineren met een andere maatschappelijke functie. Raadsleden uit gemeenten met 14.001 tot 24.000 inwoners

“DE VERGOEDING MOET NIET ZO HOOG ZIJN DAT JE BLIJFT PLAKKEN AAN JE ZETEL VOOR HET GELD.” Een respondent

en raadsleden uit gemeenten groter dan 375.000 inwoners zijn dus als enige categorieën afwijkend. Alle andere

den aan een baan of opleiding. Daardoor ontstaat er meer tijd

raadsleden zijn meer tevreden over de vergoeding naar-

om in het raadswerk te steken en kunnen raadsleden zich

mate deze toeneemt.

beter voorbereiden op vergaderingen. Dit kan leiden tot meer overwogen besluiten in de gemeenteraad. Het mogelijke nadeel van een hogere vergoeding is dat raadsleden misschien

6.5 TIJDSBESTEDING NAAR TEVREDENHEID OVER DE VERGOEDING

sneller stoppen met (een deel van) hun baan, wanneer zij

Raadsleden die van mening zijn dat de vergoeding te hoog

het zo gewaardeerde lekenbestuur onder druk te staan.

genoeg geld ontvangen voor het raadswerk. Daarmee komt

is, besteden gemiddeld 13,4 uur aan raadswerk per week. Raadsleden die de vergoeding vinden volstaan besteden gemiddeld 16 uur per week aan raadswerk.

6.6 CONCLUSIE De vergoeding die raadsleden ontvangen voor hun werk-

Raadsleden die de vergoeding te laag vinden besteden ge-

zaamheden zijn sinds 2017 sterk genivelleerd en ver-

middeld 19 uur per week aan raadswerk. Deze resultaten

hoogd. Het gemiddelde uurtarief bedraagt nu € 16,81. In

wijzen erop dat indien een raadslid meer tijd besteedt aan

2017 ontvingen sommige raadsleden € 4,91 per uur en

raadswerk, de tevredenheid over de vergoeding daalt. Deze

andere raadsleden tot € 19,64 per uur. Nu is het grootste

relatie is sinds 2012 zichtbaar, maar in de meting van 2019

verschil in uurtarief nog maar € 5,61. Ook is de tevreden-

zijn de verschillen groter.

heid over de vergoeding omhooggegaan van 47,3% naar 54,7%. In de kleinste gemeenten zijn raadsleden veruit

Uit de feedback van raadsleden blijkt dat de vergoeding een

het meest tevreden. Raadsleden in de grootste gemeenten

lastig onderdeel is van het raadswerk. Enerzijds stellen raads-

zijn juist het minst tevreden. Ook zijn raadsleden die de

leden dat raadswerk een soort vrijwilligerswerk is dat men

vergoeding te laag vinden, gemiddeld meer tijd kwijt aan

doet uit eigen motivatie. Een hoge vergoeding trekt mogelijk

het raadswerk dan raadsleden die de vergoeding te hoog of

personen aan die niet voor de burger in de raad willen zitten.

voldoende vinden.

Anderzijds is er het argument dat de vergoeding omhoog moet, omdat raadswerk niet goed te combineren is met een fulltimebaan. Sommige raadsleden zijn van mening dat een hogere vergoeding hen in staat stelt om minder tijd te beste-

35

07

CONCLUSIES

Voorliggend onderzoek is ingegaan op de tijdsbesteding,

leden dat tevreden is met de totale tijdsbesteding (63,2%)

werkzaamheden en honorering van gemeenteraadsleden

is gestegen sinds 2017 met 2,6%.

in 2019, waarbij de vergelijking is gemaakt met 2007, 2009, 2012, 2014 en 2017. Dit hoofdstuk geeft allereerst de hoofdvraag aan bod komt. De onderzoeksvragen ko-

7.2 BESTUURLIJKE EN VOLKSVERTEGENWOORDIGENDE WERKZAAMHEDEN

men per paragraaf aan bod.

2. Wat is de tijdsbesteding aan volksvertegenwoordigende

de antwoorden op de gestelde onderzoeksvragen, waarna

en bestuurlijke activiteiten voor raadswerk in Nederland in 2019, hoe verhoudt dit zich tot de

7.1 TIJDSBESTEDING

aanbeveling van de Stuurgroep Evaluatie Dualisering

1. Wat is de tijdsbesteding van gemeenteraadsleden in

Gemeentebestuur en in hoeverre verschilt de tijdsbe-

Nederland aan raadswerk in 2019 en in hoeverre

steding aan deze werkzaamheden ten opzichte van

verschilt deze van de tijdsbesteding in 2007, 2009,

2007, 2009, 2012, 2014 en 2017?

