Bijlage 1 Jaarstukken 2025
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2025
Versie Raad 11 juni 2026
GEMEENTE MOOK EN MIDDELAAR JAARSTUKKEN 2025
2
Jaarstukken 2025
Inhoudsopgave ALGEMEEN ................................................................................................................5 1.1. Voorwoord .................................................................................................................................6 1.2. Leeswijzer .................................................................................................................................7 1.3. Financieel overzicht ...................................................................................................................8 1.4. Afkortingen ............................................................................................................................. 10
JAARSTUKKEN ....................................................................................................... 12 2.1. Jaarverslag........................................................................................................ 13 Programmaverantwoording ................................................................................................................ 14 2.1.1. Programma Sociale leefomgeving ...................................................................................... 15 2.1.2. Programma Sociaal Domein ............................................................................................... 18 2.1.3. Programma Fysieke leefomgeving ...................................................................................... 21 2.1.4. Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid ................................................................ 23 2.1.5. Programma Bestuur en organisatie .................................................................................... 25 2.1.6. Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen .................................................................. 27 2.1.7. Overzicht van de kosten van overhead ............................................................................... 29 2.1.8. Bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting .................................................... 30 2.1.9.
Bedrag voor onvoorzien ...................................................................................................... 31 Paragrafen ............................................................................................................................................ 32 2.1.10. Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................... 33 2.1.11. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................... 39 2.1.12. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................... 43 2.1.13. Paragraaf Financiering ...................................................................................................... 47 2.1.14. Paragraaf Bedrijfsvoering .................................................................................................. 51 2.1.15. Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................... 54 2.1.16. Paragraaf Grondbeleid ...................................................................................................... 57 2.1.17. Paragraaf Informatieveiligheid .......................................................................................... 60 2.1.18.
Paragraaf Wet open overheid ........................................................................................... 61
2.2. Jaarrekening ..................................................................................................... 62 Balans en overzicht van baten en lasten .......................................................................................... 63 2.2.1. Balans.................................................................................................................................. 64 2.2.2. Overzicht van baten en lasten ............................................................................................. 66 Toelichting............................................................................................................................................ 69 2.2.3. Grondslagen ........................................................................................................................ 70 2.2.4. Toelichting op de balans ..................................................................................................... 71 2.2.5. Toelichting op het overzicht van baten en lasten ................................................................ 81 Rechtmatigheidsverantwoording....................................................................................................... 95 2.2.6. Rechtmatigheidsverantwoording .........................................................................................
96 Overig ................................................................................................................................................... 98 2.2.7. Single information Single audit (SiSa) ................................................................................. 99 2.2.8. Overzicht van baten en lasten per taakveld ...................................................................... 100 2.2.9. Controleverklaring ............................................................................................................. 103
VASTSTELLINGSBESLUIT.................................................................................... 107 3.1. Vaststellingsbesluit ............................................................................................................... 108
3
BIJLAGEN .............................................................................................................. 109 Bijlage 1 Restant kredieten ......................................................................................................... 110 Bijlage 2 Beleidsindicatoren ........................................................................................................ 112 Bijlage 3 Uitkeringen gemeentefonds ......................................................................................... 125 Bijlage 4 Risico's ......................................................................................................................... 127 Bijlage 5 Verbonden partijen ....................................................................................................... 129 Bijlage 6 Balans (uitgebreid) ....................................................................................................... 140 Bijlage 7 Grondslagen (uitgebreid) .............................................................................................. 145 Bijlage 8 SiSa-tabel ..................................................................................................................... 149 Bijlage 9 Verdeling taakvelden over programma's ......................................................................
172 Bijlage 10 Begrippenlijst .............................................................................................................. 174
4
Jaarstukken 2025
ALGEMEEN
5
ALGEMEEN
1.1. Voorwoord
Hierbij presenteren wij u de jaarstukken 2025 van de gemeente Mook en Middelaar. Dit document geeft een open en transparant beeld van wat we het afgelopen jaar hebben bereikt, welke uitdagingen we zijn tegengekomen en hoe we onze financiële positie hebben beheerd. In 2025 is verdere voortgang geboekt met uitvoering van het coalitieakkoord. Een nieuwe woonwijk is verder vormgegeven, er is geïnvesteerd in het verbeteren van onze leefomgeving en er is hulp geboden aan onze kwetsbare inwoners. Veiligheid was ook in 2025 een belangrijk thema. We hebben onze samenwerking met regionale partners geïntensiveerd en stappen gezet om onze digitale en fysieke veiligheid te verbeteren. De implementatie van de Omgevingswet helpt ons om onze leefomgeving beter te beschermen en te ontwikkelen. Financieel hebben we een stabiele positie weten te behouden. Dit stelt ons in staat om onze ambities waar te maken zonder de financiële houdbaarheid uit het oog te verliezen. Het resultaat van 2025 is (vóór budgetoverhevelingen) positief, met een voordelig saldo van € 665k wegens een nagekomen uitkering van het Rijk. In de loop van 2025 heeft de raad reeds besloten tot toevoegingen aan de Vrij Besteedbare Reserve van € 250k bij de Zomerrapportage 2025 en € 600k bij de Eindejaarsrapportage 2025.
De verwerking en bestemming van het jaarrekeningresultaat van € 665k worden toegelicht in het bijbehorende raadsvoorstel dat gelijktijdig met deze jaarstukken is aangeboden. Wij danken alle betrokkenen en inwoners die met hun inzet en betrokkenheid hebben bijgedragen aan deze resultaten. Samen bouwen we aan een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is. Namens het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar, De secretaris,
De burgemeester,
drs. W. Mariman
I.M. van Dijk
6
Jaarstukken 2025
1.2. Leeswijzer Deze leeswijzer helpt u bij het lezen van de Jaarstukken 2025. Per hoofdstuk wordt kort toegelicht welke informatie u daar aantreft en hoe de Jaarstukken zijn opgebouwd. Hoofdstuk 1 Algemeen Dit hoofdstuk bevat algemene informatie over de Jaarstukken 2025. In dit hoofdstuk zijn het voorwoord, deze leeswijzer en de lijst met afkortingen opgenomen. Daarnaast geeft onderdeel 1.3 snel inzicht in de financiële stand van zaken over 2025. Hoofdstuk 2 Jaarstukken Dit hoofdstuk bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Deze onderdelen zijn wettelijk verplicht en opgesteld volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het jaarverslag beschrijft per programma en paragraaf in hoeverre de beleidsdoelstellingen voor 2025 zijn gerealiseerd. De jaarrekening bevat de balans, het overzicht van baten en lasten en de bijbehorende (wettelijke) toelichtingen. Detailoverzichten zijn (omwille van de leesbaarheid) opgenomen in de bijlagen. Hoofdstuk 3 Vaststellingsbesluit Dit hoofdstuk bevat het vaststellingsbesluit van de Jaarstukken 2025. In de definitieve versie zijn hier, na besluitvorming, ook de handtekeningen opgenomen. Hoofdstuk 4 Bijlagen Dit hoofdstuk bevat bijlagen met nadere en gedetailleerde overzichten ter ondersteuning van hoofdstuk 2. Enkele bijlagen maken onderdeel uit van de door de accountant te controleren jaarrekening.
Dit is bij de desbetreffende bijlagen (6 tot en met 9) vermeld. Bedragen Alle bedragen in de Jaarstukken 2025 zijn weergegeven in duizenden euro’s (x € 1.000), tenzij specifiek anders vermeld. Lasten zijn positief weergegeven (debet) en baten negatief (credit). Daar waar van toepassing is een aanduiding opgenomen: V = voordeel, N = nadeel. Door afronding op duizendtallen kunnen in totalen afrondingsverschillen ontstaan 1).
