Agendabundel

Bundel - Raadsinformatieavond van 25 januari 2024 Agenda bijlagen Agenda Raadsinformatieavond 25 januari 2024 1 19:30 - Opening 2 19:31 - Vaststellen agenda d.d. 25 januari 2023 Status: vaststellen Raadsvoorstel RIA Integraal Preventieplan Bijlage 1. Raadsmemo Integraal Preventieplan brede SPUK ondertekend Bijlage 2. Integraal Preventieplan Mook en Middelaar 3 19:32 - Vaststellen verslag Raadsinformatieavond d.d. 16 november 2023 status: vaststellen Concept_verslag_Raadsinformatieavond_16_november_2023 4 19:33 - Welkom en inleiding Integraal preventieplan De raad is eerder via een memo geïnformeerd over het proces en de inhoud van het Integraal Preventieplan. In de memo is aangeboden een toelichting te geven op het Preventieplan indien de raad dit zou willen. De raad heeft aangegeven hiervan gebruik te willen maken. Tijdens deze raadsinformatieavond zullen het GALA plan, het Sport- en Beweegakkoord, IZA en de financiën terugkomen. 5 19:43 - Interactief deel - Cijfers Mook en Middelaar 6 19:58 - Presentatie Integraal preventieplan 7 20:43 - Sluiting en conceptverslag

Agenda Raadsinformatieavond Subtitel Datum Tijd Locatie Voorzitter

1

Integraal preventieplan 25-01-2024 19:30 - 20:44 Raadzaal J.E.M. Mulders

Opening

19:30

2 19:31

3 19:32

4 19:33

5

Vaststellen agenda d.d. 25 januari 2023 Status: vaststellen Vaststellen verslag Raadsinformatieavond d.d. 16 november 2023 status: vaststellen Welkom en inleiding Integraal preventieplan De raad is eerder via een memo geïnformeerd over het proces en de inhoud van het Integraal Preventieplan. In de memo is aangeboden een toelichting te geven op het Preventieplan indien de raad dit zou willen. De raad heeft aangegeven hiervan gebruik te willen maken. Tijdens deze raadsinformatieavond zullen het GALA plan, het Sporten Beweegakkoord, IZA en de financiën terugkomen. Interactief deel - Cijfers Mook en Middelaar

19:43

6

Presentatie Integraal preventieplan

19:58

7 20:43

Sluiting en conceptverslag

Documentnummer Onderwerp Datum raadsinformatieavond

ZM23.03016 Raadsinformatieavond Integraal Preventieplan 25 januari 2024

Programma Portefeuillehouder

Sociale leefomgeving F.N. Dillerop

Voorstel Raadsinformatieavond Integraal Preventieplan Inleiding De raad is eerder via een memo geïnformeerd over het proces en de inhoud van het Integraal Preventieplan. In de memo hebben we aangeboden een toelichting te geven op het Preventieplan indien de raad dit zou willen. Zij hebben aangegeven hiervan gebruik te willen maken. Tijdens de raadsinformatieavond willen we het GALA plan, het Sport- en Beweegakkoord, IZA en de financiën laten terugkomen. Raadsinformatieavond Een toelichting op het Integraal Preventieplan tijdens de raadsinformatieavond d.d. 25 januari 2024. Beoogd effect De raad te informeren over het proces en de inhoud van het Integraal Preventieplan.

Pagina 1 van 3

Raadsinformatieavond Integraal Preventieplan

Voorstel raadsinformatieavond Toelichting onderwerp In 2023 hebben we het Integraal Preventieplan opgesteld naar aanleiding van de brede SPUK. Binnen het Preventieplan is ook het Sport- en Beweegakkoord opgenomen. In het preventieplan leggen we de verbinding tussen sport, bewegen, gezondheid, preventie en de sociale basis. De verbreding naar preventie en gezondheid is in lijn met landelijke ontwikkelingen. Naast het GALA akkoord, zijn er ook in het Integraal Zorgakkoord 2022 (IZA) afspraken gemaakt over preventie. Beide akkoorden vragen extra aandacht voor het terugdringen van vermijdbare gezondheidsverschillen bij kwetsbare groepen. Opzet en werkvorm De opzet van de avond zal bestaan uit een interactief en een informerend gedeelte. Het idee is als volgt: 1. Welkom en inleiding i. Hierin bespreken we de agenda van de avond en stellen we ons voor. Op de agenda staat het GALA plan, Sport- en Beweegakkoord, IZA, financiën. 2. Interactief gedeelte a. Om een indruk te krijgen van de groep starten we informeel: hoe staan de raadsleden zelf ten overstaande van dit onderwerp? Hebben zij affiniteit met sporten en bewegen, hoe kijken zij naar het thema gezondheid? b. We duiken in de cijfers waarbij de aanwezigen inzicht krijgen in hoe Mook en Middelaar ervoor staat.

We doen dit interactief waarbij de aanwezigen mogen ‘quizzen’: aan de hand van twee cijfers mogen zij kiezen welke cijfer zij denken dat het is, daarna geven we het antwoord. 3. Informatief gedeelte i. Toelichting op het Preventieplan en het Sport- en beweegakkoord door middel van een presentatie. We beginnen met het informeren over de landelijke ontwikkelingen, daarna de lokale vertaling naar Mook & Middelaar (ons GALA plan). ii. In de presentatie komen ook onze ambities terug in relatie tot het beschikbare budget. iii. Toelichting op hoe we verder gaan. Financiën N.v.t. Informatie ter voorbereiding voor de raad De raad is eerder geïnformeerd via een memo over het proces en in het kort de inhoud. Het is niet nodig om aanvullend voorbereidingen te treffen, tijdens de avond gaan we verder in op de inhoud van het plan. Rol van de inwoner Geïnteresseerde inwoners zijn welkom om mee te luisteren en eventueel ook vragen te stellen. Ze mogen ook meedoen met het ‘quizzen’ bij de cijfers als zij dit willen. Communicatie Voor de avond worden de raads- en commissieleden uitgenodigd. Geïnteresseerde inwoners zijn welkom. Locatie De raadszaal.

Pagina 2 van 3

Raadsinformatieavond Integraal Preventieplan

Voorstel raadsinformatieavond Verdere planning behandeling onderwerp N.v.t.

