CConstaterende datMontfoort
Koppel je AI →
Document · PDF

Rekenkamerrapport gemeentelijk communicatiebeleid Montfoort

Commissie Bestuur, Financiën en Samenleving 22 september 2026, gemeente MontfoortBij agendapunt: Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Communicatiebeleid36.683 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Voor het communicaƟeteam gaat het daarbij om de volgende overleggen:  Wekelijkse vergadering van het college van B&W: Na iedere collegevergadering geeŌ de direcƟe een terugkoppeling, waarbij alƟjd een communicaƟeadviseur aanwezig is.  Voorafgaand aan de raadsvergadering is er standaard overleg met de griffier om de agenda te bespreken met aandacht voor gevoelige thema’s.  Periodiek overleg met de burgemeester (1x per 3 weken, zo nodig vaker – bij urgenƟe).  1x per maand is er teamcoördinatorenoverleg.  Er is overleg met de gemeentesecretaris.  Het communicaƟeteam heeŌ een wekelijks overleg.  Verder zijn de communicaƟemedewerkers aanwezig bij diverse projectoverleggen binnen de gemeentelijke organisaƟe. Inbedding communicaƟe in het hart van de organisaƟe Het college is bekend met het communicaƟebeleidsplan en dit plan is bij de introducƟe hiervan besproken in de teams (in 2021). De uitwerkingen van het communicaƟebeleidsplan zijn op hoofdlijnen te vinden op intranet. Het communicaƟeteam verweeŌ de uitgangspunten van het communicaƟebeleidsplan in de werkwijze van advisering en ondersteuning.

Nieuwe medewerkers krijgen de kennis vooral mee via de kennismaking die het communicaƟeteam standaard organiseert en waar de communicaƟemedewerkers zichzelf introduceren en uitleg geven over de huissƟjl, de sjablonen en de afspraken over communicaƟe en een introducƟe geven in het omgevingsgericht werken. Bijna alle medewerkers zijn dan ook bekend bij het communicaƟeteam en andersom. Het communicaƟebeleidsplan plaatst communicaƟe in het hart van de organisaƟe. CommunicaƟe is niet alleen iets van het communicaƟeteam, maar is onderdeel van het werk van elke medewerker. De overtuiging van het communicaƟeteam is dat alle medewerkers en het bestuur hiervan doordrongen moeten zijn en moeten bijdragen aan betrouwbaar en Ɵjdig communiceren. Het communicaƟeteam ondersteunt, coacht en begeleidt teamcoördinatoren en vakinhoudelijke medewerkers hierbij. Afgelopen jaar is bijvoorbeeld Factor C (met sterk raakvlak aan ‘omgevingsgericht werken’ – met een analyse van de stakeholders en een daaruit vloeiende communicaƟeaanpak) in de organisaƟe geïntroduceerd. Dit is een bepaalde manier van werken (methodiek) die structuur geeŌ, zodat ook beleidsmedewerkers zich bewust zijn van wat er mogelijk en nodig is rond communicaƟe.

Factor C maakt medewerkers ervan bewust om te starten met vragen over waarom wil je communiceren, met welk doel, met wie en met welke boodschap en dat pas daarna de middelenkeuze volgt. Het kost Ɵjd om de organisaƟe deze werkwijze eigen te laten maken. Het communicaƟeteam speelt daar een acƟeve rol in. 24 Het communicaƟeteam treedt steeds meer op als coach en begeleider. De controlerende rol is er ook nog, bijvoorbeeld als het gaat om de huissƟjl en de toepassing van richtlijnen, maar het communicaƟeteam controleert niet elke brief op begrijpelijkheid of taalfouten. Het is niet haalbaar om alle uitgaande brieven langs het communicaƟeteam te laten gaan. Daarom kunnen andere medewerkers via trainingen daarin worden geschoold en helpen hulpmiddelen en richtlijnen als de schrijfsƟjlgids daarbij. Met HR is, in het kader van opleiden en trainen, een afspraak gemaakt over het schrijven van duidelijke taal. Dat moet ‘normaal’ worden voor de beleidsmedewerkers. Hier is één lijn over afgesproken in samenspraak met een taalinsƟtuut en nieuwe beleidsmedewerkers kunnen deze training volgen. Dit geldt eveneens voor de training over Factor C. Ook wordt via de Groene Hart Academie (plaƞorm van meerdere gemeenten waar trainingen op gegeven worden) een training aangeboden over het schrijven van een begrijpelijk college- of raadsvoorstel. Deze trainingen zijn vrijwillig, niet verplicht.

Wanneer een collega zelf het communicaƟeteam vraagt om mee te lezen of als er sprake is van een beleidsgevoelig onderwerp of een project waar al sprake is van intensievere betrokkenheid van het communicaƟeteam, dan kijkt iemand van het communicaƟeteam mee. Rol van communicaƟe in projecten en bij beleid Naast de reguliere communicaƟewerkzaamheden zoals hiervoor genoemd, wordt het communicaƟeteam ook betrokken bij projecten en beleid van andere teams binnen de gemeentelijke organisaƟe. Bij de inzet daarvan moeten keuzes worden gemaakt. Het communicaƟeteam onderscheidt daarbij drie rollen voor zichzelf: 1-geen communicaƟe: geen acƟeve rol van communicaƟe nodig. 2-gemiddelde communicaƟe: gemiddelde acƟeve rol van communicaƟe nodig in de vorm van eenmalige input van communicaƟe. Dit is met name in een uitvoerende rol, zoals het meelezen bij een arƟkel, brief of raadsvoorstel. 3-intensieve communicaƟe: zeer acƟeve of intensieve rol van communicaƟe nodig, waarbij sprake is van doorlopende communicaƟe. In veel gevallen is dit in een advies- en uitvoerende rol. Het communicaƟeteam is hier van begin tot eind bij het project betrokken (aanwezigheid bij overleggen, advisering over de communicaƟe en inzet van verschillende communicaƟemiddelen en het (deels) uitvoeren daarvan). De communicaƟekalender is daarbij een hulpmiddel.

De communicaƟekalender brengt projecten binnen de gemeente in beeld en de rol en het Ɵjdsbeslag van communicaƟe daarbij. De communicaƟekalender is ook een instrument voor het gesprek tussen het communicaƟeteam en andere medewerkers om op deze wijze efficiënter en pro-acƟever te kunnen werken. Het communicaƟeteam bepaalt met de coördinatoren van de andere teams de communicaƟeprioriteiten en daarmee de communicaƟekalender. De lange termijn- en raadsagenda bieden input voor de kalender en die wordt aangevuld met signalen van de teamcoördinatoren. Bij de keuze voor ‘intensieve communicaƟe’ (de zwaarste vorm) is de poliƟek en de impact op de samenleving leidend. Hierbij is ook de direcƟe betrokken. De communicaƟekalender is een dynamisch document dat doorlopend kan worden aangepast. Het team zit een keer in de maand samen om de communicaƟekalender te actualiseren, bijvoorbeeld als er een nieuw project aankomt. 25 Het communicaƟeteam wordt in principe vanaf de start betrokken bij beleidsontwikkeling, zodat communicaƟedoelen, stakeholders en risico’s integraal kunnen worden meegenomen. In de prakƟjk gebeurt dit vooral bij grotere of poliƟek gevoelige dossiers. Dat leidt er vaak toe dat communicaƟe wel wordt meegenomen in het voortraject -bijvoorbeeld in het plan van aanpak- of in een uitvoeringsplan, maar minder zichtbaar terugkomt in de uiteindelijke beleidsnota.

In de onderzochte casuïsƟek is steeds een communicaƟeadviseur vanaf het begin betrokken geweest en heeŌ regelmaƟg overleg plaatsgevonden. In college- en raadsvoorstellen wordt een korte passage over communicaƟe opgenomen (zie ook hoofdstuk 6). Indien de communicaƟemedewerkers het oneens zijn met de aanpak van communicaƟe binnen projecten/beleidsonderwerpen, gaat het communicaƟeteam alƟjd in gesprek. Het communicaƟeteam is ‘adviseur’ en bij een andere kijk op communicaƟe ligt de beslissingsbevoegdheid bij de inhoud. Mocht er naar het oordeel van het communicaƟeteam sprake zijn van een te groot risico is, dan trekt men aan de bel bij de direcƟe. Regionale afstemming en externe partners Op sommige thema’s vindt regionale kennisuitwisseling plaats. De meest intensieve samenwerking is die op het gebied van crisiscommunicaƟe. De gemeenten Monƞoort, IJsselstein en Lopik werken op dit gebied sinds 1 januari 2026 formeel samen. Om tot deze samenwerking te komen zijn in 2025 meerdere overleggen geweest tussen de communicaƟeadviseurs van de drie gemeenten. Daarnaast organiseert de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) vier keer per jaar een Regionaal Overleg CrisiscommunicaƟe. Bij deze overleggen haakt steeds één van de drie hierboven genoemde gemeenten als vertegenwoordiger aan.

