Bijlage 1f bp Reconstructie N271 Mook - Milsbeek - explosieven.pdf

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

20

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Molendal 1945 Rondom de villa Het is prachtig mooi weer op 21 september. De bewoners van de villa herbergen een grote groep vluchtelingen die schuilen in de kelders, waaronder de nu nog bestaande ijskelder. Granaten blijven komen en een daarvan komt terecht in het koetshuis van de baron8 Dertig Duitse soldaten komen overnachten in de villa. ʻDe hele nacht hebben we niet geslapen, een leven als een hel boven ons hoofd.9 De villa raakt beschadigd. Donderdag 28 september moeten de bewoners op last van de Duitsers vertrekken. Op 29 september wordt er rondom de villa erg gevochten, waarbij het torentje eraf wordt geschoten.10 De familie van Verschuer wordt via Duitsland naar Friesland geëvacueerd, In het verdere verloop van de oorlog wordt het herenhuis zwaar beschadigd. Zo ook boerderijen, de watermolen met molenaarswoning [ten dele],de rentmeesterwoning, de herberg en boerderij de Plasmolense Hof. Het hout uit het bos was door de inslag van granaatscherven onverkoopbaar geworden. Operation Veritable: 8 februari 1945 Ter voorbereiding van Operation Veritable werden alle bekende Duitse stellingen in kaart gebracht. De posities zijn in deze kaart op een huidige topografische kaart gelegd. De rode boogjes (ʻnʼ) stellen de posities van mijnen voor.

Ter voorbereiding van Operation Veritable werden alle bekende Duitse stellingen in kaart gebracht. De posities zijn in deze kaart op een huidige topografische kaart gelegd. De rode boogjes (ʻnʼ) stellen de posities van mijnen voor.

De organisatie voor dit grootste geallieerde offensief sinds de landing in Normandië was geweldig in zijn omvang. In en rondom Nijmegen lagen 50 duizend manschappen gereed voor Operation Veritable. In de vroege ochtend van 8 februari openden ruim 1000 stuks geschut het vuur. De strijd om de Plasmolen Vanwege de uitstekende posities die de Duitsers hebben op de St. Jansberg, besluiten de geallieerden om vanuit het oosten en noordoosten, via Breedeweg, de Duitsers in de rug aan te vallen.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

21

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Aanval op de Jansberg en de Plasmolen Het bataljon van de 1e Gordons, 153e Brigade heeft als opdracht om het zuidwestelijke deel van het Reichswald te veroveren en vandaar uit in westelijke richting op te trekken naar de Plasmolen. Daar zullen zij dan contact maken met de Canadezen die even ten westen van de Plasmolen gelegerd zijn. ʻDe Helʼ (op de kaart ʻDel Helʼ) wordt op 9 februari genomen. Evenwijdig aan de Helbeek rukt ʻsnachts een compagnie op naar het westen (op de kaart: vanaf S-L = start line). Bij het dichtstbijzijnde huis (boswachtershuis van Van Burkum? - als dat nog bestond?) zaten nog Duitsers. Ze krijgen hun portie. Een daarvan roept ʻKameradʼ, en een groep moffen, 71 in getal, komt naar buiten lopen met hun handen omhoog. Het voorste peloton klimt verder over ingestorte muren met daar tussen door een heel netwerk van loopgraven om vervolgens in een mijnenveld verstrikt te raken. De mijnen leverden een aantal zwaargewonden op bij de Gordons. Uiteindelijk wordt er contact gemaakt met de Canadezen. De Plasmolen was bevrijd. Alleen een granaatscherf in een beuk en enkele beschadigde beuken bij de Helweg herinneren ons aan de strijd die daar gevoerd is.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

22

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Luchtfoto 16-3-1945. De weg naar Gennep bij Plasmolen met colonne militaire voertuigen. Geel omcirkeld is de watertank op ʻthe Hillʼ. Goed te zien zijn de vele granaatinslagen in de akkers.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