Bijlage(n) - Bijlage 1 – Raadsmemo Integraal Preventieplan d.d. 7 november 2023 - Bijlage 2 - Integraal Preventieplan

Mook, 16 januari 2024 Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar,

De gemeentesecretaris, drs. W. Mariman

De burgemeester, mr. drs. W. Gradisen

Pagina 3 van 3

Raadsinformatieavond Integraal Preventieplan

Raadsmemo Postadres: Postbus 200, 6585 ZK MOOK Bezoekadres: Raadhuisplein 6 Mook Telefoon: (024) 696 91 11 Fax: (024) 696 19 39 E-mail: gemeente@mookenmiddelaar.nl Internet: www.mookenmiddelaar.nl Aan: Van: Portefeuillehouder: Afdeling: Doc.-Nr: Datum: Onderwerp:

Gemeenteraad College van B&W F.N. Dillerop Sociaal CM23.2455 7 november 2023 Integraal Preventieplan naar aanleiding van de brede SPUK

Geachte leden van de gemeenteraad, Aanloop en doelstelling brede SPUK Op 14 december 2022 is het Hoofdlijnen Sportakkoord II “Sport versterkt” ondertekend door minister Conny Helder van Langdurige zorg en Sport, NOC*NSF, Platform Ondernemers in de Sport (POS), VNG en VSG. Het Sportakkoord II borduurt verder op het Sportakkoord I en legt de nadruk op de verbinding met het GALA (Gezonde en Actieve Leefstijl Akkoord), het IZA (Integraal Zorg Akkoord), het programma School & omgeving en de Maatschappelijke Diensttijd. Op 3 februari 2023 hebben het ministerie van VWS, de VNG, Zorgverzekeraars Nederland en GGD GHOR Nederland, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. In het akkoord is afgesproken hoe preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Om de diverse afspraken te kunnen uitvoeren, is voor alle gemeente een brede SPUK-regeling in werking gesteld. Een SPUK is een Specifieke Uitkering. Dit houdt in dat het Rijk ons middelen geeft die aan een specifiek doel moeten worden besteed. Binnen deze brede SPUK zijn het GALA, het Sportakkoord II, het Preventieakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) ondergebracht. Het Sportakkoord, het Preventieakkoord en de BRC zijn regelingen waar onze gemeente in de voorgaande jaren al gebruik van heeft gemaakt.

Indeling brede SPUK De Brede SPUK-regeling is gericht op gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Daarbinnen vallen verschillende onderdelen met elk een vast beschikbaar budget per gemeente. In totaal is er voor alle gemeenten € 300 miljoen per jaar beschikbaar binnen de brede SPUK. Dit zijn de bedragen voor onze gemeente:

Pagina 1 van 4

Raadsmemo 2023 € 4.418 € 30.416

2024 € 4.418 € 30.415

2025 € 4.418 € 30.415

1. Lokaal Sportakkoord 2. Brede regeling combinatiefuncties 3. Terugdringen € 6.797 € 6.797 € 6.797 gezondheidsachterstanden 4. Kansrijke Start € 5.098 € 5.437 € 5.437 5. Mentale Gezondheid € 2.379 € 1.699 € 1.699 6. Aanpak overgewicht € 5.947 € 5.947 € 5.947 obesitas 7. Valpreventie € 17.502 € 16.142 € 16.142 8. Leefomgeving € 3.398 € 3.398 € 3.398 9. Opgroeien in een kansrijke € 850 € 850 € 850 omgeving (middelengebruik) & Vroegsignalering alcoholproblematiek 10. Versterken sociale basis, € 12.404 € 12.234 € 12.234 inclusief stimuleren woonvorm & Scheiden Wonen-Zorg 11. Mantelzorg € 3.398 € 3.398 € 3.398 12. Eén tegen Eenzaamheid € 3.398 € 3.398 € 2.719 13. Welzijn op recept € 1.869 € 3.228 € 3.908 14. Programma Versterking € 850 € 850 € 850 kennisfunctie GGD 15. Coördinatiekosten € 3.025 € 2.481 € 2.481 regionale aanpak preventie Figuur 1: Overzicht financiën brede SPUK gemeente Mook en Middelaar

2026 € 3.397 € 29.383 € 6.794 € 6.794 €0 €0 € 16.644 €0 €0

€ 9.171

€ 3.057 €0 € 4.586 €0 €0

Herijking Sportakkoord Vanuit de brede SPUK zijn gemeenten voor 2 opgaven gesteld: het herijken van het bestaande Sportakkoord en het maken van een integraal plan van aanpak voor de gehele brede SPUK. De herijking van het Sportakkoord is afgelopen juni afgerond en is in samenwerking met onze partners tot stand gekomen. We hebben samen met de Kerngroep van het Lokaal Sportakkoord, het bestaande Sportakkoord Mook en Middelaar geëvalueerd en herijkt. Sport- en beweegaanbieders (middels het sportcafé), het onderwijs, de kinderopvang, maatschappelijke organisaties en gemeente zijn met elkaar in gesprek gegaan om de opgaves en thema’s te bespreken en concrete ideeën uit te wisselen. Dit heeft geleid tot een nieuw Sport- en Beweegakkoord Mook en Middelaar. Hierin staan drie thema’s centraal: • • •

Samen (blijven) bewegen en sporten De toekomst van de Sport- en Beweegaanbieder Een uitnodigende en Beweegvriendelijke Omgeving

Integraal plan van aanpak Ten aanzien van de gehele brede SPUK (het Sportakkoord vormt hierin een onderdeel), heeft de gemeente Mook en Middelaar middelen aangevraagd bij het Ministerie op alle onderdelen van de brede SPUK. De afgelopen maanden zijn we aan de slag gegaan met het opstellen van een integraal plan van aanpak op al deze onderdelen van de brede SPUK.

Pagina 2 van 4

Raadsmemo Verbreding naar preventie en gezondheid Eerder zetten we ons al in op het vlak van Sport door onder andere ons sport-, beweeg- en cultuurstimuleringsprogramma MOVE, het Preventieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord. Met behulp van het preventieplan verbreden we dit naar preventieve gezondheid in de breedste zin van het woord, voor elke inwoner van onze gemeente. In het preventieplan leggen we de verbinding tussen sport, bewegen, gezondheid, preventie en de sociale basis. Door slim om te gaan met de beschikbare budgetten, willen we zo optimaal mogelijk bijdragen aan een actief en gezond leven in onze mooie gemeente. De verbreding naar preventie en gezondheid is ook in lijn met landelijke ontwikkelingen. Naast het GALA akkoord, zijn er ook in het Integraal Zorgakkoord 2022 (IZA) afspraken gemaakt over preventie. Het IZA akkoord heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Beide akkoorden vragen extra aandacht voor het terugdringen van vermijdbare gezondheidsverschillen bij kwetsbare groepen. De brede SPUK-regeling en de financiering uit het IZA-akkoord vullen elkaar aan. Voor het IZA-akkoord werken we samen binnen de regio Nijmegen, hier zit ook ons zorgkantoor. Op 6 november 2023 zijn alle gemeenteraden uit de regio geïnformeerd over het proces dat we doorlopen voor het IZA binnen het Rijk van Nijmegen.