2012, 2014 en 2017? Nederlandse raadsleden besteden in 2019 64,4% van de Het Nederlandse gemeenteraadslid besteedt in 2019

tijd aan bestuurlijke activiteiten. Dit is een stijging van

gemiddeld 17,2 uur per week aan het raadswerk, 1,2

0,7% vergeleken met 2017. Het lezen van vergaderstukken,

uur meer dan in 2017. De gemiddelde tijdsbesteding van

nota’s en rapporten neemt de meeste tijd in beslag. Daar-

raadsleden hangt in sterke mate samen met de gemeen-

naast besteden raadsleden relatief veel tijd aan verschil-

tegrootte. Net als in voorgaande edities zit de gemiddelde

lende vergaderingen, met in totaal 30,2%.

tijdsbesteding van raadsleden in gemeenten tot 50.000 inwoners onder het landelijk gemiddelde. Het aantal raads-

2007 2009

2012 2014 2017 2019

Gemiddeld aantal 14,01 13,95 16,76 15,91 16,03 17,17 uren per week

Tabel 3: Gemiddelde tijdsbesteding van raadsleden in aantal uren per week (2007-2019)

Raadsleden besteden gemiddeld 31,3% van hun tijd aan

2007 2009

2012 2014 2017 2019

Bestuurlijke taken 66,7% 64,5% 66,0% 64,8% 63,7% 64,4% Volksvertegenwoordigende taken 29,5% 30,8% 29,8% 30,9% 31,6% 31,3%

Tabel 4: Relatieve tijdsverdeling over bestuurlijke en volksvertegenwoordigende taken (2007-2019)

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

#NRO2019

volksvertegenwoordigende activiteiten. Dit is een daling

€ 130.791.612 besteed aan de vergoeding voor raadsleden,

van 0,3% vergeleken met 2017. Het verschil tussen de

een toename van € 15,9 miljoen (13,9%) ten opzichte van

huidige verhouding en de aanbeveling van de Stuurgroep

2017.

Evaluatie Dualisering Gemeentebestuur om minimaal 50% van de tijd te besteden aan volksvertegenwoordigende

Een meerderheid van de raadsleden (54,7%) is van mening

activiteiten is dus gegroeid. Raadsleden besteden van de

dat de vergoeding volstaat, een toename van 7,4% vergele-

volksvertegenwoordigende activiteiten relatief de meeste

ken met 2017. In 2017 was voor het eerst sinds de metin-

tijd aan activiteiten in maatschappelijke organisaties en

gen een meerderheid van de raadsleden van mening dat de

persoonlijk contact met (groepen van) burgers.

vergoeding voor raadsleden te laag was.

7.3 HONORERING

7.4 INVLOED VAN VERGADERMODELLEN

3. Welke vergoeding ontvangen gemeenteraadsleden in

4. Welk effect heeft het vergadermodel dat een gemeente

Nederland voor het raadswerk in 2019 en in hoeverre

hanteert op de tijdsbesteding en werkzaamheden van

verschilt deze van de vergoeding in 2007, 2009, 2012,

raadsleden in 2019?

2014 en 2017? Raadsleden in gemeenteraden met het raadscommisDe vergoeding die raadsleden voor hun werkzaamheden

siemodel besteden gemiddeld de meeste tijd aan raads-

ontvangen is sterk genivelleerd sinds 2017. Raadsleden in

werk: 17,4 uur per week. Raadsleden van gemeenten die

de kleinste gemeenten (< 24.000 inwoners) zijn er sterk op

gebruikmaken van een rondetafelmethode besteden de

vooruitgegaan in zowel de absolute vergoeding als de ver-

minste tijd aan raadswerk: 16,5 uur per week. Als we de

goeding per uur. Wat daar tegenover staat is dat raadsleden

gemeentegrootte meenemen in de vergelijking, blijkt dat

in gemeenten tussen de 24.001 en 40.000 inwoners er in

de BOB-methode relatief weinig tijd kost vergeleken met

uurtarief op achteruit zijn gegaan. Raadsleden in gemeenten

de andere vergadermodellen, zowel in het algemeen als

met tussen 8.001 en 14.000 inwoners ontvangen de hoogste

naar gemeentegrootte.

vergoeding, met gemiddeld € 20,08 per uur. De gemiddelde vergoeding per uur voor raadsleden in 2019 is € 16,81.