1) Voorbeeld: € 1.700 + € 600 = € 2.300. In duizendtallen: 2 + 1 = 2
7
ALGEMEEN
1.3. Financieel overzicht Financieel saldo Het jaar 2025 sluit met een positief rekeningsaldo van € 665k. Dit is exclusief de nagekomen voorgestelde budgetoverhevelingen en reserveringen (zie hiervoor het raadsvoorstel). In 2023 en 2024 zijn resultaten gerealiseerd van respectievelijk € 1.147k en € 467k voordelig. In de loop van 2025 heeft de raad reeds besloten tot toevoegingen aan de Vrij Besteedbare Reserve, zijnde € 250k bij de Zomerrapportage en € 600k bij de Eindejaarsrapportage. In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van het rekeningresultaat 2025 aan de hand van de bestuursrapportages en overige raadsbesluiten weergegeven. Bedragen x € 1.000 Resultaat baten en lasten
Mutaties reserves
Resultaat jaarrekening
Primitieve begroting 2025
83 N
91 V
8V
1e Begrotingswijziging (dekkingsplan)
31 V
0N
31 V
Saldo begroting
52 N
91 V
39 V
Budgetoverhevelingen vanuit 2024 naar 2025
283 N
283 V
0N
Zomerrapportage 2025 (1e hj)
678 V
400 N
278 V
Eindejaarsrapportage 2025 (2e hj)
697 V
1.004 N
306 N
Overige tussentijdse begrotingswijzigingen
748 N
748 V
0N
Subtotaal
292 V
281 N
11 V
Effecten bij het opmaken van de jaarrekening 2025
1.361 V
707 N
655 V
Resultaat jaarstukken 2025
1.653 V
988 N
665 V
Ontwikkeling rekeningresultaat 2025
Netto resultaat
Bedragen x € 1.000
Bruto resultaat Jaarstukken 2025
665 V
Af: Budgetoverhevelingen naar 2026 (zie raadsvoorstel)
261 N
Netto resultaat Jaarstukken 2025
404 V
De bestemming van het netto rekeningresultaat is vermeld in het raadsvoorstel dat bij deze Jaarstukken 2025 hoort. De gemeenteraad bepaalt de uiteindelijke bestemming. Verschillenanalyse op hoofdlijnen Bruto resultaat Jaarstukken 2025 Af: Reeds geraamd resultaat 2025 (begroting na bijstellingen) Te verklaren verschil voor budgetoverhevelingen
Bedragen x € 1.000 665 V 11 V 654 V
Af: Budgetoverhevelingen (zie raadsvoorstel)
261 N
Te verklaren verschil na budgetoverhevelingen
394 V
Analyse verschillen Nagekomen baat SiSa J17 Realisatiestimulans Verschil programma 1 Sociale leefomgeving Verschil programma 2 Sociaal domein Verschil programma 3 Fysieke leefomgeving exclusief de nagekomen baat SiSa J17 Realisatiestimulans en minus € 261k budgetoverheveling
665 V 286 V 117 N
8
201 N
Jaarstukken 2025 Verschil programma 4 Toerisme, natuur en duurzaamheid Verschil programma 5 Bestuur en organisatie Verschil admo
50 N 104 N 85 N
Verklaard verschil
394 V
Voor een nadere en meer gedetailleerde toelichting van het resultaat wordt verwezen naar de onderdelen 2.2.2. en 2.2.5. van deze jaarstukken. Restant kredieten Kredieten zijn in enig jaar óf nog lopend óf afgerond. Hieronder treft u een samenvatting aan van de restant kredieten, waarvan een deel is of wordt afgesloten en een deel worden overgeheveld naar 2026. Een uitgebreid detailoverzicht vindt u terug in 'Bijlage 1 Restant kredieten' van deze Jaarstukken 2025. Bedragen x € 1.000 Restant krediet per 1-1-2025
Kredieten 2025
Realisatie in 2025
Restant krediet per 31-12-2025
Over naar 2026
Restant kredieten over te hevelen naar 2026
7.875
1.444
268
9.050
9.050
Restant kredieten reeds afgesloten bij de Eindejaarsrapportage 2025
1.532
0
1.500
32
0
445
35
480
0
0
9.852
1.479
2.248
9.083
9.050
Omschrijving / toelichting
Restant kredieten af te sluiten bij Jaarstukken 2025 Totaal
Vanuit de Jaarstukken 2024 was besloten om € 9.852k over te hevelen naar 2025. Dit zijn de restant kredieten per 1 januari 2025. Deze restantkredieten van vorig jaar worden aangevuld met kredieten van 2025 en worden óf afgewikkeld in 2025 óf overgeheveld naar 2026. Bij de Eindejaarsrapportage 2025 is reeds vastgelegd dat een deel van de kredieten beëindigd wordt. Verder wordt bij de Jaarstukken 2025 voorgesteld om € 9.050k over te hevelen naar 2026. Dit is inclusief € 1.479k aan nieuwe kredieten (minus bijdragen derden) in 2025.
9
ALGEMEEN
1.4. Afkortingen ABC ABP ACT! ADMO AI ARN
Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds Aanpak Complexe Targets Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien. Artificial Intelligence (kunstmatige intelligentie) Afvalverwerking Regio Nijmegen
BBV BBZ BCF BGO BIO BNG BsGW BUIG BV BVO
Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen 2004 Btw-compensatiefonds Budgetoverheveling Baseline Informatiebeveiliging Overheid (voorheen Bank Nederlandse Gemeenten, thans als naam: BNG-Bank) Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten Besloten Vennootschap Bruto vloeroppervlak
CAK CBS COELO CSV CZM
Centraal Administratie Kantoor Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Claim Structuur Vennootschap Collectieve Zorgverzekering Minima
DEF DAEB DAR N.V. DUO DVO
Diensten van Algemeen Economisch Belang (voorheen Dienst Afvalverwerking Regio Nijmegen, thans als naam: DAR) Dienst Uitvoering Onderwijs Dienstverleningsovereenkomst
EMU ENSIA
Economische en Monetaire Unie Eenduidige Normatiek Single Information Audit
Fido
Financiering Decentrale Overheden
GHI GALA GGD GGZ GLI GR GRP
Gezond en Actief Leven Akkoord Gemeentelijke Gezondheidsdienst Geestelijke Gezondheidszorg Gecombineerde Leefstijlinterventie Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijk Rioleringsplan
IBO IBP ICT IHP IPO iRvN IV3 IZA JKL KDH KNGG LAA LISA
Interdepartementaal Beleidsonderzoek Informatiebeveiligingsplan Informatie- en communicatietechnologie Integraal Huisvestingsplan Interprovinciaal Overleg ICT Rijk van Nijmegen Informatie voor derden Integraal Zorgakkoord Kostendekkendheid Kind Naar Gezonder Gewicht Landelijke Aanpak Adreskwaliteit Landelijk Informatiesysteem Arbeidsplaatsen
10
Jaarstukken 2025 MNO MARN MCO MGR m.i.v. MJOP mln MT
Milieusamenwerking en Afvalverwerking Regio Nijmegen Meerjarige Collectieve Ontzorging Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (regio Rijk van Nijmegen) met ingang van Meerjarenonderhoudsplan miljoen Managementteam
n.a.v. NIP NS NV n.v.t.
