Agendabundel

Door mee te doen aan de Groene Metropoolregio zit je direct aan tafel en kun je meepraten en denken over de ontwikkeling van Mook en Middelaar in een regionaal verband. Een tweede argument om te participeren is de mogelijkheid om te profiteren van de schaalvergroting die deelname met zich meebrengt. Mook en Middelaar is een kleine gemeente met dus ook een klein ambtelijk apparaat. De woningbouwopgave in de gemeente is groot en betekent een zware belasting, zowel ambtelijk als bestuurlijk, voor Mook en Middelaar. Participeren in de Groene Metropoolregio betekent wellicht dat je kunt profiteren van extra capaciteit en kennis en misschien ook extra financiële middelen. Een derde argument is het vergroten van de slagkracht van Mook en Middelaar. Als kleine gemeente sta je vaak achteraan. Door samen op te trekken met een regio kan je samen een vuist maken of een blok vormen om een gemeentelijk of regionaal doel te

Pagina 6 van 9

Zienswijze Regionale agenda 2023-2025 incl. ontwerpbegroting 2023-2025 en jaarstukken 2021 Groene Metropoolregio

Raadsvoorstel bereiken. Een voorbeeld hiervan is het station Mook-Molenhoek. Zonder deelname aan de voormalige Stadsregio Arnhem-Nijmegen was dit station er mogelijk niet geweest. Toelichting speerpunten De regio Arnhem-Nijmegen heeft te maken met een grote verstedelijkingopgave en een tekort aan woningen. Deze opgave zet in op het bieden van voldoende (betaalbare) woningen, voor specifieke doelgroepen en tegelijkertijd verantwoord omgaan met de schaarse ruimte, zodanig dat deze groei het landschap versterkt. Speerpunten 1 en 2: Versnellen van de woningbouw en het verbinden van de ruimtelijke opgaven. Twee belangrijke instrumenten staan centraal; de uitvoering van de Woondeal om op korte termijn de woningbouw te versnellen (met bijvoorbeeld een flexpool die gemeenten ondersteunt met capaciteit) en de Verstedelijkingsstrategie die inzicht geeft in de bouwlocaties van 2030- 2040, rekening houdend met de bouwstenen economie, leefomgeving en mobiliteit. Met het sluiten van een Verstedelijkingsakkoord met Rijk en de provincie zorgen we ervoor dat er ook investeringen naar de regio toe vloeien. Hiervoor ontwikkelen we samen met gemeenten investeringsagenda’s om woningbouwlocaties voor de middellange termijn te faciliteren, waarbij de normale, publiekrechtelijke besluitvorming over plannen en projecten bij gemeenten en provincies onaangetast blijft.

Zienswijze na ontvangst concept-agenda Op 16 juni jl. heeft u besloten om een (geamendeerde) zienswijze te dienen op de concept-regionale agenda. In bijgevoegde zienswijzennota (bijlage 2) is te lezen wat met de zienswijzen van alle gemeenten is gedaan. Voor wat betreft onze zienswijze wordt hierover het volgende opgemerkt. - De duur van de regionale agenda is conform uw verzoek gewijzigd van 3 naar 2 jaar. Daarna zal deze voor 4 jaar worden vastgesteld, waarmee tevens tegemoet is gekomen aan uw verzoek om deze niet te wijzigen voorafgaand of direct volgend op de gemeenteraadsverkiezingen. - U heeft tevens aangegeven dat de stijging van de inwonerbijdrage een punt van aandacht is. Ook hieraan is tegemoet gekomen door de bijdrage voor de opgaven bij te stellen. Zo bedraagt de bijdrage voor de opgave Groene groeiregio vanaf 2023 geen € 1,04 per inwoner per jaar, maar € 0,94. Ook de bijdrage voor de Verbonden regio is iets naar beneden bijgesteld: € 1,49 i.p.v. € 1,51 per inwoner per jaar. Voor wat betreft de motie inzake de adviestermijn voor de regionale agendacommissie (RAC) kan worden opgemerkt dat de Groene Metropoolregio op dit moment bezig is om een wijziging aan te brengen inzake het moment van benaderen van de RAC zodat er meer ruimte ontstaat om advies uit te brengen. Hierover wordt u op korte termijn nader geïnformeerd.

Conclusie deelname aan opgaven Gelet op bovenstaande argumenten wordt voorgesteld deel te nemen aan twee opgaven, te weten de Verbonden regio en Groene Groeiregio.

Kanttekeningen Deelname aan alle vijf de opgaven van de Groene Metropoolregio betekent deelnemen aan een brede samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen gezamenlijk met 18 gemeenten. Mook en Middelaar werkt op een aantal opgaven/speerpunten ook samen in de regio Rijk van Nijmegen en regio Noord(en midden) Limburg. Gelet op de dubbele oriëntatie van onze gemeente is het belangrijk dat wij daarom samenwerken op onderwerpen die voor onze gemeente (onze inwoners en onze ondernemers) van belang zijn en meerwaarde hebben. Dat betekent dat we kritisch zijn op de onderwerpen waarop samengewerkt wordt, waarbij we uiteraard wel loyaal en solidair zijn met onze Pagina 7 van 9

Zienswijze Regionale agenda 2023-2025 incl. ontwerpbegroting 2023-2025 en jaarstukken 2021 Groene Metropoolregio

Raadsvoorstel partners. Dit rechtvaardigt dat Mook en Middelaar niet deelneemt aan alle vijf de opgaven, maar aan twee. Hierbij wordt wel aangetekend dat de opgaven steeds integraler worden, waardoor gedeeltelijke deelname in de toekomst wellicht lastiger wordt.

Duurzaamheid Duurzaamheid speelt een centrale rol binnen ambitie van de samenwerking in de Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen en binnen de verschillende opgaven.

Participatie Alhoewel de regionale agenda vanwege de samenhang tussen de vijf opgaven een uitnodiging is om deel te nemen aan alle vijf de opgaven, is het de bevoegdheid van de deelnemende raden om te beslissen aan welke opgaven zij willen deelnemen.

Financiën Vanwege het feit dat er nu sprake is van een tweejarige agenda is er voor 2023 een bestedingsplan opgesteld, dat u als bijlage 2 aantreft, Hierin staan de activiteiten, kosten en te behalen resultaten voor het komende jaar meer in detail beschreven, zodat u een goed beeld heeft waaraan de middelen worden besteed. Voor Mook en Middelaar zijn de financiële consequenties als volgt: Inwonerbijdragen Opgave Verbonden Regio Opgave Groene groeiregio Regiobureau* TOTAAL inwoneraantal TOTAAL o.b.v inwoneraantal

2023 € 1,49 € 0,94 € 1, 29 € 3,72 7.981 € 29.690

(was 2022) € 1,30 € 0,82 € 1,25 € 3,37 7.900 € 26.600

* De inwonerbijdrage 2023 is gestegen met 2,7% t.o.v. 2022 naar € 2,57. Voor Mook en Middelaar geldt de afspraak dat de inwonerbijdrage voor het Regiobureau 50% bedraagt; Dit vanwege de unieke situatie dat het als enige gemeente gelegen is in de provincie Limburg, waardoor het als enige nietGelderse gemeente o.a. niet altijd gebruik kan maken van investeringen in de regio vanuit de provincie Gelderland. Met voornoemd bedrag is, n.a.v. uw raadsbesluit van 16 jun jl. via de zomerrapportage in de begroting 2023 e.v. rekening gehouden

Communicatie Uitgebreide communicatie over de regionale agenda 2022 vindt plaats door het Regiobureau.