Ook zijn er actoren buiten de gemeentelijke organisaƟe waar mee wordt samengewerkt, zowel structureel - zoals het Kontakt/Zenderstreeknieuws voor advertenƟes en plaatsingen op de gemeentepagina – als meer projectmaƟg. Voorbeelden van projectmaƟge samenwerking komen naar voren in de onderzochte casuïsƟek. 3.4 Score op de normen Norm Score De communicaƟefuncƟe binnen de gemeentelijke organisaƟe is duidelijk belegd en bekend binnen de organisaƟe. De gemeente beschikt over een communicaƟeteam dat onderdeel uitmaakt van het team communicaƟe en bestuurssecretariaat en als zodanig is opgenomen in de organisaƟestructuur. Het communicaƟeteam maakt kennis met nieuwe medewerkers en licht daarbij de eigen rol toe en verwijst naar relevante informaƟe over communicaƟe. Het communicaƟeteam (of een vertegenwoordiging) heeŌ op regelmaƟge basis overleg met verschillende onderdelen van de organisaƟe en is daardoor aangehaakt op de ontwikkelingen in de gemeente. Het team beheert de centrale communicaƟekanalen en - middelen zoals de website, social media, het gemeentenieuws en perscontacten. Het communicaƟebeleidsplan van het 26 communicaƟeteam plaatst communicaƟe in het hart van de organisaƟe, wat betekent dat iedere medewerker een rol heeŌ in de communicaƟe. De gemeente voldoet aan de norm.

De relevante medewerkers zijn voldoende toegerust (kennis, vaardigheden, middelen) om effectief te communiceren met inwoners. Vanuit de gedachte ‘communicaƟe in het hart van de organisaƟe’ is communicaƟe niet alleen een taak van het communicaƟeteam, maar van alle medewerkers. De communicaƟeprioriteit bepaalt de inzet van het communicaƟeteam bij beleidsprocessen en projecten. Voor zowel de communicaƟemedewerkers als de andere medewerkers van de gemeente zijn er opleidingsmogelijkheden beschikbaar om kennis en vaardigheden op te doen op het terrein van communicaƟe. Die opleidingsmogelijkheden zijn niet verplicht, waardoor het aan de medewerkers zelf is om hiervoor Ɵjd in te ruimen. Daarnaast zijn er verschillende hulpmiddelen en richtlijnen beschikbaar . Aangezien een belangrijk deel van de communicaƟe decentraal plaatsvindt, gebeurt een deel van de communicaƟe richƟng inwoners zonder betrokkenheid van het communicaƟeteam, waarbij vakinhoudelijke medewerkers in belangrijke mate zelf verantwoordelijk zijn voor communicaƟe. Dit vraagt om duidelijke kaders en verwachƟngen. Hoewel trainingen vakinhoudelijke medewerkers ondersteunen, ontbreekt inzicht in de mate waarin deze daadwerkelijk bijdragen aan communicaƟeve vaardigheden. Het beschikbare budget voor communicaƟe zit voornamelijk bij projecten en beleidsonderwerpen.

Het communicaƟeteam bestond in 2025 uit 2,85 Ōe en adviseert (en controleert tot op zekere hoogte) de andere gemeentelijke medewerkers op het gebied van communicaƟe. Daarbij dient steeds de balans gezocht te worden tussen wat moet en de ambiƟes. Het risico bestaat dat proacƟef handelen in de knel komt door een gebrek aan capaciteit. De gemeente voldoet grotendeels aan de norm. 4. Uitvoering van het communicaƟebeleid en burgerperspecƟef De uitvoering van het communicaƟebeleid, de prakƟjk en het burgerperspecƟef staan centraal in dit hoofdstuk. De drie deelvragen die daarbij aan de orde komen, luiden als volgt:  Welke middelen en kanalen gebruikt de gemeente om inwoners te informeren, welke richtlijnen zijn er voor gebruik van deze kanalen en hoe effecƟef zijn deze middelen en kanalen? Hoe verloopt het proces van het creëren van een communicaƟe-uiƟng? 27  Hoe ervaren de inwoners van de gemeente Monƞoort het communicaƟebeleid van de gemeente, zijn er verschillen tussen de onderscheiden doelgroepen en welke verbeterpunten geven inwoners/doelgroepen aan?  Op welke wijze is het communicaƟebeleid toegepast in de geselecteerde casussen, hoe tevreden zijn inwoners, hoe effecƟef is de communicaƟe geweest en welke lessen voor de toekomst volgen uit de bestudeerde casussen? Achtereenvolgens gaan we in op de communicaƟemiddelen- en kanalen en het proces van het creëren van een

communicaƟe-uiƟng (paragraaf 4.1), het burgerperspecƟef op communicaƟe (paragraaf 4.2) en de communicaƟe in de casuïsƟek (4.3). We sluiten af met de score op de normen (4.4). 4.1 CommunicaƟemiddelen- en kanalen, richtlijnen en het proces van het creëren van een communicaƟe-uiƟng CommunicaƟemiddelen- en kanalen Een communicaƟemiddel is de drager van de boodschap. Het gaat om het concrete instrument waarmee wordt gecommuniceerd, zoals advertenƟes, commercials, brieven, e-mails, folders, sociale media posts. Het communicaƟemiddel bepaalt hoe de boodschap wordt vormgegeven en gepresenteerd, zoals tekst, beeld, geluid of een combinaƟe daarvan. Een communicaƟekanaal is de route of het medium waarlangs de boodschap wordt verzonden. Het is het pad dat de informaƟe volgt van zender naar ontvanger, zoals televisie, radio, ƟjdschriŌen, sociale media-plaƞorms, e- mailnetwerken. Het kanaal bepaalt waar en via welk systeem de boodschap wordt overgedragen. In het communicaƟebeleidsplan wordt geen scherp onderscheid gemaakt tussen communicaƟemiddelen en communicaƟekanalen. Het communicaƟeteam beschouwt de website www.monƞoort.nl als de belangrijkste informaƟebron voor alle doelgroepen. De website moet de gezochte informaƟe of de juiste doorverwijzing bieden.

Daarnaast zet de gemeente steeds meer in op interacƟeve communicaƟemiddelen, waaronder sociale media, gesprekken, bijeenkomsten en online plaƞormen. De gemeente maakt gebruik van de volgende communicaƟekanalen: 28  Website Monƞoort.nl  Brieven  Gemeentepagina in het Kontakt/Zenderstreeknieuws  Nieuwsbrief  Email nieuwsbrief  Buurtbericht  Digitale infozuil  Sociale media o Facebook o Instagram o LinkedIn o YouTube Daarnaast houden de wethouders iedere eerste woensdag van de maand, uitgezonderd augustus, een inloopmoment voor de inwoners in zowel de kern Linschoten als de kern Monƞoort. Deze momenten zijn alleen in de middag gepland. Website Een website is essenƟeel voor de gemeentelijke communicaƟe. Een gemeentelijke website fungeert als digitaal loket waar inwoners 24 uur per dag informaƟe kunnen ophalen. De website heeŌ een groot (potenƟeel) bereik. Bij noodsituaƟes is de website ook een snel aanpasbare bron. Het communicaƟeteam beheert de gemeentelijke website. Voor het actueel houden van de website is eveneens een rol weggelegd voor de vakinhoudelijke medewerkers. Dit vergt een goede samenwerking, alert zijn en Ɵjd inruimen om de website actueel en daarmee nuƫg en betrouwbaar te houden. Bij de indeling van de website speelt het communicaƟeteam een tacƟsch-strategische rol.

De laatste van de zes icoontjes onder de foto van de gemeente linkt door naar de aparte website InMonƞoort.nl die ingaat op onderwerpen die te maken hebben met een bezoek aan Monƞoort en Linschoten.