naar aanleiding van Nationaal Isolatieprogramma Nederlandse Spoorwegen Naamloze Vennootschap niet van toepassing
o.a. OAB ODNML Ozb
onder andere Onderwijsachterstandenbeleid Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg Onroerende zaakbelasting(en)
PQRS PBE PGB POH
Publiek Belang Elektriciteitsproductie Persoonsgebonden budget Praktijkondersteuner Huisarts
RIEC RIVM RUD (LN) RWE RWS
Regionaal Informatie- en Expertisecentrum Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Regionale UitvoeringsDienst (Limburg Noord) Rheinisch-Westfälisches Elektrizitätswerk Rijkswaterstaat
SaaS SiSa SKB SPUK SVB SZW
Software as a Service Single information Single audit Schatkistbankieren Specifieke Uitkering Sociale Verzekeringsbank Sociale Zaken en Werkgelegenheid
TUV Tozo
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
UG UP2025 UPW UWV
Uitkeringen Gemeentefonds Uitvoeringsprogramma 2025 Uitkering Participatiewet Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
VBR VEGAL VNG Vpb VTH VWN vve
Vrij Besteedbare Reserve Vereniging van Gemeenten Aandeelhouders Limburg Vereniging van Nederlandse Gemeenten Vennootschapsbelasting Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving VluchtelingenWerk Nederland voor- en vroegschoolse educatie
WXYZ WML Wmo Woo Wsob WSW Woz
Waterleiding Maatschappij Limburg Wet maatschappelijke ondersteuning Wet open overheid Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen Waarborgfonds Sociale Woningbouw / Wet sociale werkvoorziening (Wet) waardering onroerende zaken
11
JAARSTUKKEN
12
Jaarstukken 2025
2.1. Jaarverslag
13
2.1. Jaarverslag
Programmaverantwoording Wettelijk kader Art. 24, lid 2, letter a en art. 25 BBV. Toelichting In de volgende hoofdstukken treft u de verantwoording per programma aan. Per programma is beschreven wat de doelstelling dan wel het beoogd maatschappelijk effect is, zoals dit geformuleerd is in de Programmabegroting 2025. Daarnaast wordt per programma beschreven wat we wilden bereiken en wat we daarvoor gedaan hebben. De onderwerpen bij 'Wat wilden we bereiken...', is overgenomen vanuit de Programmabegroting 2025. Aan de hand van een stoplichtmodel met tekstuele toelichting, geven we aan in hoeverre we onze doelstellingen bereikt hebben. Voor wat het heeft gekost, verwijzen wij u naar de financiële toelichting zoals is vermeld in de jaarrekening bij de onderdelen 2.2.2 en 2.2.5. De verantwoording is voor de volgende programma's vermeld: • • • • •
Programma Sociale leefomgeving (P1); Programma Sociaal Domein (P2); Programma Fysieke leefomgeving (P3); Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid (P4); Programma Bestuur en organisatie (P5).
Wat heeft het gekost? Per programma moeten de baten en lasten vermeld worden. Omwille van de leesbaarheid en om dubbelingen te voorkomen verwijzen wij u voor de financiële cijfers naar onderdeel '2.2.2 Overzicht van baten en lasten' als subonderdeel van '2.2. Jaarrekening'. Rechtmatigheidsanalyse Per programma is vermeld of de gerealiseerde lasten wel of niet de geraamde lasten overschreden hebben. Is er sprake van een onderschrijding dan is het programma financieel rechtmatig. Is er sprake van een overschrijding van de geraamde lasten, dan is er sprake van een financiële onrechtmatigheid. Een onrechtmatigheid kan op grond van de Financiële verordening 2025 met redenen als acceptabel worden aangemerkt. Dit is vermeld bij de desbetreffende programma's. Overige informatie Per programma moet ook de relatie met de (wettelijke) beleidsindicatoren en met de verbonden partijen vermeld worden. Hiervoor verwijzen wij u naar 'Bijlage 2 Beleidsindicatoren', naar 'Bijlage 5 Verbonden partijen' en naar de 'Paragraaf Verbonden partijen'. Admo Aanvullend op de vijf programmaverantwoordingen zijn de verantwoordingen vermeld van de algemene dekkingsmiddelen (programma-ongebonden baten), de kosten van overhead, het bedrag voor de heffing van de Vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien, tezamen Admo geheten.
14
Jaarstukken 2025
2.1.1. Programma Sociale leefomgeving Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect Conform Programmabegroting 2025: “We geloven in de kracht van onze gemeenschap en willen de samenredzaamheid in onze gemeente verder versterken. Iedereen moet kunnen meedoen én zich hier thuis en veilig voelen. De leefbaarheid in onze kernen staat hierbij centraal. Door de financiële situatie van onze gemeente vanaf 2025 hebben wij kritisch moeten kijken op welke onderdelen bezuinigingen mogelijk zijn. Hierbij hebben wij geprobeerd de samenredzaamheid in onze gemeente zo min mogelijk aan te tasten en het voorzieningenniveau op peil te houden. Er zijn binnen het programma Sociale Leefomgeving diverse maatregelen genomen om de kosten voor 2025 en verder te verlagen, bijvoorbeeld het anders inrichten van de cliëntenparticipatie (opheffen Adviesraad Sociaal Domein) en het afschaffen van de Vonkjes. Ook gaan we de tarieven voor de (secretarie)leges verhogen, bijvoorbeeld voor huwelijken. Tenslotte zullen wij in december 2024 met het jaarlijkse subsidieplan keuzes maken over welke subsidies we in de komende jaren nog verstrekken.”
Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Burgerzaken De structurele basis voor burgerzaken is gelegd door ingehuurde krachten te vervangen door vast personeel. Eind 2025 waren alle vaste functies ingevuld met eigen personeel. Omdat tot dat moment nog gebruik werd gemaakt van inhuurkrachten én vanwege de niet-geplande Tweede Kamerverkiezingen, is de daling van de inhuurkosten in 2025 nog niet zichtbaar. Door een zorgvuldige inzet van mensen en middelen heeft de paspoortpiek in 2025 nauwelijks invloed gehad op de wachttijden voor het aanvragen van reisdocumenten en andere Burgerzakenproducten. Thema Veiligheid De uitvoering van het Integraal Veiligheidsbeleid is in 2025 gestaag doorgegaan. Zo is in 2025 op meerdere fronten ingezet op het vergroten van kennis over ondermijning en op het tegengaan van georganiseerde criminaliteit. Onder de vlag van Regiodeal Noord-Limburg, (thema Veiligheid) en in samenwerking met het ACT! Interventieteam is een bestuurlijke controle georganiseerd bij onze vakantieparken. Ook zijn inwoners in het buitengebied via het project ‘De boer op’ geïnformeerd over signalen van ondermijning. Het breder publiek is middels de publiekscampagne ‘Kijk niet weg’ geïnformeerd over dit onderwerp.
Binnen de gemeentelijke organisatie is eveneens gewerkt aan kennisvergroting en bewustwording; het college en MT namen in dat kader deel aan een interactieve escaperoom (‘Niets is wat het lijkt’ van Loods11). Gelijktijdig met de landelijke campagne Denk Vooruit, die gericht is op het vergroten van maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht, hebben we als gemeente de eerste stappen gezet op dit onderwerp. Dit deden we zowel communicatief als door het bemoedigen en ondersteunen van bestaande lokale burgerinitiatieven zoals Weerbare Buurten van de buurtverbinders (van MaasBuren) en onze dorpsraden. Bij het vaststellen van de Zomerrapportage 2025 heeft de raad een bestemmingsreserve Maatschappelijke Weerbaarheid ingesteld, met een beoogde benutting in de periode 2025 t/m 2029. Deze reserve is bedoeld om aanvullende voorbereidingen en maatregelen mogelijk te maken ten gunste van de weerbaarheid en veerkracht, zowel voor de maatschappij als de gemeentelijke organisatie (bedrijfscontinuïteit). De daadwerkelijke benutting is in 2025 nog niet gestart vanwege de personele bezetting binnen het veiligheidsdomein en wordt vanaf 2026 opgepakt.