Uitvoering Zoals bij het aangaan van de verstrekte regionale samenwerking is afgesproken, beslissen de 18 gemeenteraden over deelname aan opgaven, de gevraagde middelen en het mandaat dat aan de Pagina 8 van 9

Zienswijze Regionale agenda 2023-2025 incl. ontwerpbegroting 2023-2025 en jaarstukken 2021 Groene Metropoolregio

10 RB Regionale agenda 2023-2024 en opgave-overeenkomsten Groene Metropoolregio

Kon documentRaadsvoorstel RB Regionale agenda 2023-2024 en opgave-overeenkomsten Groene Metropoolregio niet opnemen in de bundel uitvoering wordt meegegeven. Middels uw opdracht aan het college, is het college bevoegd om de opgave-overeenkomsten (bijlagen 5 en 6) te tekenen. Deze zullen daarna naar het bestuur van de Groene Metropoolregio worden verzonden.

Bijlagen 1, Aanbiedingsbrief Regionale agenda 2023-2024 2. Zienswijzenota concept-regionale agenda 3. Bestedingsplan 2023 4. Memo onderbouwing inwonerbijdrage 2023 5. Opgaveovereenkomst Verbonden regio 6. Opgave-overeenkomst Groene groeiregio 7. Concept-raadsbesluit Noot: Voor de Regionale agenda 2023-2024 kunt u klikken op onderstaande link: https://onlinetouch.nl/gmr/regionale-agenda-2023-2024?html=true#

Mook, 11 oktober 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar,

De gemeentesecretaris drs. W. Mariman

Pagina 9 van 9

De burgemeester mr. drs. W. Gradisen

Zienswijze Regionale agenda 2023-2025 incl. ontwerpbegroting 2023-2025 en jaarstukken 2021 Groene Metropoolregio

11 Bijlage 1 . Aanbiedingsbrief agenda 2023 2024 bestedingsplan opgaveovereenkomsten

Kon document Bijlage 1 . Aanbiedingsbrief agenda 2023 2024 bestedingsplan opgaveovereenkomsten niet opnemen in de bundel

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 2

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 3

Verbonden regio

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 4

Productieve regio

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 5

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 6

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 7

Circulaire regio

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 8

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 9

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 10

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 11

Ontspannen regio

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 12

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 13

Groene groeiregio

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 14

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 15

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 16

Kon document Bijlage 3. Def. Bestedingsplan 2023_20220914 niet opnemen in de bundel

Zienswijzenota Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen | 17

13 Bijlage 3. Def. Bestedingsplan 2023_20220914

14 Bijlage 4. Memo Onderbouwing inwonerbijdrage 2023 verbeterde versie

Kon document Bijlage 4. Memo Onderbouwing inwonerbijdrage 2023 verbeterde versie niet opnemen in de bundel

15 Bijlage 5. Opgaveovereenkomst Verbonden regio 2023 -2024

Kon document Bijlage 5. Opgaveovereenkomst Verbonden regio 2023 -2024 niet opnemen in de bundel

16 Bijlage 6. Opgaveovereenkomst Groene Groeiregio 2023 - 2024

Kon document Bijlage 6. Opgaveovereenkomst Groene Groeiregio 2023 - 2024 niet opnemen in de bundel

1 Correctie RB (taalcorrectie) Regionale agenda 2023-2024 en opgave-overeenkomsten Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

Raadsbesluit

Documentnummer Onderwerp

ZM22.03380 Regionale Agenda 2023-2024 en opgave-overeenkomsten Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen

De raad van de gemeente Mook en Middelaar, Gelezen het voorstel van het College van burgemeester en wethouders d.d. 11 oktober 2022 Gelet op het advies van de raadscommissie d.d. 3 november 2022

Besluit: 1. Kennis te nemen van de Regionale Agenda 2023-2024 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. 2. Deel te nemen aan de opgave Verbonden regio en de opgave Groene groeiregio. 3. Aan het college opdracht te geven om daartoe de bijgevoegde twee concept-overeenkomsten af te sluiten en te ondertekenen.

Aldus besloten in zijn openbare vergadering d.d. 10 november 2022 De raad voornoemd,

De griffier

mr. M.A.M. van Arensbergen

Pagina 1 van 1

De voorzitter mr. drs. W. Gradisen

7 Programmabegroting 2023 1 Raadsvoorstel Programmabegroting 2023 (versie raad 2022-11-10)_ondertekend.pdf

Raadsvoorstel

Documentnummer Onderwerp Datum raadsvergadering Raadscommissie Datum raadscommissie Programma Portefeuillehouder

Programmabegroting 2023 10 november 2022 Begroting & Rekening 3 november 2022 n.v.t. A.F. Herings

Programmabegroting 2023 Inleiding Op grond van artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college uw raad een ontwerpbegroting aan voor het komende begrotingsjaar inclusief een meerjarenraming en toelichtingen. Op grond van artikel 191 Gemeentewet wordt aan u gevraagd om de begroting 2023 voor de gemeente Mook en Middelaar, al dan niet gewijzigd, vast te stellen. Voorstel 1. De begroting 2023 vast te stellen conform de ontwerpbegroting; en meer specifiek: a. de mutaties voor ‘bestaand beleid’, groot € 288k, vast te stellen conform de ontwerpbegroting; b. de mutaties voor ‘nieuw beleid, groot € 423k, vast te stellen conform de ontwerpbegroting; c. het investeringsplan 2023 vast te stellen conform de ontwerpbegroting; d. de mutaties in reserves voor 2023 vast te stellen conform de ontwerpbegroting; e. de onroerende zaakbelastingen niet te indexeren; f. de forensen- en hondenbelasting te indexeren met 3,08%; 2. De meerjarenraming 2024-2026 voor kennisgeving aan te nemen. Beoogd effect 1. Uw raad in staat te stellen om de begroting vast te stellen, conform het gestelde in artikel 191 van de Gemeentewet; 2. Uw raad in staat te stellen om het budgetrecht uit te oefenen, inclusief het autoriseren van de nagekomen wijzigingen, het investeringsplan, de mutaties op de reserves en indien van toepassing het dekkingsplan.

Pagina 1 van 3

Programmabegroting 2023 (versie raad 2022-11-10)

Raadsvoorstel

Argumenten 1.1 De raad is het bevoegde gremium. De raad heeft het budgetrecht. De voorgestelde verdeling van de budgetten in de programma’s, de nagekomen wijzigingen in de programmabegroting en indien van toepassing het dekkingsplan moeten geautoriseerd worden door de raad. Het is wenselijk dat uw raad ook het investeringsplan vaststelt. U kunt namelijk aangeven voor welke investeringen een afzonderlijk raadsbesluit is vereist. Ook eventuele mutaties op reserves (ten opzichte van de reeds vastgestelde mutaties) moeten specifiek door uw raad besloten worden. Voorafgaand aan de besluitvorming is een informele avond gepland voor raads- en commissieleden, waarbij een technische toelichting op de Programmabegroting 2023 wordt gegeven. Daarnaast worden ingediende technische vragen en antwoorden hierop behandeld in de commissievergadering van de commissie Begroting en Rekening. Het vaststellen van de belastingtarieven gebeurt in de raadsvergadering van 15 december 2022.

Kanttekeningen 1.1 Geen sluitende meerjarenraming De Programmabegroting 2023 sluit met positief begrotingssaldo voor het jaar 2023, mede door de hogere uitkeringen gemeentefonds naar aanleiding van de septembercirculaire 2022. Ook de jaren 2024 en 2025 sluiten positief af. Alleen het laatste jaar 2026 sluit (fors) negatief af. Dit is met name het gevolg van een veel lagere uitkering uit het gemeentefonds ten opzichte van de voorgaande jaren. Dit is landelijk het geval bij veel gemeenten. Het jaar 2026 wordt ook wel ‘ravijnjaar’ genoemd.

Duurzaamheid Duurzaamheid speelt heden ten dage een belangrijke rol. Niet alleen moet de begroting financieel reëel en structureel sluitend zijn (hetgeen ook het geval is voor het begrotingsjaar 2023), ook is in de Programmabegroting 2023 een programma Toerisme, natuur en duurzaamheid opgenomen. In dit programma kunnen diverse aspecten op het gebied van duurzaamheid worden vermeld.