23

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

5.2 MARKET GARDEN Market-Garden was de naam van de twee grote acties die beide op 17 september 1944 werden ingezet: de Britse en Amerikaanse luchtlandingen ter verovering van de Rijnbrug te Arnhem, de Waalbruggen te Nijmegen, de brug over de Maas bij Grave en die over het Wilhelminakanaal bij Son benoorden Eindhoven (operatie Market), en het grondoffensief richting Arnhem van het Britse Tweede Leger (operatie Garden). Voorafgaand aan de luchtlandingen bestookten lichte bommenwerpers en van raketbommen voorziene Typhoon-jagers van de Second Tactical Air Force op 17 september in verschillende plaatsen waaronder Nijmegen alle gebouwen waarin men militairen van de Wehrmacht aanwezig wist of vermoedde, en alle Duitse artillerieposities. De luchtlandingen hadden vervolgens plaats bij onder meer Groesbeek en Overasselt, resp. ten ZO en ZW van Nijmegen. Als reactie op deze luchtlandingen versterkten de Duitsers onmiddellijk vanuit Arnhem hun garnizoen in Nijmegen. De 10. SS-Panzerdivision ‘Frundsberg’ kreeg opdracht om rond die stad een verdedigingslinie in te richten en de Waalbruggen te verdedigen. De eerste poging van de geallieerden om de verkeersbrug over de Waal bij Nijmegen geheel in handen te krijgen, in de middag van 17 september 1944, werd dan ook door de Duitse verdediging afgeslagen.

Op 18 september landden echter meer Amerikaanse troepen bij Groesbeek, waarna een groter contingent naar Nijmegen werd gestuurd. In die stad ontstonden verwoede straatgevechten, die zelfs tot op de daken werden voortgezet. Desondanks slaagden de para’s er die dag niet in de Waalbruggen te veroveren. Onderwijl voerden de Duitsers hierheen versterkingen aan. De Amerikanen in Nijmegen ontvingen geen versterkingen en nauwelijks luchtsteun. Pas laat in de middag van 19 september arriveerden er Britse tanks in de buitenwijken van Nijmegen en deze rukten in twee colonnes op naar de Waalbruggen. Dit leidde tot zware gevechten in de stad. Daarom staken in de middag van 20 september om 15.00 uur de Amerikanen met aanvalsboten de Waal over om de Duitse stellingen op de N oever in de rug aan te vallen. Deze stellingen werden ondanks zware verliezen bij de oversteek bestormd. Tegelijkertijd vielen Amerikaanse en Britse eenheden in het centrum van Nijmegen het Duitse bruggenhoofd aan. Beide bruggen vielen onbeschadigd in geallieerde handen. Tanks van de Guards Armoured Division staken op 21 september de Waalbrug bij Nijmegen over. De opmars van de Britten richting Arnhem strandde echter in de nacht van 24 op 25 september bij Driel in zwaar Duits artillerievuur. Ze kwamen dus niet verder dan de zuid- oever van de Rijn.

MOOK - KATWIJK - CUIJK Bron: (Stafwerk III-2-B, Nierstrasz en Wilson, 1953: 179-186) 10-05-1940 Om 05.30 uur openden de Duitsers vanuit Bisselt [even ten oosten van Mook] zwaar artillerievuur op de Ned. stellingen op de west- Maasoever. Vooral de rivierkazemat-zuid werd zwaar beschoten. Omstreeks 11.00 uur brachten de Duitsers een 8,8 cm kanon in stelling, waarmee de nog vurende kazematten werden uitgeschakeld. Een eerste Duitse oversteekpoging mislukte. De oversteek lukte pas om ca. 12.30 uur, nabij het pontveer. Bron: (Brongers, Deel 2, 1982: 57-62) Na de vernieling van de brug en het veer bij Mook begon een bijna acht uur durend vuurgevecht met de Duitsers op de oost- oever. Aan Duitse zijde trad IR 474 op, dat beschikte over 14 stukken antitankgeschut van 3,7 cm, 2 zware 8,8 cm vuurmonden en 6 infanteriekanonnen van 7,5 cm. Bovendien werd artilleriesteun verleend door 69 vuurmonden met kalibers van 10, 10,5, 15 en 21 cm. Aan Ned. zijde lag een compagnie. Deze beschikte op CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