29 Afbeelding website gemeente Montfoort De gemeentelijke website herbergt veel informaƟe. Het gevolg is dat er keuzes moeten worden gemaakt welke thema’s zichtbaar zijn op de homepage. Via de zoekbalk is informaƟe over veel onderwerpen te vinden, waaronder informaƟe over de onderzochte casussen. Eén van de grote tegels linkt door naar de openbare bekendmakingen (zie ook hoofdstuk 6), een andere naar de gemeenteraad (zie hierover ook hoofdstuk 6). Brieven Brieven zijn nog steeds zeer belangrijk in gemeentelijke communicaƟe. Een duidelijk voordeel is dat met een brief ook minder digitaal vaardige inwoners goed kunnen worden bereikt. Hoewel de kosten relaƟef hoog zijn (drukwerk, portokosten), wordt er daarom regelmaƟg gekozen voor brieven. Brieven hebben een heel hoog bereik, mits er geen leveringsproblemen zijn. Brieven op het gemeentelijk briefpapier vallen op en hebben een bepaald urgenƟeniveau, zoals ook blijkt uit de reacƟe vanuit inwoners in de enquête en focusgroepen (zie paragraaf 4.2). Brieven kunnen zowel naar een brede groep inwoners uitgaan, als naar een individu. Een groep inwoners wordt bijvoorbeeld per brief benaderd als er werkzaamheden in de buurt plaatsvinden of voor een uitnodiging van een parƟcipaƟebijeenkomst. Brieven naar een individu gaan doorgaans om formele communicaƟe. Een brief biedt datumvastlegging, bewijs van verzending en heeŌ meer aƩenƟewaarde.

Omdat er veel brieven op individueel niveau uitgaan, gaan, zoals eerder aangegeven, niet alle brieven langs het communicaƟeteam en vindt dus lang niet alƟjd een check op communicaƟeaspecten plaats. Gemeentepagina in het Kontakt/Zenderstreeknieuws De gemeentepagina in het Kontakt/Zenderstreeknieuws is een belangrijk kanaal. Het is minder persoonlijk dan een brief en minder interacƟef dan een website, maar heeŌ wel sterke punten. Het bereikt inwoners die niet acƟef online zoeken en wordt daarom vooral door oudere doelgroepen nog acƟef gelezen. De gemeentepagina zorgt zo voor aanvullend bereik en zichtbaarheid. Overigens heeŌ het Kontakt/Zenderstreeknieuws ook een website waar het lokale blad digitaal kan worden gelezen. De gemeentepagina wordt gebruikt om de agenda van gemeenteraad en raadscommissies te publiceren en aandacht te schenken aan (sommige) raadsbesluiten. Ook is er ruimte voor nieuws uit

30 de gemeente over projecten, bekendmakingen voor parƟcipaƟe-avonden, acƟes, evenementen, onthullingen, officiële bezoeken van burgemeester en wethouders, de agenda van gemeenteraad etc. Bekendmakingen zijn bijvoorbeeld verordeningen, beleidsstukken, verkeersbesluiten, een nieuw bestemmingsplan, een (omgevings)vergunning voor een verbouwing, het plaatsen van een dakkapel of het slopen van een gebouw. Deze worden in zijn geheel gepubliceerd via de digitale ontsluiƟng van officiële bekendmakingen.3 De gemeente plaatst op de gemeentepagina een verwijzing waar de openbare bekendmakingen digitaal zijn te vinden. De gemeente is enkele jaren geleden overgestapt van het publiceren van het gemeentenieuws (gemeentepagina) in de IJsselbode naar het Kontakt/Zenderstreeknieuws. Het communicaƟeteam is tevreden over opmaak en leesbaarheid, maar ziet ook dat dat de bezorging een knelpunt is. Hierover is men in gesprek met het Kontakt, want maximaal bereik beschouwt het communicaƟeteam als belangrijk. Inwoners van de gemeente Monƞoort zijn eveneens kriƟsch op de bezorging (zie 4.2). Kopje openbare bekendmakingen in het Kontakt/Zenderstreeknieuws Sociale Media Sociale media vormen een ondersteunend kanaal voor de gemeentelijke communicaƟe. Ze vervangen de website of brief niet, maar versterken ze — vooral op het gebied van bereik, snelheid en interacƟe.

Hoewel uit de enquête (zie ook paragraaf 4.2) duidelijk wordt dat het bereik niet hoog ligt, bereikt het mogelijk doelgroepen die anders wellicht niet bereikt zouden worden. De gemeente is acƟef op vier sociale mediaplaƞorms: Facebook, Instagram, LinkedIn en Youtube, allen beheerd door het communicaƟeteam. Sociale media heeŌ de potenƟe om meer de menselijke kant van de gemeente zien, in de vorm van het bestuur op locaƟe, bij jubilea, gouden huwelijken, belangrijke gemeentelijk projecten en iniƟaƟeven uit de samenleving. Dit draagt bij aan de toegankelijkheid van de gemeente. Sociale 3 Gemeenten in Nederland zijn vanaf 1 juli 2021 op grond van de Wet elektronische publicaƟes verplicht alle officiële gemeentelijke regelgeving en bekendmakingen/ kennisgevingen digitaal bekend te maken op: hƩps://zoek.officielebekendmakingen.nl

31 media bieden ook de mogelijkheid om tweerichƟngsverkeer te creëren in communicaƟe. Inwoners kunnen vragen stellen, reacƟes geven en/of signaleren wat er speelt in de wijk. Het team CommunicaƟe draagt zorg voor de webcare en monitoring. Op vragen en/of klachten wordt door medewerkers van het klantcontactcentrum of communicaƟe gereageerd. De gemeente Monƞoort heeŌ echter geen menskracht beschikbaar om te modereren en reageert beperkt. In 2025 is de gemeente gestopt met acƟef gebruik van X (voorheen TwiƩer), vanwege dalend bereik. Er is nog wel een gemeentelijk X-account, maar de gemeente is daar niet meer acƟef op. De redenen daarvoor waren teruglopende ledenaantallen en de polariserende berichten die niet werden gemodereerd door X.4 Doelgroepen In het communicaƟebeleidsplan is aangegeven dat een doelgroepgerichte benadering steeds belangrijker wordt. Voor de externe communicaƟe onderscheidt de gemeente in het communicaƟebeleidsplan de volgende doelgroepen: 1 Inwoners van Monƞoort en Linschoten. Hierbinnen worden o.a. jongeren, gezinnen en ouderen onderscheiden. 2 Ondernemers in Monƞoort en Linschoten 3 Instellingen en overige stakeholders 4 Toeristen die naar Monƞoort en Linschoten komen (Nederlandse/buitenlandse) 5. Media/pers In dit onderzoek hebben we ons geconcentreerd op de externe communicaƟe richƟng inwoners.

Het gebruik van een communicaƟekanaal verschilt per doelgroep. Dat betekent dat er voortdurend afgewogen moet worden welke boodschap via welke kanalen moet worden verspreid, waarbij financiën en personele capaciteit ook een rol spelen. In de loop van de Ɵjd kunnen nieuwe communicaƟemiddelen – en kanalen ontstaan die kunnen bijdragen aan betere communicaƟe. Voorbeelden hiervan zijn het gebruik van een infographic bij de begroƟng en het gebruik van filmpjes. Dit laatste was bijvoorbeeld in de covid-periode een handig communicaƟemiddel. Een ander specifiek communicaƟemiddel in die periode was de coronaflyer, die huis-aan-huis verspreid werd. Ook is de gemeente in die periode aan ouderen bloempoƩen gaan brengen, met de boodschap ‘we denken aan je’. De periode van het coronavirus maakte ook duidelijk dat de gemeente niet beschikte over specifieke kanalen om jongeren te bereiken. Dit was reden om in september 2020 te starten met een account op een voor de gemeente nieuw communicaƟekanaal, namelijk Instagram. Om de doelgroep jongeren beter te bereiken en te bedienen is eveneens (meer) ingezet op communicaƟemiddelen als video’s op sociale mediakanalen van de gemeente. Jongeren vormen een lasƟg te bereiken doelgroep voor de gemeente. Wel is er een groeiend aantal volgers op sociale media. In 2025 was er sprake van een toename van volgers op Facebook en Instagram met 200.

Onder de Instagram-volgers bevindt zich naar verwachƟng een relaƟef jongere doelgroep. De jongste jongeren zijn echter lasƟger te bereiken, aldus de gemeente. De gemeente zet ook andere kanalen en methoden in om jongeren te bereiken op thema’s die deze doelgroep sterk aangaan. Zo is er een avond gericht op het thema huisvesƟng specifiek voor jongeren georganiseerd, 4 Raadsinformatiebrief gemeentelijk X-account op inactief (22 april 2025). 32 die druk bezocht is. Ook de graffiƟ-workshop was in zekere mate succesvol onder jongeren tot 14 jaar (voor jongeren boven deze leeŌijd bleek dat lasƟg). Het bereiken van jongeren loopt verder via maatwerkaanpakken, via ouders en verzorgers, het jeugdteam, de jongerenwerker en de scholen. Het hanteren van duidelijke taal acht de gemeente voor iedereen van belang, maar krijgt extra aandacht met het oog op laaggeleƩerden. De schrijfgids is daarbij een hulpmiddel voor de medewerkers. Voor de mate van differenƟaƟe en extra inzet op het bereiken van specifieke groepen hanteert de gemeente steeds een afweging met betrekking tot de haalbaarheid, noodzakelijkheid en wenselijkheid van differenƟaƟe. De vraag hoe effecƟef deze communicaƟemiddelen en- kanalen zijn, komt terug bij het burgerperspecƟef (paragraaf 4.2).