Financiën In onderstaande tabel vindt u een samenvatting van de opbouw van de begrotingssaldi. Een specificatie en toelichting van de onderliggende posten vindt u terug in de Programmabegroting 2023. Bedragen x € 1.000 Omschrijving

2023

2024

2025

2026

Saldo Zomerrapportage 2022

748 V

672 V

828 V

121 N

Nagekomen mutaties bestaand beleid

288 N

337 N

376 N

311 N

Subtotaal bestaand beleid

460 V

335 V

453 V

432 N

Nagekomen mutaties nieuw beleid

423 N

323 N

323 N

323 N

Begrotingssaldo

37 V

12 V

130 V

755 N

Wettelijk bezien moet in ieder geval begrotingsjaar 2023 reëel en structureel sluitend zijn. Dat is het geval. Het is mogelijk dat de provincie de Programmabegroting 2023 onderwerpt aan een zogenaamd ‘Verdiepingsonderzoek’ voor een hernieuwde uitspraak met betrekking tot wel of niet meerjarig repressief toezicht (is lichtste vorm van toezicht).

Pagina 2 van 3

Programmabegroting 2023

Raadsvoorstel

Communicatie De Programmabegroting 2023 moet op grond van artikel 191, lid 2 Gemeentewet vóór 15 november 2022 aan Gedeputeerde Staten worden gezonden. Enkele gegevens, zoals Informatie voor derden (IV3) en het EMU-saldo worden verstrekt aan het CBS. Voor de inwoners wordt later in het jaar een infographic gemaakt (begroting in één oogopslag).

Uitvoering 18 t/m 26 oktober : Vragenronde; 20 oktober : Technisch toelichting Programmabegroting 2023 (informele avond voor raads- en commissieleden); 26 oktober : Inleveren schriftelijke vragen door fracties bij de griffier; 1 november : Antwoorden van college van b&w op schriftelijke vragen; 3 november : Behandeling in commissie B&R (inclusief technische vragen); 10 november : Behandeling en vaststelling door raad (inclusief algemene beschouwingen); vóór 15 november : Vastgestelde Programmabegroting 2023 versturen naar Provincie en CBS.

Bijlage(n) - Programmabegroting 2023; - Concept raadsbesluit; - Format vragen fracties.

Mook, 18 oktober 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar,

De gemeentesecretaris drs. W. Mariman

Pagina 3 van 3

De burgemeester mr. drs. W. Gradisen

Programmabegroting 2023

1 Bijlage 1 Programmabegroting 2023-2026 (versie raad 2022-11-10).pdf

PROGRAMMABEGROTING 2023 Meerjarenraming 2024 t/m 2026

Versie raad 10 november 2022

Raadhuisplein 6 - Postbus 200 - 6585 ZK Mook - (024) 696 9111 gemeente@mookenmiddelaar.nl - www.mookenmiddelaar.nl

Programmabegroting 2023-2026

Gemeente Mook en Middelaar

PROGRAMMABEGROTING 2023-2026

Foto kaft: prijswinnaar fotowedstrijd 2022

2

Programmabegroting 2023-2026

Inhoudsopgave ALGEMEEN ................................................................................................................5 Voorwoord ........................................................................................................................................6

BEGROTING ...............................................................................................................8 1. BELEIDSBEGROTING ...........................................................................................9 Programmaplan ................................................................................................................................... 10 1.1. Programma Sociale leefomgeving ......................................................................................... 11 1.2. Programma Sociaal Domein .................................................................................................. 15 1.3. Programma Fysieke leefomgeving ......................................................................................... 18 1.4. Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid ................................................................... 22 1.5. Programma Bestuur en organisatie ....................................................................................... 26 1.6. Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen ..................................................................... 28 1.7. Overzicht van de kosten van overhead .................................................................................. 30 1.8. Bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting ...................................................... 32 1.9.

Bedrag voor onvoorzien ......................................................................................................... 34 Paragrafen ............................................................................................................................................ 35 1.10. Paragraaf Lokale heffingen .................................................................................................. 36 1.11. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................... 46 1.12. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................. 56 1.13. Paragraaf Financiering ......................................................................................................... 64 1.14. Paragraaf Bedrijfsvoering ..................................................................................................... 68 1.15. Paragraaf Verbonden partijen .............................................................................................. 71 1.16. Paragraaf Grondbeleid ......................................................................................................... 88 1.17. Paragraaf Informatieveiligheid ............................................................................................. 90

2. FINANCIËLE BEGROTING (INCLUSIEF MEERJARENRAMING) ...................... 91 Overzicht van baten en lasten en toelichting ................................................................................... 92 . 2.1. Overzicht van baten en lasten .............................................................................................. 93 2.2. Financieel overzicht.............................................................................................................. 94 2.3. Begrotingsevenwicht .......................................................................................................... 103 2.4. Overzicht incidentele baten en lasten ................................................................................ 105 2.5. Uitgangspunten en analyse ramingen................................................................................ 106 2.6. Overzicht structurele mutaties reserves ............................................................................. 107 Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting ................................................................... 108 2.7. Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid ................................................................. 109 2.8. Geprognosticeerde balans ................................................................................................. 113 2.9.

Emu-saldo .......................................................................................................................... 114 2.10. Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ...................................................................... 115 2.11. Investeringen .................................................................................................................... 117 2.12. Financiering ...................................................................................................................... 119 2.13. Stand en verloop reserves ............................................................................................... 120 2.14. Stand en verloop voorzieningen ....................................................................................... 123 2.15. Uitgangspunten en analyse financiële positie .................................................................. 126 Overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld ............................................................ 127 2.16. Overzicht van baten en lasten per taakveld ..................................................................... 128

3

Programmabegroting 2023-2026

VASTSTELLINGSBESLUIT.................................................................................... 133 . Vaststellingsbesluit .................................................................................................................... 134

BIJLAGEN .............................................................................................................. 135 Bijlage 1 Beleidsindicatoren ...................................................................................................... 136

4

Programmabegroting 2023-2026

ALGEMEEN

5

Programmabegroting 2023-2026

Voorwoord Samen bouwen aan Mook en Middelaar. Onder deze titel presenteerden wij juni 2022 ons beleidsprogramma voor deze bestuursperiode. Een beleidsprogramma dat recht doet aan de hoofdlijnen waarop de coalitiepartijen in hun akkoord afspraken hebben gemaakt. Het doel is een gemeente te zijn en te blijven waar iedereen kan meedoen, zich thuis voelt en met trots woont. Dit is waar het college van burgemeester en wethouders de komende jaren werk van gaat maken, samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en ons regionale netwerk. Uiteraard beseffen we daarbij dat we leven in snel veranderende tijden waarin zowel gemeente als ook gemeenschap te maken hebben met grote uitdagingen. Bijvoorbeeld de terechte zorgen over stijgende inflatie en energieprijzen, de naweeën rondom Covid-19 en een onzekere toekomst door de oorlog in Oekraïne. Al met al vraagt dit om een stabiele koers vanuit de gemeente met voortzetting van goed bestaand beleid, maar ook om het maken van keuzes zodat we ook in toekomst houvast kunnen bieden aan iedereen in de gemeente. We zetten in 2023 verder in op ondersteuning van inwoners die hulp behoeven. Vanuit het sociaal domein krijgt preventie een belangrijkere rol, bijvoorbeeld door vervolg van de pilot praktijkondersteuner GGZ jeugd waarbij we jongeren met psychische problemen sneller en beter ondersteunen.

