Agendabundel

Bundel - Commissie Begroting en Rekening van 7 december 2023 1 2 3 4

5

6

7

8

19:30 - Opening 19:31 - Vragenuur 19:36 - Vaststellen agenda d.d. 7 december 2023 Agenda_Commissie_Begroting_en_Rekening_7_december_2023 19:37 - Adviezenlijst vergadering commissie B&R d.d. 26 oktober 2023 Concept-Adviezenlijst_Commissie_Begroting_en_Rekening_26_oktober_2023 Bijlage 1 Toezeggingen Commissie B&R 26 oktober 2023 19:39 - Regionaal arbeidsmarktbeleid Status: om advies Portefeuillehouder: F. Dillerop Besluitvormingsproces voor Regionaal arbeidsmarktbeleid 1. Commissie B&R 7 december 2023 (vanwege volle agenda algemene commissie verplaatst naar commissie B&R) 2. Regionale bijeenkomst voor raadsleden 22 januari 2024 3. Algemene commissie 24 januari 2024 4. Raad 1 februari 2024 (besluitvormend) Raadsvoorstel regionaal beleidskader arbeidsmarkt en re- integratie 2024-2027_ondertekend Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 Rijk van Nijmegen Overzicht van adviezen cliëntenraden Rijk van Nijmegen Advies van Adviesraad Sociaal Domein gemeente Beuningen Advies van Adviesraad Sociaal Domein gemeente Druten Advies van Burgeradviesraad gemeente Heumen Advies van Cliëntenraad Participatiewet gemeente Nijmegen Advies van Cliëntenraad Participatiewet gemeente Wijchen Advies van Cliëntenraad Werk en Inkomen gemeente Berg en Dal 20:09 - Belastingverordeningen 2024 Status: om advies Portefeuillehouder: A.F.

Herings Raadsvoorstel belastingverordeningen 2024_ondertekend Bijlage 1 RB Verordening Onroerende zaakbelastingen 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 2 RB Verordening Forensenbelasting 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 3 RB Verordening Toeristenbelasting 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 4 RB Verordening Watertoeristenbelasting 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 5 RB Verordening Hondenbelasting 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 6 RB Verordening Rioolheffingen 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 7 RB Verordening Reinigingsheffingen 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 8a RB Legesverordening 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 8b Tarieventabel legesverordening 2024 (versie raad 2023-12-14) Bijlage 9 RB Begrotingswijziging reinigingsheffingen 2024 (versie raad 2023-12-14) 20:54 - Eindejaarsrapportage Status: om advies Portefeuillehouder: A.F. Herings Raadsvoorstel EJR 2023 14-12-2023_ondertekend Raadsbesluit EJR 2023 14-12-2023 Eindejaarsrapportage 2023 - versie raad 21:19 - Sluiting

Agenda Commissie Begroting en Rekening Datum Tijd Locatie Voorzitter

1

07-12-2023 19:30 - 21:20 Raadzaal J.E.M. Mulders

Opening

19:30

2

Vragenuur

19:31

3

Vaststellen agenda d.d. 7 december 2023

19:36

4

Adviezenlijst vergadering commissie B&R d.d. 26 oktober 2023

19:37

5 19:39

Regionaal arbeidsmarktbeleid Status: om advies Portefeuillehouder: F. Dillerop Besluitvormingsproces voor Regionaal arbeidsmarktbeleid 1. Commissie B&R 7 december 2023 (vanwege volle agenda algemene commissie verplaatst naar commissie B&R) 2. Regionale bijeenkomst voor raadsleden 22 januari 2024 3. Algemene commissie 24 januari 2024 4. Raad 1 februari 2024 (besluitvormend)

6 20:09

7

Belastingverordeningen 2024 Status: om advies Portefeuillehouder: A.F. Herings

20:54

Eindejaarsrapportage Status: om advies Portefeuillehouder: A.F. Herings

8

Sluiting

21:19

Adviezenlijst Commissie Begroting en Rekening 26 oktober 2023 Presentielijst Commissieleden:

de heer van der Linden (DGP) de heer Eeren (DGP) mevrouw King (DGP de heer Broekmans (PvdA) de heer Jansen (PvdA) de heer Scheltinga (PvdA) de heer Claessens (GroenLinks) mevrouw Roozendaal (GroenLinks) mevrouw Van Brunschot (VVD) mevrouw Van den Bergh - Visser (VVD)

Afwezig:

de heer Mariman (gemeentesecretaris)

Voorzitter:

de heer Brinkhoff

Commissiegriffier: Griffier:

mevrouw van Arensbergen

Portefeuillehouders:

de heer Gradisen (burgemeester) de heer Dillerop (wethouder) de heer Rodoe (wethouder) de heer Herings (wethouder)

Gemeentesecretaris: Overige genodigden:

de heer Geurts (ambtelijke ondersteuning, agendapunt 4) mevrouw Klaassen (ambtelijke ondersteuning, agendapunt 4)

Externe ondersteuning:

Aanvangstijd: 19.30 uur

Sluitingstijd: 21:06 uur

Geluidsopnamen Geluidsfragmenten van de vergadering zijn per agendapunt terug te luisteren op https://ris2.ibabs.eu/Calendar/Index/MookenMiddelaar

1

Opening • • •

De voorzitter opent de vergadering en heet allen van harte welkom. Er hebben zich twee insprekers aangemeld bij agendapunt 4 (Programmabegroting 2024-2027). Er is bericht van verhindering ontvangen van de gemeentesecretaris, de heer Mariman.

2

Vragenuur Er zijn twee vragen aangemeld door de DGP. 1. De heer Van der Linden inzake de financiering voor de bibliotheek in de dorpskernen; reactie wethouder Dillerop. 2. De heer Van der Linden met de vraag of het college in gesprek is geweest met de huiseigenaren van Rijksweg 21 en 23 in Molenhoek; reactie wethouder Herings.

3

Vaststellen agenda d.d. 26 oktober 2023 De agenda wordt zonder wijzigingen vastgesteld.

4

Programmabegroting 2024-2027 Status: om advies Portefeuillehouder: A.F. Herings Voorstel om te besluiten incl 1e begrotingswijziging 1. De begroting 2024 vast te stellen conform de ontwerpbegroting inclusief de 1e begrotingswijziging; en meer specifiek: a. de mutaties voor ‘bestaand beleid’, groot € 420k, vast te stellen conform de ontwerpbegroting; b. de mutaties voor ‘nieuw beleid, groot € 135k, vast te stellen conform de ontwerpbegroting; c. het investeringsplan 2024, groot € 3.610k, vast te stellen conform de ontwerpbegroting; d. de mutaties in reserves voor 2024, groot € 281k, vast te stellen conform de ontwerpbegroting; e. de onroerende zaakbelastingen niet te indexeren; f. de forensen, toeristen- en hondenbelasting te indexeren met 3,43%; 2. De meerjarenraming 2025-2027 voor kennisgeving aan te nemen.

Insprekers: 1. Mevrouw A. Buijs namens Natuur en Milieugroep Animo inzake Molenhoek-Zuid en beroep Animo 2. Mevrouw P. Zwartjes inzake bibliotheek op school De inspreekteksten worden bij de stukken van de vergadering geplaatst. De commissieleden zijn in de gelegenheid gesteld een korte reactie te geven of verhelderende vragen aan de insprekers te stellen. Toezegging 246 wethouder Herings naar aanleiding van vraag mevr. Roozendaal (GroenLinks) om een gesprek met Natuur en Milieugroep Animo en de ontwikkelaars te initiëren.