15
2.1. Jaarverslag Verder speelde in 2025 diverse zorg- en veiligheidscasuïstiek, waaronder persoonsgerichte aanpakken met als doel het terugdringen van overlast voortkomend uit complex of risicovol gedrag. Hoewel er geen gevallen binnen de gemeente zelf zijn vastgesteld, zijn wij wel geconfronteerd met de gevolgen van meerdere vogelgriepuitbraken in de regio. Door waakzaamheid en domeinoverstijgende samenwerking tussen het veiligheidsdomein, openbare ruimte en communicatie zijn noemenswaardige gevolgen voor inwoners voorkomen. Tot slot was gedurende 2025 sprake van een goede en succesvolle samenwerking met de ketenpartners en de buurgemeenten. Verenigingen en organisaties (financieel) ondersteunen In 2025 hebben we verschillende verenigingen en stichtingen ondersteund door middel van een jaarlijkse subsidie. Met behulp van deze subsidie konden zij maatschappelijke activiteiten uitvoeren die wij belangrijk vinden in onze gemeente. Voor het volledige overzicht verwijzen wij u naar het Subsidieplan 2025 op onze website. Integraal plan van aanpak preventieve gezondheid We hebben nagenoeg alle voorgenomen activiteiten uit het preventieplan voor 2025 uitgevoerd of gerealiseerd. Het volledige GALA-budget is besteed.
Naast de uitvoering van het preventieplan werken we ook aan het opzetten van diverse ketenaanpakken, zoals de ketenaanpak Valpreventie en de ketenaanpak Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) Volwassenen. In 2025 hebben we hierin mooie stappen kunnen zetten. De ketenaanpak Kind naar gezonder gewicht (KNGG) en GLI Volwassenen lopen inmiddels, hier is verdere uitvoering aan gegeven. De samenwerking binnen de IZA-regio is in 2025 gecontinueerd. MOVE en Sport- en Beweegakkoord In 2025 hebben wij uitvoering gegeven aan MOVE, het sport-, beweeg- en cultuurstimuleringsprogramma van de gemeente Mook en Middelaar. Hierbinnen zijn diverse activiteiten georganiseerd. Denk aan het project Doortrappen en de boekjes Doejemee met Sjors Sportief/Sjors Creatief voor kinderen en de activiteitengids voor Volwassenen. Daarnaast zijn er vervolgstappen gezet binnen het Sport- en Beweegakkoord, zo is er onder andere een Sportcafé georganiseerd en hebben we het contact met de sportverenigingen geïntensiveerd. In 2025 is een aantal sportverenigingen bezocht, in 2026 gaan we hiermee verder. Hierbij is ook de beschikbare verenigingsondersteuning onder de aandacht gebracht. De beweegcoach Volwassenen en Ouderen heeft in haar rol een succesvol jaar gehad als we kijken naar het aantal mensen dat via het beweegloket hun weg naar het sport- en beweegaanbod heeft gevonden.
Onderwijsachterstanden voorkomen en bestrijden We hebben voldoende aanbod en spreiding van plekken voor- en vroegschoolse educatie (vve) voor peuters met risico op een (taal)ontwikkelingsachterstand gerealiseerd. Vanuit het budgetoverschot hebben we daarnaast een boekentasjesproject voor vve-kinderen en een zomerschool voor anderstalige middelbare scholieren gesubsidieerd. Inzicht creëren in de huisvestingsopgaven voor het onderwijs De gemeenteraad heeft het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs vastgesteld dat inzicht geeft in de voorliggende huisvestingsopgaven voor het onderwijs. De financiële impact is nog niet duidelijk, deze zal moeten blijken uit nog uit te voeren haalbaarheidsonderzoeken. Het voor de verbouw of nieuwbouw van Kandinsky Molenhoek gereserveerde krediet à € 4.000.000 hevelen we daarom over naar 2026. Bibliotheekwerk We konden nauwelijks verdere voorbereidingen treffen voor de voorgenomen wijzigingen in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob), omdat het definitieve wetsvoorstel pas eind 2025 bekend werd. Rond de jaarwisseling werd duidelijk wat de gemeentelijke zorgplicht gaat inhouden en welke voor onze gemeente mogelijke scenario’s we in 2026 kunnen gaan uitwerken. De in 2025 hiervoor ontvangen decentralisatie-uitkering à € 100.000 hevelen we daarom over naar 2026.
16
Jaarstukken 2025
Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde lasten (€ 6.286k) zijn lager dan de geraamde lasten (€ 6.684k). Hiermee voldoet dit programma aan de financiële rechtmatigheid. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').
17
2.1. Jaarverslag
2.1.2. Programma Sociaal Domein Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect Conform Programmabegroting 2025: “We doen als gemeente wat we moeten doen. We verliezen de mensen die ons nodig hebben niet uit het oog. De noodzaak om om te zien naar onze inwoners die minder te besteden hebben is nadrukkelijk aanwezig. Nieuwkomers heten we welkom. Tenslotte informeren we inwoners actief over onze dienstverlening en ondersteuning. We gaan door op de ingezette koers en zorgen ervoor dat iedereen met recht op zorg en ondersteuning de juiste hulp krijgt. Daarbij zijn we realistisch en nemen onze verantwoordelijkheid, passend bij onze draagkracht als kleine gemeente. Dit houdt in dat we ook rekening moeten houden met onze meerjarige financiële draagkracht. Daarom nemen we binnen het Sociaal Domein diverse maatregelen die tot minder uitgaven op dit programma moeten leiden. Aan het minimabeleid gaan we minder uitgeven. Ook proberen wij het beroep op de voorziening Hulp bij het Huishouden te verminderen. Ten slotte voeren we diverse andere maatregelen door, voor zover onze wettelijke verantwoordelijkheid dit toelaat, zoals het afschaffen van het cliëntervaringsonderzoek Werk en Inkomen. We bezuinigen niet op de noodzakelijke ondersteuning aan jeugdigen.”
Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Opvang ontheemden Huisvesting vergunninghouders Provincie Limburg plaatste onze gemeente op trede 2 van de interventieladder van het Interbestuurlijk Toezicht vanwege onze achterstand op de realisatie van de gemeentelijke wettelijke taakstelling huisvesting vergunninghouders. Eind 2025 is het gelukt om deze achterstand volledig in te halen, daarmee zijn we van trede 2 van de interventieladder af. Opvang asielzoekers Onze gemeente heeft geen asielzoekers opgevangen. We trokken hierin op met andere Limburgse gemeenten, om zo gezamenlijk uitvoering te geven aan de provinciale wettelijke taakstelling opvang asielzoekers. Opvang Oekraïense ontheemden In 2025 hebben we aan de Cuijksesteeg in Mook en op een locatie in Molenhoek in totaal 110 Oekraïense ontheemden opgevangen. Aan de Cuijksesteeg is de realisatie van grondgebonden woningen wegens netcongestie vertraagd, waardoor de meeste bewoners langer dan gepland moeten blijven wonen in de tijdelijke woonunits. Inburgering Sinds 2025 voeren wij de casusregie inburgering zelf uit en ligt de maatschappelijke begeleiding aan statushouders bij VluchtelingenWerk Nederland (VWN). Daarnaast zijn in 2025 de taaltrajecten van de leerroutes B1- en Zelfredzaamheidsroute opnieuw regionaal aanbesteed.
De uitgaven voor inburgering zijn hierdoor toegenomen, maar vallen nog altijd binnen de bestaande financiële kaders van de specifieke uitkering voor inburgeringsvoorzieningen. Beleidsplan Financiële Zelfredzaamheid & Schuldhulpverlening en Minima Het beleidsplan is in januari 2025 vastgesteld. In 2025 is door middel van het nieuwe beleid invulling gegeven aan de werkzaamheden omtrent de Financiële Zelfredzaamheid & Schuldhulpverlening en Minima. Participatiewet in Balans De behandeling van de Participatiewet in Balans is zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer uitgesteld. Hierdoor is de wet in 2025 nog niet in werking getreden. Om die reden hebben wij in 2025 nog geen uitvoering kunnen geven aan de voorgenomen wijzigingen.