24

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

haar 2,5 km lange front over dertien kleinere en twee grotere rivierkazematten. Die laatste stonden dicht bij de brug: één ten noorden en één ten zuiden van de spoordijk. Ze waren elk bewapend met een lichte antitank- vuurmond en een zware mitrailleur, bediend door politietroepen. De manschappen die niet in de bunkertjes konden plaatsnemen, bevonden zich in betonnen schuttersputten die in de rivierdijk waren ingegraven. Tenslotte was ten zuiden van het veer een antiek Staal kanon opgesteld. De Ned. troepen ondergingen zwaar Duits artillerievuur. Om 08:30 uur werd een poging van de Duitsers om met rubberboten de Maas over te steken door mitrailleur- en geweervuur afgeslagen. Daarna volgde nog heviger Duits artillerievuur en ook beschietingen door infanterie- en antitankgeschut. Om 10.00 uur een nieuwe Duitse poging om de rivier over te steken; ook deze mislukt. Opnieuw werd de beschieting hervat. Resultaat: In de geraadpleegde voorgaande literatuur zijn aanwijzingen aangetroffen welke duiden op oorlogshandelingen en mogelijk CE binnen een deel van het onderzoeksgebied.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Relevante informatie uit eerder uitgevoerde onderzoeken Vooronderzoek Derden Bron: Vooronderzoek - Fietsbrug Cuijk-Mook - AVG Explosieven Opsporing Nederland 10 mei 1940 Spoorbrug bij Mook opgeblazen. 17 september 1944 Spoorbrug bij Mook opgeblazen. (Bron: T&A Survey BV, Historisch vooronderzoek naar de aanwezigheid van niet gesprongen conventionele explosieven ter plaatse van spoortracé Cuijk-Blerick) 10 mei 1940 Eén van de Duitse oversteeklocaties was vlak naast de vernielde spoorbrug over de Maas bij Mook. Hier werden grote houten vlotten in het water gebracht die al spoedig door Nederlandse artillerie onder vuur zouden worden genomen. Van Duitse zijde beschikte men onder andere over antitankgeschut van 3.7 centimeter en stukken van 8.8 centimeter en 7.5 centimeter. Het Nederlandse kamp beschikte over licht antitankgeschut.

13 september 1944 Trein tussen Cuijk en Mook - Middelaar aangevallen.(p.10) September 1944 Bij Cuijk hadden Amerikaanse en Britse troepen een verdedigingslinie opgesteld, vanwaar zij de Duitse troepen bij Mook bestookten (p.10) 12 november 1945 Langs de spoordijk aan de kant van Mook lagen granaten en mortieren (p.16) 24 juni 1948 Van Bovensteweg naar de Rijksweg te Mook: tank- en granaatschade (p.16) Resultaat: Bovenstaande bron geeft onvoldoende informatie met betrekking tot mogelijke CE binnen het onderzoeksgebied. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Mijnenvelden Direct na het beëindigen van de vijandelijkheden in mei 1945 werd een begin gemaakt, met het in kaart brengen van de mijnenvelden in Nederland. In de periode 17 september 1944 tot 7 februari 1945 hadden de Duitsers de gelegenheid om een uitgebreid mijnenveld aan te leggen dat zij nauwkeurig karteerden. Ook de geallieerden legden hun mijnen maar maakten daar slechte aantekeningen van. CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

25

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Vaak werden hun mijnen gelegd tijdens nachtelijke patrouilles. Hun gegevens waren nooit helemaal te vertrouwen. De gevaarlijkste terreinen waren die, waar Duitse en geallieerde mijnenvelden elkaar overlapten. Dodelijk ongeluk Op 31 oktober 1945 vind bij de Plasmolen aan de rijksweg een dodelijk ongeluk plaats ten gevolge van een anti- tankmijn. Het gebied waar het ongeluk plaats vond was niet onderzocht door de Mijnen Opruiming Dienst. De dag erna worden nog twee mijnen gevonden in de buurt van het dodelijk ongeluk. Resultaat: In de geraadpleegde voorgaande literatuur zijn aanwijzingen aangetroffen welke duiden op oorlogshandelingen en mogelijk CE binnen een deel van het onderzoeksgebied. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------5.3 Vliegtuigen en bombardementsgegevens. Opgave van uitgevoerde bombardementen, neergestorte vliegtuigen en neergekomen V1’s. ( Bron archief :Cees van den Akker Advies),