Aandachtspunt is eveneens de versterking van het minimabeleid door in 2023 uitvoering te gaan geven aan een nieuw beleid dat zich kenmerkt door verruiming en versoepeling voor inwoners met een (te) laag inkomen. Onze inwoners moeten zich bovendien veilig en thuis voelen. Daarvoor zorgen we door de fysieke leefbaarheid in onze kernen op peil te houden of waar mogelijk verbeteren. Met aandacht voor verkeersveiligheid, bereikbaarheid, meer betaalbare woningen en een optimale inrichting van de openbare ruimte. Bij het duurzaamheidsbeleid zullen we huidige doelstellingen tegen het licht houden zodat er een haalbare en realistische planning komt om toe te werken naar een energie-neutrale gemeente. Vanaf 2023 gaan we werken aan de hand van het nieuwe beleidskader inwonerparticipatie. Hierdoor worden inwoners en ondernemers steeds actiever betrokken door onze gemeente. Dit doen we door inwoners en ondernemers helder en op tijd te informeren, samen naar mogelijkheden te kijken, naar ze te luisteren en hun kennis te benutten. Met deze nieuwe aanpak voor inwonerparticipatie willen we ervoor zorgen dat we samen onze kernen zo goed mogelijk inrichten. Uit het beleidsprogramma blijkt al dat het college de ambitie heeft om op enkele toonaangevende dossiers keuzes te maken en stappen te zetten.

Denk aan de ontwikkeling van de Ecozone (spoorzone) in Molenhoek met speciale aandacht voor de verkeersproblematiek, het project om Plasmolen aantrekkelijker te maken voor ondernemers, inwoners en toeristen, en aan de nieuwbouwlocatie Molenhoek Zuid. Al met al staan we voor de nodige uitdagingen als gemeente en gemeenschap. Het is goed om te kunnen constateren dat we na een financieel moeilijke periode weer een sluitende begroting kunnen presenteren en voorzichtig optimistisch naar de toekomst kijken. Om alle uitdagingen het hoofd te bieden en daarnaast op majeure dossiers daadwerkelijk stappen te kunnen zetten, is een stabiele organisatie vereist. Daar waar we in het verleden al zagen dat de organisatie geen vet op de botten heeft, kiezen we in 2023 voor een gerichte uitbreiding van onze organisatie. We kijken met vertrouwen uit naar aankomend jaar.

6

Programmabegroting 2023-2026 Financieel zien de begrotingssaldi voor 2023 en volgende jaren er als volgt uit: Bedragen x € 1.000 Omschrijving

2023

2024

2025

2026

Saldo Zomerrapportage 2022

748 V

672 V

828 V

121 N

Nagekomen mutaties bestaand beleid

288 N

337 N

376 N

311 N

Subtotaal bestaand beleid

460 V

335 V

453 V

432 N

Nagekomen mutaties nieuw beleid

423 N

323 N

323 N

323 N

Begrotingssaldo

37 V

12 V

130 V

755 N

Voor een nadere toelichting op de nagekomen mutaties verwijzen wij u naar onderdeel ‘2.7 Financiële gevolgen bestaand en nieuw beleid’. In de jaren 2023-2025 is ons begrotingssaldo positief. In 2026 voorzien wij echter een (fors) tekort. Dit tekort wordt verklaard door het feit dat de rijksoverheid een andere manier van bekostigen van gemeenten na 2025 voorziet. Door de ingrepen in de normeringssystematiek van het gemeentefonds ontstaat er vanaf 2026 een financieel ‘ravijn’ voor alle gemeenten van ongeveer € 4 miljard. In de Miljoenennota 2023 reserveert het kabinet € 1 miljard voor het dempen van dit ravijn, maar dit biedt dus nog geen afdoende oplossing. De VNG voert hierover de komende jaren uiteraard intensieve gesprekken met de rijksoverheid. Op dit moment is het voor vrijwel alle gemeenten onmogelijk een sluitende meerjarenraming over 2026 (en verder) te overleggen. In 2023 kiezen wij onder meer voor indexatie van de salarissen van 5% (gesprekken over een nieuwe CAO per 1 januari 2023 zijn nog gaande), verhoging van de energielasten met 70% en gerichte versterking van de personele formatie, waarbij de conclusies uit het ZBB-rapport (Zero Based Budgeting) meegenomen zijn in de gemaakte afweging.

7

Programmabegroting 2023-2026

BEGROTING

8

Programmabegroting 2023-2026

1. BELEIDSBEGROTING

9

Programmabegroting 2023-2026

Programmaplan Deze programmabegroting bestaat uit de volgende vijf programma's:  programma Sociale Leefomgeving;  programma Sociaal Domein;  programma Fysieke leefomgeving;  programma Toerisme, natuur en duurzaamheid;  programma Bestuur en organisatie.

10

Programmabegroting 2023-2026

1.1. Programma Sociale leefomgeving

Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect

De sociale leefbaarheid in onze kernen moet de komende bestuursperiode op niveau blijven. We hebben het dan over onderwerpen als welzijn, volksgezondheid, onderwijs, sport, cultuur, verenigingen, veiligheid en openbare orde. Een gevoel van veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor leefbaarheid. We zullen inwoners zo goed mogelijk beschermen door inzet van toezicht en handhaving en een zo optimaal mogelijk functionerende veiligheidsketen. Voor sport, jeugd en verenigingen zetten we als gemeente daar waar mogelijk in op ondersteuning en wijzen we wijzen inwoners actief op mogelijkheden. Hierbij vinden we het belangrijk om onze jeugd zoveel mogelijk aan het sporten te houden en te krijgen.

Wat gaan we daarvoor doen?

Een veilige gemeente creëren door versterkte ketenregie Inwoners moeten zich in onze gemeente veilig voelen. Het gevoel van veiligheid is subjectief en verschilt van mens tot mens, wat vaak tot uitdrukking komt in bijvoorbeeld de mate waarin mensen zich ’s avonds veilig voelen op straat. In de gemeente Mook en Middelaar kun je ’s avonds veilig over straat lopen, maar er zijn wel aandachtspunten. Zo zijn er gebieden waar inwoners vragen om aandacht voor hangjeugd, slecht verlichte plaatsen, rommel en verloedering. Maar ook parkeeroverlast en verkeersveiligheid zijn regelmatig terugkerende aandachtspunten die wij willen aanpakken. Een veilige gemeente is breder dan toezicht en handhaving. Subjectieve veiligheid wordt onder andere mede bepaald door het jeugd- en jongerenbeleid, het onderhoud van de openbare ruimte en het lokale verkeersbeleid. Een nieuw aspect vormt de sociale veiligheid in dit verhaal. Met de decentralisatie van Rijkstaken naar de gemeente heeft de gemeente ook de problematiek rondom ‘personen met onbegrepen gedrag’ en beschermd wonen op het bordje gekregen. Een thema dat met een minimale politiecapaciteit in onze regio bijzondere aandacht vraagt van onze gemeente, gezien ook onze ligging ten opzichte van onze veiligheidspartners (Politie, Veiligheidsregio en Openbaar Ministerie) in Limburg-Noord en onze zorgpartners in het Rijk van Nijmegen.

Dit vraagt om verdere versterking van ketenregie en aanpak van zorg en veiligheidsthema’s, zowel binnen de gemeente over vakgebieden heen als met de ketenpartners. Richting geven aan de inzet van de politie De politie kent vijf thema’s die richtinggevend zijn voor de inzet, maar zeker niet allesomvattend: - Ondermijning; - High Impact Crime en Cyber crime ; - Terrorisme, radicalisering en polarisatie; - Huiselijk geweld en kindermishandeling; en - Kwetsbare personen.