Het proces van het creëren van een communicaƟe-uiƟng Voor het creëren van een communicaƟe-uiƟng is er binnen de gemeente geen uniforme werkwijze. Soms komt een beleidsmedewerker naar het communicaƟeteam toe of stelt een vraag via de communicaƟe-e-mailbox, maar het kan ook andersom het geval zijn. Eenvoudige communicaƟevragen van medewerkers handelt het communicaƟeteam per mail af, maar is de vraag groter of ingewikkelder dan volgt een adviesgesprek. Dat advies gaat meestal over strategie, boodschap, middelen en uitvoering. In de uitvoering kan het communicaƟeteam vervolgens het voortouw nemen, maar het kan ook zo zijn dat de vakinhoudelijk medewerker dat doet. Uiteindelijk is de vakinhoudelijke medewerker verantwoordelijk voor de inhoud van de communicaƟe. Het communicaƟeteam denkt bij het maken van teksten vooral mee op vragen als ‘hoe breng je die boodschap?’, is de boodschap begrijpelijk (informeren), gaat de inwoner meedenken en waarover kan dat (parƟciperen) of is het doel het aanzeƩen tot acƟe (acƟveren)? In paragraaf 4.3 komt het creëren van communicaƟe uiƟngen in de onderzochte casuïsƟek terug.

4.2 BurgerperspecƟef op communicaƟe Om een beeld te krijgen van de manier waarop inwoners naar de gemeentelijke communicaƟe kijken, heeŌ de rekenkamer in november en december 2025 een enquête onder 2.500 inwoners van 18 jaar en ouder laten verspreiden via een steekproef door de gemeente. In totaal hebben 205 inwoners de vragenlijst volledig ingevuld. Dit is voldoende om uitspraken te doen over de bevolking van de gemeente Monƞoort. Aandachtspunt is de scheeĬeid in de respons, met een groter aandeel mannen dan vrouwen. Omdat we ook inzicht hebben in de verschillen tussen mannen en vrouwen kunnen we het effect hiervan op het totaaloordeel goed zien. Ook biedt de respons inzicht in verschillen tussen andere subgroepen, zoals verschillende opleidingsniveaus en jongere en oudere inwoners. In dit hoofdstuk worden deze resultaten alleen genoemd als die staƟsƟsch significant zijn. De vragenlijst is opgenomen in bijlage 10. In de enquête is gevraagd of respondenten bereid zouden zijn tot een gesprek over het communicaƟebeleid met de rekenkamer. 31 personen hebben hier posiƟef op gereageerd. Zij zijn uitgenodigd voor deelname aan één van de twee focusgroepen. De focusgroepen boden de 33 mogelijkheid om meer de diepte in te gaan op de communicaƟe van de gemeente in het algemeen en de casussen in het bijzonder.

Aan de focusgroepen deden uiteindelijk 13 personen mee.5 In deze paragraaf gaan we nader in op vragen als hoe de inwoners van de gemeente Monƞoort het communicaƟebeleid van de gemeente ervaren, of er verschillen zijn tussen de onderscheidene doelgroepen en welke verbeterpunten inwoners/doelgroepen aangeven. Een uitgebreidere beschrijving is opgenomen in bijlage 4. Belangrijkste resultaten van de enquête en de focusgroepen Algemeen oordeel  De respondenten geven de gemeente gemiddeld een 6,6 als rapportcijfer voor de communicaƟe.  De vraag of de gemeente open en transparant communiceert met haar inwoners wordt niet eenduidig beantwoord door de respondenten van de enquête. Een grote groep staat hier neutraal in of geeŌ aan dit niet te weten cq geen mening over te hebben. Een kleinere groep is het (helemaal) eens met de stelling dat de gemeente open en transparant communiceert. De groep inwoners die het hiermee oneens is, is nog kleiner.  Op de stellingen dat de informaƟe die de gemeente verstrekt duidelijk en begrijpelijk is, de stelling dat deze betrouwbaar is en de stelling dat men goed weet waar de informaƟe van of over de gemeente kan worden gevonden, wordt posiƟever geoordeeld, maar ook hier is een kleine meerderheid die hierin neutraal is of aangeeŌ dit niet te weten cq hierover geen mening hierover te hebben.

Over de stelling dat de gemeente op Ɵjd informaƟe aan inwoners geeŌ, staan de respondenten in hoofdzaak neutraal of hebben hierover geen mening. Voorkeuren communicaƟekanalen  Een brief van de gemeente is het meest gebruikte middel om informaƟe van de gemeente te ontvangen. Ook de gemeentepagina in het huis-aan-huisblad en de website van de gemeente zijn veelgebruikte kanalen om informaƟe te ontvangen.  Andere kanalen en middelen zowel digitaal als fysiek, zoals buurtberichten, sociale media, e- mail, bellen, langsgaan bij de gemeente, informaƟebijeenkomsten, digitale informaƟezuilen en de nieuwsbrief, zijn (beduidend) minder populair. De leeŌijdsgroep 18-39 jaar gebruikt relaƟef vaker e-mail en ouderen (65+) vaker het huis-aan-huisblad.  Bij bijna alle uitgevraagde categorieën6 willen inwoners liever acƟef geïnformeerd worden door de gemeente dan dat zij zelf informaƟe opzoeken.  De deelnemers aan de focusgroepen geven aan communicatie van de gemeente belangrijk te vinden, maar de waardering van deze communicatie verschilt sterk van persoon tot persoon. Verbetering kan behaald worden door inwoners veel meer mee te nemen waarom bepaalde zaken lang duren. Beter en tijdiger informeren over de komst van windturbines in Linschoten is ook genoemd als voorbeeld waarbij de communicatie beter kan. Hierbij is ook onvrede geuit over de participatie met betrekking tot windturbines.

5 Omdat één van de deelnemers vanwege ziekte niet aan de focusgroep kon deelnemen, is met hem telefonisch een gesprek gevoerd. 6 De uitgevraagde categorieën zijn: werkzaamheden in de openbare ruimte (groen/bestraƟng), woningbouwtrajecten, vergunningen die door anderen zijn aangevraagd, besluiten van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad, informaƟe over veiligheid en prevenƟe, informaƟe over cultuur- of sportevenementen, informaƟe over voorzieningen, zorg en welzijn en informaƟe over afvalinzameling. 34  Deelnemers van de focusgroepen noemden diverse voorbeelden waarbij in hun beleving niet is gecommuniceerd door de gemeente of niet tijdig. Ook is genoemd dat er veel wisselingen zijn in contactpersonen, waardoor beleid wisselend wordt ingevuld, maar ook dat de communicatie sterk per ambtenaar verschilt. Overigens meldden deelnemers aan de focusgroepen ook positieve ervaringen. Tot slot kwam naar voren dat de kracht van herhaling relevant is met gebruikmaking van meerdere kanalen en blijvende aandacht voor langlopende trajecten.  Deelnemers aan de focusgroepen zijn over het algemeen tevreden over duidelijkheid en begrijpelijkheid. Wanneer echter sprake is van communicatie met een juridische component of ambtelijk vakjargon kan de inhoud voor de gemiddelde inwoner lastig te begrijpen zijn.

Dat is ook het geval als de communicatie niet een duidelijk ‘ja of nee bevat’, maar een ‘maar’. Brieven  Een brief van de gemeente is veruit het meest genoemd als manier waarop de respondenten informaƟe van de gemeente hebben ontvangen. Van hen is ook een zeer ruime meerderheid het (helemaal) eens met de stelling dat de laatst ontvangen brief duidelijk en begrijpelijk was. Dit geldt vooral voor de leeŌijdsgroep 18-39 jaar. Ongeveer de helŌ van alle respondenten was het er (helemaal) mee eens dat de brief nuƫge informaƟe bevaƩe. De meerderheid vindt de brieven duidelijk en begrijpelijk. Ook de deelnemers aan de focusgroepen geven over het algemeen de voorkeur aan informaƟe via een brief van de gemeente, zeker bij belangrijke(re) kwesƟes. De gemeentepagina in het Kontakt/Zenderstreeknieuws en Officiële Bekendmakingen: Berichten over uw buurt  Ook de gemeentepagina in het Kontakt/Zenderstreeknieuws wordt door veel respondenten gezien. Ouderen (65+) lezen vaker alƟjd het huis-aan-huisblad dan de andere leeŌijdsgroepen en vrouwen meer dan mannen.  Zo’n driekwart van de respondenten heeŌ (zeer) veel of een gemiddelde belangstelling voor officiële bekendmakingen, waarbij de e-mailaƩendering van MijnOverheid het voorkeurskanaal is (vooral bij hoog opgeleiden), gevolgd door het Kontakt/Zenderstreeknieuws.