8/9 juli 1941 Neergekomen Halifax Mk II L9521 TL-Z van het No. 35 Madras Presidency squadron om 02:00uur op de woning van de fam. Arts, Rijksweg 187, Mook. 12 juni 1943 Neergekomen Halifax Mk IIb HR719 NP-M van het No. 158 squadron om 01.55 uur nabij de Plasmolen langs de Rijksweg tussen Mook en Gennep. 7 juli 1944 Bombardement in de omgeving van Mook. 17 september 1944, Neergekomen P-47-6-RE Thunderbolt met nummer 42.74658 "Little Fifi" van de 356th Fighter Group van het 359th Fighter Squadron om 13.30 uur bij Milsbeek 21 september 1944 Neergekomen Messerschmitt Bf 109 G-6 met Werkenummer 780912 van het 9./JG 26 "Schlageter" om 17.00 uur bij Molenhoek, Mook. Resultaat: In de geraadpleegde archieven neergekomen vliegtuigen en bombardementsgegevens zijn aanwijzingen gevonden welke wijzen op de aanwezigheid van afwerpmunitie in de omgeving van onderzoeksgebied. Een exacte locatie is niet aan te geven. Conclusie: Op basis van informatie verkregen uit archieven neergekomen vliegtuigen en bombardementsgegevens kan geen verdacht locatie CE worden ingetekend. -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

26

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

5.4 Archief Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) Milsbeek Datum 19711476 19721779 19730991 19732964

19742401

Locatie Bloemenstraat 70, Milsbeek Steenfabriek Bloemenstraat, Milsbeek Bloemenstraat, Milsbeek Industrieterrein, Milsbeek

Aantal 1 1

Explosief Mortier Mortier

3 1 1 1 1 1

Handgranaat Mills 36 Antitankbrisantgranaat 8,8 cm Handgranaat Mills 36 Kardoes 25 ponder Handgranaat Brisantgranaat van 5.5 inch met schokbuis Granaat, 25 cm lang, ø 10 cm

19751990

Recht tegenover Driekronen-straat, Milsbeek 1e zandpad, Bloemenstraat Milsbeek Sprokkelveld 66, Milsbeek

19762806

Jasperjannebrug, Milsbeek

1 2

19763133

Sprokkelveld 21, Milsbeek

1

19771237 19772081

Driekronenstraat, Milsbeek Bloemenstraat 70, Milsbeek

1 1

19772133

Bloemenstraat 70, Milsbeek

7

Datum 19710980 19743149

Locatie (gemeente Mook) Langs de Maas Spoordijk Mook-Malden

Aantal 1

19751235 19813147

Lindenlaan 26 Zandpad langs de Rijksweg (onbekend exact waar) Bovensteweg, oud voetbalveld, tegen kleedlokaal Ligt bij de Maas (onbekend exact waar)

2 1

19743127

19850641 19921844

1 1 1

Brisantgranaat van 3.7 cm Brisantgranaat van 3,7 cm, niet verschoten 250 kg Sprengbombe dickwandig, zonder ontsteker Mijnladingen van 10 kg Brisantgranaat van 17 ponder, met schokbuis Staartstuk van 4.2 inch mortier Brisantgranaat 3.7 inch met schokbuis Staarstukken van 4.2 inch mortier

Explosief brisantgranaat van 25 ponder pantsergranaat 17 ponder niet verschoten handgranaten Mills 36

1

handgranaat MKII met beugel Schokbuis No. 119

1

PIAT

Bron: BeoBOM CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

27

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Kaart met meldingen EODD van mogelijke explosieven. De positionering is indicatief.

Uitsnede wegvak N271 Mook

Uitsnede wegvak Mook - Plasmolen

Uitsnede wegvak Plasmolen

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

28

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Uitsnede wegvak Milsbeek

Resultaat: In de geraadpleegde archieven EOD zijn aanwijzingen aangetroffen welke duiden op oorlogshandelingen en ruimingen van CE binnen het onderzoeksgebied. Conclusie: Op basis van informatie verkregen uit voorgaande archieven kunnen binnen een deel van het onderzoeksgebied CE worden aangetroffen. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------5.5 Luchtfotocollecties Bron: Dotka.com De digitale fotocollecties van de Topografische Dienst Kadaster 1940-1945 en Speciale Collecties Wageningen UR zijn geraadpleegd. Uit de totale collectie zijn onderstaande beschikbare foto's van het projectgebied geselecteerd, aangekocht en bestudeerd:

Nr. 4018 - 29 0kt.1944. Nr.3045-19 okt.1944. Nr.3024-25 nov.1944. Nr.3023-25 nov.1944

Nr.4419-19 sept.1944.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

29

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Luchtfoto met datum 25 november 1944 nabij Mook Hierop zijn duidelijk kraters, veroorzaakt door bom / granaatinslagen waar te nemen. In geel huidige tracé N271

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

30

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Luchtfoto met datum 29 oktober 1944 nabij Plasmolen. Hierop zijn duidelijk kraters, veroorzaakt door bom / granaatinslagen waar te nemen. In geel huidige tracé N271

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

31

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Luchtfoto met datum 12 september 1944 nabij Milsbeek Hierop zijn geen oorlogshandelingen waar te nemen. In geel huidige tracé N271

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

32

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Van dit deel zijn geen opnamen beschikbaar

Luchtfoto datum 12-05-1944 Nr. 7014 (Bron: Dotka.com) In geel huidige tracé N271. Bovenstaande opname geeft geen informatie over oorlogshandelingen

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

33

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Inpassing luchtfoto's op bestaande situatie. Resultaat: Geraadpleegde luchtfoto's geven informatie over beschietingen en bombardementen binnen ( een deel) van het onderzoeksgebied. Conclusie: Op basis van informatie verkregen uit luchtfotoanalyse kunnen verdachte locaties CE worden ingetekend. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------5.6 Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD) 1945-1947 De MMOD en de MOD waren na de Tweede Wereldoorlog in Nederland verantwoordelijk voor het opruimen van mijnen en achtergelaten CE. Het archief bestaat uit meldingen, kaarten, plattegronden en ruimrapporten betreffende locaties binnen Nederlandse gemeenten waar CE aanwezig waren. Er werd in dit archief gezocht naar documenten met betrekking de gemeente Mook en Middelaar. 25 januari 1946 Aan de hoogspanningslijn, loopende van Nijmegen via Mook naar Kleef, vroeger eigendom van de Rheinisch-Westfälisches Elektricitätswerk A.G, moeten verschillende metingen worden gedaan. Daartoe is het van belang te weten, of ook het gedeelte van deze leiding ten Zuiden van de spoorbrug bij Mook, dus het gedeelte Mook-Plasmolen-Ottersurn-grens, van mijnen gezuiverd is, zodat het terrein bij de verschillende masten van deze leiding zonder gevaar betreden kan worden. Deze vraag geldt tevens voor de toegangswegen.

Resultaat: Geraadpleegde archief MMOD en MOD geeft geen informatie over geruimde mijnen binnen het onderzoeksgebied. Conclusie: Op basis van informatie verkregen uit luchtfotoanalyse kunnen geen verdachte locaties CE worden ingetekend. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

34

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

6.

ANALYSE VAN BRONNEN Locatie

Indicatie CE

Dotka Luchtfotocollectie

Naam

Website Dotka.com Topografische Dienst Kadaster en Wageningen UR

Bombardementen en neergekomen vliegtuigen

Cees van den Akker Advies/ Theo Eversteijn

Archief EOD Beobom

Website

Archief EODD

Cees van den Akker Advies

Verliesregister 1940 Defensie en oorlogsschade Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Nationaal Archief

Website Rijksdienst voor cultureel erfgoed

Nederlands Instituut voor Militaire Historie ’ Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie Market Garden en de Sint Jansberg 17 - 24 september 1944 Paul Klinkenberg februari. 2012 Literatuur Stichting Cultuurbehoud Milsbeek.