11

Programmabegroting 2023-2026 In het huidige beleidsplan van de politie is een verdeling van de beschikbare politiesterkte over de basisteams in Limburg opgenomen. Op dit punt wringt de schoen. Vooralsnog is er geen zicht op uitbreiding van politiecapaciteit vanuit de rijksoverheid. Het is tekenend dat bijvoorbeeld ter wille van een snellere inzetbaarheid de basisopleiding voor politiemensen is ingekort van drie naar twee jaar. De krapte in politiecapaciteit wordt overal gevoeld in Limburg. Met name ook binnen het Politie Basisteam Venray-Gennep, omdat het thema van de vergrijzing hier nog sterker speelt dan in andere delen van ons land. Het naleefgedrag vergroten Bewoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Mook en Middelaar mogen van de gemeente verwachten dat er actief en daadkrachtig wordt opgetreden tegen strafbare feiten, maar ook dat wordt geacteerd in geval van onwenselijke situaties. We voeren toezicht- en handhavingsactiviteiten uit met als doelstelling een afname van de criminaliteit en ongewenst gedrag. Deelnemen aan de veiligheidsregio De veiligheidsregio heeft tot doel het bevorderen van een zo optimaal eenduidig en gelijkwaardige dienstverlening op het terrein van veiligheid (brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing) en gezondheid (publieke gezondheidszorg) aan alle burgers in het regionale verzorgingsgebied LimburgNoord.

Voor de regio Limburg-Noord zijn 15 deelnemende gemeenten betrokken: gemeente Mook en Middelaar, Gennep, Bergen, Venray, Horst aan de Maas, Venlo, Beesel, Peel en Maas, Roermond, Weert, Nederweert, Maasgouw, Roerdalen, Leudal en Echt-Susteren. De Veiligheidsregio is voor onze gemeente met al de geboden (specifieke) expertise van grote meerwaarde. Gemeenten leveren een bijdrage gebaseerd op de verdeelsleutel in het gemeentefonds. De grootste (financiële) risico’s lopen de gezamenlijke gemeenten door onbekende gevolgen die niet vooraf te bepalen zijn. De veiligheidsregio’s maken roerige en drukke tijden mee. De brandweerpost Mook en Middelaar is erin geslaagd door middel van een eigen wervingscampagne de afgelopen periode meerdere nieuwe jongere brandweervrijwilligers aan te trekken. Dat is een bijzondere prestatie in een tijd waarin dit bij diverse posten in zowel Noord Limburg als daarbuiten een probleem is. Samenwerken met het RIEC Het RIEC (Regionale Informatie- en Expertise Centrum), waarbij we aangesloten zijn, draagt zorg voor de continuering van samenwerking tussen overheidspartners. De regio Limburg bereidt zich voor om verder te bouwen aan een organisatorisch en financiële stabiele structuur voor de samenwerking in de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

Er is een aantal onderwerpen als versterkingslijnen uitgezet, namelijk: - Integraal inzicht en kennis; - Weerbare overheid; - Ondermijningsdomeinen; - Maatschappelijke weerbaarheid; - Internationaal; - Innovatie. Landelijk vindt er een doorontwikkeling plaats van samenwerkende weerbare overheden naar een weerbare samenleving/ maatschappij. Het RIEC zoekt hierin actief de samenwerking met de publiekeen private partners op.

12

Programmabegroting 2023-2026 Gebruik maken van het ACT! Interventieteam Het ACT! Interventieteam is een intergemeentelijk interventieteam dat zorgt voor een gecoördineerde en integrale aanpak van ondermijning, ondermijnende criminaliteit en complexe handhavings- en overlastzaken. Het team ondersteunt samen met netwerkpartners, zoals de Belastingdienst en het Openbaar Ministerie, de acht gemeenten bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Dit gebeurt door integrale controles uit te voeren in samenwerking met andere partijen. Het ACT! Interventieteam kon in het leven worden geroepen mede dankzij de Regio Deal. Het ACT! Interventieteam van Noord-Limburg en de kwartiermaker ‘aanpak ondermijning’ worden vanaf juli 2020 tot en met december 2023 bekostigd vanuit de Regio Deal Noord-Limburg en vanuit de ‘Versterkingsgelden aanpak ondermijning’ van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De convenantpartners dragen ieder zelf de kosten die de samenwerking met zich meebrengt. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie heeft een grote belangstelling voor de aanpak die binnen Noord Limburg met het Programma Veiligheid in het kader van de Regio Deal tot stand is gebracht.

Het Ministerie heeft aangegeven dat de in hun ogen zeer goede resultaten van het Programma Veiligheid, en het Regionale interventieteam ACT! in het bijzonder, een belangrijk inhoudelijk argument vormen voor het toekennen van een nieuwe Regio Deal voor Noord Limburg in het najaar van 2023 (dus vanaf 2024). Tevens hebben we, in het kader van de Investeringsagenda Noord Limburg voor 2023 en verder, het voordeel mee te kunnen doen aan projecten Veiligheid die allen een relatie hebben met de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Daarbij onder andere de voortzetting en doorontwikkeling van het ACT! Interventieteam. De provincie onderschrijft eveneens het belang van het Programma Veiligheid en de deelname van alle gemeenten in Noord Limburg hieraan geven een meerwaarde. In het kader van de Investeringsagenda is de provincie bereid om daarbij 50% van de kosten voor zijn rekening te nemen. Wat valt onder de aanpak van het ACT! Interventieteam: - Ondermijnende criminaliteit (vanuit het RIEC); - Controles buitengebied; - Arbeidsmigranten; en - Controles vakantieparken en dubieuze panden. De aanpak ondermijning professionaliseren Regionaal brengen we een professionaliseringsslag aan in de aanpak van ondermijning.

Met een betere inzet van bestuursrechtelijke instrumenten en handhavingsacties willen we één weerbare en georganiseerde overheid tegen (georganiseerde) criminaliteit vormen. Zowel door structurele en intensieve samenwerkingen binnen de gemeente als met ketenpartners. De Regio Deal tussen het Rijk en de regio Limburg-Noord biedt een extra impuls voor een integrale en gezamenlijke aanpak met bijbehorende financiering in het aanpakken van ondermijning door de samenwerkende ketenpartners. De Regio Deal tussen het Rijk en de regio Limburg-Noord is een lopend proces. Reguliere en lopende activiteiten op basis van het bestaand beleid worden voortgezet in 2023. Verenigingen en organisaties (financieel) ondersteunen In 2022 hebben een kleine 50 verenigingen en organisaties subsidie ontvangen voor de uitvoering van hun activiteiten. Het kan gaan om professionele activiteiten, zoals jeugdwerk, maatschappelijk werk of dagbesteding. Maar grotendeels betreft het hier vrijwilligersorganisaties op het gebied van kunst en cultuur, sport, inloop en ontmoeting, natuur, gezondheid activiteiten voor ouderen of ondersteuning voor kinderen van ouders met weinig geld. In 2023 gaan wij hiermee door.

13

Programmabegroting 2023-2026 MOVE en Lokaal Sportakkoord uitvoeren MOVE is het sport-, beweeg- en cultuurstimuleringsprogramma van de gemeente Mook en Middelaar. Op verschillende manieren wordt inzet gepleegd om sport en cultuur voor jong en oud mogelijk te maken. We maken hierbij gebruik van de zogenoemde combinatiefunctionarissen. Zo kennen wij onder andere een beweegcoach die speciale beweegactiviteiten voor ouderen aanbiedt. Aanvullend aan MOVE voeren wij het Lokaal Sportakkoord uit. Het Lokaal Sportakkoord is opgesteld tussen gemeente en maatschappelijke partners met het doel dat iedereen kan deelnemen en zich kan ontwikkelen op het gebied van sport, bewegen en cultuur. Met behulp van deze regeling dragen wij financieel bij aan meer activiteiten op het gebied van sport, bewegen, en gezondheid. In 2023 werken wij aan meer verbinding tussen sport, gezondheid en preventie. Onderwijsachterstanden voorkomen en bestrijden De gemeente heeft een wettelijke taak op het gebied van het onderwijsachterstandenbeleid. Dat bestaat onder andere uit het realiseren van een aanbod aan voorschoolse educatie (peutergroepen) voor kinderen met een risico op een ontwikkelingsachterstand, maar ook uit het tot stand brengen van een doorgaande leerlijn en het maken van resultaatafspraken met de kindercentra en scholen voor primair onderwijs. Het voorschoolse aanbod is al enige tijd gerealiseerd.