Raadsleden in vergadermodellen zonder commissies zijn het meest tevreden over de tijdsbesteding (66,7%). Raads-

Door de nivellering is er meer publiek geld besteed aan de

leden die gebruik maken van een vergadermodel met een

vergoeding voor Nederlandse raadsleden. In 2019 is er

agendacommissie zijn het minst tevreden (55,5%).

Totaalbedrag vergoedingen op jaarbasis Gemiddeld uurtarief

2007 2009

2012 2014 2017 2019

€ 91

€ 104 € 107 € 115 € 131

€ 83

miljoen miljoen miljoen miljoen miljoen miljoen

€12,20 €13,50 €13,04 €14,20 €14,35 €16,81

Tabel 5: Vergoeding raadsleden totaal en vergoeding gemiddeld per uur voor raadswerk (2007-2019)

37

Er zit een relatief verschil in de tijdsverdeling van raadsle-

63,2% van de raadsleden is tevreden over hun huidige

den die werken met en zonder commissies. Raadsleden in

tijdsbesteding, dit is een toename van 2,6% sinds 2017.

gemeenten zonder commissies besteden gemiddeld 30%

54,7% van de raadsleden is tevreden over hun vergoeding,

aan vergaderingen, raadsleden in gemeenten met raads-

dit is een toename van 7,4% sinds 2017.

commissies gemiddeld 28,4%. Raadsleden uit gemeenten die gebruikmaken van de BOB-methode zijn de meeste tijd kwijt aan vergaderingen met 31,2%. Raadsleden uit gemeenten die gebruikmaken van de rondetafelmethode zijn de minste tijd kwijt aan vergaderingen met 26,7%

7.5 EINDCONCLUSIE In dit onderzoek staat de volgende vraag centraal: ‘Wat is de tijdsbesteding, verdeling van werkzaamheden van gemeenteraadsleden en welke vergoeding ontvangen gemeenteraadsleden voor het raadswerk in 2019, gerelateerd aan 2007, 2009, 2012, 2014 en 2017?’ Nederlandse raadsleden besteden gemiddeld 17,2 uur per week aan het raadswerk in 2019. Dit is 1,2 uur meer dan in 2017. Van die 17,2 uur besteden zij gemiddeld 64,4% aan bestuurlijke activiteiten en gemiddeld 31,3% aan volksvertegenwoordigende activiteiten. De resterende 4,3% besteden raadsleden aan overige taken. Daarmee is de tijdsverdeling van raadsleden niet op het niveau van de aanbevelingen van de Stuurgroep Evaluatie Dualisering Gemeentebestuur, die een 50-50 verdeling voorschrijft. Voor het raadswerk dat raadsleden leveren ontvangen zij een gemiddeld uurtarief van € 16,81. Dit is een stijging van het uurtarief met € 2,37. Deze stijging is deels te verklaren door de verhoging van de vergoeding van het raadslidmaatschap in gemeenten met minder dan 24.000 inwoners. Raadsleden zijn in 2019 over het algemeen meer tevreden over hun tijdsbesteding en vergoeding dan in 2017.

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

“IN EEN VOLKSVERTEGENWOORDIGENDE ROL BLIJFT HET DE INSPANNING VAN EEN RAADSLID OM DE KLOOF TUSSEN LOKAAL BESTUUR EN DE BURGER TE VERKLEINEN.” Een respondent

SLIMME KEUZES MAKEN

wel anders. Je zou willen zien dat de financiële drempel van het raadslidmaatschap zo laag mogelijk komt te liggen. Als je de eindjes aan elkaar moet knopen, kun je dan wel raadslid worden zonder jezelf de schulden in te jagen? Misschien moet je dan wel zeggen dat de vergoeding hoger

Ik vind het niet gek dat de tijdsbesteding steeds hoger

kan. Daarnaast lever je ook wel persoonlijk aanzien in.

wordt. Er komen steeds meer veeleisende taken bij, on-

Je wordt al snel gezien als een zakkenvuller, terwijl het

der andere met de Omgevingswet en het sociale domein.