’s-Gravenhage

In dit archief zijn gegevens aangetroffen welke duiden op CE binnen het onderzoeksgebied Mook en Plasmolen. In dit archief zijn gegevens aangetroffen welke duiden op CE binnen het onderzoeksgebied Mook en Plasmolen In dit archief zijn gegevens aangetroffen welke duiden op mogelijk CE binnen het onderzoeksgebied . In dit archief zijn geen gegevens aangetroffen welke duiden op CE binnen het onderzoeksgebied Milsbeek. Geen relevante informatie aangetroffen. Geen relevante informatie aangetroffen. Geen relevante informatie aangetroffen. Geen relevante informatie aangetroffen. Geen relevante informatie aangetroffen. In dit artikel zijn gegevens aangetroffen welke duiden op CE binnen het onderzoeksgebied . In dit artikel zijn geen relevante gegevens aangetroffen welke duiden op CE binnen het onderzoeksgebied . In dit artikel zijn gegevens aangetroffen welke duiden op CE binnen het onderzoeksgebied

’s-Gravenhage

Amsterdam Website: pklinkenberg@sprekendlandschap.nl

Website

Inval en bezetting op de Oudedijk Market Garden en de St. Jansberg Bron: Een korte geschiedenis en de nu nog zichtbare sporen uit die periode 17 - 24 september 1944 Paul Klinkenberg, februari 2012 Archief Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD) 1945-1947 A. Korthals Altes

Website

Cees van den Akker Advies

September 1944 Operation Market Garden

Luchtaanvallen op Nederland 19401945 A.Korthals Altes - G Turing K.Magry - R Voskuil

G.G. Driessen

Groesbeek 1945 - 1950

Defensie- en oorlogsschade IN KAART GEBRACHT (1939-1945) Elisabeth van Blankenstein

Website

Geen relevante informatie aangetroffen. Geen relevante informatie aangetroffen Geen relevante informatie aangetroffen In dit artikel zijn geen gegevens aangetroffen welke duiden op CE binnen het onderzoeksgebied Mook. In dit artikel zijn gegevens aangetroffen welke duiden op oorlogshandelingen in de omgeving van het onderzoeksgebied

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

35

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

6.1 Literatuur Resultaat: - In de geraadpleegde literatuur zijn feitelijke aanwijzingen gevonden welke wijzen op oorlogshandelingen en mogelijk aanwezige CE binnen het onderzoeksgebied. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------6.2 Vliegtuigen en bombardementsgegevens. Opgave van uitgevoerde bombardementen, neergestorte vliegtuigen en neergekomen V1’

Resultaat: In de geraadpleegde archieven neergekomen vliegtuigen en bombardementsgegevens zijn aanwijzingen gevonden welke wijzen op de aanwezigheid van afwerpmunitie in de omgeving van onderzoeksgebied nabij Mook. Een exacte locatie is niet aan te geven. Conclusie: Op basis van informatie verkregen uit archieven neergekomen vliegtuigen en bombardementsgegevens kan geen verdacht locatie CE worden ingetekend. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------6.3 Archief Luchtfoto collectie Topografische Kadaster en Speciale Collecties Wageningen Universiteit Resultaat: Binnen de geraadpleegde luchtfoto collecties zijn foto's, ter plaatse van Mook en Plasmolen aangetroffen, waarop sporen van oorlogshandelingen binnen het onderzoeksgebied zijn waar te nemen. Er zijn aanwijzingen van CE binnen het onderzoeksgebied op basis van zichtbare kraters van granaat inslagen. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------6.4 Defensie- en oorlogsschade IN KAART GEBRACHT (1939-1945) Elisabeth van Blankenstein Milsbeek (L.) gemeente Gennep. - Door oorlogshandelingen in 1944 resteerde slechts romp van molen (Nederlandse Molens).

- RK-kerk zware schade (Kemp, 93) Zie ook bisdom Roermond (dekenaat Gennep) Mook (L.) gemeente Mook en Middelaar - Van totaal van 400 vooroorlogse woningen 214 vernield (CBS, 250) 1a 267 van de 400 woningen verwoest. (O&V4, 329) 1b Totaal aantal verwoeste woningen in Mook en Middelaar 232 (particulier archief Bosma en Wagenaar) Spoorbrug over de Maas in meidagen 1940 door Nederlandse Leger opgeblazen (De Jong III, 76) - Provisorisch herstelde spoorbrug opnieuw onklaar gemaakt tijdens Duitse terugtocht door vernieling van de stroompijler en de daarop rustende brugdelen (Foest, 30) - RK-kerk zware schade (Kemp, 93) Zie ook bisdom Roermond (dekenaat Gennep) Resultaat: In bovenstaande publicatie zijn aanwijzingen aangetroffen van oorlogshandelingen t.p.v. en nabij het onderzoeksgebied. Op basis van bovenstaande gegevens zijn geen verdachte locaties binnen het onderzoeksgebied op te tekenen. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