Ook hebben wij met de educatieve partners het beleid verder vorm gegeven. Daarin zijn afspraken gemaakt over de doorlopende leerlijn, in het bijzonder de overdracht van kinderen van de voorschool naar basisschool. Tevens zijn er vorderingen gemaakt om te kunnen monitoren dat alle kinderen in beeld zijn en ook blijven. Er zijn eerste resultaatafspraken gemaakt die we de komende jaren zullen aanscherpen. Inzicht creëren in de huisvestingsopgaven voor het onderwijs Gemeenten krijgen de wettelijke taak om een integraal huisvestingsprogramma voor de onderwijshuisvesting op te stellen. Ook is het voor de eigen bedrijfsvoering belangrijk om inzicht in de huisvestingsopgaven te krijgen. De actualiteit (duurzaamheid/energie) geeft aan dit thema extra urgentie. Intergemeentelijke samenwerking is mogelijk met Gennep en Bergen. Voor het voorbereiden en opstellen van een Integraal Huisvestingsprogramma zullen we een beroep doen op externe expertise.

Wat mag het kosten?

Bedragen x € 1.000

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

2.000

2.698

2.548

2.461

2.457

2.571

Totaal baten

-247

-309

-288

-213

-188

-188

Saldo baten en lasten

1.753

2.389

2.260

2.248

2.269

2.383

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

-75

-38

-20

0

0

0

1.678

2.351

2.240

2.248

2.269

2.383

Geraamd resultaat

Een cijferanalyse tussen de diverse jaren vindt u terug in de Financiële begroting bij onderdeel '2.2. Financieel overzicht'.

14

Programmabegroting 2023-2026

1.2. Programma Sociaal Domein

Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect

De noodzaak om te zien naar onze inwoners die minder te besteden hebben, is meer dan ooit aanwezig. Iedereen moet kunnen meedoen in onze gemeente. Jeugd en jongeren krijgen de mogelijkheden om zich te ontwikkelen tot verantwoordelijke en zelfstandige burgers. We gaan door op de ingezette koers en zorgen ervoor dat iedereen met recht op zorg en ondersteuning de juiste hulp krijgt, door vroegtijdige signalering van problemen en het inzetten van passende maatregelen. Om deze aanpak te ondersteunen zetten wij in op preventie en betere samenwerking in het hele netwerk van lokale en regionale voorzieningen en op goede communicatie over voorzieningen. Met betrekking tot de opvang van ontheemden zal in de komende periode een groot beroep worden gedaan op de gemeenten. Wij nemen hierin onze verantwoordelijkheid, passend bij de draagkracht van onze gemeenschap en de gemeentelijke organisatie.

Wat gaan we daarvoor doen?

Individuele ondersteuning bieden Inwoners die dit nodig hebben kunnen gebruik maken van individuele ondersteuning. Hierbij kan het gaan om bijvoorbeeld hulp bij opvoeden of opgroeien (jeugdzorg), een aanpassing van de woning of hulp bij het huishouden. Maar ook om zaken als een uitkering, bijzondere bijstand of de mogelijkheid om gebruik te maken van een goede en goedkope zorgverzekering via de gemeente. Inwoners met schulden worden geholpen door een schuldhulpverlener of krijgen hulp bij hun thuisadministratie. Op dit moment zetten wij extra in op onze verbinding met onze netwerkpartners, onder andere door het organiseren van netwerkbijeenkomsten. Dit om ervoor te zorgen dat als inwoners zich bij een netwerkpartner melden met problemen, deze partner als dat nodig is ook snel de ondersteuning vanuit andere netwerkpartners of de gemeente betrekt. Inwoners informeren over de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning Naast de officiële gemeentelijke communicatiekanalen (zoals de gemeentelijke website en TerSprake) is MaasBuren in de afgelopen tijd een steeds grotere rol gaan spelen in de informatievoorziening aan inwoners. MaasBuren is het platform waar inwoners elkaar kunnen vinden voor het leveren van een dienst of hulp. Daarnaast heeft dit platform een sociale kaart met (vrijwel) alle organisaties en initiatieven op het gebied van zorg, ondersteuning en leefbaarheid.

In de agenda worden activiteiten in de gemeente weergegeven. Het platform wordt beheerd door inwoners, met ondersteuning van gemeente Mook en Middelaar. Voor oudere inwoners is er het project ‘Senioren voorbereid’. In dit project worden 75, 80, 85, 90, 95jarige inwoners thuis bezocht door een vrijwillige ouderenadviseur. Deze adviseur informeert de inwoner over diverse organisaties en instellingen in het voorliggend veld voor hulp en ondersteuning. Ook brengen zij het Sociaal Team in beeld. Waar wenselijk worden signalen vanuit de bezoeken gedeeld met de gemeente. Het project wordt gecoördineerd door de gemeente; vrijwilligers geven hier vervolgens uitvoering aan.

15

Programmabegroting 2023-2026

Preventieve voorzieningen aanbieden Preventie is een belangrijk aandachtspunt: voorkomen is beter dan genezen. We bieden meerdere preventieve voorzieningen in onze gemeente waar inwoners kosteloos of tegen een kleine eigen bijdrage gebruik van kunnen maken. Voorbeelden hiervan zijn het Alzheimercafé, activiteiten voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, activiteiten voor en door eenzame jongeren, maatschappelijk werk, bijeenkomsten en groepen voor inwoners met psychische problemen en/of verslavingsproblematiek en hun kinderen, hulp bij (dreigende) schulden. Ook veel verenigingen en organisaties die de gemeente subsidieert bieden activiteiten gericht op preventie. Ontheemden opvangen De gemeente heeft een jaarlijkse taakstelling op het gebied van het huisvesten en opvangen van statushouders. Wij voldoen jaarlijks aan onze taakstelling, mede dankzij de inspanningen van partners als Destion en Vluchtelingenhulp Mook. In 2022 is de Nieuwe Wet Inburgering ingegaan. Nieuwkomers krijgen een integraal traject op het gebied van inburgering aangeboden en een casusregisseur begeleidt het inburgeringsproces. Deze casusregie hebben wij ingekocht bij de gemeente Nijmegen. In 2023 zal onze taakstelling toenemen en gaan we meer statushouders huisvesten.

Dit heeft (financiële) gevolgen voor meerdere beleidsterreinen zoals volkshuisvesting, (bijzondere) bijstandsuitkeringen, inburgering, re-integratie, gezondheid enzovoorts. Naast de opvang van statushouders, bieden wij in recreatiewoningen onderdak aan enkele Oekraïense vluchtelingengezinnen. Via onder meer de Veiligheidsregio blijven wij aangesloten bij (landelijke) ontwikkelingen met betrekking tot de opvang van ontheemden (en de rol van gemeenten hierin). Bestrijden armoede Door de gestegen energiekosten en stijgende prijzen hebben steeds meer inwoners moeite met rondkomen. Voor de inwoners met een minimuminkomen hebben wij verschillende ondersteuningsmogelijkheden vanuit ons huidige minimabeleid. Ook hebben wij in 2022 de mogelijkheid gekregen om aan deze doelgroep een energietoeslag toe te kennen. Maar mogelijk vragen de veranderde omstandigheden om andere maatregelen of een uitbreiding van de huidige doelgroep. Daarom evalueren wij begin 2023 ons huidige minimabeleid en stellen wij een nieuwe nota minimabeleid op. Direct er-op-af bij dreigende schulden We verwachten een groter beroep op professionele Schuldhulpverlening omdat er meer mensen problematische schulden zullen krijgen. Bij betalingsachterstanden ontvangen wij een signaal van bijvoorbeeld de energiemaatschappij of de woningcorporatie.