Pagina 2

Bij de behandeling van dit agendapunt hebben de commissieleden de gelegenheid om nadere vragen te stellen bij de antwoorden op de schriftelijke vragen en in tweede termijn aanvullende vragen bij het voorstel. Vragen bij de antwoorden op de schriftelijke vragen Vraag 2 VVD mevr. Van Brunschot – reactie burgemeester Vraag 4 VVD mevr. Van den Bergh – reactie wethouder Dillerop Vraag 4 GroenLinks mevr. Roozendaal – reactie wethouder Dillerop Vraag 12 GroenLinks de heer Claessens – reactie wethouder Dillerop Vraag 12 VVD mevr. Van den Bergh – reactie wethouder Dillerop Vraag 16 VVD mevr. Van den Bergh – reactie wethouder Dillerop Vraag 18 VVD mevr. Van Brunschot - reactie wethouder Dillerop Vraag 20 VVD- mevr. Van Brunschot - reactie wethouder Herings Vraag 24 DGP de heer Van der Linden - reactie wethouder Rodoe Vraag 25 GroenLinks de heer Claessens - reactie wethouders Rodoe en Herings Vraag 26 DGP de heer Van der Linden - reactie wethouder Dillerop Vraag 36 DGP mevr. Van den Bergh - reactie wethouder Rodoe Vraag 52 DGP de heer Eeren - reactie burgemeester en wethouder Herings Aanvullende vragen •

Mevr. King (DGP) inzake verantwoordelijke wegbeheerder spoorviaduct / spoorwegovergang en wie verantwoordelijk is voor de verkeersregelinstallaties (verkeerslichten) op de Lindenlaan tbv de spoorwegovergang Toezegging 245 wethouder Rodoe – schriftelijk terug te komen op de vraag wie verantwoordelijk is voor de verkeersregelinstallaties (verkeerslichten) op de Lindenlaan tbv de spoorwegovergang.(bijlage 1)

•

Mevr. Roozendaal (GroenLinks) inzake betekenis hoeveelheidsverschillen genoemd in aanvulling raadsvoorstel; reactie wethouder Herings Mevr. Van den Bergh (VVD) inzake het dekkingsvoorstel van het Regioprogramma Jeugd; reactie wethouder Herings een tweede begrotingswijziging toe te voegen aan de Eindejaarsrapportage. Mevr. Van Brunschot (VVD) inzake doorwerking hoeveelheidsverschillen in subsidies/uitgaven gemeente; reactie wethouder Herings. De heer Broekmans (PvdA) complimenten voor begrotingsproces aan organisatie en college; reactie wethouder Herings ook complimenten aan raad.

•

• •

Advies: bespreekstuk voor de raad van 2 november 5

Sluiting De voorzitter dankt iedereen voor zijn of haar aanwezigheid en sluit de vergadering 21:06 uur

Aldus ongewijzigd vastgesteld door de … 2023. Bijlage 1: Toezeggingen Commissie B&R 26 oktober 2023

Pagina 3

ID

Titel

Agendapunt

Toezegging

246

Gesprek initiëren met Animo ivm beroep bestemmingsplan Molenhoek Zuid

Commissie Begroting en Rekening 2610-2023 4. Programmabegroting 20242027

245

Verantwoordelijkheid verkeersinstallaties (verkeerslichten) Lindenlaan

Commissie Begroting en Rekening 2610-2023 4. Programmabegroting 20242027

Wethouder Herings zegt naar aanleiding van de vraag van mevr. Roozendaal (GroenLinks) toe om een gesprek met Natuur en Milieugroep Animo met de ontwikkelaars te initiëren. Naar aanleiding van de vraag van mevrouw King (DGP) wie verantwoordelijk is voor de verkeersregelinstallatie (verkeerslichten) op de Lindenlaan die aansluiten op de spoorwegovergang-installatie, zegt de wethouder toe hier schriftelijk op terug te komen.

Portefeuilleho uder A.F. Herings

H. Rodoe

Raadsvoorstel

Documentnummer Onderwerp Datum raadsvergadering Raadscommissie Datum raadscommissie Programma Portefeuillehouder

CM22.4261 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen' 14 december 2023 Samenleving 7 december 2023 Sociale en maatschappelijke Dienstverlening F.N. Dillerop

Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen' Inleiding Gemeenten in Rijk van Nijmegen stellen vierjaarlijks een nieuw arbeidsmarktbeleidskader vast. Het huidig Beleidskader ‘Werk voorop!’ is van kracht tot eind 2023. Los van deze cyclus is er grote inhoudelijke urgentie om ons beleid aan te passen: de omstandigheden op de arbeidsmarkt zijn sinds de coronapandemie ingrijpend veranderd. Zo hebben de oorlog in Oekraïne en klimaatverandering grote invloed op de arbeidsmarkt. De arbeidsmobiliteit is toegenomen, functies zijn veranderd door technologische ontwikkelingen, etc. De omstandigheden op de arbeidsmarkt hebben geleid tot een vraag vanuit werkgevers die groter is dan het aanbod. Ook is sprake van een kwalitatieve kloof tussen vraag en aanbod. De tweeledige krapte op de arbeidsmarkt (ook wel mismatch genoemd) baart zorgen, maar biedt ook kansen voor werkzoekenden die tot op heden aan de kant stonden. Voorstel 1. Het regionaal Beleidskader arbeidsmarkt- en re-integratie 2024-2027 ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ vast te stellen, waarin we: a. Prioriteit leggen bij interventies voor de (kwalitatieve) mismatch op de arbeidsmarkt; b. De dienstverlening aan werkzoekenden verbreden en intensiveren; c. De inzet van participatiecoaches mogelijk maken via lokale afspraken in de dienstverleningsovereenkomst; d.

De positie van WerkBedrijf in het netwerk van de arbeidsmarktregio versterken, in het bijzonder naar het economisch veld. 2. De taken van WerkBedrijf als volgt te financieren: a. De daartoe bestemde rijksmiddelen voor re-integratie in de algemene uitkering, (cluster Participatie) naar WerkBedrijf over te hevelen; b. De hoogte van de onder 2a. genoemde middelen voor re-integratie vanaf 2025 te bepalen aan de hand van de objectieve rekentool zoals die landelijk is ontwikkeld; c. Van het onder 2b. genoemde budget 15% te bestemmen voor lokale afspraken; d. De overige budgetten voor de taken loonkostensubsidies, beschut werk en arbeidsmatige dagbesteding volgens de bestaande afspraken over te hevelen naar WerkBedrijf; e. WerkBedrijf vanaf 2025 een regionale, structurele taakstellende bezuiniging op te leggen van € 1,2 miljoen; f. In de jaren 2025 en 2026 de korting op het rijksbudget voor Begeleiding beschut werk in mindering te brengen op de taakstellende bezuiniging onder 2e. Pagina 1 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Raadsvoorstel

3. De gedeeltelijke compensatie van gemeente Nijmegen voor de overige deelnemende gemeenten in 2025 en 2026 te verdelen zoals in het beleidskader is opgenomen, te weten voor Mook en Middelaar respectievelijk € 33K en € 16K. 4. WerkBedrijf de opdracht te geven om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om extra middelen uit de publieke of private sector te genereren en hierover in 2024 te rapporteren. Beoogd effect We willen door middel van het voorgestelde Beleidskader Arbeidsmarkt- en re-integratie ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ bereiken dat er voor iedereen plek is of ontstaat op de arbeidsmarkt: een inclusieve arbeidsmarkt. We creëren kansen voor werkzoekenden om zich naar vermogen te ontwikkelen en mee te doen op de arbeidsmarkt. Veel mensen kunnen dat op eigen kracht, maar dat geldt niet voor iedereen. Vanwege de kloof tussen het beschikbare werk en de mogelijkheden van werkzoekenden, werken ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden in Rijk van Nijmegen samen aan een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen duurzaam participeert. Op basis van het door de gemeenteraden regionaal vastgestelde Beleidskader sluiten de colleges een nieuwe Dienstverleningsovereenkomst af met de MGR (planning eerste kwartaal 2024).

Pagina 2 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Raadsvoorstel

Argumenten 1. We hebben van zes cliëntenraden in de regio adviezen over het Beleidskader ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ ontvangen Voor de cliëntenadviesraden van de aangesloten gemeenten hebben we op 14 september jl. een regionale informatieavond belegd. De cliëntenraden van de gemeenten Heumen, Wijchen, Beuningen, Druten, Berg en Dal en Nijmegen hebben advies uitgebracht over het Beleidskader (bijlagen 3 tot en met 8). De cliëntenraad van de gemeente Mook en Middelaar heeft zich onthouden van een advies. Zij hebben hiertoe zelf besloten. We hebben de adviezen geïnventariseerd en samengevat in een overzicht (bijlage 9). Het gaat om een regionaal Beleidskader, waarin we de gemeenschappelijkheden in advisering zoeken en waarop we niet als individuele gemeenten verschillend kunnen reageren. We zien in de uitgebrachte adviezen geen aanleiding om beleidsmatige aanpassingen te doen in het Beleidskader. Het voorgestelde beleid wordt o.i. op de hoofdlijnen ondersteund; wel worden aandachtspunten voor met name de uitvoering meegegeven. Die verwerken we in de Dienstverleningsovereenkomst en in een uitvoeringsagenda. 1a. De krapte op de arbeidsmarkt vraagt om een oplossing in de richting van het ‘werkfit’ maken van de werkzoekenden De vraag van werkgevers past vaak niet een-op-een bij werkzoekenden.