18
Jaarstukken 2025 Inmiddels is de wet per 1 januari 2026 in werking getreden. De implementatie van de wijzigingen vindt vanaf dat moment plaats. Decentralisatie Beschermd Wonen Het voornemen van de Rijksoverheid was om de wet Beschermd Wonen per 2025 te decentraliseren. Dit is uitgesteld met als gevolg dat Nijmegen als onze centrumgemeente nog steeds aangewezen is om beschermd wonen uit te voeren voor onze regio. Zoals het er nu naar uitziet vindt decentralisatie niet eerder plaats dan 1 januari 2027. De financiële middelen blijven tot de decentralisatie bij Nijmegen terwijl gemeenten lokaal al extra kosten hebben ten gevolge van de ambulantiseringsopdracht. Zodoende hebben de gemeenten in regio Nijmegen met gemeente Nijmegen afgesproken dat regio-gemeenten jaarlijks middelen van hen ontvangen. Wijk GGD Ook in 2025 hebben wij op basis van de afgesloten dienstverleningsovereenkomst de Wijk-GGD gefinancierd vanuit de middelen voor Beschermd Wonen. De Wijk-GGD speelt een cruciale rol in het proactief benaderen van zorgmijders, het reageren op signalen van onbegrepen of zorgelijk gedrag, en het begeleiden van inwoners en hun omgeving. De Wijk-GGD bevordert de kennis over psychische kwetsbaarheid en versterkt de samenwerking tussen lokale en regionale partners, zoals het sociaal team, politie, woningcorporaties, huisartsen en zorgpartners.
In juli 2025 is besloten het aantal uren van de Wijk GGD met ingang van 1 januari 2026 te verhogen met twee uur per week. Praktijkondersteuner GGZ Jeugd De praktijkondersteuner GGZ jeugd (in het kort: POH jeugd) heeft in 2025 een stabiele inzet en samenwerking laten zien. De capaciteit van de POH is uitgebreid. De POH jeugd is inmiddels volledig ingebed in de werkwijzen en samenwerkingsverbanden en functioneert als integraal onderdeel van ons lokale aanbod. Verbetering jeugdstelsel In 2025 is uitvoering gegeven aan het vastgestelde regioprogramma jeugd. Hierin hebben de gemeenten van onze samenwerkingsregio de gezamenlijke ambities en opgaven opgenomen. Ook werken we op bovenregionaal niveau samen bij het doorontwikkelen van de meest complexe vormen van jeugdhulp. Lokaal hebben we met de VNG een traject doorlopen om de lokale maatschappelijke opgave in beeld te brengen. Dit vervolgen we in 2026 en koppelen hier een ontwikkelagenda aan. Minimabeleid Zoals afgesproken met de raad wordt een overzicht gegeven van het verloop van vier minimaregelingen. Dit betreffen: - Collectieve Ziektekostenverzekering Minima (CZM); - Individuele inkomenstoeslag; - Doe mee regeling; en - Studietoeslag. Het bereik van deze vier regelingen treft u in onderstaande kolom aan.
Bedragen x € 1.000 Aantal toegekende Omschrijving aanvragen Kosten 2023 Percentage doelgroep CZM 107 59,4 30,4% Individuele inkomenstoeslag 61 26,5 17,3% Doe mee regeling 31 5,2 1,7% Studietoeslag 6 10,4 8,8% Totaal 205 101,6 o.b.v. 352 inwoners
19
2.1. Jaarverslag
Omschrijving CZM Individuele inkomenstoeslag Doe mee regeling Studietoeslag Totaal
Aantal toegekende aanvragen 93 71 28 8 200
Kosten 2024 60,4 31,9 4,6 20,2 117,1
Percentage doelgroep 49,2% 37,6% 14,8% 4,2% o.b.v. 189 inwoners
Omschrijving CZM Individuele inkomenstoeslag Doe mee regeling Studietoeslag Totaal
Aantal toegekende aanvragen 91 63 25 10 189
Kosten 2025 61,1 € 29,5 € 4,1 € 32,5 127,2
Percentage doelgroep 45,7% 31,7% 12,6% 5,0% o.b.v. 199 inwoners
Voor het percentage is het totaal aantal inwoners geteld die in dat jaar een bedrag hebben kregen op grond van de Participatiewet. In 2023 betrof dit 352 inwoners, in 2024 betrof dit 189 inwoners en in 2025 betrof dit 199 inwoners. Een inwoner kan voor meerdere minimaregelingen, behoudens de studietoeslag, een aanvraag hebben gedaan. De studietoeslag betreft een aparte doelgroep aangezien het hierbij om jongeren gaat die studeren.
Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde lasten (€ 8.732k) zijn hoger dan de geraamde lasten (€ 8.560k). Hiermee voldoet dit programma in eerste instantie niet aan de financiële rechtmatigheid. Omdat hier sprake is van openeindregelingen binnen het Sociaal Domein wordt deze overschrijding van de lasten op grond van artikel 13, letters c en d van de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2025' aangemerkt als onrechtmatig, maar acceptabel. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').
20
Jaarstukken 2025
2.1.3. Programma Fysieke leefomgeving Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect Conform Programmabegroting 2025: “Samen zorgen we voor vitale en leefbare kernen met een goed ingerichte omgeving. We zoeken daarbij steeds de balans tussen de verschillende thema’s. Denk aan: bereikbaarheid, duurzaamheid en verkeersveiligheid. Door het versterken van onze karakteristieke kernen, willen we de aantrekkelijkheid van onze gemeente vergroten én een vitale gemeente blijven. Met een aantal grotere en kleinere bouwprojecten bouwen we woningen voor alle doelgroepen. Op die manier bevorderen we de doorstroom op de woningmarkt en creëren we meer ruimte voor jongeren en jonge gezinnen. Door de financiële situatie van onze gemeente vanaf 2025 hebben wij kritisch moeten kijken op welke onderdelen bezuinigingen of extra opbrengsten mogelijk zijn. Hierbij hebben wij geprobeerd het voorzieningenniveau op peil te houden. Wij verwachten hogere legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen en hogere exploitatiebijdragen van derden voor ruimtelijke ontwikkelingen en worden onderhoudskosten voor openbare verlichting verlaagd.”
Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Invoeren Omgevingswet De omgevingsvisie is in 2025 vastgesteld. Tevens is in 2025 gestart met de uitwerking van het programma voor de woon(zorg)visie en de technische voorbereiding van opstellen van het omgevingsplan. (Mee)werken aan bouw- en infrastructurele projecten In de gemeente zijn een aantal projecten opgepakt. De belangrijkste zijn hierna afzonderlijk genoemd. De herinrichting van het plein in Plasmolen is afgerond. De uitvoering van de herinrichting van de Kerkstraat is in 2025 gestart. Realiseren van (betaalbare) woningen Begin 2025 is gestart met de bouw van 80 betaalbare woningen bij de Maastuin, waarvan de eerste 30 (middendure huur) voor de kerst zijn opgeleverd. Daarnaast is gestart met planvorming in het Startsche Veld en zijn er ander, kleinere plannen, waar ook betaalbare woningen zijn voorzien. Desondanks blijft de druk op goedkope, betaalbare woningen in de gemeente groot en is het aandeel betaalbare woningen in de bestaande woningvoorraad vrij gering. Maastuin De eerste fase van de bouw is in 2025 gestart. Deze 85 woningen zijn vanaf eind 2025 / begin 2026 opgeleverd. Verbeteren bereikbaarheid en verkeersveiligheid De realisatie van het project opwaarderen Maaslijn is in 2025 verder in gang gezet, onder andere de bouw van het 'onderstation'.
De aanvullende verkeersmaatregelen routes A73-Groesbeek zijn aanbesteed in 2025. Openbare ruimte op orde houden Er is uitvoering gegeven aan de diverse beheersplannen. Dat is binnen de beschikbare budgetten uitgevoerd. Opgemerkt wordt dat door de hogere prijzen (inflatie en prijsstijgingen) en areaaluitbreiding uitvoering binnen het beschikbare budget een toenemende uitdaging is. Het verzorgen van toezicht en handhaving De werkzaamheden zijn conform het UP2025 uitgevoerd. Daarnaast is vanaf medio 2025 regionaal gestart met de vormgeving van een robuuste omgevingsdienst (ODNML) per april 2026.