 Ongeveer de helŌ van de respondenten vindt dat de officiële bekendmakingen van de gemeente duidelijk en begrijpelijk zijn geschreven (vooral de leeŌijdsgroep 18-39 jaar) en circa een derde staat hier neutraal tegenover.  Er zijn zowel respondenten die de officiële bekendmakingen duidelijk en prima te begrijpen vinden, als respondenten die de taal juist ingewikkeld vinden met te veel technisch of ambtelijk taalgebruik. Ook wordt wel opgemerkt dat de berichten te laat worden gepubliceerd en onvolledig zijn.  Enkele respondenten geven aan het Kontakt/Zenderstreeknieuws niet te ontvangen.  De deelnemers aan de focusgroepen zijn over het algemeen ook positief over de gemeentepagina. Ook verschillende deelnemers aan de focusgroepen ontvangen het Kontakt/Zenderstreeknieuws niet vanwege gebrek aan bezorgers.  Uit de focusgroepen kwam de voorkeur voor de IJsselbode op tafel. Als argumenten daarvoor werden genoemd dat de IJsselbode een wat groter bereik zou hebben, omdat de bezorgers beter betaald zouden worden, en gaat over een regio die nabijer voelt. Genoemd werd ook dat De IJsselbode leesbaarder en toegankelijker is door de ruimere opmaak en minder advertenties. 35 Website van de gemeente  Veruit de grootste groep respondenten van de enquête geeŌ aan de website van de gemeente Monƞoort (www.monƞoort.nl) een enkele keer te bezoeken.

Het zijn vooral hoger opgeleiden die de website bezoeken.  Een grote minderheid is het (helemaal) eens met de stelling ‘Ik kan op de website makkelijk vinden wat ik zoek.’ De daaropvolgende grootste groep staat neutraal tegenover deze stelling. Deze beide groepen vormen bij elkaar ongeveer driekwart van de respondenten.  Een meerderheid vindt de informaƟe op de website duidelijk en begrijpelijk en vindt dat er voor hem/haar nuƫge informaƟe op de website te vinden is. Op de stelling dat de informaƟe op de website actueel is, reageert de grootste groep neutraal en een iets kleinere groep is het (helemaal) eens met de stelling. Het is vooral de leeŌijdsgroep 18-39 jaar die de website duidelijk en begrijpelijk vindt en de informaƟe nuƫg en actueel.  Er zijn ook respondenten die aangeven dat zij het moeilijk vinden om de gezochte informaƟe te vinden en de zoekfuncƟe onvoldoende te vinden en men twijfelt af en toe of de informaƟe die vermeld is wel actueel is.  Deelnemers aan de focusgroepen bezoeken de website veelal alleen als men een vraag heeft. Zij geven aan dat het niet altijd makkelijk is om op de website van de gemeente datgene te vinden wat men zoekt, maar dat er wel heel veel informatie op staat. Sociale media  Sociale mediakanalen behoren niet tot de voorkeurskanalen van de respondenten van de enquête.

De meerderheid van de respondenten kent de communicaƟekanalen van de gemeente niet. Het Facebook-account is het meest bekend. Het YouTube kanaal wordt vrijwel niet bezocht.  De respondenten gebruiken de sociale media van de gemeente om op de hoogte te blijven van wat er speelt binnen de gemeente.  Diegenen die (nog) geen sociale media van de gemeente gebruiken, doen dat vooral niet omdat zij er nog geen behoeŌe aan hebben gehad. Het gaat hier om een kleine meerderheid en relaƟef vaak de leeŌijdsgroep 18-39 jaar. Minder vaak genoemde redenen zijn dat men niet via sociale media met de gemeente wil communiceren en de onbekendheid met deze sociale mediakanalen.  Op de vraag of de teksten op sociale media van de gemeente duidelijk en begrijpelijk zijn, antwoordt circa driekwart bevesƟgend. Op de vraag of er voor hen nuƫge informaƟe op de sociale media staat, is een kleine meerderheid het daarmee (helemaal) eens en een grote minderheid staat hier neutraal in.  Kwesties die in de focusgroepen naar voren kwamen, waren bijvoorbeeld de vraag hoe de afhankelijkheid van Amerikaanse platforms kan worden verkleind en of de sociale mediakanalen moeten worden gemodereerd.

 In de focusgroepen werd opgemerkt dat als de gemeente jongeren wil bereiken, er gebruik gemaakt moet worden van nieuwe sociale media, ‘niet Facebook en zelfs niet Instagram.’ Er wordt voor gepleit om extra in te zetten op jongeren ook al kost dat extra tijd en geld om betrokkenheid van jongere inwoners te bevorderen.  Het gebruik van een WhatsApp-kanaal zonder reactiemogelijkheid, waar de gemeente nu nog niet over beschikt, wordt gezien als mogelijke toegevoegde waarde, omdat het een snelle manier kan zijn om veel inwoners te bereiken, bijvoorbeeld in geval van calamiteiten. 36 Toekomst specifieke voorbeelden van communicaƟe  Aan de respondenten is gevraagd hoe zij in de toekomst het liefst geïnformeerd willen worden. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten onderwerpen. Opvallend is dat het Kontakt/Zenderstreeknieuws bij alle categorieën er als voorkeurskanaal naar voren komt. Alleen bij het onderwerp ‘Regelingen bedoeld voor mensen met een laag inkomen’ is het voorkeurskanaal ‘e- mail van de gemeente ’marginaal groter. Naast deze twee kanalen zijn een nieuwsbrief van de gemeente, een brief van de gemeente en de website van de gemeente de meest genoemde voorkeurskanalen. Overige kanalen worden beduidend minder vaak genoemd.

4.3 Communicatie in de onderzochte casuïstiek In deze paragraaf onderzoeken we het communicaƟebeleid door de diepte in te gaan aan de hand van vijf casussen. We bekijken op welke wijze het communicaƟebeleid is toegepast in de geselecteerde casussen, hoe tevreden de inwoners zijn en hoe effecƟef de communicaƟe is geweest. Om tot de geselecteerde casussen te komen zijn we gestart met een groslijst aan mogelijke casussen. Deze lijst is teruggebracht naar een shortlist en vervolgens is een selecƟe gemaakt van vijf casussen aan de hand van een aantal criteria. Die criteria waren: de casussen moeten recent zijn afgerond, nog deels lopend zijn of een terugkerend karakter hebben, de casussen zijn verdeeld over verschillende beleidsterreinen, de communicaƟe binnen deze projecten of onderwerpen is relaƟef intensief en de casussen zijn bij voorkeur interessant voor een relaƟef grote groep inwoners. In een aantal van de casussen liggen communicaƟe en parƟcipaƟe dichtbij elkaar. Daar waar communicaƟe verwijst naar het proces van informaƟe-uitwisseling, verwijst parƟcipaƟe naar de betrokkenheid van individuen of groepen bij een acƟviteit, proces of bij besluitvorming. Dit onderzoek betreŌ nadrukkelijk niet de parƟcipaƟekant, maar in sommige dossiers is het onderscheid zo diffuus dat het lasƟg om verantwoordelijkheden, doelen en succes van communicaƟe afzonderlijk te beoordelen.

De volgende casussen komen hier aan de orde:  Lokaal HiƩeplan (paragraaf 4.3.1)  Financiële parƟcipaƟe windmolens Linschoten (paragraaf 4.3.2)  WoningbouwlocaƟe De Bleek fase 1 (hierna: De Bleek) in Monƞoort (paragraaf 4.3.3)  Visie Stadspark Monƞoort (paragraaf 4.3.4)  Groene Hart Pas (paragraaf 4.3.5) Bij het onderzoek naar de casussen is gebruik gemaakt van documenten, de resultaten van de enquête, de opbrengsten van focusgroepen en interviews met de communicaƟeadviseurs van de gemeente en de betrokken projectleiders of beleidsadviseurs. In de casus van woningbouwlocaƟe De Bleek is ook gesproken met de voorziƩer van de klankbordgroep. In de enquête gaf bijna de helŌ van de respondenten aan niet bekend te zijn met de communicaƟe in deze casussen. Daar waar zij wel bekend waren met de communicaƟe springt die van WoningbouwlocaƟe De Bleek (Monƞoort) eruit, op ruime afstand gevolgd door het Onderzoek naar financiële parƟcipaƟe in windenergie (Linschoten) en de Visie stadspark (Monƞoort). Duidelijk minder bekend is de communicaƟe over het HiƩeplan (gemeente Monƞoort breed) en de Groene 37 Hart Pas (gemeente Monƞoort breed). Over elk van deze casussen is een aantal stellingen voorgelegd, waarop door de respondenten die bekend zijn met deze onderwerpen is gereageerd en waarop bij de betreffende onderwerpen wordt ingegaan.