Het is belangrijk dat we meer investeren in de kwalificaties van werkzoekenden door middel van werkervaringstrajecten, training, scholing etc. De kansen die de huidige arbeidsmarkt biedt, willen we benutten voor hen die die kansen tot nu toe niet of niet voldoende kregen. Dit betekent een accentverschuiving in de dienstverlening van WerkBedrijf aan bedrijven naar werkzoekenden. 1b. Veel werkzoekenden hebben te maken met problematiek op meerdere leefdomeinen Het niet hebben van werk en daarmee een laag inkomen, zorgt vaak voor problemen op het gebied van bijv. mentale en fysieke gezondheid en financiën. Het aan werk helpen van mensen vraagt daarom om een brede blik op de situatie en om ondersteuning van begeleiding op andere leefdomeinen, in combinatie met arbeidstoeleiding. 1c. Gemeenten willen dat het mogelijk is dat de lokale activeringstaak van de participatiecoaches in te kopen via de lokale afspraken in de Dienstverleningsovereenkomst met WerkBedrijf Het Participatiebudget is bedoeld voor ondersteuning aan de gehele populatie bijstandsgerechtigden. Vanwege de wens tot meer mensontwikkeling door WerkBedrijf wil een aantal gemeenten, waaronder Mook en Middelaar, ook deze dienstverlening financieren uit het Participatiebudget en meer verbinden aan de dienstverlening van WerkBedrijf, via het beschikbare budget voor specifieke lokale afspraken.

In hoeverre Mook en Middelaar hier gebruik van zal maken komt terug bij de overeen te komen Dienstverleningsovereenkomst (eerste kwartaal 2024). 1d. Het is belangrijk om WerkBedrijf steviger te verbinden met het economisch veld Om passend werk beschikbaar te krijgen voor werkzoekenden is een groot en divers werkgeversnetwerk belangrijk. Bij de beleidsadviseurs Economie van gemeenten zijn er contacten en is veel kennis over ontwikkelingen bij bedrijven aanwezig. Een uitwisseling van informatie en ervaringen en meer samenwerking dragen bij aan de taak van WerkBedrijf om regionaal meer passend werk te behouden en beschikbaar te krijgen voor onze kandidaten. Met UWV wordt reeds gewerkt aan een gezamenlijke werkgeversdienstverlening in onze regio; ook zij kunnen deel uitmaken van een dergelijk regionaal ‘Platform’ Economie. 2a. We gaan uit van het rijksbudget voor Participatie voor uitvoering van de re-integratietaak

Pagina 3 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Raadsvoorstel In de juridische regeling van de MGR (waarvan regionaal WerkBedrijf een module is) hebben we vastgelegd dat het Participatiebudget (het budget voor klassieke re-integratietaken) dat gemeenten van het rijk ontvangen, de basis vormt voor uitvoering van de re-integratietaak door WerkBedrijf. Ondanks het feit dat de re-integratiemiddelen nu in de Algemene Uitkering zijn opgenomen (en in die zin dus vrij besteedbaar zijn), willen we de middelen (waarvan we de omvang met een rekentool kunnen bepalen) blijvend inzetten om de regionale dienstverlening op niveau te behouden voor de taak die we moeten uitvoeren. 2b. De landelijk ontwikkelde rekentool maakt het mogelijk om de omvang van het Participatiebudget op gemeenteniveau te bepalen Aangezien het Participatiebudget sinds 2023 niet meer zichtbaar is in de algemene uitkering van het Rijk, is een landelijke rekentool ontwikkeld om de omvang van de budgetten te kunnen bepalen. De landelijke maatstaven voor bepaling van het Participatiebudget zijn geactualiseerd. Daardoor kunnen we uitgaan van een objectief vastgesteld en realistisch budget, passend bij de te bedienen populatie (aantal bijstandsgerechtigden, aantal loonkostensubsidies, omvang doelgroepenregister etc.). Het budget wordt tweemaal per jaar bijgesteld op basis van de werkelijke gemeentelijke cijfers.

Het model is toekomstbestendig, want het beweegt mee met de landelijke opgave. De uitkomsten van het model zijn in lijn met wat gemeenten daadwerkelijk ontvangen van het rijk. 2c. Gemeenten willen een vergelijkbare omvang van lokale afspraken en lokale dienstverlening door WerkBedrijf behouden We hebben becijferd dat de nieuwe budgettering vanuit het rijk neerkomt op een vergelijkbare lokale dienstverlening van 15% van het Participatiebudget vanaf 2025. Dit was 25% in de oude systematiek. Met 15% behouden gemeenten een vergelijkbare omvang aan lokale afspraken. Er is daarmee geen nadelig effect op de reguliere dienstverlening en dus ook niet op de bedrijfsvoering van WerkBedrijf. 2d. De wijziging in de algemene uitkering van het gemeentefonds voor het taakveld Participatie heeft geen consequenties voor financiering van de andere taken van WerkBedrijf De overige budgetten voor de taken loonkostensubsidies, beschut werk en arbeidsmatige dagbesteding hevelen gemeenten volgens de bestaande afspraken over naar WerkBedrijf. Zie ook ‘Financiën’ voor het overzicht van de diverse over te hevelen budgetten. 2e. Aangezien gemeenten de komende jaren krappe begrotingen hebben, willen wij WerkBedrijf vanaf 2025 een structureel taakstellende bezuiniging opleggen van € 1,2 mln.

De omvang van de bezuiniging is gebaseerd op 5% van het huidige Participatiebudget en leggen we nu in absolute omvang vast vanwege duidelijkheid voor gemeentelijke meerjarige begrotingen. Gemeenten leggen t.z.t. op basis van de rekentool (naar rato) dus minder budget in bij WerkBedrijf. 2f. De kans is groot dat WerkBedrijf vanaf 2025 ook wordt gekort op het rijksbudget voor Begeleiding beschut werk-nieuw Wij willen geen dubbele financiële korting tegelijkertijd bij WerkBedrijf doorvoeren en zullen daarom de rijkskorting (als deze definitief wordt toegepast) in mindering brengen op de bezuiniging. Beide kortingen tegelijkertijd doorvoeren zou te veel impact hebben op de dienstverlening en bedrijfsvoering van WerkBedrijf en daarmee onze ambities in het nieuwe beleidskader in gevaar brengen.

Pagina 4 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Raadsvoorstel 3. Vanwege de relatief grote financiële impact voor de kleinere gemeenten laten we de nieuwe systematiek (de bepaling van het re-integratiebudget in de Algemene Uitkering aan de hand van de rekentool) vanaf 2025 ingaan en compenseert de gemeente Nijmegen de overige gemeenten gedeeltelijk in 2025 en 2026 Gemeente Mook en Middelaar wordt, net als de andere kleinere gemeenten, als gevolg van de nieuwe systematiek geconfronteerd met grote begrotingstekorten. Voor de gemeente Nijmegen geldt een tegengesteld effect: daar ontstaan, ten opzichte van de lopende gemeentelijke meerjarenbegroting, begrotingsoverschotten. Meerjarig hebben gemeenten immers begroot op basis van de oude systematiek. Het jaarlijks Participatiebudget dat gemeente Mook en Middelaar overdraagt wordt, net als bij de andere kleine gemeenten, structureel hoger; het budget dat gemeente Nijmegen overdraagt daalt structureel. In totaliteit blijft het regionaal budget voor WerkBedrijf ongeveer gelijk. We kiezen voor een overgangsperiode van twee jaar (2023 en 2024) voordat we overgaan op de nieuwe financiering, alsmede voor een gedeeltelijke financiële compensatie van Nijmegen aan de regio in 2025 (€ 500.000) en 2026 (€ 250.000). Zo kan gemeente Mook en Middelaar in zijn meerjarenbegroting geleidelijk toegroeien naar de (structureel) verhoogde bijdrage.

Gemeenten hebben de nadrukkelijke wens tot en zien het grote belang van het behoud van de regionale samenwerking en de dienstverlening door WerkBedrijf op een minimaal vergelijkbaar niveau als in de voorafgaande jaren. In bijlage 7 van het Beleidskader is de uitwerking van de nieuwe financieringssystematiek in beeld gebracht, evenals de compensatieregeling van de gemeente Nijmegen. 4. We willen onderzocht zien of de financiële afhankelijkheid van WerkBedrijf van gemeenten kan worden verkleind door alternatieve inkomstenbronnen te verkennen Gemeenten willen dat WerkBedrijf met bijvoorbeeld UWV en andere partijen in de arbeidsmarktregio inventariseert of zij vanuit subsidiekanalen, opdrachten vanuit de markt, etc. nieuwe inkomstenbronnen en aanvullende financiële middelen kan generen.