Deze inwoners sturen wij een brief om ze te wijzen op ons aanbod aan schuldhulpverlening, budgetadvies en hulp bij thuisadministratie. Onze huidige aanpak leidt niet tot meer inwoners die (op tijd) hulp zoeken. We moeten daar een andere methodiek in gaan zetten die vraagt om meer professionele inzet. Voor deze maatregelen verwachten we ongeveer € 25k aan extra personele kosten nodig te hebben. Voorbereidingen treffen decentralisatie Beschermd Wonen Centrumgemeente Nijmegen voert beschermd wonen uit voor de gemeenten in regio Nijmegen en regio Rivierenland. Het Rijk wil deze uitvoering decentraliseren, waarbij alle gemeenten hier zelf budget voor ontvangen. Deze decentralisatie is meerdere keren uitgesteld en staat nu op de agenda voor het jaar 2024. Dit betekent dat we in 2023 de laatste voorbereidingen kunnen treffen. De gemeenten in de regio’s Nijmegen en Rivierenland blijven samen het beschermd wonen organiseren. Wat wel verandert is als iemand thuis kan wonen. Dan kunnen gemeenten er op termijn voor kiezen dat zelf te gaan organiseren.

16

Programmabegroting 2023-2026 Speciaal voor herstel, ontwikkelen we de zorgsoort ‘beschermd thuis’. Inwoners die beschermd huis wonen, doen dit zelfstandig met hulp op afroep. Deze manier van wonen heeft twee functies; herstel bij beschermd wonen en het voorkomen van beschermd wonen. Iedere gemeente onderzoekt de komende jaren of dit ook kan in de eigen gemeente. Praktijkondersteuner GGZ Jeugd inzetten In 2022 zijn we gestart met de inzet van een praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg (POH GGZ Jeugd) bij de huisartsen, die zich richt op jeugdigen. Doel van deze inzet is een betere en sneller ondersteuning van jeugd en jongeren met psychische problemen, maar ook het terugdringen van de kosten van professionele GGZ. In de begroting is de POH GGZ Jeugd als pilot opgenomen t/m 2024. Pilot Wijk GGD uitvoeren Om de lokale ondersteuning van inwoners met een psychische kwetsbaarheid en/of onbegrepen gedrag te verbeteren en de sociale veiligheid te vergroten is in het voorjaar van 2022 een pilot gestart met de naam ‘Wijk GGD’. Dit wordt uitgevoerd door de GGD in samenwerking met ervaringsdeskundigen. Het betreft twee medewerkers die gezamenlijk in totaal twaalf uur per week beschikbaar zijn voor onze gemeente en lokaal werken.

Zij zorgen voor meer kennis op lokaal niveau over psychische kwetsbaarheid, meer verbinding met en samenwerking tussen lokale en regionale partners en zij kunnen ook op individueel niveau inwoners (en hun omgeving) begeleiden. De pilot loopt tot eind 2022. Voor deze pilot hebben wij subsidie ontvangen van ZonMw. Aangezien acht maanden een relatief korte periode betreft om de beoogde effecten te realiseren, is er baat bij verlenging van de pilot. De verwachte jaarlijkse kosten zullen naar verwachting gefinancierd kunnen worden vanuit middelen die centrumgemeente Nijmegen hiervoor beschikbaar stelt.

Wat mag het kosten?

Bedragen x € 1.000

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

6.287

6.580

6.525

6.492

6.502

6.472

Totaal baten

-1.911

-1.563

-1.628

-1.630

-1.623

-1.625

Saldo baten en lasten

4.376

5.017

4.897

4.862

4.879

4.846

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

0

0

0

0

0

0

4.376

5.017

4.897

4.862

4.879

4.846

Geraamd resultaat

Een cijferanalyse tussen de diverse jaren vindt u terug in de Financiële begroting bij onderdeel '2.2. Financieel overzicht'.

17

Programmabegroting 2023-2026

1.3. Programma Fysieke leefomgeving

Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect

De leefbaarheid in de kernen staat centraal en wordt de komende periode waar mogelijk versterkt. Dat gebeurt vanuit het programma sociale leefomgeving, maar wordt tevens meegenomen in de fysieke leefomgeving. Beide zijn componenten voor het ervaren van een betere leefomgeving. Wij bouwen woningen voor alle doelgroepen waardoor de woningnood in de regio en tevens voor eigen inwoners wordt verminderd. Daarvoor worden enkele grotere locaties ingevuld, maar ook kleinere initiatieven blijven mogelijk. Bereikbaarheid, duurzaamheid en verkeersveiligheid zijn belangrijke thema’s bij het vormgeven van de fysieke leefomgeving. Voor een optimale inrichting van de openbare ruimte moet de balans tussen alle thema’s worden gevonden. Dat geldt zowel voor de bestaande situatie als voor nieuw in te richten locaties.

Wat gaan we daarvoor doen?

(Mee)werken aan bouw- en infrastructurele projecten Wij geven medewerking aan diverse woningbouw- en infrastructurele projecten die bijdragen aan de leefbaarheid in onze gemeente. Het gaat om in ontwikkeling of aanbouw zijnde grote(re) woningbouwprojecten als Molenhoek Zuid, Middelweg 100 in Molenhoek en Groesbeekseweg 19 in Mook. Daarnaast is en blijft er ook ruimte voor kleinere particuliere initiatieven. Afgelopen periode hebben we de infrastructuur van het project Hart van Mook afgerond. Recent is ook de provinciale subsidie voor de inrichting definitief vastgesteld op het maximale bedrag. De herinrichting van de Komingang Mook aan de Groesbeekseweg en de Pastoorsdijk in Plasmolen zijn gerealiseerd. Daarnaast hebben we enkele herinrichtingsprojecten voorbereid die de komende periode in uitvoering kunnen gaan, zoals de Generaal Gavinstraat, de Stationsstraat en de provinciale weg N271 bij Plasmolen. Realiseren van (betaalbare) woningen Wij realiseren woningen in overeenstemming met de woondeal in de regio Arnhem Nijmegen. Daarbij wordt gebouwd voor alle doelgroepen. Met woningstichting Destion wordt nauw samengewerkt en zijn prestatieafspraken gemaakt om huisvesting voor de diverse doelgroepen beschikbaar te houden en te maken. Als direct gevolg van de oorlog in Oekraïne verrichten wij een verkenning naar huisvesting van Oekraïense vluchtelingen.

Deze huisvesting is voor een periode van 10 tot 15 jaar. Deze huisvesting is in een intensief traject met woningstichting Destion onderzocht. De financiële haalbaarheid is afhankelijk van middelen van de Rijksoverheid. Daarnaast vertragen technische beperkingen (capaciteitsproblemen bijvoorbeeld bij energieaansluitingen) een mogelijk snelle toekomstige uitvoer. Bij doorgang van dit project, gaan wij in 2023 op de aangewezen locatie(s) een passend participatietraject doorlopen en de plannen uitwerken en realiseren.