Hieronder volgt een korte beschrijving van de cases, met daarbij de belangrijkste lessen. Voor een uitgebreidere beschrijving, zie bijlagen 5 tot en met 9. 4.3.1. Hitteplan De gemeente Monƞoort heeŌ een HiƩeplan opgesteld met als hoofddoel het beheersen van gezondheidsrisico’s van aanhoudende hiƩe. Het HiƩeplan vormt de basis voor de communicaƟe over dit onderwerp en wordt ieder jaar uitgevoerd in vier fases (de voorbereidingsfase, de voorwaarschuwingsfase, de waarschuwingsfase en de evaluaƟefase). In het HiƩeplan worden de taken van de gemeente en de verschillende stakeholders7 beschreven. Voor de gemeente betekent dit op het gebied van communicaƟe een rol in alle fasen. Het HiƩeplan richt zich op de voor hiƩe meest kwetsbare mensen en op het beter funcƟoneren van individuele verzorgers, professionals, zorginstellingen en maatschappelijke organisaƟes. Volgens een geïnterviewde is het HiƩeplan in de gemeente Monƞoort in verband met de omvang van de gemeente klein gehouden en vindt de uitvoering plaats op hoofdlijnen. De beschikbare capaciteit maakt ook dat de gemeente aan de evaluaƟefase van het HiƩeplan eigenlijk niet toe komt. De communicaƟe in het kader van het HiƩeplan is een jaarlijks terugkerende acƟviteit, waarvoor de communicaƟeadviseur en de beleidsadviseur 1 of 2 x per jaar overleg hebben, aĬankelijk van hoe het met het weer loopt.

De gemeente heeŌ de communicaƟe voor het lokaal HiƩeplan geconcreƟseerd naar een communicaƟekalender HiƩeplan. Hierin is vermeld welke communicaƟemiddelen- en kanalen (website, brieven, gemeentenieuws, nieuwsberichten, Instagram en Facebook) worden ingezet in de voorwaarschuwingsfase en de waarschuwingsfase. De communicaƟekalender vermeldt daarbij ook wie wanneer welke acƟe moet ondernemen. De communicaƟe-uiƟngen zijn voor het grootste deel zelf gemaakt op basis van de landelijke communicaƟemiddelen van GGD en RIVM. Die zijn vervolgens aangepast naar de lokale situaƟe, bijvoorbeeld voor wat betreŌ de lokale watertappunten en de lokale schaduwplekken. Er zijn voorbeeldbrieven/templates opgesteld die de beleidsadviseur verzendt naar organisaƟes die werken 7 Tot de stakeholders behoren: GGD regio Utrecht, Het Rode Kruis, SƟchƟng Welzijnsondersteuning Monƞoort/Linschoten (SWOM), CoöperaƟe Monƞoort-Linschoten Gezond, Antoniushof Woonzorg Nederland en Kalisto Basisonderwijs. Voorbeeld sociale mediabericht 38 voor of contact hebben met kwetsbare groepen. Deze templates zijn aangepast door het communicaƟeteam, de beleidsadviseur kijkt mee op de inhoud.

De communicaƟemedewerkers doen ook de aanpassingen op de website.8 In het HiƩeplan wordt specifiek aandacht geschonken aan kwetsbare groepen als ouderen boven de 75 jaar, (zeer) jonge kinderen, mensen met een chronische aandoening, zwangeren, personen in een sociaal isolement, daklozen en mensen met overgewicht. Of de ingezeƩe communicaƟestrategie en - middelen aansluiten bij de samenstelling van de doelgroepen is voor de gemeentelijke organisaƟe echter onduidelijk. Ook bestaat er geen inzicht in de vraag of de communicaƟe in het kader van het HiƩeplan de inwoners, en met name de doelgroepen daarbinnen, bereikt. Aan de respondenten van de enquête die bekend zijn met het HiƩeplan is een aantal stellingen voorgelegd over de communicaƟe. Een duidelijke meerderheid tot meer dan driekwart was het eens met de stellingen dat de gemeente op Ɵjd informaƟe gaf aan de inwoners, dat die informaƟe duidelijk en begrijpelijk was en dat de informaƟe volledig was. Bijna de helŌ is het (helemaal) eens met de stelling dat de informaƟe goed vindbaar was, gevolgd door een groep die hierin neutraal staat. 4.3.2 Onderzoek financiële parƟcipaƟe in windenergie (Linschoten) De gemeente heeŌ onderzocht hoe inwoners aankijken tegen een windturbine als bekend is dat dit financiële voordelen oplevert voor henzelf of voor de gemeenschap.

Bureau EMMA voerde dit onderzoek uit om de gemeentelijke organisaƟe te ondersteunen en te ontzorgen. De inbreng van de inwoners was bedoeld om ter kennisgeving mee te geven aan de gemeenteraad zodat de raad dit kon betrekken bij de besluitvorming. In het Plan van aanpak: ParƟcipaƟe-onderzoek Wind (23 september 2024) is de parƟcipaƟe-aanpak aangegeven, maar zijn geen specifieke communicaƟedoelen geformuleerd. Volgens de betrokken beleidsadviseur was het doel om zoveel mogelijk mensen te spreken over het onderwerp en was van tevoren onduidelijk wat er binnengehaald zou kunnen worden. Achteraf is gebleken, zo wordt aangegeven, dat dit onderwerp minder aansprak om over mee te denken omdat het als niet concreet of urgent genoeg ervaren werd. EMMA voerde het onderzoek en daarbij behorend parƟcipaƟeonderzoek uit. De gemeente organiseerde hier omheen communicaƟe. De communicaƟeplanning (zie bijlage 6) toont de ingezeƩe communicaƟemiddelen (website, nieuwsberichten, gemeentepagina in het Kontakt en sociale media) met boodschap en datum. De berichten van de gemeenten richten zich vooral op toelichƟng op het onderzoek en aandacht en werving voor de parƟcipaƟe-acƟviteiten van EMMA.

Op de website van de gemeente staat informaƟe over dit onderzoek met doorverwijzingen.9 Bij de totstandkoming van de communicaƟe-uiƟngen had EMMA het voortouw, waarna er een slag overheen ging om de communicaƟe toe te snijden op de gemeente Monƞoort. De communicaƟeadviseur van de gemeente las mee op de communicaƟe-uiƟngen en bekeek wat er wanneer aan communicaƟe moest gebeuren. De beleidsadviseur liet zich daarbij adviseren door de communicaƟeadviseur van de gemeente. 8 hƩps://www.monƞoort.nl/Alle_onderwerpen/Zorg_en_hulp/HiƩe_en_gezondheid 9(hƩps://www.monƞoort.nl/Alle_onderwerpen/Duurzaamheid_en_klimaat/Onderzoek_schone_elektriciteit_en_financi_le _opbrengsten) 39 In de uitvoering van de communicaƟeaanpak waren gedurende het traject belangrijke aanpassingen nodig vanwege de beschikbare personele capaciteit bij de gemeentelijke projectleiding. Het traject werd daardoor compacter en de communicaƟe-onderdelen volgden elkaar daardoor snel op, maar de communicaƟeaanpak is wel uitgevoerd. De communicaƟeadviseur is vanaf de aanbesteding voor het externe bureau betrokken geweest.

In het eindrapport van EMMA over de financiële parƟcipaƟe bij windprojecten wordt ingegaan op zowel de communicaƟe van het onderzoek zelf als op het onderwerp communicaƟe dat uit het onderzoek naar voren is gekomen.10 In de parƟcipaƟe-aanpak van EMMA zijn straatgesprekken (24 deelnemers), inwonersessies (36 inwoners) en een sessie voor hoog-geïnteresseerden (9 deelnemers) georganiseerd en grondeigenaren zijn geïnterviewd. Uiteindelijk zijn er geen brieven breed verstuurd vanwege gebrek aan budget. Of de doelgroep goed bereikt is, is de vraag. Een kriƟsche inwoner schreef hierover een brief aan de gemeenteraad waarin vraagtekens werden geplaatst bij de wijze van communicaƟe en de gebruikte kanalen gezien de lage opkomst van inwoners.11 Volgens de betrokken beleidsadviseur zijn de op te halen geluiden beperkt geweest. Ook de opkomst op de inloopbijeenkomsten was gering, waardoor de opbrengst tegenviel. Uit de enquête van de rekenkamer onder inwoners komt naar voren dat respondenten relaƟef kriƟsch waren over de Ɵjdigheid, de volledigheid, de vindbaarheid en de duidelijkheid en de begrijpelijkheid van de communicaƟe. Ook in de focusgroepen werd dit onderwerp door enkele deelnemers kriƟsch beoordeeld en werd gepleit voor eerlijkheid en openheid over de windturbines en meer voorlichƟngsbijeenkomsten met voldoende aandacht om hieraan bekendheid te geven.