Kanttekeningen 1c. WerkBedrijf is primair een arbeidsbemiddelingsbedrijf Gemeenten willen het mogelijk maken om de participatie- en activeringstaak bij WerkBedrijf te beleggen via de lokale afspraken. Dit lijkt in tegenspraak met de primaire taak van WerkBedrijf: arbeidsbemiddeling. In het Beleidskader stellen we echter dat arbeidsbemiddeling steeds meer ook mensontwikkeling wordt vanwege de steeds moeilijkere bemiddelbaarheid van onze bijstandsgerechtigden. Door de participatiecoaches vanuit WerkBedrijf lokaal in te zetten, wordt de dienstverlening van WerkBedrijf beter verbonden met lokale dienstverlening. In dat licht bezien past ook de participatie- en activeringstaak bij WerkBedrijf. Vanzelfsprekend gaat een dergelijke lokale afspraak wel ten koste van mogelijkheden voor andere lokale afspraken. 2b. Gemeente Nijmegen legt in 2023 en 2024 meer budget in bij WerkBedrijf dan zij van het rijk ontvangen voor Participatie Vanwege de overgangstermijn van twee jaar die we kiezen, krijgen de kleinere gemeenten de tijd om oplossingen te vinden voor (in een aantal gevallen) omvangrijke begrotingstekorten. Voor Nijmegen geldt dat zij in 2023 en 2024 een hoger budget inleggen dan zij volgens de nieuwe systematiek ontvangt.

Ook de compensatie die de kleinere gemeenten vanuit Nijmegen ontvangen (€ 500.000 in 2025 en € 250.000 in 2026) hebben als doel te groeien naar de nieuwe bijdragen die gemeenten leveren en de omvang van de dienstverlening van WerkBedrijf en daarmee de regionale samenwerking in stand en op peil te houden.

Pagina 5 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Raadsvoorstel 2e. Het opleggen van een bezuiniging heeft impact op de dienstverlening van WerkBedrijf Een geïntensiveerde uitvoering en samenwerking met andere partners in de arbeidsmarktregio, zoals we voorstellen in het nieuwe beleidskader, vraagt een verschuiving van de inzet van WerkBedrijf. Vanwege de accentverschuiving van bedrijfsdienstverlening naar kandidaatsdienstverlening schatten wij (en ook WerkBedrijf na een uitvoeringstoets op het beleidskader) in, dat dit binnen de huidige budgettaire kaders mogelijk is. Een bezuiniging kan dit in gevaar brengen, hoewel een deel van een kostenbesparing mogelijk gevonden kan worden in efficiency, optimalisering werkprocessen etc. We moeten alert blijven op de impact van een bezuiniging, zeker als de korting op het rijksbudget voor Begeleiding beschut werk in 2025 definitief wordt doorgevoerd. We monitoren de impact van een bezuiniging via toekomstige Kaderbrieven en begrotingen van de MGR.

Financiën Het financieel kader van ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ beschrijven we in hoofdstuk V (pag. 22). De MGR/WerkBedrijf voert in opdracht van 6 gemeenten in de regio Nijmegen de arbeidsparticipatie, Wet sociale werkvoorziening, beschut werk en arbeidsmatige dagbesteding uit. Voor Mook en Middelaar voert de MGR/WerkBedrijf de opdracht arbeidsparticipatie, beschut werk en arbeidsmatige dagbesteding uit. De Wet sociale werkvoorziening hebben wij elders belegd. De MGR stelt jaarlijks een meerjarenbegroting op, waar de gemeenteraden hun zienswijze op geven. Op basis van de vastgestelde begroting financieren de regiogemeenten – naar hun gemeentelijke aandeel – de werkzaamheden die de MGR/WerkBedrijf uitvoert. De middelen die wij inzetten voor WerkBedrijf worden gevoed uit Rijksmiddelen. Deze Rijksmiddelen bestaan uit de algemene uitkering (AU) in het gemeentefonds, maar ook uit de integratie-uitkering (IU) Participatie en decentralisatie-uitkeringen. De loonkostensubsidies die door het WerkBedrijf worden ingezet, komen uit het BUIG-budget. Op basis van de jaarlijks circulaires van het rijk in mei en september worden de mutaties op de integratie- en decentralisatie-uitkeringen (na een raadsbesluit) overgeheveld naar het programma. In onderstaande tabel wordt op de diverse onderdelen de dekking vanuit het programma en de relatie met de Rijksuitkering aangegeven.

Tabel: bekostiging en dekking uitvoering WerkBedrijf op onderdelen Onderdeel

Taakveld programma

Rijksuitkering

Toelichting

Participatie

Arbeidsparticipatie

Algemene uitkering Gemeentefonds

Vanaf 2023 maken onderdelen die voorheen in de IU Participatie zaten onderdeel uit van de AU (cluster Participatie). Het gaat om re-integratie klassiek, Wajong en begeleiding regulier. Vanaf 2025 maken we van de door Berenschot ontwikkelde rekentool gebruik om het af te dragen budget aan WerkBedrijf te bepalen.

Arbeidsmatige dagbesteding

Begeleide participatie

Algemene uitkering Gemeentefonds

Arbeidsmatige dagbesteding valt onder de Wet maatschappelijke ondersteuning.

Pagina 6 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Raadsvoorstel Loonkostensubsidie

Inkomensregelingen

Onderdeel BUIG

Voor het BUIG-budget ontvangt de gemeente 3 x per jaar een beschikking. De definitieve beschikking BUIG ontvangt de gemeente pas op 1 oktober van het lopende jaar.

Tabel: budgetten Werk en Inkomen bij WerkBedrijf 2024-2025 gemeente Mook en Middelaar

in € k

in € k

Opmerking

Taakgebied

2024

2025

Participatie

117

124

Bron: begroting MGR 2024-2027

Arbeidsmatige dagbesteding

78

78

Bron: begroting MGR 2024-2027

62

Bron: voorlopige beschikking BUIG 2024. Voor 2025 het bedrag van 2024 aangehouden.

Loonkostensubsidie

62

Uitvoering -

-

-

Na besluitvorming over het Beleidskader door de gemeenteraden in Rijk van Nijmegen in december 2023 kunnen gemeenten een Dienstverleningsovereenkomst voor 2024 en 2025 met de MGR opstellen. Deze leggen we ter vaststelling voor aan het college; Ook geeft het Beleidskader aanleiding het Informatieprotocol van de MGR aan te passen. Dit zal in het tweede kwartaal van 2024 voor een zienswijze aan zowel het college als de Raad worden voorgelegd. Het algemeen bestuur van de MGR is bevoegd het informatieprotocol vast te stellen; Naar aanleiding van het definitief vastgestelde Beleidskader stellen we een uitvoeringsagenda op, zodat we onze beleidsvoornemens ook in de uitvoering borgen (bijv. intensivering samenwerking tussen WerkBedrijf en afdelingen inkomen).

Pagina 7 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Raadsvoorstel

Bijlagen 1. Raadsvoorstel Beleidskader Arbeidsmarkt- en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen, ‘Klaar voor nieuwe kansen!; 2. Beleidskader Arbeidsmarkt- en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen, ‘Klaar voor nieuwe kansen!’; 3. Advies van de Burgeradviesraad gemeente Heumen; 4. Advies van Cliëntenraad Participatiewet gemeente Wijchen; 5. Advies van Adviesraad Sociaal Domein gemeente Beuningen; 6. Advies van Adviesraad Sociaal Domein gemeente Druten; 7. Advies van Cliëntenraad Werk en Inkomen gemeente Berg en Dal; 8. Advies van Cliëntenraad Participatiewet gemeente Nijmegen; 9. Overzicht van adviezen cliëntenraden Rijk van Nijmegen.

Mook, 7 november 2023 Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar,

De gemeentesecretaris drs. W. Mariman

De burgemeester mr. drs. W. Gradisen

Pagina 8 van 8 Beleidskader Arbeidsmarkt en re-integratie 2024-2027 regio Rijk van Nijmegen 'Klaar voor nieuwe kansen'

Beleidskader Arbeidsmarkt- en re-integratie 2024-2027 Regio Rijk van Nijmegen Gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen en Wijchen

oktober 2023

Klaar voor nieuwe kansen!