21
2.1. Jaarverslag
Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde lasten (€ 3.350k) zijn lager dan de geraamde lasten (€ 4.022k). Hiermee voldoet dit programma aan de financiële rechtmatigheid. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').
22
Jaarstukken 2025
2.1.4. Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect Conform Programmabegroting 2025: “Toerisme In Mook en Middelaar is er met haar unieke ligging, geschiedenis, natuurschoon en kunstenaarskolonie op het gebied van recreatie en toerisme, altijd iets te beleven. Wij zetten ons in voor een verdere ontwikkeling van deze sector. Dit in samenwerking met onze inwoners, ondernemers, de regio en de gebruikers. Door bezoekers van buiten de gemeente aan te trekken ontstaat een bredere benutting van diverse voorzieningen. Hierdoor wordt het voorzieningenaanbod voor de eigen inwoners vergroot. Initiatieven voor kunst en cultuur worden waar mogelijk ondersteund. Duurzaamheid en natuur De gemeente Mook en Middelaar moet in 2050 een klimaatneutrale gemeente zijn. Het in 2024 opgestelde duurzaamheidsbeleid draagt daaraan bij. We gaan werken met de thema’s elektriciteit, warmte, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit. Voor 2025 ligt de focus daarom op de maatregelen die uitgevoerd moeten worden om uiteindelijk een klimaatneutrale gemeente te worden. Door de financiële situatie van onze gemeente vanaf 2025 hebben wij kritisch moeten kijken op welke onderdelen bezuinigingen mogelijk zijn. Er zijn binnen het programma enkele maatregelen genomen voor 2025.
Onder meer het budget economische promotie en toerisme in regio is naar beneden bijgesteld.”
Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Toerisme Intensiveren samenwerking gemeente en ondernemers Het college heeft in 2025 werkbezoeken gebracht aan zowel nieuwe als bestaande ondernemers in onze gemeente. Met de ondernemers die zich hebben verenigd in het toeristisch platform Visit Mookerheide was en is er een nauwe en duurzame samenwerking. Hierbij fungeert de bedrijfscontactfunctionaris als aanspreekpunt voor ondernemers. Toeristisch Hart Plasmolen Het plein in Plasmolen is opgeleverd en in juni 2025 feestelijk geopend. Eikpunt Het Eikpunt (landmark en infopaneel) is in 2025 gerealiseerd op het plein in Plasmolen. Kunst, erfgoed en cultuur De Kunst- en erfgoedvisie 2025-2028 is vastgesteld. Sinds september 2025 is de Subsidieregeling gemeentelijke monumenten Mook en Middelaar 2025 van kracht. Lokale initiatieven zijn waar mogelijk ondersteund. In Mook is een kunstwerk van Julia van Verschuer geplaatst. Duurzaamheid en natuur Elektriciteit In 2025 is een onderzoek uitgevoerd naar de geschiktheid van parkeerplaatsen binnen de gemeente voor de realisatie van zonnecarports. Daarnaast is het bestemmingsplan voor het ‘Energielandgoed Wells Meer’, na een definitieve uitspraak van de Raad van State, onherroepelijk geworden. De gemeente Mook en Middelaar heeft een intentieverklaring voor deelname aan het Energielandgoed Wells Meer getekend.
Tevens zijn er meerdere overleggen gevoerd met netbeheerder Enexis om de ontwikkelingen rondom netcongestie te monitoren, is een samenwerkingsovereenkomst aangegaan met het Energiecafé om de energietransitie in de
23
2.1. Jaarverslag gemeente verder te bevorderen en is in 2025 een verkenning gedaan naar het bedrijventerrein Korendal om onder meer de kansen op het gebied van verdere verduurzaming te verkennen. Warmte In 2025 is in samenwerking met het Energiecafé verder uitvoering gegeven aan het project energiearmoede. Binnen dit project zijn diverse woningeigenaren ondersteund bij het realiseren van grootschalige isolatiemaatregelen. In samenwerking met de energiecoaches zijn woningeigenaren hierbij volledig ontzorgd, van adviesverlening tot en met de uitvoering. Daarnaast is gestart met de uitvoering van het MCO NIP-programma, dat tot doel heeft eigenaren van slecht geïsoleerde woningen met een lage WOZ-waarde te ondersteunen bij het treffen van isolatiemaatregelen. Tevens zijn in 2025 de voorbereidingen gestart voor het opstellen van het gemeentelijke warmteprogramma. Tot slot is, in samenwerking met de buurgemeenten, een verkenning uitgevoerd naar de potentie voor de opwek van groengas in de regio. Klimaatadaptatie Op het gebied van klimaatadaptatie zijn in 2025 diverse stappen gezet. Zo zijn er diverse plekken in de gemeente voorzien van extra groen en wordt er bij projecten in de openbare ruimte al standaard rekening gehouden met klimaatadaptieve aspecten van de inrichting. Denk hierbij aan een juiste afwatering en drainage. Ook is ingezet op communicatie over waterveiligheid.
Denk hierbij aan de Waterhoogtewijzer. Tot slot is input doorgegeven voor actualisatie van de gemeentelijke klimaatstresstesten. Biodiversiteit Zoals ook onder het onderdeel “klimaatadaptatie” al benoemd is, zijn er diverse plekken in de gemeente van nieuw groen voorzien. Dit komt ook ten goede aan de biodiversiteit. Daarnaast is een start gemaakt met de aanbesteding voor het soortenmanagementplan en zijn extra vleermuisplaatsen gerealiseerd. Ook is een start gemaakt met de uitwerking van de aanpak van de Aziatische hoornaar. Circulariteit In 2025 zijn we begonnen met het bijhouden van de bezoekersaantallen op de milieustraat. Aan de hand daarvan hebben we een start gemaakt met een plan om de milieustraat verder te professionaliseren. Deze ontwikkelingen zetten zich in 2026 voort. Herstel van iconische Maasheggen Binnen de beperkte mogelijkheden van de verkregen waterwetvergunning zijn de gesprekken gestart met grondeigenaren over de aanleg van heggen in het Maasdal. Na het plantseizoen winter 2025 / voorjaar 2026 zal voor Mook en Middelaar 23% van de beoogde doelstelling (24,8 km nieuwe heggen) zijn gerealiseerd. Daarmee lopen we achter op de doelstelling die eind 2027 moet zijn gerealiseerd.
Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde lasten (€ 2.625k) zijn lager dan de geraamde lasten (€ 3.795k). Hiermee voldoet dit programma aan de financiële rechtmatigheid. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').
24
Jaarstukken 2025
2.1.5. Programma Bestuur en organisatie Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect Conform Programmabegroting 2025: “Als gemeente voeren we lokale én rijkstaken uit, die direct van belang zijn voor onze inwoners. We maken plannen voor hun leefomgeving en helpen ze bij extra ondersteuning. Wat we doen, doen we voor onze inwoners . We werken samen om de trotse, kleine gemeente te blijven die we zijn. Dat doen we met inwoners, ondernemers, partners in de regio, én intern door zoveel mogelijk samenhang te zoeken in projecten. Hierbij zijn we een betrouwbare, slagvaardige partner. Als gemeente staan we dichtbij. We zijn bereikbaar en laagdrempelig. Herkenbaar. We hebben een gezicht en maken heldere afspraken. Omdat we als organisatie in toenemende mate te maken hebben met krapte in beschikbaarheid van mensen en materiaal, zien we ons gedwongen om afgewogen keuzes te maken in prioriteit en volgorde van uitvoering. We investeren in het behoud van voldoende kwaliteit in werkzaamheden. Met daarbij een sluitende begroting voor 2025, waarbij structurele uitgaven met structurele middelen gedekt zijn. Door de financiële situatie van onze gemeente vanaf 2025 hebben wij kritisch moeten kijken op welke onderdelen bezuinigingen mogelijk zijn. Hierbij zijn onder andere enkele werkbudgetten neerwaarts bijgesteld.”
Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan? Uitgangspunten De uitgangspunten binnen het programma Bestuur en organisatie betreffen personele en financiële uitgangspunten. We hebben onze taken voor de inwoners uit kunnen voeren ondanks de financiële situatie. Om dichter bij de burgers te staan zijn nieuwe initiatieven ontplooid op het vlak van participatie. Ons personeelsbestand hebben we zowel kwalitatief als kwantitatief op niveau kunnen houden, waarbij we onze regionale samenwerkingen slim hebben kunnen inzetten om combinatiefuncties te maken. Financieel zijn structurele lasten gedekt met structurele middelen, ook in het meerjarenperspectief. Aanpak inwonerparticipatie In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet om inwonerparticipatie stevig te verankeren in zowel het beleid als de organisatie. Hierbij is de bestaande participatieaanpak geëvalueerd en vastgelegd in de nieuwe Participatieverordening. Om nog dichter bij de inwoner te staan en de kennis en kunde uit de gemeenschap beter te benutten, is een pilot inwonersinitiatieven opgestart. Daarnaast zijn inwoners actief betrokken bij diverse projecten in de gemeente. Ook hebben we een groep gemotiveerde inwoners bijeengebracht om een Dorpsraad voor Mook op te richten, wat de lokale betrokkenheid verder versterkt.
Daarnaast hebben we gewerkt aan het verlagen van de drempel naar de gemeente: we organiseerden een bijeenkomst voor nieuwe inwoners en waren we als gemeente zichtbaar op grote evenementen (Midzomernachtfestival en de Molenhoekdag). Ook het burgemeesterspreekuur draagt bij aan een open en toegankelijke gemeente, waar inwoners gemakkelijk hun stem kunnen laten horen. Om medewerkers nog beter te ondersteunen bij participatie, is de Toolbox voor participatie verder uitgebreid. Daarnaast zijn we gestart met het opstellen van een doorlopende leerlijn participatie, zodat kennis en vaardigheden op dit gebied continu worden ontwikkeld. Samenwerking In 2025 hebben wij onze visie op regionale samenwerking geactualiseerd. De definitieve versie van deze visie is begin 2026 door de raad vastgesteld. De oprichting van de Gemeenschappelijke Regio Noord Limburg is eind 2025 afgerond en met ingang van 1 januari 2026 in werking getreden. Ook is een strategische visie voor de regio Noord
25
2.1. Jaarverslag Limburg opgesteld, waarvan de definitieve versie op 5 maart 2026 aan de gemeenteraad is aangeboden. In het Rijk van Nijmegen hebben alle colleges de Visie en Samenwerkingsagenda (VSA) Rijk van Nijmegen vastgesteld. In deze visie wordt gekozen voor drie gezamenlijke opgaven waarop we in de komende jaren (intensiever) gaan samenwerken. Veel van deze opgaven zijn niet nieuw, en vaak wordt er ook al op samengewerkt. Aanvullend heeft de regio zichzelf de opgave gesteld om de huidige samenwerking effectiever in te richten. De uitvoering van de VSA is gestart. Tenslotte is eind 2025 de dienstverleningsovereenkomst met het Instituut Bijzonder Onderzoek (IBO) in Venlo (sociale recherche) beëindigd, aangezien wij per 1 januari 2026 als volwaardig deelnemer zijn toegetreden tot de Gemeenschappelijke Regeling IBO gehuisvest in Wijchen.
Rechtmatigheidsanalyse De gerealiseerde lasten (€ 1.603k) zijn hoger dan de geraamde lasten (€ 1.504k). Hiermee voldoet dit programma in eerste instantie niet aan de financiële rechtmatigheid. De overschrijding betreft met name een verplichte extra dotatie voor de pensioenvoorziening wethouders mede als gevolg van de dekkingsgraad van het ABP (€ 275k). Deze post was bekend bij het opstellen van de Jaarstukken (open-eind). Op grond van artikel 13, letters c en d van de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2025' worden deze overschrijdingen aangemerkt als onrechtmatig, maar acceptabel. Voor een totale analyse van het programmaresultaat verwijzen wij u naar het onderdeel 2.2.5 in de Jaarrekening ('Analyse op programmaniveau').
26
Jaarstukken 2025
2.1.6. Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen Algemeen Algemene dekkingsmiddelen zijn baten die niet aan een specifiek programma zijn gekoppeld. Deze middelen dekken de lasten van alle programma’s gezamenlijk. In onderstaande tabel is het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen. Bedragen x € 1.000 Overzicht algemene dekkingsmiddelen
Realisatie 2024
Begroting Begroting primitief na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Uitkeringen gemeentefonds (UG) Uitkeringen gemeentefonds lopend jaar
14.630
14.860
15.800
15.793
-7
38
0
-25
-14
11
14.668
14.860
15.775
15.778
3
2.238
2.344
2.344
2.369
25
Toeristenbelasting
132
182
182
233
51
Forensenbelasting
11
25
25
24
-1
Hondenbelasting
42
43
43
41
-2
2.423
2.594
2.594
2.668
74
Dividend
313
338
338
466
128
Saldo van de financieringsfunctie
251
-1
-1
151
151
0
0
0
0
0
564
337
337
617
280
17.654
17.791
18.706
19.063
357
UG verrekeningen twee voorgaande jaren Subtotaal uitkeringen gemeentefonds Belastingen Onroerende zaakbelastingen
Subtotaal belastingen Overige algemene dekkingsmiddelen
Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal overige algemene dekkingsmiddelen Totaal Algemene dekkingsmiddelen
Voor een nadere toelichting op de verschillen wordt verwezen naar onderdeel '2.2.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten'. Toelichting uitkeringen uit het gemeentefonds De gemeente ontvangt uit het gemeentefonds een algemene uitkering en diverse decentralisatie- en integratie-uitkeringen. In 2025 bedroeg de algemene uitkering € 14.672k en bedroegen de decentralisatie- en integratieuitkeringen € 1.121k. In totaal is € 15.793k ontvangen. De berekening hiervan is opgenomen in 'bijlage 3 Uitkeringen gemeentefonds, inclusief de gehanteerde maatstaven. De uitkeringen uit het gemeentefonds worden twee jaar na afloop definitief vastgesteld. In de tussenliggende periode vinden verrekening plaats. In 2025 hebben we over 2023 en 2024 achteraf per saldo € 14k terugbetaald.
27
2.1. Jaarverslag
Grafiek 1: Uitkeringen gemeentefonds
Toelichting belastingen In 2025 zijn in Mook en Middelaar de volgende gemeentelijke belastingen geheven als onderdeel van de algemene dekkingsmiddelen: • • • • •
Onroerende zaakbelastingen voor eigenaren van woningen en van niet-woningen; Onroerende zaakbelastingen voor gebruikers van niet-woningen (gebruikers van woningen zijn wettelijk vrijgesteld van ozb); Toeristenbelasting (inclusief watertoeristenbelasting); Forensenbelasting; en Hondenbelasting.
Daarnaast zijn leges, afvalstoffenheffing en rioolrechten geheven. Deze vallen buiten de algemene dekkingsmiddelen, omdat zij een vergoeding vormen voor specifieke gemeentelijke voorzieningen (zoals het verzamelen en verwerken van huishoudelijk afval en de aanleg en het onderhoud van riolering). Toelichting overige algemene dekkingsmiddelen De overige algemene dekkingsmiddelen betreffen dividenduitkeringen van met name BNG Bank N.V en Enexis B.V. Het saldo van de financieringsfunctie betreft het saldo van rentebaten en rentelasten van leningen en banksaldi.