Doelen Integraal Preventieplan Binnen het integrale plan van aanpak staan de doelen van het GALA centraal, dit zijn: 1. terugdringen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start); 2. een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; 3. het versterken van (de verbinding met) de sociale basis; 4. een gezonde leefstijl; 5. versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; 6. vitaal ouder worden; 7. domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur. De doelen van GALA en de bijbehorende thema’s van de brede SPUK zijn in verschillende hoofdstukken uitgewerkt en beschreven in het Integraal Preventieplan. Per hoofdstuk zijn de concrete acties en maatregelen benoemd, ook is de planning aangegeven, op welke manier we samenwerken en is inzicht gegeven in de financiën. Financiën brede SPUK zijn beperkt Ten aanzien van de financiën is het belangrijk om aan te geven dat de middelen vanuit de brede SPUK beperkt zijn. De Brede SPUK-regeling maakt het mogelijk om een gering aantal extra activiteiten en interventies in te richten voor onze inwoners. Voor het grootste gedeelte bestaat de Brede SPUK uit middelen die we reeds eerder ontvangen en die nu gebundeld zijn onder deze regeling. Het is dus niet zo dat het allemaal extra geld is. Het aantal extra activiteiten en interventies die we hiervoor kunnen doen is daarom beperkt.

Extra activiteiten die we doen zijn bijvoorbeeld de aanpak gezond gewicht en obesitas voor kinderen en de uitbreiding van de rol van beweegcoach voor de leeftijdsgroep 25 tot 60. We hebben hierbij rekening gehouden met de motie die afgelopen juli in de raad is aangenomen, bijvoorbeeld door de uitbreiding van de beweegcoach te beperken tot de middelen die we vanuit de brede SPUK hiervoor krijgen. Samenwerking Het betreft een integraal plan van aanpak dat in samenhang met partners is opgesteld en wordt uitgevoerd. Bij het opstellen van het plan is gebruik gemaakt van bestaande structuren en netwerken. De samenwerking met de partners doen we op verschillende niveaus. We doen dit met lokale partners voor de gemeente Mook en Middelaar, op onderdelen samen met de gemeente Heumen en voor bepaalde onderdelen in regionaal verband binnen de regio Rijk van Nijmegen. Op de thema’s wordt hieraan in 2023 t/m 2026 uitvoering gegeven.

Pagina 3 van 4

Raadsmemo Proces brede SPUK Alle gemeenten zijn gevraagd om hun plannen te laten vaststellen door de verschillende colleges. Hierna moest het plan voor 30 september worden aangeleverd bij een kerngroep van de VSG/VNG ter beoordeling. Het college heeft het plan afgelopen september vastgesteld. We hebben ook de beoordeling ontvangen van de kerngroep; dit was een positief advies. De VSG heeft nog aan ons teruggegeven dat ons plan in positieve zin is opgevallen door de compleetheid, integraliteit en duidelijke fasering die is aangegeven met concrete acties. Het plan zien zij als een voorbeeld voor andere gemeenten hoe zij verder moeten met de uitwerking van de brede SPUK. Het Integraal Preventieplan is in oktober samen met het positief advies aangeleverd bij DUS-I, waarbij we de middelen voor 2024 t/m 2026 hebben aangevraagd. We gaan de komende jaren verder uitvoering geven aan het Integraal Preventieplan. In de bijlage is het Integraal Preventieplan bijgesloten. Mocht u meer informatie willen over het Integraal Preventieplan, dan is het college van harte bereid om hier een toelichting op te geven tijdens een raadsinformatiebijeenkomst. Wij even u daarom graag de suggestie mee een dergelijke avond in te plannen.

Bijlagen: 1. Integraal Preventieplan (met bijlagen) a. Infographic Maatschappelijke waarde van sport en bewegen b. Overzicht van niveau van samenwerken op onderdelen brede SPUK c. Sport- en Beweegakkoord d. Overzicht van acties en maatregelen Sport- en Beweegakkoord e. Plan van aanpak Gezond Gewicht en obesitas f. Plan van aanpak Valpreventie g. Opdracht GGD inzake GALA en IZA

Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar,

De gemeentesecretaris, drs. W. Mariman

De burgemeester, mr. drs. W. Gradisen

Pagina 4 van 4

Integraal Preventieplan gemeente Mook en Middelaar Een gezamenlijk aanpak voor een fysiek en mentaal gezonde gemeenschap

Postbus 200, 6585 ZK  Raadhuisplein 6, Mook  Tel. (024) 696 91 11  gemeente@mookenmiddelaar.nl  www.mookenmiddelaar.nl

Inhoudsopgave Samenvatting ........................................................................................................................4 1. Inleiding ..............................................................................................................................12 1.1 Aanleiding......................................................................................................................12 1.2 Doelgroep ......................................................................................................................13 1.3 Financiële en bestuurlijke kaders ..................................................................................13 1.4 Maatschappelijke waarde van sport en bewegen .........................................................14 1.5 Aandacht voor preventieve gezondheid in Mook en Middelaar.....................................15 2.

Van huidige naar gewenste situatie Mook en Middelaar ....................................................16 2.1 De cijfers in beeld ..........................................................................................................16 2.2 Sporten en bewegen .....................................................................................................16 Lidmaatschap...................................................................................................................17 Beweegrichtlijn jongeren ..................................................................................................17 Beweegrichtlijn 18+ ..........................................................................................................18 2.3 Gezondheidsverschillen ................................................................................................18 2.4 Kansrijke start................................................................................................................19 2.5 Mentale gezondheid ......................................................................................................19 Risico angst/depressie (18+)............................................................................................20 Veerkracht........................................................................................................................21

2.6 Overgewicht en obesitas ...............................................................................................21 Jongeren ..........................................................................................................................22 Heeft overgewicht 18+ .....................................................................................................22 Heeft ernstig overgewicht 18+ .........................................................................................22 2.7 Valpreventie ..................................................................................................................22 Heeft verhoogd valrisico...................................................................................................22 Spier- en botsterking 65+ .................................................................................................22 Voldoet aan de beweegrichtlijn en bot en spiersterking 65+............................................22 2.8 Leefomgeving ................................................................................................................23 Vindt buurt voldoende aantrekkelijk om te bewegen........................................................23 Plekken voor verkoeling ...................................................................................................23 Vindt koele plekken in de buurt

voldoende ......................................................................23 Geluidshinder 18-64 jr......................................................................................................23 Luchtverontreiniging.........................................................................................................23 2.9 Opgroeien in een kansrijke omgeving ...........................................................................24 Roken (18+) .....................................................................................................................24 Roken (Jongeren) ............................................................................................................24 Overmatig alcoholgebruik (18+) .......................................................................................24 Alcoholgebruik (jongeren) ................................................................................................25 1

2.10 Sociale basis ...............................................................................................................25 Vrijwilligerswerk 18+.........................................................................................................25 Ontmoetingsplekken (18+) ...............................................................................................26 Contact met buren (18-64) ...............................................................................................26 2.11 Mantelzorg...................................................................................................................26 2.12 Eenzaamheid 18+ .......................................................................................................27 Is eenzaam 18+ (matig tot zeer ernstig) ..........................................................................27 Eenzaamheid (Jongeren).................................................................................................28 2.13 Welzijn op recept .........................................................................................................28 2.14 Conclusie.....................................................................................................................28 3.1 Gewenste situatie

..........................................................................................................29 3. Visie Mook en Middelaar en werkwijze...............................................................................30 3.1 Onze visie op welzijn .....................................................................................................30 3.2 Integraal samenwerken .................................................................................................30 3.3 Doelen en aanpak voor 2023 t/m 2026 .........................................................................31 4. Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) ........................................................................33 4.1 Inleiding .........................................................................................................................33 4.2 Invulling combinatiefuncties ..........................................................................................33 4.3 Financiën .......................................................................................................................35 5.