tegenovergestelde waar is. We zetten ons allemaal in voor

Ik ben denk ik wel meer dan 17 uur per week kwijt aan

onze gemeente en offeren daar energie en tijd voor op. Je

het raadslidmaatschap. Als éénmansfractie moet je dan

zou kunnen zeggen dat het raadslidmaatschap de mooiste

alles zelf doen. Uiteindelijk is het ook allemaal een keuze:

hondenbaan is die bestaat. Net als alles kent het raadslid-

je kan elke avond wel naar een bijeenkomst gaan, maar

maatschap zijn ups en downs. Maar ik denk over het alge-

je moet zelf kiezen waar je de nadruk op legt. Dat raads-

meen dat ik een belangrijk verschil heb kunnen maken. Dat

leden meer tijd besteden aan bestuurlijke taken dan aan

is uiteindelijk waar je het voor doet.

volksvertegenwoordigende taken heeft te maken met de werkdruk. Door die werkdruk krijg je steeds meer formele taken. Ik had eerlijk gezegd een schevere verhouding verwacht. Ik zou het liefste mijn tijd anders verdelen, maar met het huidige takenpakket kan dat niet. Je moet veel offers maken om raadslid te worden: veel tijd, maar ook inkomen. Als student is de vergoeding een prima opsteker, maar voor het gemiddelde raadslid is dat

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

“ VERSCHIL KUNNEN MAKEN IS WAAR JE HET VOOR DOET” Mike van Diemen, Student, fractievoorzitter, raadslid in Cuijk (GroenLinks).

39

Nationaal Raadsledenonderzoek Daadkracht voert sinds 2007 een trendonderzoek uit naar de tijdsbesteding, werkzaamheden en honorering van gemeenteraadsleden in Nederland. Daadkracht onderzoekt daarmee in hoeverre de tijdsbesteding van raadsleden overeenkomt met de aanbeveling van de Stuurgroep Evaluatie Dualisering Gemeentebestuur om tenminste 50% van de raadstijd buiten het gemeentehuis door te brengen. Daadkracht heeft het Nationaal Raadsledenonderzoek inmiddels zesmaal uitgevoerd sinds 2007. Elke meting bestaat uit de vaste componenten tijdsbesteding, werkzaamheden en honorering. In 2019 is voor het eerst bestudeerd hoe diverse onderzoeksresultaten zich verhouden tot het vergadermodel in de gemeenten. Dit onderzoek is in samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden tot stand gekomen. Op www.nationaalraadsledenonderzoek.nl zijn meer figuren met onderzoeksresultaten beschikbaar. Deze onderzoeksresultaten bevatten de cijfers van het onderzoek uit 2019 afgezet tegen de voorgaande trendonderzoeken. Daarnaast zijn de belangrijkste uitkomsten ook per provincie opgenomen in de bijlagen

Bekendmaken

COLOFON

Daadkracht Bekendmaken is marktleider online publiceren van regelgeving en zakelijke kennisgevingen volgens de Wet elektronische bekendmaking (o.a. DROP). Daadkracht ondersteunt met advies, training en invoerdiensten.

Onderzoek en redactie: drs. Bart-Jan Flos, drs. Ageeth de Jager – de Lange, Wouter Janssen

Advies

en Robine Roordink.

Daadkracht Advies ondersteunt lokale overheden bij vraagstukken over bedrijfsvoering, informatiehuishouding en dienstverlening. De adviseurs van

Met dank aan:

Daadkracht zijn specialist in het optimaliseren van processen, het invoeren

Nederlandse Vereniging voor Raadsleden,

van zaakgericht werken, privacyvraagstukken, informatie-architecturen en

Bahreddine Belhaj (PvdA),

informatiebeveiliging.

Lusanne Bouwmans (D66), Stan Willems (Jong Uden),

Talent

Mike van Diemen (GroenLinks)

Daadkracht Talent biedt talentvolle mensen aan die net klaar zijn met hun studie. Alumni bestuurs- en bedrijfskunde werken, leren en doen de nodige vakkennis op bij gemeenten onder begeleiding van Daadkracht en de Daadkracht Academie. Zo kunnen zij goed voorbereid bij u aan de slag.

Vormgeving: Anke de Kroon/De Ontwerpzolder Uitgave maart 2020 ISBN 978-90-829590-0-0

Digitaal Daadkracht Digitaal helpt overheden bij het inrichten en verbeteren van hun website. Daadkracht doet dit met onderzoek, concrete oplossingen en ondersteuning bij de uitvoering. Toegankelijk, vindbaar en gebruiksvriendelijk.

Postbus 6635 6503 GC Nijmegen

024 344 6288 info@daadkracht.nl

Nationaal Raadsledenonderzoek 2019

@Daadkrachtmedia www.daadkracht.nl