28
Jaarstukken 2025
2.1.7. Overzicht van de kosten van overhead Wettelijk kader Artikel 8, lid 1 letter c BBV. Overhead Kosten die direct aan het primaire proces zijn toe te rekenen, zijn zoveel mogelijk binnen de programma’s verantwoord. Kosten die niet direct toewijsbaar zijn aan een programma, zijn opgenomen onder overhead. Onder overhead vallen onder andere kosten voor leidinggevenden, financiën, personeel en organisatie, inkoop, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, ICT, huisvesting en facilitaire zaken, DIV en managementondersteuning. Bedragen x € 1.000 Overhead
Realisatie 2024
Begroting Begroting primitief na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Personeel en organisatie (excl. functioneel verantwoord)
3.148
4.192
3.244
3.730
-486
Huisvesting en Facilitaire zaken
638
353
380
337
42
1.057
881
932
1.049
-117
Financiën, Juridische zaken en Communicatie
183
152
171
180
-9
Huisvesting buitendienst (werf/kazerne)
247
304
304
187
117
5.272
5.882
5.030
5.483
-452
ICT / Automatisering
Totaal Overhead
Het grootste verschil betreft een toename van de kosten voor inhuur. Voor een totale analyse van het verschil van € 452k verwijzen wij u naar onderdeel 2.2.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten (onderdeel Overhead).
29
2.1. Jaarverslag
2.1.8. Bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting Gemeenten zijn vennootschapsbelasting (Vpb) verschuldigd over fiscale winsten uit ondernemersactiviteiten. Jaarlijks wordt beoordeeld of binnen de gemeente sprake is van Vpb-plichtige activiteiten. Op basis hiervan volgt aangifte en, indien van toepassing, een voorlopige en definitieve aanslag door de Belastingdienst. In de afgelopen jaren hebben uitsluitend beperkte inkomsten uit reststromen van restafval geleid tot fiscale winsten. De verschuldigde vennootschapsbelasting bleef daardoor zeer beperkt. Voor 2024 wordt een hogere aanslag verwacht wegens grondverkopen (in 2024). Deze aanslag volgt in 2026. Voor 2025 wordt weer uitgegaan van een nagenoeg nihil-aangifte. Ook deze aanslag volgt naar verwachting pas in 2026. Bedragen x € 1.000 Vennootschapsbelasting (Vpb) Definitieve aanslag Vpb 2022 (in 2024)
Realisatie 2024
Begroting Begroting primitief na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Verwachting te betalen Vennootschapsbelasting 2024 (in 2025)
0
0
0
0
0
Verwachting te betalen Vennootschapsbelasting 2025 (in 2026)
0
0
0
0
0
Definitieve aanslag Vpb 2023 (in 2025)
30
Jaarstukken 2025
2.1.9. Bedrag voor onvoorzien Onvoorzien In de begroting voor 2025 is een bedrag voor onvoorzien opgenomen. Dit bedrag bedraagt € 10k en komt neer op ongeveer 0,03% van het begrotingstotaal. In 2025 is geen gebruikgemaakt van dit budget. Dit leidt tot een voordelig effect van € 10k op het rekeningresultaat.
31
2.1. Jaarverslag
Paragrafen Wettelijk kader Art. 24, lid 2, letter b en art. 26 jo. art. 9 BBV en art. 3.5 WOO Toelichting In de paragrafen worden in de begroting de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede tot de lokale heffingen. In dit jaarverslag vindt u de verantwoording van hetgeen in de overeenkomstige paragrafen in de begroting is opgenomen. De volgende paragrafen zijn wettelijk verplicht: ▪ Paragraaf Lokale heffingen; ▪ Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing; ▪ Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen; ▪ Paragraaf Financiering; ▪ Paragraaf Bedrijfsvoering; ▪ Paragraaf Verbonden partijen; ▪ Paragraaf Grondbeleid; ▪ Paragraaf Wet open overheid. Naast de verplichte paragrafen op grond van het BBV en de WOO is er één aanvullende paragraaf in deze jaarstukken opgenomen. Deze facultatieve paragraaf betreft: • Paragraaf Informatieveiligheid.
32
Jaarstukken 2025
2.1.10. Paragraaf Lokale heffingen Wettelijk kader Artikelen 10 en 26 BBV. Artikel 21 Financiële verordening Mook en Middelaar 2025. Algemeen De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden (en dus gerelateerd aan uitgaven), als op die waarvan de besteding ongebonden is (vrij aanwendbaar). In deze paragraaf wordt ingegaan op de realisatie van hetgeen in de Programmabegroting 2025 aan onderwerpen is verwoord. Het gecombineerde aanslagbiljet is eind februari 2025 opgelegd. Hierna zijn periodiek aanvullende kohieren opgelegd. De waardering, heffing en invordering van belastingen is uitbesteed aan BsGW, met uitzondering van de leges. De toeristenbelasting wordt afzonderlijk opgelegd. De woz-beschikking en alle overige belastingen zijn op één aanslagbiljet verzameld. Het variabele deel van rioolrechten, reinigingsrechten en toeristenbelasting wordt achteraf (na afloop van het kalenderjaar) opgelegd.
Geraamde en gerealiseerde opbrengsten belastingheffing In onderstaand overzicht treft u de opbrengsten van de belastingen aan: Bedragen x € 1.000 Opbrengsten belastingen
W2024
B2025
W2025
%
1.883
1.956
1.963
46%
354
388
406
9%
Belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten (n.v.t.)
0
0
0
0%
Forensenbelasting
11
25
24
1%
Toeristenbelasting
132
182
233
5%
Parkeerbelasting (n.v.t.)
0
0
0
0%
Hondenbelasting
42
43
41
1%
Reclamebelasting (n.v.t.)
0
0
0
0%
Precariobelasting (n.v.t.)
0
0
0
0%
2.423
2.594
2.668
62%
0
0
0
0%
Rioolheffing woningen en niet-woningen
569
561
556
13%
Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht
1.030
1.069
1.073
25%
Totaal bestedingsgebonden
1.599
1.630
1.628
38%
Totaal lokale heffingen
4.022
4.224
4.296
100%
Niet-bestedingsgebonden lokale heffingen Onroerende zaakbelastingen: - ozb eigenaren woningen - ozb eigenaren niet-woningen
Totaal niet-bestedingsgebonden Bestedingsgebonden lokale heffingen Baatbelasting (n.v.t.)
33
2.1. Jaarverslag
Voor 2025 is minder dan 2% meer aan heffingen ontvangen dan vooraf geraamd. De belangrijkste belastingen voor de gemeente, met een aandeel van 55%, zijn de onroerende zaakbelastingen (ozb). De rioolheffing en de reinigingsheffingen worden kostendekkend belast. Deze bedragen zo'n 38%. De opbrengsten voor de toeristenbelasting, de forensenbelasting en de hondenbelasting samen, bedragen in totaliteit ongeveer 7%.
Gerealiseerd beleid ten aanzien van de lokale heffingen Overeenkomstig de kadernota, de programmabegroting en de herziening van de belastingverordeningen zijn de volgende beleidsmatige uitgangspunten gehanteerd: a) Er is in 2025 een indexering toegepast van 2,83% (2024: 3,43%) op de tarieven van de algemene belastingen/heffingen (met uitzondering van de ozb). Dit percentage is gebaseerd op de loon- en prijsstijgingen zoals vermeld in de meicirculaire 2024; b) De ozb is geheven op basis van de woz-waarde. Jaarlijks vindt een hertaxatie plaats. De daaruit voortvloeiende waardestijging of waardedaling wordt verdisconteerd in het definitieve tarief. Het tarief wordt bepaald door de geraamde opbrengst te delen door de geraamde grondslag op basis van de woz-waarde. De opbrengst voor 2025 is in basis gelijk gebleven ten opzichte van 2024, behoudens een extra verhoging van 2% aan extra opbrengsten; c) De rioolheffing is geheven ter dekking van de kosten voor onderhoud en vervanging van de bestaande riolering; d) De afvalstoffenheffing is geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval; e) De tarieven voor de Toeristenbelasting en de Watertoeristenbelasting zijn in 2025 verhoogd naar € 2,00; f) De gemeentelijke leges zijn berekend voor de door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De leges zijn voor 2025 geïndexeerd met 2,83%.