Een gezonde leefstijl...........................................................................................................36 5.1 Inleiding .........................................................................................................................36 5.2 Doelstelling ....................................................................................................................36 5.3 Huidige situatie ..............................................................................................................37 5.4 Wat gaan we doen ........................................................................................................39 5.5 Planning ........................................................................................................................41 5.6 Samenwerking...............................................................................................................43 5.7 Financiën .......................................................................................................................43 6.

Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis ...................................................44 6.1 Doelstelling ....................................................................................................................44 6.2 Huidige situatie ..............................................................................................................44 6.3 Wat gaan we doen ........................................................................................................45 6.4 Planning ........................................................................................................................46 6.5 Samenwerking...............................................................................................................46 6.6 Financiën .......................................................................................................................46 7.

Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten ....................47 7.1 Inleiding .........................................................................................................................47 7.2 Doelstelling ....................................................................................................................47 7.3 Huidige situatie ..............................................................................................................47 7.4 Wat gaan we doen ........................................................................................................48

2

7.6 Samenwerking...............................................................................................................49 7.7 Financiën .......................................................................................................................49 8. Terugdringen gezondheidsachterstanden ..........................................................................50 8.1 Inleiding .........................................................................................................................50 8.2 Doelstelling ....................................................................................................................50 8.3 Huidige situatie ..............................................................................................................51 8.4 Wat gaan we doen ........................................................................................................53 8.5 Planning ........................................................................................................................54 8.6 Samenwerking...............................................................................................................55 8.7 Financiën .......................................................................................................................55 9.

Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid...................................56 9.1 Doelstelling ....................................................................................................................56 9.2 Huidige situatie ..............................................................................................................56 9.3 Wat gaan we doen ........................................................................................................56 9.4 Planning ........................................................................................................................57 9.5 Samenwerking...............................................................................................................57 9.6 Financiën .......................................................................................................................58 10.

Vitaal ouder worden..........................................................................................................59 10.1 Doelstelling ..................................................................................................................59 10.2 Huidige situatie ............................................................................................................59 10.3 Wat gaan we doen ......................................................................................................60 10.4 Planning ......................................................................................................................60 10.5 Samenwerking.............................................................................................................61 10.6 Financiën .....................................................................................................................62 11.

Domeinoversteigende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur.......................63 11.1 Doelstelling ..................................................................................................................63 11.2 Huidige situatie ............................................................................................................63 11.3 Wat gaan we doen ......................................................................................................63 11.4 Planning ......................................................................................................................64 11.5 Samenwerking.............................................................................................................65 11.6 Financiën .....................................................................................................................65 12. Communicatie, monitor en evaluatie ................................................................................66 12.1 Communicatie .............................................................................................................66 12.2 Monitoring en evaluatie ...............................................................................................66 13. Verbinding onderdelen Brede SPUK en doelen GALA en Sportakkoord II ......................67 14.

Bijlage ...............................................................................................................................70

3

Samenvatting We zetten ons als gemeente in voor de juiste zorg en ondersteuning. We zijn realistisch en nemen onze verantwoordelijkheid, passend bij onze draagkracht. Maar: voorkomen is beter dan genezen. Niet alleen voor het welzijn van onze inwoners, ook financieel kan preventief handelen de druk op uitgaven voor het sociaal domein verminderen. Uit onderzoek blijkt dat de maatschappelijke opbrengsten van sport en bewegen een stuk hoger liggen dan de kosten. Voor onze gemeente geldt dat – als 10 procent van onze inwoners meer gaan sporten en bewegen – elke euro die we daarin investeren, € 3,04 oplevert. Er is ook sprake van maatschappelijke meerwaarde. Ook bij mentale gezondheid – een groeiend probleem – kunnen preventieve interventies tot een verminderde zorgvraag en kostenbesparing leiden. Vooral als sprake is van een doelgerichte en samenhangende aanpak. Denk ook aan de voordelen van valpreventie bij ouderen. In dit preventieplan leggen we de verbinding tussen sport, bewegen, gezondheid, preventie en de sociale basis. Dit doen we samen met lokale partners en omliggende gemeenten. Door slim om te gaan met de beschikbare budgetten, willen we zo optimaal mogelijk bijdragen aan een actief en gezond leven in onze mooie gemeente. Daar is iedereen bij gebaat.

Aanleiding Eerder zetten we ons al in op het vlak van sport door onder andere ons sport-, beweeg- en cultuurstimuleringsprogramma MOVE, het Preventieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord. Met behulp van het preventieplan krijgen we de kans dit te verbreden naar preventieve gezondheid in de breedste zin van het woord, voor elke inwoner van onze gemeente. Deze verschuiving is ook in lijn met landelijke ontwikkelingen. Een landelijke verschuiving naar preventie en gezondheid De vraag naar zorg in Nederland groeit en de zorgkosten stijgen. Voor de houdbaarheid en toegankelijkheid van zorg en ondersteuning, is een meer preventieve manier van denken en werken noodzakelijk. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (hierna: GALA) is een landelijk akkoord waarin de rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars afspraken hebben gemaakt over hoe het preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. Sportakkoord II is een vervolg op het huidige Sportakkoord, waarin lokale samenwerking een centraal thema is. Aan het GALA en het Sportakkoord II is een brede SPUK-regeling verbonden. De SPUKregeling maakt het voor gemeenten mogelijk stevig en meer in samenhang in te zetten op preventie. De SPUK-regeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, preventie en het versterken van de sociale basis.

Ook in het Integraal Zorgakkoord 2022 (IZA) zijn afspraken gemaakt over preventie en dit akkoord heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De SPUK-regeling en de financiering uit het IZA-akkoord vullen elkaar aan. Beide akkoorden vragen extra aandacht voor het terugdringen van vermijdbare gezondheidsverschillen bij kwetsbare groepen. Het bevorderen van gezondheid is een breed maatschappelijk vraagstuk In vergelijking met mensen met een laag inkomen en laag opleidingsniveau, leven mensen met een hoog inkomen en hoog opleidingsniveau gemiddeld genomen niet alleen zes jaar langer, maar ook vijftien jaar langer in goede gezondheid. Gezondheidsverschillen ontstaan 4

niet alleen door individuele leefstijlfactoren. Sociaaleconomische factoren zoals voldoende bestaanszekerheid, het volwaardig kunnen participeren in de samenleving, het beschikken over een sociaal netwerk, een prettige fysieke leefomgeving en voldoende toegang tot passende zorg en ondersteuning spelen een grote rol bij de mate van gezondheid en veerkracht die mensen ervaren. Een integraal plan van aanpak zorgt voor meer samenhang in ons gezondheidsbeleid Met een integraal plan van aanpak voor GALA en in het Sportakkoord II maken we concrete samenhangende afspraken over alle gemeentelijke beleidsterreinen heen, gericht op gezondheidsbevordering van inwoners binnen de gemeente. Voor het ontwikkelen van integraal beleid werken verschillende organisaties uit het sociaal en medisch domein, zowel op lokaal als regionaal niveau, samen aan preventie en gezondheid. Zo ontstaat er een veel meer integraal preventief beleid in onze gemeente. Door op onderdelen over gemeentelijke grenzen heen te werken, ontstaat ook regionaal een meer integrale preventieve aanpak. We monitoren en evalueren de afspraken in dit plan, zodat ieder jaar inzicht ontstaat in de (tussentijdse) resultaten en zo nodig kan worden bijgestuurd.