36

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

6.5 Eerder uitgevoerde onderzoeken ter plaatse of omgeving. Bron: Vooronderzoek - Fietsbrug Cuijk-Mook - AVG Explosieven Opsporing Nederland 10 mei 1940 10 mei 1940 Spoorbrug bij Mook opgeblazen. 17 september 1944 Spoorbrug bij Mook opgeblazen. Resultaat: Bovenstaand onderzoek geeft informatie van oorlogshandelingen in de nabijheid van het onderzoeksgebied N271. Concrete aanwijzingen van CE binnen het onderzoeksgebied zijn niet aangetroffen. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Bron: Rapport betreffende een historisch vooronderzoek naar de aanwezigheid van Conventionele Explosieven ter plaatse van het project natuurvriendelijke oevers Maas (1etranche)

T&A Survey BV 0608-GPR1434 Gemeente Mook en Middelaar Het begin van de oorlog is grotendeels aan Middelaar voorbij gegaan. Bij de plaats Middelaar lag geen brug of veer die voor de Duitsers interessant was of voor de Nederlander om te verdedigen. Op 17 september 1944 zijn in het kader van operatie Market Garden geallieerde luchtlandingen bij Groesbeek, Overasselt en Grave uitgevoerd. De Amerikanen aan de noordkant van de rivier de Maas zijn na de luchtlandingen opgerukt tot Middelaar. Gedurende de winter van 1944-1945 liep de frontlijn globaal vanaf Riethorst en Katerbosch naar de rivier tegenover Cuijk. Aan de andere zijde kwam de geallieerde opmars gedurende de winter 1944-1945 langs de gehele oever van de Maas tot stilstand Resultaat: In bovenstaand onderzoek is geen relevante informatie aangetroffen voor het onderzoeksgebied N271 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------7.

CONCLUSIE Op basis van bronnenmateriaal (literatuur, luchtfoto's en archieven) kan gesteld worden dat er feitelijke aanwijzingen zijn aangetroffen welke verwijzen naar mogelijk aanwezige Conventionele Explosieven (CE) of delen daarvan binnen het onderzoeksgebied. - Het onderzoekgebied is gedeeltelijk verdacht van CE. - Het als verdacht aangemerkte gebied is opgetekend op de CE Risicokaart. Blz.39.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

37

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

8.

AFBAKENING GEBIEDEN Afbakening van verdacht/onverdacht gebied CE in het horizontale vlak

Verdacht gebied CE aangegeven binnen rood kader. Mogelijk aan te treffen explosieven Op basis van verkregen feitenmateriaal kunnen navolgende explosieven voorkomen in het onderzoeksgebied. Rekening te houden met explosieven welke door zowel geallieerde als Duitse troepen zijn ingezet. Onderstaande opgave is niet uitputtend maar geeft een aanname weer, van mogelijk aan te treffen explosieven aan de hand van uitgevoerde oorlogshandelingen. Er zijn geen gegevens bekend waaruit kan worden afgeleid dat een van onderstaande explosieven niet is ingezet tijdens de gevechtshandelingen in de omgeving van de verdachte gebieden Afbakening gebied in verticale vlak Verwachte maximale diepte t.o.v. oorspronkelijke (1945) maaiveldhoogte Soort explosief Klein kaliber munitie Hand en geweergranaten Mortiermunitie Geschutsmunitie 60 lbs raket Vliegtuigbommen t/m 500 lbs.

Verwachte Verschijningsvorm verschoten, achtergelaten gedumpt geworpen/verschoten verschoten, achtergelaten gedumpt Verschoten, achtergelaten gedumpt verschoten afgeworpen

Verwachte hoeveelheid tientallen

Verwachtte max. diepte

enkele enkele

0.60 - 1,00 m1 min mv. 0.60 - 1,50 m1 min mv.

enkele

0.60 - 2,50 m1 min mv.

niet waarschijnlijk

0.60 - 2,00 m1 min mv.

mogelijk

0.60 - 1,00 m1 min mv.

0.60 - 5,00 m1 min mv.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

38

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Tracé kaarten N 271

wegvak verdacht van CE

wegvak verdacht van CE

wegvak verdacht van CE

wegvak onverdacht van CE wegvak verdacht van CE

wegvak onverdacht van CE

9.