18

Programmabegroting 2023-2026 Invoeren Omgevingswet Een belangrijke ontwikkeling is de invoering van de Omgevingswet die volgens de huidige planning op 1 juli 2023 in werking treedt. In den lande is nog steeds discussie over het moment van inwerkingtreding. Vooral de digitale systemen (het Digitale Stelsel Omgevingswet) zijn nog niet gereed, terwijl deze van essentieel belang zijn voor de invoering van de wet. Vanaf het moment van inwerkingtreding gaan we werken met de nieuwe instrumenten die deze wet geeft. In voorbereiding op deze wet hebben we een nieuw vergunningensysteem ingevoerd. Hiermee kunnen wij meldingen en vergunningen op grond van de Omgevingswet ontvangen en verlenen. Met inwerkingtreding van de Omgevingswet worden enkele provinciale taken op het gebied van bodem naar de gemeenten overgeheveld. Deze taken worden gezamenlijk ingevuld in RUD-verband. Opstellen omgevingsvisie In 2023 ligt de nadruk op het opstellen van een gemeentebrede omgevingsvisie. Hierbij speelt participatie een belangrijke rol. Deze visie moet voor 1 januari 2024 zijn vastgesteld. De Omgevingswet beoogt een integrale afweging van alle relevante zaken in verband met de fysieke leefomgeving. Dat houdt in dat we in de omgevingsvisie niet alleen onze geldende structuurvisies actualiseren, maar dat we ook onderdelen opnemen als woonvisie en een visie op ontwikkellocaties.

Ons uitgangspunt hierbij is dat we zoveel mogelijk uitgaan van bestaand beleid. Onderdeel van de nieuwe omgevingsvisie is een visie op de Cuijksesteeg. Aan de ene kant speelt hierbij de woningbouwontwikkeling van Molenhoek Zuid een rol vanwege de verplaatsing van het volkstuinencomplex. Aan de andere kant omdat we gronden aan de Cuijksesteeg voor toekomstige woningbouw in beeld hebben.

Molenhoek Zuid In het projectgebied van Molenhoek Zuid bezit de gemeente grond (het volkstuinencomplex). Samen met 3 ontwikkelaars die de overige grondposities in het gebied hebben, is een gebiedsvisie opgesteld voor de ontwikkeling van een woonwijk van ongeveer 250 woningen. De gebiedsvisie is op 10 maart 2022 door de raad vastgesteld. Inmiddels is de bestemmingsplanprocedure gestart met als doel vaststelling eind 2022 / begin 2023. Vervolgens kan de projectontwikkelaar in 2023 starten met de voorbereiding op de uitvoering. Uitgangspunt is een woonwijk te creëren met een gevarieerd en betaalbaar woonprogramma in aansluiting op de uitgangspunten van de Woondeal in de regio Arnhem Nijmegen. Werken aan herinrichting In 2023 koppelen we het hemelwater van de Stationsstraat en het Paterserf af van het riool om de wateroverlast in de Stationsstraat nabij de Rijksweg (op het laagste gedeelte) te verminderen. Hierbij brengen we een infiltratievoorziening aan in het grasveld naast de Kerk aan de Stationsstraat. Het afkoppelen combineren we met het herinrichten van de nu onverharde parkeer-trottoirstrook op de Stationsstraat. Een verbetering voor de voetgangers ter plaatse, maar ook voor de route van en naar het station. Ook zorgen we – na een intensief traject met aanwonenden - voor herinrichting van de Generaal Gavinstraat in Mook.

Verbeteren bereikbaarheid en verkeersveiligheid In 2023 geven we verder uitvoering aan het Mobiliteitsplan 2021. Met aandacht voor het in stand houden en verbeteren van het openbaar vervoer en voor het beheer en onderhoud van de bestaande infrastructuur. Specifiek wordt het komende jaar onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor herinrichting van de Witteweg in Plasmolen, al dan niet in samenhang met project Proef Plasmolen. 19

Programmabegroting 2023-2026

Daarnaast blijft de gemeente vanuit haar participerende rol betrokken bij de uitvoeringsplannen die Provincie Limburg heeft voor herinrichting van de N271 Plasmolen met alle aanpalende onderdelen om de entree van onze gemeente te verfraaien. Ook gaan we het uitvoeringsprogramma Ecozone Molenhoek verder uitwerken. Eind 2022 levert het onderzoeksbureau - na het doorlopen participatietraject - het lokale verkeersonderzoek A73-Groesbeek op. In 2023 gaan we aan de slag met de vervolgstappen. In samenwerking met regionale partners, zoals ook bij het verkeersonderzoek Zuidflank van Nijmegen, bereiden we mogelijkheden en oplossingen voor binnen en buiten onze gemeentegrenzen. Regionaal werken we samen binnen Trendsportal/RMO (Regionaal Mobiliteitsoverleg) Noord-Limburg en in de Groene Metropoolregio op het onderdeel ‘Verbonden Regio’. Op de betreffende mobiliteitsthema’s wordt met de regio afgestemd en waar mogelijk samengewerkt met als doel een zo groot mogelijke synergie van mobiliteit. Openbare ruimte op orde houden Voor de openbare ruimte bestaan diverse beheersplannen voor de onderdelen van het maatschappelijk vastgoed in de openbare ruimte. Op die manier houden we wegen, riolering, openbare verlichting, speeltoestellen en -terreinen en civieltechnische kunstwerken als bruggen en viaducten in stand. Het onderhoud hieraan is op orde.

De speelterreinen zijn het afgelopen jaar onder handen genomen en waar nodig zijn toestellen vervangen. Daar waar herinrichtingsprojecten plaatsvinden, bijvoorbeeld herinrichting Witteweg mede in het kader van de verkeersveiligheid, nemen we onderhoud integraal mee. Voor het openbaar groen actualiseren we het Groenbeheersplan. Hierbij pakken we ook, waar dat wenselijk is, renovatieprojecten op, zoals bijvoorbeeld bij de Singel in Molenhoek is gebeurd. Met het onderhoud streven we naar het in stand houden en versterken van biodiversiteit waarbij verkeersveiligheid niet in het gedrang mag komen. Het verzorgen van toezicht en handhaving Het milieu- en bouwtoezicht zijn regionaal georganiseerd. De wettelijke milieutaken zijn bij de Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord (RUD LN) ondergebracht. Medewerkers zijn bij de aangesloten gemeenten in dienst en verrichten van daaruit hun toezichtstaken. In 2021 heeft de landelijke overheid het functioneren van de omgevingsdiensten, waartoe de RUD LN ook behoort, laten onderzoeken. Het Rijk, VNG, IPO en ODNL komen met een bestuurlijk programma voor verbeteringen in het stelsel van de Omgevingsdiensten. Vooruitlopend hierop worden maatregelen voorgesteld waarmee de RUD LN als effectieve netwerkorganisatie wordt versterkt.

Hierdoor zullen de kosten voor de RUD LN het komende jaar (eenmalig) beperkt toenemen (zie hiervoor ook onderdeel ‘1.15 Paragraaf verbonden partijen’).

20

Programmabegroting 2023-2026

Wat mag het kosten?

Bedragen x € 1.000

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Totaal lasten

1.752

2.125

2.144

2.144

2.144

2.144

Totaal baten

-1.038

-743

-770

-770

-770

-770

714

1.382

1.374

1.374

1.374

1.374

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

-87

-159

-57

-57

-57

-57

Geraamd resultaat

627

1.223

1.317

1.317

1.317

1.317

Saldo baten en lasten

Een cijferanalyse tussen de diverse jaren vindt u terug in de Financiële begroting bij onderdeel '2.2. Financieel overzicht'.

21

Programmabegroting 2023-2026

1.4. Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid

Doelstelling / beoogd maatschappelijk effect

Wij willen toerisme en recreatie kwalitatief naar een hoger niveau tillen in regionale samenwerking en met onze eigen ondernemers. Bewoners en ondernemers hebben hierin een gemeenschappelijk belang en respecteren overige belangen van elkaar. Initiatieven voor kunst en cultuur worden waar mogelijk ondersteund. Gestreefd wordt naar een optimale leefomgeving op het gebied van natuur, milieu en duurzaamheid. Op het gebied van duurzaamheid wordt een realistische planning gemaakt om uiteindelijk als gemeente energie-neutraal te kunnen zijn. De daadwerkelijk te zetten stappen zijn afhankelijk van beschikbare subsidies en budgetten.