Doelgroep We hebben bij de keuze voor bepaalde doelgroepen en activiteiten gebruik gemaakt van de beschikbare data uit verschillende bronnen en hierin de samenwerking met de GGD opgezocht. Met de middelen vanuit het GALA richten we ons m.n. op de inwoners die een verhoogd risico lopen op gezondheidsachterstanden. In gemeente Mook en Middelaar zijn dat de groepen die niet voldoen aan de beweegnorm, kampen met fysieke of mentale klachten, overgewicht hebben en inwoners die kwetsbaar zijn en zich overbelast voelen door het bieden van mantelzorg. Dit volgt o.a. uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 van de GGD en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. We zorgen dat interventies aansluiten bij de behoeften en werkelijkheid van onze inwoners. Dit doen we door in een vroegtijdig stadium inwoners te betrekken en hen actief te vragen naar hun behoeften. We gaan doorlopend toetsen of het beleid aansluit, of dat aanpassing gewenst is. Onze visie op welzijn Gemeente Mook en Middelaar is in 2040 een gemeente waar iedere inwoner de mogelijkheden heeft een aangenaam niveau van welzijn te ervaren. We verliezen de mensen die ons nodig hebben niet uit het oog. De gemeente is in balans en de neergaande lijn met betrekking tot gezondheidsachterstanden is omgebogen in een opwaartse beweging.

Dat gaat bijvoorbeeld om aandacht voor de omgeving waar kinderen opgroeien en om het bestrijden van eenzaamheid. Door o.a. gebruik te maken van de monitors van de GGD meten we hoe we over een aantal jaar ervoor staan als het gaat om de gezondheidsachterstanden. Een integrale benadering van preventie is nodig, met aandacht voor achterliggende factoren die invloed hebben op gezondheid. Door het verbreden en versterken van de sociale basis is de sociale cohesie binnen de gemeente nog krachtiger geworden. We richten ons op positieve gezondheid. Het accent ligt niet op ziekte en kwetsbaarheid, maar op veerkracht en een gezond leven. Wij willen dat iedere inwoner kan aansluiten en

5

meedoen. Een rijke sociale basis bestaande uit familie, naasten uit het sociaal netwerk, mantelzorgers, vrijwilligers, het welzijnswerk, burgerinitiatieven (waaronder zelfregie – of zelfhulpgroepen) en andere relevante organisaties die een individu of een gezin helpen als het nodig is, dragen hieraan bij en is een krachtig middel voor de beweging naar de voorkant. Naast de initiatieven die we zelf als gemeente ontplooien is het van belang om inwonersinitiatieven, mantelzorgers en vrijwilligers te ondersteunen. Ook maatschappelijke organisaties zijn van grote waarde. Zij bevinden zich tussen de inwoners, signaleren, verbinden en ondernemen actie om de sociale cohesie te herstellen of bevorderen. In 2040 nodigt de leefomgeving uit om te bewegen, te sporten en te ontmoeten en draagt daarmee bij aan de gezondheid van onze inwoners. Mensen voelen zich thuis en kijken naar elkaar om (helpen van je buren, rekening houden met elkaar).

Doelen De doelen van het GALA zijn: • Terugdringen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start) • Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten • Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis • Een gezonde leefstijl • Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid • Vitaal ouder worden • Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur De doelen van GALA en de bijbehorende thema’s van de brede SPUK zijn in verschillende hoofdstukken uitgewerkt en beschreven in het Integraal Preventieplan. We onderschrijven samengevat de volgende doelen: -

Een gezonde leefstijl We vinden het belangrijk dat onze inwoners de mogelijkheden krijgen om voldoende te sporten en te bewegen. We zetten hier op in middels een breed sport- en beweegprogramma (MOVE) en door middel van het Sport- en Beweegakkoord welke we hebben gesloten met partners. Voor de aanpak op overgewicht en obesitas hebben wij 2 doelstellingen: 1. Preventie: Het voorkomen van overgewicht/obesitas bij jeugdigen. We zetten ons in om bij te dragen aan een gezonde omgeving voor kinderen en jongeren. 2. Zorg: Jeugdigen die overgewicht/obesitas hebben, bieden we passende ondersteuning, zorg en begeleiding. We werken aan een ketenaanpak voor kinderen die overgewicht/ obesitas hebben. Sporten en bewegen is een belangrijke pijler als het gaat om een gezonde leefstijl. Door te bewegen en te sporten kunnen gezondheidsproblemen worden voorkomen. Het is van belang voldoende sport-, beweeg- en cultuuraanbod te realiseren ter bevordering van gezondheid, participatie, vitaliteit en leefbaarheid. Door te sporten en bewegen wordt winst bereikt op sociaal, mentaal en fysiek vlak. We doen dit door een breed sport- en beweegprogramma (MOVE) aan te bieden en door uitvoering te geven aan de drie ambities die we in het Sport- en Beweegakkoord hebben

6

benoemd. Namelijk: Samen (blijven) bewegen en sporten, Toekomst Sport en Beweegaanbieders en Uitnodigende en Beweegvriendelijke Omgeving. Een gezonde leefstijl draagt bij aan een gezond gewicht. Dit begint al bij de jeugd. Het hebben van overgewicht of obesitas op jonge leeftijd is een grote voorspeller voor het ontwikkelen van overgewicht en comorbiditeit op volwassen leeftijd. Dit zorgt voor allerlei lichamelijke klachten. Ook ondervinden kinderen vaak psychische last van hun overgewicht. We gaan de komende tijd inzetten op een gezond gewicht. In samenwerking met diverse partners is een plan van aanpak Gezond gewicht opgesteld, hierin zetten we onder andere een ketenaanpak op. Ook speelt middelengebruik een belangrijke rol bij een gezonde leefstijl. Er wordt ingezet op het voorkomen van het gebruik van alcohol, tabak en drugs door jongeren. We benutten hiervoor het netwerk dat we al hebben. -

Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis Het beoogde resultaat is een sterke sociale basis, bestaande uit laagdrempelige voorzieningen waar inwoners elkaar beschikkingsvrij kunnen ontmoeten, hun netwerk kunnen vergroten en hun weerbaarheid en/of zelfstandigheid kunnen vergroten. Hiermee willen we eenzaamheid tegengaan en inwoners stimuleren in het deelnemen aan de maatschappij. We gaan hiervoor een aantal dingen doen. Voor jongeren bieden we hiervoor Join Us aan en hebben we een samenwerking met Buurtgezinnen. Voor volwassenen hebben we een regionale inloopvoorziening voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening. Ouderen boven de 75 jaar worden 2x per jaar bezocht door een vrijwillige ouderenadviseur. En we ondersteunen mantelzorgers, bijvoorbeeld door het Alzheimer café.