2

Voorwoord

‘Klaar voor nieuwe kansen!’, het nieuwe arbeidsmarktbeleidskader van het Rijk van Nijmegen In het Rijk van Nijmegen werken gemeenten, regionaal WerkBedrijf, ondernemers, sociale partners/vakbonden, onderwijsaanbieders en het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) sinds 2015 samen om het arbeidsmarktbeleid vorm te geven. Dat heeft mooie resultaten opgeleverd, maar er is altijd ruimte voor verbetering. In dit plan zijn nieuwe richtingen vastgelegd om deze samenwerking te intensiveren en een meer integraal proces te laten worden. Bovendien zijn we niet alleen verantwoordelijk voor het duurzaam begeleiden naar werk, maar ook voor het zinvol vormgeven van dagbesteding en participatie, mocht een stap naar werk (nog) niet mogelijk zijn. Ook daarin kunnen de partners elkaar versterken. Vergeleken met de vorige beleidskaders bevinden we ons nu in een economisch andere tijd. Dit heeft ook zijn weerslag op de arbeidsmarkt in onze regio, het Rijk van Nijmegen. Want op het moment van schrijven is er een schreeuwend tekort aan arbeidskrachten. Dit betekent overigens niet dat de inspanningen in onze regio om mensen naar werk te begeleiden gemakkelijker worden: de groep mensen die nu nog ondersteuning nodig heeft omdat ze niet zelfstandig een baan kunnen vinden, behoeft een veel intensievere begeleiding.

We gaan er vanuit dat dit nieuwe arbeidsmarktbeleidskader de komende jaren houvast geeft om de inwoners van het Rijk van Nijmegen op een goede, doelmatige

“Het hebben van een betaalde baan is ook een bron van eigenwaarde voor veel van onze inwoners”

wijze te ondersteunen bij hun weg naar werk en tegelijkertijd flexibel genoeg is om veranderingen in de conjunctuur op te vangen. Laten we niet vergeten dat betaald werk meer is dan een manier om in je levensonderhoud te voorzien; het hebben van een betaalde baan is ook een bron van eigenwaarde voor veel van onze inwoners. Datzelfde geldt ook voor vrijwilligerswerk en andere participatie-activiteiten. Het is aan ons en de regionale samenwerkingspartners in het Rijk van Nijmegen om zoveel mogelijk mensen in staat te stellen die eigenwaarde te vinden en te behouden. Daar spannen we ons zo veel mogelijk voor in. Pepijn Baneke, wethouder Werk en Inkomen gemeente Heumen oktober 2023

3

Samenvatting Elke vier jaar stellen de gemeenten in het Rijk van Nijmegen een nieuw kader vast voor het arbeidsmarkt- en re-integratiebeleid. Het huidig beleidskader ‘Werk voorop!’ is van kracht tot eind 2023. Ontwikkelingen, gevolgen voor de arbeidsmarkt en ons beleid De afgelopen jaren is de wereld om ons heen veranderd, onder andere door de Coronapandemie en de oorlog in Oekraïne. We hebben te maken met omstandigheden op de arbeidsmarkt die we in jaren niet gezien hebben: een vraag vanuit werkgevers die groter is dan het aanbod. Ook is sprake van een kwalitatieve kloof tussen vraag en aanbod. Deze tweeledige krapte op de arbeidsmarkt baart zorgen, maar biedt ook kansen voor werkzoekenden die tot op heden aan de

“De balans in de dienstverlening van WerkBedrijf verandert van vooral vraaggericht naar meer aanbodgericht”

kant stonden. Onze visie is dat de arbeidsmarkt plaats moet bieden voor iedereen. Werk neemt in het leven van mensen en binnen de samenleving een belangrijke plek in. Je werk maakt deel uit van wie je bent. Het bepaalt mede je identiteit, je plek in de samenleving, hoe je je kunt ontwikkelen, geeft structuur en

beseffen dat iedereen nodig is om de krapte op de arbeids-

doel, en zorgt voor sociale contacten. We creëren kansen

markt aan te pakken. We faciliteren werkgevers bij hun

voor werkzoekenden om zich naar vermogen te ontwikkelen

personeelsvraag door functies aan te passen en hen te

en mee te doen op de arbeidsmarkt. We zetten ons sterker

adviseren over de doorstroming van hun werknemers door

dan voorheen in voor een inclusieve arbeidsmarkt voor

programma’s voor Leven Lang Ontwikkelen te organiseren

iedereen die daaraan kan bijdragen. We zien blijvende kansen

met onderwijsaanbieders. Daardoor komt ruimte vrij voor

voor werkzoekenden die tot op heden niet aan de slag kwamen.

nieuwe werkenden.

Veel werkzoekenden hebben echter te maken met aanvullende

De balans in de dienstverlening door WerkBedrijf verandert

problemen op het vlak van financiën, mentale of fysieke

van vooral vraaggericht (de ondernemer centraal) naar meer

gezondheid. Daarom is het nodig dat we langduriger en op

aanbodgericht (mensontwikkeling), maar altijd in afstemming

meerdere leefdomeinen begeleiding bieden. We zetten hier

met de situatie en de vraag op de arbeidsmarkt. Want onder-

extra op in en investeren in de samenwerking met afdelingen

nemers zijn broodnodig om onze inwoners te laten meedoen

Inkomen en Zorg van gemeenten, zorgaanbieders, sociale

en een plek te geven.

wijk- en buurtteams etc. We bieden om- en nascholing aan in praktische vormen die goed passen bij veel werkzoekenden:

Samenwerking in de arbeidsmarktregio

praktijkleren en programma’s gericht op het aanleren van

De regionale samenwerking in Rijk van Nijmegen kent vele

vaardigheden (skills). We behouden de intensieve inzet op

vormen en partijen. Onderwijs, ondernemers en overheid

zogenoemde focusgroepen: jongeren, mensen met een

vinden elkaar steeds beter. Daarnaast wordt ook boven-

arbeidsbeperking, statushouders en inburgeraars, mensen

regionaal steeds meer én beter samengewerkt. Belangrijk

van 55 jaar en ouder en nieuwe instroom in de bijstand. Voor

is in dit verband de Regionale Tafel Arbeidsmarkt (RTA),

hen zien we nu meer kansen.

een regionale tactische werktafel en netwerk van sociale

Werkgevers nemen steeds meer verantwoordelijkheid om met

partners, onderwijsinstellingen, gemeenten en publieke

inzet van extra scholing en begeleiding een plek te bieden

uitvoeringsorganisaties (Uitvoeringsinstituut Werknemers-

aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook zij

verzekeringen-UWV en WerkBedrijf). Aan de werktafel

4

bespreken partners uitdagingen en kansen op de arbeids-

Onze ambities zijn dus gericht op enerzijds een intensivering

markt, om die beter te laten werken voor mensen die een

van dienstverlening voor werkzoekenden, anderzijds op een

steuntje in de rug nodig hebben om duurzaam aan het werk

verbeterde organisatie en uitvoering van die dienstverlening

te komen en te blijven.

met onze partners in de arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen.

De Groene Metropool Regio (een bovenregionaal samenwerkingsverband van 18 gemeenten in de regio’s Midden-Gelderland

Regionaal WerkBedrijf

en Rijk van Nijmegen) heeft in 2022 vanuit de opgave

Voor regionaal WerkBedrijf, onze belangrijkste partner voor

Productieve Regio (economie en arbeidsmarkt) een Human

de uitvoering van het onderdeel Werk van de Participatiewet,

Capital Agenda opgesteld. Van daaruit is begin 2023 een

gaan we nader in op de accentverschuiving in de dienstver-

Human Capital Akkoord tussen de partners afgesloten voor

lening: een versterkte aanbodgerichte arbeidsbemiddeling.

de periode 2023-2026, waarbinnen vooral de thema’s Leven

In het financieel kader beschrijven we de wijze van bekostiging

Lang Ontwikkelen en Onbenut arbeidspotentieel relevant

van de re-integratietaak van WerkBedrijf voor de komende

zijn voor ons arbeidsmarktbeleid.

vier jaren. De verdeelsystematiek van het gemeentefonds

Gemeenten en partners onder wie UWV, WerkBedrijf en

voor de uitvoering van de re-integratietaak is gewijzigd,

onderwijsaanbieders nemen deel aan projecten voor de

waardoor we het eerder geoormerkte Participatiebudget

genoemde thema’s. De uitvoering van projecten vindt plaats

vanaf 2025 via een objectieve rekentool gaan herleiden uit

in bestaande structuren zoals de Regionale Tafel Arbeidsmarkt,

het gemeentefonds. Daarbij maken de gemeenten een aantal

dan wel rechtstreeks in de reguliere dienstverlening van ons

aanvullende afspraken met elkaar en met WerkBedrijf: over

en onze partners.

o.a. lokale dienstverlening, een compensatieregeling van de gemeente Nijmegen en een bezuiniging op het Participatie-