CONTRA- INDICATIE - Na de Tweede Wereldoorlog is de huidige N271 deels t. p. v. het toenmalige tracé gereconstrueerd. Aangenomen mag worden dat eventuele aangetroffen explosieven bij deze grondwerkzaamheden zijn opgemerkt en geruimd.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

39

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

10.

LEEMTEN IN KENNIS - Er zijn geen meldingen of ruimingen van afwerpmunitie binnen het projectgebied bekend. - Niet alle in de bronnen genoemde oorlogshandelingen, kunnen aan een specifieke locatie worden gekoppeld; - Niet alle naoorlogs gevonden/gemelde CE, konden aan een specifieke locatie worden gekoppeld. Ook voor sommige meldingen geldt, dat het niet altijd bekend is waar deze precies geplaatst dienen te worden. Dit geldt voornamelijk voor vondsten "op steenfabriek"etc.

11.

Advies Een deel van onderzoeksgebied CE is aangemerkt als verdacht van aanwezige CE. Wij adviseren u voorafgaande aan de uitvoering van de voorgenomen werkzaamheden voor de als verdacht opgetekende locaties een Projectgebonden Risico Analyse CE (PRA-CE) uit te laten voeren. Middels het uitvoeren van de projectgebonden risicoanalyse CE is het mogelijk het risicogebied in te kaderen voor specifieke grondwerkzaamheden, welke een risico opleveren voor medewerkers en omgeving.

12 Bijlage: Historische situatie

Historische kaart van 1945 in geel huidig tracé N271

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

40

Vooronderzoek CE N271 Milsbeek-Plasmolen-Mook CA/VO-CE/018-10

Bijlage

Protocol “Toevalstreffer CE uit de 2e WO” Wat te doen bij het aantreffen van een conventioneel explosief uit de 2e WO. Verdacht object gevonden (werknemers informeren) Aannemer legt het werk stil. Aannemer belt met de politie en gemeente Beleidsmedewerker Integrale Veiligheid De politie geeft een melding door aan het EODD De ruimploeg van de EODD komt vervolgens om het conventioneel explosief onschadelijk te maken Indien een conventioneel explosief onschadelijk moet worden gemaakt informeert de politie, of de beleidsmedewerker Integrale Veiligheid of de burgemeester. Indien voor de ruiming van een conventioneel explosief een woongebied moet worden ontruimd dan zal de burgemeester de nodige (nood)maatregelen treffen. Indien de grondroerende werkzaamheden door een BRL-OCE gecertificeerde aannemer worden uitgevoerd zal de senior explosievendeskundige van de aannemer bij aanwezigheid van een conventioneel explosief de politie en de toezichthouder voor het project alarmeren. Indien er daadwerkelijk een conventioneel explosief onschadelijk moet worden gemaakt wordt de burgemeester en de ambtenaar Openbare orde en Veiligheid geïnformeerd. De vertaling van dit algemene protocol naar een protocol voor de verschillende onderdelen die tijdens de grondroerende werkzaamheden te maken hebben/krijgen met CE ziet er als volgt uit.

Protocol voor de aannemer - Verdacht object gevonden (werknemers informeren). - Werkzaamheden nabij verdacht object staken. - Direct contact opnemen met de politie (0900-8844) en de directie op de hoogte stellen. - Het verdachte object in de gaten houden tot de politie/directie op locatie is (vrij houden van toeschouwers, omwonenden en personeel). - De werkzaamheden kunnen weer worden hervat op aanwijzingen van de directie. Protocol voor de gemeente / AOV - De aannemer meldt dat er een verdacht object is aangetroffen. - Aannemer wijzen op protocol voor de aannemer. - Direct contact opnemen met de politie (0900-8844) - indien nog niet gebeurd - Naar de locatie. - Het verdachte object in de gaten houden tot de politie er is. (vrij houden van toeschouwers, omwonenden en personeel) - De aannemer aanwijzingen geven waar en wanneer hij zijn werkzaamheden kan voortzetten.

CEES VAN DEN AKKER ADVIES-ZIJVELD 13-6658DD BENEDEN LEEUWEN - 06 12893164 E MAÍL 6658DD13@hetnet.nl

41