-

Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten Door de openbare ruimte optimaal te benutten, willen we een actieve en gezonde leefstijl aanmoedigen, waarbij de verschillende professionele vakdisciplines binnen de gemeente samenwerken in een integrale- en gebiedsgerichte aanpak. Hier gaan we op inzetten, onder andere door bij het opstellen van de omgevingsvisie (start september 2023) een gezonde leefomgeving als één van de uitgangspunten mee te nemen en door ruimte te geven aan burgerinitiatieven die bijdragen aan een gezonde leefomgeving.

-

Terugdringen gezondheidsachterstanden We vinden het belangrijk dat mensen zo min mogelijk gezondheidsachterstanden oplopen als gevolg van allerlei problematiek. Mensen met een laag inkomen hebben een grotere kans op gezondheidsachterstanden dan mensen met een hoger inkomen. Toch is het belangrijk dat ook zij er een gezonde levensstijl op nahouden. Daarnaast is het voor hen tevens belangrijk dat zij stressvolle situaties voorkomen zoals taalachterstanden of schulden. We zetten preventief in op het terugdringen van gezondheidsachterstanden, dit begint bij de jeugd met het landelijk actieprogramma Kansrijke Start. Hier werken we in de regio mee samen. Inwoners kunnen gebruik maken van diverse interventies, zoals het

7

programma Nu Niet Zwanger of Stevig Ouderschap. We stellen hiervoor een interventiebudget ter beschikking. Naast onze inzet op het gebied van een kansrijke start, gaan we ook voor de mensen met een laag inkomen en voor mensen met schulden aan de slag. Voor alle cliënten die we kennen binnen het minimabeleid en binnen de schuldhulpverlening bieden we een reeks van workshops aan over Gezond eten en koken, Sport en beweging, en Omgaan met geld. -

Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Mentale gezondheid en weerbaarheid zijn belangrijk om zelfstandig te kunnen functioneren in onze maatschappij. Het is daarom belangrijk dat mentale gezondheid een bespreekbaar onderwerp is en dat de gemeente plekken faciliteert waar hierover gesproken kan worden. Ook vinden we het belangrijk dat mensen met psychische problemen de juiste zorg krijgen. We gaan hiervoor het aanbod van Pro Persona Connect blijven aanbieden. Ook geven we meer aandacht aan themaweken en –dagen zoals de landelijke Week van de Psychiatrie en de Dag van de Mentale Gezondheid.

-

Vitaal ouder worden Belangrijk is dat mensen ook bij het vorderen van de leeftijd zo lang mogelijk vitaal blijven. Vitaal ouder worden gaat over lichamelijke vitaliteit, waar voldoende bewegen en goede voeding aan bijdragen. Maar ook over vitaal blijven op sociaal en mentaal gebied, met een sociaal netwerk waar je deel van uitmaakt en door activiteiten te ondernemen waardoor je je zinvol voelt. Het gaat erom dat mensen, samen met hun naasten, in staat worden gesteld om regie te blijven houden over hun eigen leven. Ten aanzien van de mantelzorgers werken we aan 2 doelen: het versterken van steunpunt mantelzorg en het toegankelijk maken van informatie en advies (via een steunpunt). We gaan hiervoor mogelijk de mantelzorgondersteuning uitbreiden. We gaan ook aan de slag met het plan van aanpak ten aanzien van Valpreventie. Dit plan is in samenwerking met partners tot stand gekomen. Gezamenlijk wordt gewerkt aan een ketenaanpak Valpreventie.

-

Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur De komende jaren wordt de kennisinfrastructuur van de GGD-en versterkt. De gemeente wil in samenwerking met de regio Rijk van Nijmegen de doelen uit het GALA en IZA vormgeven, in het bijzonder de onderlinge samenhang tussen interventies versterken en waar nodig aanpassen (ketenaanpak). Daarvoor is specifieke expertise van de GGD nodig. We vragen de GGD voor de inzet van hun kennis- en adviesfunctie bij de volgende onderdelen (in volgorde van tijd): • Data op de genoemde GALA programma’s; • Opstellen regiobeeld; • Advisering op lokale GALA plannen; • Advisering op regioplan en prioritering opgaven in regioplan; • Advisering gericht op de 5 ketenaanpakken genoemd in GALA;

8

•

Betrokkenheid bij implementatie van galaplan, regioplan en ketenaanpakken na 2023.

Bovenstaande doelen en de bijbehorende thema’s van de brede SPUK zijn in het Integraal Preventieplan verder uitgewerkt in concrete maatregelen en acties. Daarbij is per doel ook een planning aangegeven voor de jaren 2023 t/m 2026. Het betreft een integraal plan van aanpak dat in samenhang met partners is opgesteld en wordt uitgevoerd. Bij het opstellen van het plan is gebruik gemaakt van bestaande structuren en netwerken. De samenwerking met de partners doen we op verschillende niveaus. We doen dit met lokale partners voor de gemeente Mook en Middelaar, op onderdelen samen met de gemeente Heumen en voor bepaalde onderdelen in regionaal verband binnen de regio Rijk van Nijmegen. Op de thema’s wordt hieraan in 2023 t/m 2026 uitvoering gegeven.

9

Financiële en bestuurlijke kaders De Brede SPUK-regeling maakt het mogelijk om een aantal extra activiteiten en interventies in te richten voor onze inwoners. Voor het grootste gedeelte bestaat de Brede SPUK uit middelen die we reeds eerder ontvangen en die nu gebundeld zijn onder deze regeling. Het is dus niet zo dat het allemaal extra geld is. Het aantal extra activiteiten en interventies die we hiervoor kunnen doen is dus beperkt. De financiën die we vanuit de brede SPUK ontvangen van het Rijk zijn als volgt: 2023 2024 2025 2026 1. Lokaal Sportakkoord € 4.418 € 4.418 € 4.418 € 3.397 2. Brede regeling € 30.416 € 30.415 € 30.415 € 29.383 combinatiefuncties 3. Terugdringen € 6.797 € 6.797 € 6.797 € 6.794 gezondheidsachterstanden 4. Kansrijke Start € 5.098 € 5.437 € 5.437 € 6.794 5. Mentale Gezondheid € 2.379 € 1.699 € 1.699 €0 6. Aanpak overgewicht € 5.947 € 5.947 € 5.947 €0 obesitas 7. Valpreventie € 17.502 € 16.142 € 16.142 € 16.644 8. Leefomgeving € 3.398 € 3.398 € 3.398 €0 9. Opgroeien in een kansrijke € 850 € 850 € 850 €0 omgeving (middelengebruik) & Vroegsignalering alcoholproblematiek 10. Versterken sociale basis, € 12.404 € 12.234 € 12.234 € 9.171 inclusief stimuleren woonvorm & Scheiden Wonen-Zorg 11. Mantelzorg € 3.398 € 3.398 € 3.398 € 3.057 12. Eén tegen Eenzaamheid € 3.398 € 3.398 € 2.719 €0 13. Welzijn op recept € 1.869 € 3.228 € 3.908 € 4.586 14.