We zien het als gemeenten als onze opdracht om de samenwerking op de arbeidsmarkt in een overzichtelijke structuur

budget voor WerkBedrijf vanaf 2025.

te brengen en partijen daarin te faciliteren. We sluiten vanuit

Leeswijzer

de RTA aan op de landelijke ontwikkeling ‘uitbreiding

In dit regionale beleidskader schetsen we in de Inleiding

arbeidsmarktdienstverlening’, ingezet vanuit het ministerie

(hoofdstuk I) de aanleiding voor een nieuw beleidskader en

van Szw, die arbeidsmarktregio’s opdraagt toe te werken

ontwikkelingen op mondiaal, landelijk en regionaal niveau.

naar één samenwerkingsverband (voorlopige werktitel:

In hoofdstuk II beschrijven we de maatschappelijke opgaven

regionaal Werkcentrum) in de regio, waarbij de dienstverlening

die we als gemeenten voor ons zien, omdat we in die bredere

aan werkgevers, werkzoekenden én werkenden ‘ontschot’

context het arbeidsmarktbeleid plaatsen, gevolgd door onze

door alle betrokken partijen op de regionale arbeidsmarkt

visie op de arbeidsmarkt. We maken duidelijk wat we vanuit

(sociale partners, UWV en gemeenten) wordt aangeboden.

de visie willen bereiken (missie) en verbinden er ambities aan.

Momenteel wordt dergelijke dienstverlening tijdelijk (tot en

In hoofdstuk III geven we weer wat we gaan doen om de

met 2024) uitgevoerd door het Regionale Mobiliteitsteam

ambities te realiseren, door als eerste concrete beleidslijnen

(RMT). De ervaringen van het RMT worden nadrukkelijk

voor het vergroten van de kwalitatieve en kwantitatieve

meegenomen in de verdere uitwerking van de arbeidsmarkt-

match op de arbeidsmarkt te beschrijven. Vervolgens gaan

dienstverlening.

we in op de manier waarop we de regionale samenwerking met onderwijs en economie gaan versterken. Als derde

In lijn hiermee en vastgelegd in de wet Structuur Uitvoering

beschrijven we hoe we op langere termijn één toegankelijke

Werk en Inkomen, wordt de werkgeversdienstverlening van

en professionele arbeidsmarktdienstverlening in Rijk van

UWV en WerkBedrijf in 2023 ondergebracht in één herkenbaar

Nijmegen organiseren. In hoofdstuk IV gaan we in op onze

werkgeversservicepunt voor de regio. Dit moet leiden tot een

samenwerking met en opdracht aan regionaal WerkBedrijf.

betere vindbaarheid voor werkgevers en meer ontschottings-

Het financieel kader voor de uitvoering van de re-integratie-

mogelijkheden, waardoor instrumenten en voorzieningen

taak door WerkBedrijf vormt het sluitstuk van dit beleidskader

voor werkgevers aangeboden door de ene partij (bijv. voor

(hoofdstuk V).

WW-dienstverlening) ook ingezet kunnen worden door de andere partij (bijv. instrumenten Participatiewet). En daarmee helpen we natuurlijk ook werkzoekenden en werkenden.

5

Inhoudsopgave Voorwoord: ‘Klaar voor nieuwe kansen!’, het nieuwe arbeidsmarktbeleidskader van het Rijk van Nijmegen

Bijlagen

24

3 Bijlage 1: Arbeidsmarktprognose Rijk van Nijmegen,

Samenvatting

4

Leeswijzer

5

I Inleiding

7

Aanleiding

7

Ontwikkelingen arbeidsmarktbeleid

7

Bijlage 3: Toelichting op nieuwe opdrachten aan

Mondiale en landelijke ontwikkelingen

8

gemeenten en komende wetswijzigingen

28

Regionale ontwikkelingen

8

Participatiewet in balans

28

Opdracht aan de arbeidsmarktregio’s

9

Breed Offensief

28

Perspectief op lange termijn naar 2030

9

Wet SUWI en uitbreiding arbeidsmarktinfrastructuur

28

II Visie, missie en ambities

10

Visie

11

Missie

11

Ambities

11

2023-2024 (1 juni 2023)

25

Bijlage 2: Ontwikkeling bijstandsuitkeringen Participatiewet en Ioaw Rijk van Nijmegen

27

Wetsvoorstel ‘Van school naar duurzaam werk’: sluitende aanpak kwetsbare jongeren

29

Bijlage 4: Toelichting op de Focusgroepen

30

Bijlage 5: Schematische weergave van Human Capital III Wat gaan we doen om de ambities te realiseren?

12

Akkoord van de Groene Metropool Regio

kwantitatieve match op de arbeidsmarkt

12

Bijlage 6: Voorbeelden van samenwerking in Rijk van

Dienstverlening aan werkzoekenden

12

Nijmegen en Arnhem/Nijmegen

Dienstverlening aan ondernemers

13

Groene Metropool Regio Arnhem/Nijmegen:

32

Ambitie 1. Vergroten van de kwalitatieve en

Ambitie 2. Versterken van de samenwerking tussen

33

Human Capital Agenda

33

ondernemers, onderwijs en overheden

13

Regionale Tafel Arbeidsmarkt

33

Economie en arbeidsmarktbeleid

13

Regionaal Mobiliteitsteam Rijk van Nijmegen

33

Onderwijs en arbeidsmarktbeleid

14 Bijlage 7: Nieuwe verdeelsystematiek Participatiebudget

Ambitie 3. Organiseren van een toegankelijke arbeidsmarktdienstverlening in Rijk van Nijmegen

15

met toepassing Berenschot-rekentool en compensatieregeling gemeente Nijmegen, 2025 en 2026

IV Belangrijkste partner voor de re-integratietaak: WerkBedrijf

17

V Financieel kader

22

Financiering WerkBedrijf tot en met 2024

22

Financiering WerkBedrijf vanaf 2025

22

6

35

I

Inleiding Aanleiding

Een toekomstbestendige beroepsbevolking realiseren we

De krapte op de arbeidsmarkt is dagelijks nieuws, zoals blijkt

alleen wanneer iedereen in staat is of in staat wordt gesteld

uit bovenstaande krantenkoppen van het afgelopen jaar.

om zich een leven lang te ontwikkelen. Alle reden dus voor

Een krappe arbeidsmarkt heeft veel maatschappelijke

een aanscherping van ons arbeidsmarktbeleid.

gevolgen en beïnvloedt de economische groei. Er zijn wachtlijsten in de zorg en kinderopvang, het onderwijs staat onder

Ontwikkelingen arbeidsmarktbeleid

druk door personeelstekorten, de energietransitie loopt

Arbeidsmarktbeleid gaat over economisch, onderwijs- en

vertraging op, evenals de woningbouw. De verwachting is

sociaal-maatschappelijk beleid. Partijen vanuit deze beleids-

dat de krapte op de arbeidsmarkt nog lange tijd aanblijft.

terreinen moeten actief samenwerken en hun krachten

De vergrijzing zorgt voor een dusdanige vervangingsvraag,

bundelen. De huidige krapte op de arbeidsmarkt vraagt

dat er ook in tijden van economische tegenspoed een krappe

er meer dan ooit om: niemand kan de problemen op de

arbeidsmarkt zal zijn.

arbeidsmarkt alleen oplossen. Voor ons als overheid betekent het dat we beleid en uitvoering op het vlak van

De arbeidsmarkt is volop in beweging. Transities op het gebied

economie, onderwijs en re-integratie met elkaar verbinden

van energie, duurzaamheid, digitalisering en robotisering

en daar met ons arbeidsmarktbeleid zoveel mogelijk op

zorgen voor voortdurende veranderingen in de aard en

aansluiten. Dit komt tot uitdrukking in bijvoorbeeld de

omvang van de werkgelegenheid. Het is essentieel dat de

dienstverlening aan ondernemers, die gericht is op het

beroepsbevolking in staat is om met die veranderingen mee

creëren van werkgelegenheid vanuit zowel economisch als

te bewegen. Een goed geëquipeerde, wendbare en weerbare

sociaal-maatschappelijk perspectief. We werken samen met

beroepsbevolking is een van de belangrijkste sleutels tot

onderwijsaanbieders, die programma’s ontwikkelen vanuit

succes in de ontwikkeling van onze economie, brede welvaart

de mogelijkheden van werkzoekenden en de vraag van werk-

en bestaanszekerheid. Daarbij weten we één ding zeker:

gevers. Zo kunnen we werkzoekenden door middel van werk

we hebben de kwaliteiten van al onze scholieren, studenten,

een beter perspectief en bestaanszekerheid bieden en

werkenden en (potentieel) werkzoekenden nodig. Elk talent telt.

bedrijven ondersteunen bij hun vraag naar arbeidskrachten.