De kriƟek op dit onderzoek en de communicaƟe daarover zou volgens geïnterviewden verklaard kunnen worden door de complexiteit, abstracƟe en het gebrek aan urgenƟe van het onderwerp voor de inwoners, waardoor het onderwerp niet voldoende leeŌ voor inwoners. Ook zou een reden kunnen zijn dat dit specifieke onderwerp, nl. onderzoek naar financiële parƟcipaƟe in windenergie, onderdeel uitmaakt van het bredere verhaal van windenergie en de communicaƟe hierover, waar inwoners kriƟsch op kunnen zijn. 4.3.3 WoningbouwlocaƟe De Bleek fase 1 WoningbouwlocaƟe De Bleek is de grootste uitbreidingslocaƟe (19,4 ha) van de gemeente met ruimte voor 400-450 nieuwbouwwoningen.12 In 2022 is het parƟcipaƟetraject doorlopen. Er zijn vooraf geen specifieke communicaƟedoelen voor dit project opgesteld. Het Programma van eisen uit 2022 geeŌ aan dat ingezet wordt op de volgende communicaƟemiddelen: uitgebreid parƟcipaƟetraject met omwonenden en andere belanghebbenden, overleg met klankbordgroep van omwonenden, websites, informaƟeavond na publicaƟe van het ontwerp bestemmingsplan en periodieke nieuwsbrieven. Deze communicaƟemiddelen zijn ingezet met uitzondering van de nieuwsbrief. Tot nu toe zijn wel korte berichten verspreid, maar geen nieuwsbrief. Nu de woningen in de verkoop komen is het de bedoeling dat er nieuwsbrieven komen. 10 Gemeente Monƞoort/EMMA, Onderzoekskader Windenergie.

Financiële parƟcipaƟe bij windprojecten. Eindrapport financiële parƟcipaƟe bij windprojecten (11 maart 2025). 11 Brief van H. Rietveld d.d. 29 april 2025 aan de gemeenteraad. 12 Programma van Eisen. Woningbouwlocatie De Bleek (4 oktober 2022 t.b.v. raadsbesluit oktober 2022). 40 CommunicaƟeplanning De Bleek geeŌ een overzicht vanaf 21 november 2021 van de ingezeƩe communicaƟemiddelen, waarbij is aangegeven om welk communicaƟemiddel het gaat, wat de boodschap is en wanneer de communicaƟe-uiƟng heeŌ plaatsgevonden (zie bijlage 7). Uit deze communicaƟeplanning komt naar voren dat er een uitgebreide mix van communicaƟemiddelen is ingezet: persberichten, diverse sociale mediakanalen, nieuwsberichten op de gemeentelijke website, brieven aan omwonenden van De Bleek, berichten op de gemeentepagina’s in de lokale krant, berichten op de digitale infozuilen van de gemeente Monƞoort, uitnodigingen/berichten aan de pers, e-mails naar deelnemers aan de meedenkavonden, webpagina De Bleek op de website van de gemeente en berichten op gemeentenieuws. Daarnaast zijn er de websites van projectontwikkelaar BPD (www.wonenindebleek.nl en www.nieuwbouw-valkenweide.nl/). De gemeente heeŌ een bijdrage geleverd aan de informaƟe op deze websites. De raad is geïnformeerd via diverse raadsinformaƟebrieven en raadsinformaƟe-avonden.

CommunicaƟe staat standaard op de agenda van het projecƩeamoverleg dat iedere 3 of 4 weken plaatsvindt. Hierbij is een communicaƟeadviseur van de gemeente aanwezig. In de samenwerkingsgroep (stuurgroep) staat communicaƟe op de agenda wanneer dat nodig is. Hierbij sluit(en) een communicaƟemedewerker van BPD of van de gemeente of allebei aan. CommunicaƟe van de gemeente is acƟef betrokken bij de keuze voor de vorm van de communicaƟe-uiƟng. De communicaƟe-uiƟngen op de BPD website gebeuren in overleg met de projectleider van de gemeente en de communicaƟeadviseur van de gemeente. Zij krijgen alƟjd eerst de versies voorgelegd, maar het voortouw ligt bij BPD. Bewoners van woningen gelegen aan De Bleek worden vertegenwoordigd door een klankbordgroep, die op regelmaƟge basis contact heeŌ met de gemeentelijk projectleider woningbouwlocaƟe De Bleek). De voorziƩer van de klankbordgroep omschrijŌ het contact met de projectleider als goed en open. De klankbordgroep stond posiƟef tegenover het woningbouwproject, mits de klankbordgroep kon meepraten op de voor de klankbordgroep relevante onderwerpen. Hoewel de klankbordgroep de contacten voldoende intensief vindt om niet verrast te worden door ontwikkelingen en tevreden is over het contact met de gemeente, is niet alles goed gegaan in de communicaƟe.

Tips aan de gemeente zijn: houd de vinger aan de pols houdt over communicaƟe bij uitbesteding aan en wees ervan bewust dat communicaƟe bij dit soort projecten anders is voor direct aanwonenden dan voor anderen. Het is prima om de algemene communicaƟelijn overeind te houden, maar daarnaast moet er naar de direct aanwonenden meer gericht worden gecommuniceerd over wanneer/ wat voor specifieke bouwacƟviteiten uitgevoerd gaan worden. De gemeente heeŌ een informaƟeavond specifiek voor jongeren georganiseerd, waarvoor alle jongeren zijn uitgenodigd. CommunicaƟe van de gemeente is hierbij acƟef betrokken geweest. De gemeente geeŌ aan te luisteren naar inwoners en waar mogelijk rekening te houden met de wensen, zoals de aanleg van een parkje/groenstrook, de ontsluiƟngsroute en het bouwverkeer. In de focusgroepen is het woningbouwproject De Bleek ook aan de orde geweest. De ervaringen van de deelnemers liepen uiteen: er waren deelnemers die behoeŌe hadden aan meer en acƟevere communicaƟe, met name over de planning en voortgang, andere deelnemers waren tevreden. In de enquête is over het project WoningbouwlocaƟe De Bleek een aantal stellingen voorgelegd over de communicaƟe. Het merendeel van de respondenten staat neutraal ten opzichte van de stelling 41 dat de gemeente op Ɵjd informaƟe aan inwoners gaf, gevolgd door de groep die het hier (helemaal) mee eens is.

Ongeveer de helŌ is het (helemaal) eens met de stelling dat de informaƟe die de gemeente gaf duidelijk en begrijpelijk was. Dit is duidelijk de grootste groep. De meeste respondenten staan neutraal ten opzichte van de stelling dat de informaƟe die de gemeente gaf volledig was, gevolgd door ongeveer even grote groepen die het hier (helemaal) mee eens of (helemaal) oneens zijn (beide groepen ongeveer een kwart).De grootste groep is het (helemaal) eens met de stelling dat de informaƟe goed vindbaar was (ongeveer de helŌ). Gevolgd door een groep die hier neutraal in staat (ca een kwart). 4.3.4. Visie stadspark Monƞoort In 2024 heeŌ de gemeenteraad een moƟe aangenomen waarbij het college verzocht is een integrale visie voor het Stadspark op te stellen. Bureau Marseille Buiten werd betrokken voor de uitvoering. De visie moet het toetsingskader bieden voor bestaande en toekomsƟge inwonersiniƟaƟeven. De gemeente vond het van belang om naast de ideeën van de landschapsarchitect ook ideeën, plannen en verbeterpunten van stakeholders, gebruikers, omwonenden en andere inwoners hiervoor op te halen.

Hiervoor is een parƟcipaƟetraject opgezet, dat bestond uit informaƟebijeenkomsten (2 op 6 februari 2025) waar betrokkenen en omwonenden hun ideeën en inbreng konden delen, het mailen van ideeën door inwoners en een inloopavond (25 juni 2025) waar de conceptvisie en de voorgestelde aanpassingen zijn getoond. De reacƟes in deze onderdelen zijn waar mogelijk meegenomen in de Visie Stadspark. De visie stadspark is door de gemeenteraad in 2025 vastgesteld. Afbeelding: De visie betreft het gebied dat binnen de witte lijn ligt, met uitzondering van de witte rechthoek Toen in november 2024 dit onderwerp in de raad aan de orde kwam om budget voor de visie te verkrijgen, is rekening gehouden met een budget voor communicaƟe en parƟcipaƟe. De gemeente heeŌ een mix aan communicaƟemiddelen ingezet met betrekking tot dit project, vooral gericht op informeren over de ontwikkelingen binnen dit project en om het meedenken in dit project te sƟmuleren. De communicaƟeplanning (zie bijlage 8) geeŌ een overzicht van de ingezeƩe communicaƟemiddelen, de boodschap en wanneer deze zijn ingezet.