Programma Versterking € 850 € 850 € 850 €0 kennisfunctie GGD 15. Coördinatiekosten € 3.025 € 2.481 € 2.481 €0 regionale aanpak preventie Totaal € 101.749 € 100.692 € 100.693 € 79.826 Figuur 1: Overzicht financiën brede SPUK Het Gezond en Actief Leven akkoord vormt het bestuurlijke kader waaronder de activiteiten en interventies worden uitgevoerd. De lokale bestuurlijk kaders zoals het collegeprogramma, het preventieakkoord en de lokale gezondheidsagenda zijn hieraan complementair. Communicatie Communicatie met en voor onze inwoners en samenwerkingspartners is noodzakelijk om de doelen en acties te bereiken. Het integrale preventieplan biedt ons de mogelijkheid om communicatie veel integraler vorm te geven. Door de verschillende onderdelen te bundelen

10

onder één kernboodschap over preventie en een gezonde leefstijl, verduidelijken we waar we als gemeente voor staan. We zullen hierbij verschillende communicatiemiddelen inzetten. Monitoring en evaluatie 2023-2026 We zetten in op goede (tussentijdse) monitoring en evaluatie. Dit is van belang voor het behouden van draagvlak voor ons beleid, voor het leren en mogelijk bijsturen en ten behoeve van het vieren van grote en kleinere successen. Ook krijgen we daarmee zicht op de impact van onze plannen.

11

1. Inleiding We zetten ons als gemeente in voor de juiste zorg en ondersteuning. We zijn realistisch en nemen onze verantwoordelijkheid, passend bij onze draagkracht. Maar: voorkomen is beter dan genezen. Niet alleen voor het welzijn van onze inwoners, ook financieel kan preventief handelen de druk op uitgaven voor het sociaal domein verminderen. Uit onderzoek blijkt dat de maatschappelijke opbrengsten van sport en bewegen een stuk hoger liggen dan de kosten. Voor onze gemeente geldt dat – als 10 procent van onze inwoners meer gaan sporten en bewegen – elke euro die we daarin investeren, € 3,04 oplevert. Er is ook sprake van maatschappelijke meerwaarde. Ook bij mentale gezondheid – een groeiend probleem – kunnen preventieve interventies tot een verminderde zorgvraag en kostenbesparing leiden. Vooral als sprake is van een doelgerichte en samenhangende aanpak. Denk ook aan de voordelen van valpreventie bij ouderen. In dit preventieplan leggen we dan ook de verbinding tussen sport, bewegen, gezondheid, preventie en de sociale basis. Dit doen we samen met lokale partners en omliggende gemeenten. Door slim om te gaan met de beschikbare budgetten, willen we zo optimaal mogelijk bijdragen aan een actief en gezond leven in onze mooie gemeente. Daar is iedereen bij gebaat.

1.1 Aanleiding Eerder zetten we ons al in op het vlak van sport door onder andere ons sport-, beweeg- en cultuurstimuleringsprogramma MOVE, het Preventieakkoord en het Sport- en Beweegakkoord. Met behulp van dit preventieplan krijgen we de kans dit te verbreden naar preventieve gezondheid in de breedste zin van het woord, voor elke inwoner van onze gemeente. Deze verschuiving is ook in lijn met landelijke ontwikkelingen. Een landelijke verschuiving naar preventie en gezondheid De vraag naar zorg in Nederland groeit en de zorgkosten stijgen. Voor de houdbaarheid en toegankelijkheid van zorg en ondersteuning, is een meer preventieve manier van denken en werken noodzakelijk. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (hierna: GALA) is een landelijk akkoord waarin de rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars afspraken hebben gemaakt over hoe het preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. Sportakkoord II is een vervolg op het huidige Sportakkoord, waarin lokale samenwerking een centraal thema is. Aan het GALA en het Sportakkoord II is een brede SPUK verbonden, gericht op het ontwikkelen van een samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én sociale basis.

Het bevorderen van gezondheid is een breed maatschappelijk vraagstuk In vergelijking met mensen met een laag inkomen en laag opleidingsniveau, leven mensen met een hoog inkomen en hoog opleidingsniveau gemiddeld genomen niet alleen zes jaar langer, maar ook vijftien jaar langer in goede gezondheid. Gezondheidsverschillen ontstaan niet alleen door individuele leefstijlfactoren. Sociaaleconomische factoren zoals voldoende bestaanszekerheid, het volwaardig kunnen participeren in de samenleving, het beschikken over een sociaal netwerk, een prettige fysieke leefomgeving en voldoende toegang tot passende zorg en ondersteuning spelen een grote rol bij de mate van gezondheid en veerkracht die mensen ervaren. Een integraal plan van aanpak zorgt voor meer samenhang in ons gezondheidsbeleid Met een integraal plan van aanpak voor GALA en in het Sportakkoord II maken we concrete 12

samenhangende afspraken over alle gemeentelijke beleidsterreinen heen, gericht op gezondheidsbevordering van inwoners binnen de gemeente. Voor het ontwikkelen van integraal beleid werken verschillende organisaties uit het sociaal en medisch domein, zowel op lokaal als regionaal niveau, samen aan preventie en gezondheid. Zo ontstaat er een veel meer integraal preventief beleid in onze gemeente. Door op onderdelen over gemeentelijke grenzen heen te werken, ontstaat ook regionaal een meer integrale preventieve aanpak. We monitoren en evalueren de afspraken in dit plan, zodat ieder jaar inzicht ontstaat in de (tussentijdse) resultaten en zo nodig kan worden bijgestuurd. Het integraal plan van aanpak raakt aan lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen Parallel aan het integrale plan dat in het kader van de brede SPUK wordt ontwikkeld, is de gemeente Mook en Middelaar bezig met de uitvoering van het Lokaal Preventieakkoord en nemen we deel aan de Stuurgroep preventieve gezondheid in samenwerking met de buurgemeente, zoeken we de samenwerking binnen regio en houden we ons bezig met onderwerpen zoals een rookvrije generatie en het gebruik van (natuurlijke) speeltuinen. Integraal Zorgakkoord Het integraal plan van aanpak raakt ook aan andere ontwikkelingen binnen en buiten gemeente Mook en Middelaar.