7

Het beleidskader ‘Klaar voor nieuwe kansen!’ volgt op ons

krap. De banengroei valt in 2023 en 2024 lager uit dan in de

vorige beleidskader Werk voorop!, dat van kracht is tot eind

afgelopen twee jaar, door een lagere economische groei

2023. Hierin legden we vast dat we inzetten op een inclusieve

(zelfs een milde recessie in het eerste halfjaar van 2023) en

arbeidsmarkt, waar plaats is voor iedereen en waarbij

aanhoudende personeelskrapte. Voor 2023 verwacht UWV

economische ontwikkelingen worden benut. Zo wilden we met

nog een toename met 1,4%, maar voor 2024 niet meer dan

partners een Human Capital Agenda en programma’s voor

0,5% banengroei. Minder banengroei betekent niet dat de

Leven Lang Ontwikkelen opstellen en uitvoeren. Ook wilden

personeelskrapte verdwijnt. De krapte wordt weliswaar iets

we een integrale, leefdomein-overstijgende aanpak bewerk-

minder, maar blijft aanwezig. Dit komt omdat personeelskrapte

stelligen bij de arbeidsbemiddeling van werkzoekenden.

grotendeels structurele oorzaken heeft zoals vergrijzing,

Daarvan is een deel in de afgelopen periode tot stand gebracht,

ontgroening, deeltijdwerk en de mismatch tussen de vraag

hoewel in de Coronajaren een aantal zaken minder goed kon

naar en het aanbod van personeel.1 We zien naast een

worden uitgevoerd. De huidige omstandigheden vragen om

kwantitatieve een kwalitatieve kloof tussen vraag en aanbod:

een verdere intensivering van onze aanpak, met name waar

het aanbod van werkzoekenden sluit niet aan op de vraag

het de begeleiding en ontwikkeling van werkzoekenden betreft.

van werkgevers. Er is een mismatch op de arbeidsmarkt.

Maar we beginnen niet bij nul; de eerste aanzetten worden al

Daarin zien wij een grote opdracht voor onszelf.

gegeven in onze regio.

Regionale ontwikkelingen

In de onderstaande alinea’s gaan we in op ontwikkelingen

Ook in de arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen zien we

die een relatie hebben met arbeidsmarktvraagstukken en

personeelstekorten en krapte. Sinds medio 2022 is er welis-

die het nieuwe beleidskader (mede) hebben beïnvloed.

waar een lichte daling van het aantal vacatures, waardoor de

Mondiale en landelijke ontwikkelingen

krapte iets is afgenomen. Bovendien is de spanning op de arbeidsmarkt in Rijk van Nijmegen iets lager dan landelijk.

Ten opzichte van de vorige beleidsperiode is de wereld om

Een verklaring hiervoor ligt waarschijnlijk in de werkgelegen-

ons heen veranderd. We hebben een coronapandemie achter

heidsstructuur van Rijk van Nijmegen, waar publieke sectoren

de rug, het klimaat verandert snel en noodzaakt tot transities

als zorg en onderwijs zeer sterk vertegenwoordigd zijn.

op het gebied van o.a. energievoorziening en klimaatadaptatie.

In regio’s waar marktpartijen sterker zijn vertegenwoordigd,

Door oorlogen en (natuur)rampen zijn er grote vluchtelingen-

zijn de personeelstekorten nóg groter.

stromen, ook naar Nederland. De oorlog in Oekraïne leidde

Het UWV verwacht dat de werkgelegenheid in de arbeids-

ook tot sterk stijgende energieprijzen en een in het algemeen

marktregio Rijk van Nijmegen in 2023 verder groeit. Vanaf 2024

sterk stijgende inflatie. Niet alleen energie werd duurder,

komt de werkgelegenheidsgroei in een lagere versnelling

maar ook allerlei andere producten zoals levensmiddelen.

terecht als gevolg van een lagere economische groei en aan-

Voorspellen wordt steeds moeilijker, want de effecten van

houdende personeelstekorten. Hoewel de meeste sectoren,

dergelijk grote ontwikkelingen grijpen in elkaar en hebben

vooral zorg & welzijn, nog een groeiende werkgelegenheid

impact op onze welvaart, bestaanszekerheid en economische

laten zien, krijgen de bouw en industrie te maken met banen-

groei. Als we inzoomen op de arbeidsmarkt zien we dat grote

krimp. Rijk van Nijmegen profiteert van de sterk aanwezige

werkloosheid na de coronapandemie is uitgebleven.

sector zorg & welzijn, waar naar verwachting het aantal banen

De werkloosheid is laag, in juni 2023 is deze 3,5% van de

sterk toeneemt in zowel 2023 als in 2024. Zie ook bijlage 1.

beroepsbevolking. Hiertegenover staat dat de personeelskrapte op de arbeidsmarkt juist groter is dan voorheen.

Sinds maart 2023 is het aantal WW-uitkeringen in Rijk van

In juli 2023 zijn er plm. 440.000 vacatures tegenover plm.

Nijmegen vrijwel stabiel en ligt rond de 2.900 uitkeringen, na

355.000 werklozen.

een sterkere daling in de periode van juni 2022 tot maart 2023.

We hebben te maken met een gespannen arbeidsmarkt waar

De bijstandsuitkeringen in onze regio zijn sinds januari 2021

een enorme vraag naar personeel uit allerlei sectoren en een

tot eind 2022 gedaald van 9.600 naar 8.950 uitkeringen, een

relatief klein aanbod -ook kwalitatief- moeilijk op elkaar aan-

afname van bijna 7%. In de eerste helft van 2023 lijkt het aantal

sluiten. Feitelijk zien we de krapte nu in alle sectoren. De

uitkeringen weer licht te stijgen. Zie een verdere duiding

arbeidsmarkt blijft ook de komende jaren naar verwachting

hiervan in bijlage 2.

1

UWV Arbeidsmarktprognose 2023-2024 (werk.nl)

8

Opdracht aan de arbeidsmarktregio’s

Andere taken die het rijk bij de regio’s belegt zijn de uit-

De Rijksoverheid heeft in het afgelopen decennium het primaat

breiding van de regionale aanpak van de Jeugdwerkloosheid

voor de ondersteuning van kwetsbare werkzoekenden steeds

(wetsvoorstel Van school naar duurzaam werk), de vorming

meer bij (partners in) de arbeidsmarktregio’s gelegd en brengt

van Regionale Mobiliteitsteams, de versterking van een

hen meer en meer in stelling om arbeidsmarktproblematiek

gezamenlijke werkgeversdienstverlening door UWV en

aan te pakken. Gemeenten werken bij deze opdrachten

regionaal WerkBedrijf (tweede helft 2023 in onze regio

intensief samen met ondernemers, vakbonden, onderwijs-

ingevoerd) en de hervorming van de arbeidsmarkt-dienst-

aanbieders en UWV.

verlening (vanaf 2025). We lichten de nieuwe taken en wetgeving toe in bijlage 3.

Met de komst van de wet Banenafspraak in 2015 riep het rijk de arbeidsmarktregio’s op om een samenwerkingsverband van vakbonden, werkgeversorganisaties, UWV en gemeenten op te richten. Dit leidde tot de oprichting van de RTA (in Rijk van Nijmegen uitgebreid met onderwijsinstellingen), die aanvankelijk als opdracht had de Banenafspraak (landelijk 125.000 extra banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in 2026) in onze arbeidsmarktregio te stimuleren. De laatste jaren is de thematiek van de RTA verbreed naar meerdere arbeidsmarktvraagstukken, maar met een continue focus op de doelgroep met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt.