Tot de communicaƟemiddelen behoorden: brieven, e-mails, informaƟebijeenkomsten, nieuwsberichten, berichten gemeentenieuws, nieuwsbrief Duurzaam Monƞoort, Facebook en Instagram en de webpagina over de visie stadspark op de website van de gemeente.13 Deze webpagina bevat (actuele) informaƟe over dit project met link(s) naar relevante documenten. Naast de vooraf bedachte communicaƟemiddelen, zijn er gaandeweg de uitvoering onderdelen bijgekomen. Zo is de uitvraag voor suggesƟes via sociale media er op verzoek van de wethouder bijgekomen. Ook zijn er meer gesprekken (met 5 à 6 parƟjen) gevoerd dan aanvankelijk gedacht. 13 hƩps://www.monƞoort.nl/Alle_onderwerpen/Leefomgeving/Projecten/Visie_Stadspark_Monƞoort

42 De communicaƟe-uiƟngen zijn tot stand gekomen in samenwerking tussen de betrokken beleidsadviseur en de communicaƟeadviseur van de gemeente en de externe parƟj Marseille Buiten, waarbij de nadruk lag op de gemeentelijke bijdrage. Er is besloten om geen communicaƟebureau in te huren of een plaƞorm aan te schaffen, waardoor budget is bespaard. De communicaƟeadviseur van de gemeente is vanaf het begin af aan bij het project betrokken geweest, nam deel aan de overleggen van de projectgroep en heeŌ o.a. het voorstel voor het uitvoeren van een stakeholderanalyse gedaan. De gemeentelijk projectleider heeŌ aangegeven dat deze stakeholderanalyse heel behulpzaam was bij de communicaƟestrategie. Door deze methode kwamen er veel groepen naar voren die van belang waren om te betrekken. Gedurende het proces is meermaals teruggegrepen op de stakeholderanalyse. Op de uitvraag via sociale media voor ideeën kwamen veel reacƟes binnen. Op de laatste inloopavond waren circa 50 deelnemers aanwezig. De projectleider kreeg van de deelnemers terug dat de gemeente een goed verhaal had en er was waardering voor zichtbare resultaten. Op basis daarvan is de verwachƟng van de gemeentelijke betrokkenen dat de beoogde boodschap is overgekomen bij bewoners en dit de boodschap was waar bewoners behoeŌe aan hadden. Er heeŌ echter geen monitoring plaatsgevonden of communicaƟe-uiƟngen goed zijn aangekomen.

In de enquête is aan de respondenten een aantal stellingen voorgelegd over de communicaƟe bij de visie stadspark. Ongeveer de helŌ van de respondenten is het (helemaal) eens met de stelling dat de gemeente op Ɵjd informaƟe aan inwoners gaf. Een kleinere, maar relaƟef grote groep staat hierin neutraal. Een meerderheid tot grote meerderheid gaf aan de informaƟe die de gemeente gaf duidelijk en begrijpelijk, volledig en goed vindbaar te vinden. 4.3.5. Groene Hart Pas Op 1 januari 2025 is de gemeente Monƞoort gestart met de Groene Hart Pas. Deze pas vervangt de DeclaraƟeregeling voor minima en is daarmee onderdeel van het armoedebeleid. De Groene Hart Pas is een samenwerking van de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, De Ronde Venen, Monƞoort, Oudewater en Woerden voor gezinnen met een laag inkomen. De pas helpt om bestaande voorzieningen laagdrempeliger en beter toegankelijk te maken en daarmee inwoners met een laag inkomen te ondersteunen bij het parƟciperen in de samenleving. De gemeente Woerden coördineert de uitvoering van de Groene Hart Pas, terwijl de uitvoering wordt gedaan door BS&F.

BS&F heeŌ een communicaƟeplan opgesteld met als doel om de bekendheid en het gebruik van de pas te vergroten onder de doelgroep.14 Hierin zijn als communicaƟedoelen met kriƟsche prestaƟe- indicatoren (kpi’s) voor 2025 geformuleerd:  Bereik: 100% van de inwoners binnen de door gemeente gestelde inkomensgroep is op de hoogte van de pas. Aantal voor gemeente Monƞoort: 547.  Aanvragen: >53% van de inwoners heeŌ een pas aangevraagd. Aantal voor gemeente Monƞoort: 290.  AcƟvaƟe: >95% van de pashouders heeŌ een geacƟveerd account. Aantal voor gemeente Monƞoort: 276 14 BS&F, CommunicaƟeplan Groene Hart Pas (2025). 43  Gebruik: >73% van de pashouders heeŌ het tegoed deels of volledig verbruikt. Aantal voor gemeente Monƞoort: 202. Op de kpi’s wordt bijgestuurd. Tot en met december 2025 lag het aantal verstrekte passen (aanvragen) in de gemeente Monƞoort op 330, de acƟvaƟe op 92 % en het gebruik op 87 %. De doelgroep voor de gemeente Monƞoort bestaat uit 547 inwoners. In het communicaƟeplan zijn communicaƟedoelstellingen ten aanzien van de inwoners en ten aanzien van de partners, kernboodschappen, een planning en werkafspraken opgenomen. De geformuleerde communicaƟeaanpak is daadwerkelijk uitgevoerd, soms met wat vertraging, zoals de nieuwsbrief.

De werkgroep van communicaƟeadviseurs en de communicaƟeadviseur van BS&F komt regelmaƟg samen om ervaringen uit te wisselen, onderwerpen en acƟes te bespreken en acƟes uit te voeren die nodig zijn. De voorziƩer van de communicaƟewerkgroep sluit aan bij de stuurgroep. De communicaƟe in het kader van de Groene Hart Pas wordt zowel gedaan door de communicaƟeadviseurs van de aangesloten gemeenten als door BS&F. Zij zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor contentplanning en de gemeente Monƞoort is verantwoordelijk voor de eigen mediakanalen. De communicaƟewerkgroep heeŌ bij de introducƟe van de Groene hart Pas besproken wat hiervoor nodig is en de teksten voor de middelen gemaakt. In de daaropvolgende fase denkt de communicaƟewerkgroep mee over onderwerpen als de contentkalender en social media en gebruikt de feedback van inwoners voor diverse communicaƟe-acƟes. De opzet van een communicaƟe-uiƟng wordt gemaakt door een communicaƟeadviseur van de gemeente, door de beleidsadviseur van de gemeente of één van de andere gemeenten. Iedere beleidsadviseur en communicaƟeadviseur kijkt mee op de communicaƟe-uiƟngen. De beleidsadviseurs denken zelf ook na over communicaƟemiddelen, maar zijn vooral bezig met raadsinformaƟebrieven en persberichten, terwijl de communicaƟewerkgroep zich richt op de meer creaƟeve ideeën, zoals een acƟe met ValenƟjn.

De communicaƟeplanning geeŌ aan welke communicaƟemiddelen zijn ingezet, wat daarvan de boodschap was en wanneer die zijn ingezet (zie hiervoor bijlage 9). In de communicaƟeplanning staan de specifieke communicaƟemiddelen/boodschappen van de gemeente en de algemene van BS&F. Er is een brede mix aan communicaƟemiddelen ingezet. Het communicaƟebudget voor dit project is volgens de betrokken beleidsadviseur voldoende. De ingezeƩe communicaƟestrategie en - middelen sluiten volgens de beleidsadviseur grotendeels aan bij de samenstelling van de doelgroepen. Er worden verschillende manieren van communicaƟe ingezet. De verwachƟng is dat ouderen bijvoorbeeld via de krant (het Kontakt) bereikt worden en een groot deel van de doelgroep is al in beeld. Uit interviews komt naar voren dat de samenwerking met de externe uitvoerende parƟj BS&F in de opstarƞase niet heel soepel ging. Er zijn diverse evaluaƟegesprekken gevoerd met BS&F vanwege de manier van communiceren met inwoners en inmiddels loopt dit goed. De Groene Hart Pas was minder bekend onder de respondenten van de enquête. Van diegenen die daar wel mee bekend vond ongeveer de helŌ dat de gemeente op Ɵjd informaƟe gaf over de Groene Hart Pas, dat die informaƟe duidelijk en begrijpelijk was, en volledig en dat die informaƟe goed vindbaar was.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://montfoort.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ae0f0ce6-8345-44c3-abca-f00953c99321?agendaItemId=fe599e99-bb31-48d4-b5cf-66bf0802e6f3