Zo raakt het direct aan het Integraal Zorgakkoord (IZA), waarvoor organisaties in de zorg eind 2022 een akkoord hebben gesloten. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Ook raakt het de ontwikkelingen binnen gemeente Mook en Middelaar waarin organisaties binnen onze gemeente samenwerken aan een gezonde gemeente. Dit doen we door de zorg en welzijn voor inwoners te verbeteren, dichtbij huis te organiseren en voor iedereen toegankelijk en betaalbaar te houden. 1.2 Doelgroep We hebben bij de keuze voor bepaalde doelgroepen en activiteiten gebruik gemaakt van de beschikbare data uit verschillende bronnen en hierin de samenwerking met de GGD opgezocht. Met de middelen vanuit het GALA richten we ons m.n. op de inwoners die een verhoogd risico lopen op gezondheidsachterstanden. In gemeente Mook en Middelaar zijn dat de groepen die niet voldoen aan de beweegnorm, kampen met fysieke of mentale klachten, overgewicht hebben en inwoners die kwetsbaar zijn en zich overbelast voelen door het bieden van mantelzorg. Dit volgt o.a. uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 van de GGD en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022. 1.3 Financiële en bestuurlijke kaders De Brede SPUK-regeling maakt het mogelijk om een aantal extra activiteiten en interventies in te richten voor onze inwoners.

Voor het grootste gedeelte bestaat de Brede SPUK uit middelen die we reeds eerder ontvangen en die nu gebundeld zijn onder deze regeling. Het is dus niet zo dat het allemaal extra geld is. Het aantal extra activiteiten en interventies die we hiervoor kunnen doen is dus beperkt.

13

De financiën die we vanuit de brede SPUK ontvangen van het Rijk zijn als volgt: 2023 2024 2025 2026 16. Lokaal Sportakkoord € 4.418 € 4.418 € 4.418 € 3.397 17. Brede regeling € 30.416 € 30.415 € 30.415 € 29.383 combinatiefuncties 18. Terugdringen € 6.797 € 6.797 € 6.797 € 6.794 gezondheidsachterstanden 19. Kansrijke Start € 5.098 € 5.437 € 5.437 € 6.794 20. Mentale Gezondheid € 2.379 € 1.699 € 1.699 €0 21. Aanpak overgewicht € 5.947 € 5.947 € 5.947 €0 obesitas 22. Valpreventie € 17.502 € 16.142 € 16.142 € 16.644 23. Leefomgeving € 3.398 € 3.398 € 3.398 €0 24. Opgroeien in een kansrijke € 850 € 850 € 850 €0 omgeving (middelengebruik) & Vroegsignalering alcoholproblematiek 25. Versterken sociale basis, € 12.404 € 12.234 € 12.234 € 9.171 inclusief stimuleren woonvorm & Scheiden Wonen-Zorg 26. Mantelzorg € 3.398 € 3.398 € 3.398 € 3.057 27. Eén tegen Eenzaamheid € 3.398 € 3.398 € 2.719 €0 28. Welzijn op recept € 1.869 € 3.228 € 3.908 € 4.586 29. Programma Versterking € 850 € 850 € 850 €0 kennisfunctie GGD 30. Coördinatiekosten € 3.025 € 2.481 € 2.481 €0 regionale aanpak preventie Totaal € 101.749 € 100.692 € 100.693 € 79.826 Figuur 2: Overzicht financiën brede SPUK Het Gezond en Actief Leven akkoord vormt het bestuurlijke kader waaronder de activiteiten en interventies worden uitgevoerd.

De lokale bestuurlijk kaders zoals het collegeprogramma, het preventieakkoord en de lokale gezondheidsagenda zijn hieraan complementair. 1.4 Maatschappelijke waarde van sport en bewegen Door Kenniscentrum Sport & Bewegen is een infographic samengesteld over de maatschappelijke meerwaarde van investeren in sport en bewegen: de Social Return on Investment (SROI). De SROI is een manier om het maatschappelijk rendement van investeringen in sport en bewegen uit te drukken. Een SROI boven de 1 betekent dat de opbrengsten hoger zijn dan de kosten, dus dat de investeringen maatschappelijke meerwaarde opleveren. Binnen de gemeente Mook en Middelaar is de SROI 3,04. Elke euro levert ons € 3,04 op. Als 10% van onze inwoners meer gaat sporten en bewegen en sporten, levert dit een opbrengst van € 525.353. De infographic met daarin de SROI en andere relevante cijfers is opgenomen in bijlage 1 van dit plan.

14

1.5 Aandacht voor preventieve gezondheid in Mook en Middelaar Binnen de gemeente Mook en Middelaar is er aandacht voor preventieve gezondheid. We vinden het belangrijk dat onze inwoners de mogelijkheden krijgen om gezond te zijn en te blijven. Hiervoor is preventieve inzet nodig. Deze inzet bevindt zich voor een groot deel op het vlak van sporten en bewegen, maar ook de sociale basis, het mentaal welbevinden, het bieden van een kansrijke start en het opgroeien in een kansrijke (leef)omgeving draagt hier aan bij. In dit plan leggen we de verbinding tussen sport, bewegen, gezondheid, preventie en de sociale basis. Het betreft een integraal plan van aanpak dat in samenhang met partners is opgesteld en wordt uitgevoerd. Bij het opstellen van het plan is gebruik gemaakt van bestaande structuren en netwerken. De samenwerking met de partners doen we op verschillende niveaus. We doen dit met lokale partners voor de gemeente Mook en Middelaar, op onderdelen samen met de gemeente Heumen en voor bepaalde onderdelen in regionaal verband binnen de regio Rijk van Nijmegen. Op de verschillende thema’s wordt hieraan in 2023 t/m 2026 uitvoering gegeven.

15

2. Van huidige naar gewenste situatie Mook en Middelaar De afgelopen jaren hebben we ons in gemeente Mook en Middelaar samen met alle partners, ingezet voor een gezonde gemeente. We beginnen dus niet vanaf nul. - Lopende programma’s zoals het Lokaal Preventieakkoord, het Sportakkoord, ons cultuur- en stimuleringsprogramma MOVE. - De aansluiting bij GGD Gelderland-Zuid en bij GGD Limburg-Noord. - Onze inzet op diverse thema’s zoals Rookvrije generatie, IkPas campagne en het gebruik van de buitenruimte om te sporten en te bewegen. - Faciliteren en ondersteunen van inwonersinitiatieven. - Het streven naar gezonde inwoners doen we in Mook en Middelaar vanuit het principe van positieve gezondheid. - We zoeken de samenwerking op met onze partners uit het veld. 2.1 De cijfers in beeld De huidige situatie gemeente Mook en Middelaar:

Figuur 3: Verdeling inwoners naar leeftijdsgroep. Infographic met leeftijden van de 8.045 inwoners van onze gemeente op 1 januari 2023: 1.454 mensen zijn 0-19 jaar; 1.391 mensen zijn 20-39 jaar; 2.224 mensen zijn 40-59 jaar; 2.419 mensen zijn 60-79 jaar; 557 mensen zijn 80-100 jaar. 2.2 Sporten en bewegen Sport en bewegen zijn goed voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Volwassenen die voldoende sporten en bewegen hebben minder kans op gezondheidsklachten. Toch is