“Duidelijk is dat de vergrijzing in Nederland een structurele oorzaak is voor de krapte”

Perspectief op lange termijn naar 2030

Ook in 2015 is de Participatiewet ingevoerd, waartoe ook

worden van de interventies die nodig zijn. UWV en onder-

mensen met een beperking behoren. De toegang tot de wet

zoeksbureau Panteia hebben eind 2022 een verkennend

Sociale Werkvoorziening2 en de Wajong3 is sindsdien beëindigd

vooronderzoek gedaan naar de arbeidsmarkt in 20304.

respectievelijk begrensd. Een uitgebreide evaluatie van de

Duidelijk is dat de vergrijzing in Nederland een structurele

Participatiewet heeft ertoe geleid dat het ministerie aan-

oorzaak is voor de krapte. Ook de banengroei in het algemeen

passingen in wet- en regelgeving heeft toegezegd. De doel-

en baanmobiliteit zijn oorzaken voor de krapte. Zonder

stelling dat de Participatiewet zou leiden tot -kortweg- een

beleidsinterventies zijn de gevolgen in 2030: fikse wachtlijsten

inclusievere arbeidsmarkt met meer mogelijkheden voor

in de zorg, drie- of vierdaagse lesweken op school, te weinig

mensen met een arbeidsbeperking of mensen met anderszins

windmolens, zonnepanelen en warmtepompen, een maak-

een afstand tot de arbeidsmarkt, is niet behaald. Om die reden

industrie die naar het buitenland verhuist, een hoge werkdruk

is er gewerkt aan een wetsvoorstel Participatiewet in Balans

en ziekteverzuim. Oplossingsrichtingen liggen op het vlak

(invoering vanaf 2025, zoals we nu voorzien) en een wets-

van meer technologie, meer inzet van (arbeids-)migranten,

voorstel Breed Offensief (inmiddels afgerond, invoering in

leven lang ontwikkelen en duurzame inzetbaarheid, onbenut

2023 en 2024). Beide moeten ertoe leiden dat er meer kansen

arbeidspotentieel en bijsturen op de output van het beroeps-

ontstaan voor mensen met een kwetsbare positie op de

onderwijs. Waar dit binnen ons bereik ligt, sluiten we met

arbeidsmarkt.

ons beleid aan op de genoemde oplossingsrichtingen.

Vanwege de historisch grote krapte op de arbeidsmarkt en tekorten in eigenlijk alle sectoren op dit moment, is het van belang te onderzoeken hoe de arbeidsmarkt van de toekomst eruit ziet. Zo kan een betere inschatting gemaakt

wet Sociale Werkvoorziening: wet die regelt dat mensen die door lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen uitsluitend in staat zijn onder aangepaste omstandigheden arbeid te verrichten, kunnen werken op een zo regulier mogelijke en op hun individuele mogelijkheden aangepaste arbeidsplek. 3 Wajong: Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten, die een inkomensvoorziening regelt voor mensen die vóór hun 18e verjaardag arbeidsongeschikt zijn geworden. 4 Arbeidsmarkt in 2030: een vooronderzoek (werk.nl) 2

9

II Visie, missie en ambities waarvan WerkBedrijf Rijk van Nijmegen onderdeel uitmaakt. WerkBedrijf voert namens onze gemeenten deze publieke taak uit.

3. Gemeenten hebben de taak om met partners een Regionaal Mobiliteitsteam te vormen om aan werkgevers, werkzoekenden en werkenden die ondersteuning nodig hebben, aanvullende dienstverlening te bieden In uitvoerende zin is dit een taak van WerkBedrijf, omdat de arbeidsinschakeling Participatiewet daar is belegd. Omdat het gaat over aanvullende dienstverlening -aanvullend op reguliere dienstverlening door partners- door meerdere partijen is de Regionale Tafel Arbeidsmarkt (waarin overheid, ondernemers en onderwijs samenkomen) een (bestuurlijk en tactisch) punt van waaruit wordt gestuurd.

namelijk als gemeenten meerdere maatschappelijke opgaven

4. Gemeenten geven met onderwijsinstellingen uitvoering aan een regionaal programma Vroegtijdig Schoolverlaten en een regionale Aanpak jeugdwerkgelegenheid voor kwetsbare jongeren

en rollen binnen de domeinen Werk, Inkomen, Economie en

We willen de kansengelijkheid voor jongeren met een (risico

Onderwijs, die verklaren met welke partijen en in welke

op) afstand tot de arbeidsmarkt vergroten door hen te

omgeving we samenwerken:

begeleiden bij de overgang van school naar werk en bij het

Alle ontwikkelingen waar we in onze regio mee te maken hebben overziend, is duidelijk dat het arbeidsmarktbeleid in een bredere context geplaatst moet worden. We hebben

behouden van werk bij (dreigende) werkloosheid.

1. Gemeenten hebben de maatschappelijke opgave om bestaanszekerheid te bevorderen voldoende en een voorspelbaar inkomen, een woning, toe-

5. Gemeenten voeren economisch beleid uit en ontwikkelen economische visies en agenda’s in Rijk van Nijmegen

gang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte

Er is steeds meer aandacht voor het ‘human capital’-vraag-

uitgaven. Dit is nodig om mee te kunnen doen in de samen-

stuk in het economisch beleid. Om aantrekkelijk te zijn voor

leving. Voor veel Nederlanders is dit niet vanzelfsprekend en

bedrijven is de aanwezige arbeidsmarkt een doorslaggevende

ontstaan er problematische gevolgen op meerdere levens-

factor. Bedrijven hebben behoefte aan goed opgeleide arbeids-

domeinen. Bestaanszekerheid is een randvoorwaarde voor

krachten op alle niveaus om te blijven concurreren en groeien.

het welzijn van alle mensen en voorkomt deze problematische

Hier raakt economisch beleid aan arbeidsmarktbeleid.

Iedereen heeft recht op bestaanszekerheid: een bestaan met

gevolgen.

5

2. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de arbeidsinschakeling van de wettelijke doelgroep Participatiewet (onder andere bijstandsgerechtigden en niet-uitkeringsgerechtigden)

6. Gemeenten faciliteren meer in het algemeen samenwerking in de regio én bovenregionaal en nemen zelf deel aan samenwerkingsverbanden en initiatieven om de uitdagingen op de arbeidsmarkt aan te pakken

Gemeenten hebben (onder andere) deze wettelijke taak

Zo hebben gemeenten in de regio’s Midden Gelderland en

belegd in een (modulaire) gemeenschappelijke regeling,

Rijk van Nijmegen de Groene Metropool Regio opgericht,

5

Bron: Bestaanszekerheid | Divosa

10

van waaruit o.a. een Human Capital Agenda is opgesteld.

een toegankelijke en professionele arbeidsmarktdienst-

We hebben partijen samengebracht in de Regionale Tafel

verlening voor onze inwoners en ondernemers te realiseren.

Arbeidsmarkt, waar projecten door partijen gezamenlijk worden uitgevoerd. Samenwerking is geen doel op zich, maar

Ambities

onmisbaar om knelpunten op de arbeidsmarkt aan te pakken.

We willen bijdragen aan een inclusieve arbeidsmarkt waar iedereen duurzaam participeert. Vanuit onze maatschappelijke

7. Gemeenten zijn gezamenlijk een relatief grote werkgever in de regio en hebben een verantwoordelijkheid om via hun eigen HR-/personeelsbeleid werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen te bieden

opgaven, visie en missie werken we de komende jaren aan

In onze gemeentelijke organisaties willen we meer mensen

Er staan nog veel mensen aan de kant en tegelijkertijd zijn er

met een afstand tot de arbeidsmarkt een plek bieden. We

veel vacatures. We willen de kwalificaties van werkzoekenden

hebben een voorbeeldfunctie als het gaat om inclusiviteit

beter aan laten sluiten op de vraag van werkgevers. Aan werk-

en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

geverszijde willen we de vraag beïnvloeden en functies

de volgende ambities in onze arbeidsmarktregio:

1. Vergroten van de kwalitatieve en kwantitatieve match op de arbeidsmarkt

geschikt maken. Zo komen meer mensen beschikbaar voor Vanuit de opgaven voor gemeenten komen we tot de volgende visie en missie voor het arbeidsmarktbeleid:

Visie De arbeidsmarkt is er voor iedereen. We creëren kansen voor werkzoekenden om zich naar vermogen te ontwikkelen en mee te doen op de arbeidsmarkt. Veel mensen kunnen dat

het werk dat werkgevers aanbieden.

“Er is een kloof tussen het beschikbare werk en de mogelijkheden van werkzoekenden”

kloof tussen het beschikbare werk en de mogelijkheden van

2. Versterken van de samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid

werkzoekenden. Daarom werken ondernemers, onderwijs-

Om knelpunten op de arbeidsmarkt op te lossen, is samen-

instellingen en overheden in Rijk van Nijmegen samen aan

werking tussen partijen op strategisch/tactisch en operationeel

een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen duurzaam

niveau, met verantwoordelijkheden voor alle partijen, nood-

participeert.

zakelijk. We zijn als gemeenten vooral verantwoordelijk voor

op eigen kracht, maar dat geldt niet voor iedereen. Er is een

Missie

mensen met een bijstandsuitkering of zonder uitkering. Om de krapte op de arbeidsmarkt aan te pakken, is echter