CConstaterende datMontfoort
Koppel je AI →
Document · PDF

Rekenkamerrapport gemeentelijk communicatiebeleid Montfoort

Commissie Bestuur, Financiën en Samenleving 22 september 2026, gemeente MontfoortBij agendapunt: Raadsvoorstel Rekenkameronderzoek Communicatiebeleid36.683 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

GEMEENTELIJK COMMUNICATIEBELEID: LUISTEREN, INFORMEREN, VERBINDEN Rekenkamer Montfoort juli 2026

Colofon © Rekenkamer Montfoort, 2026 Dit onderzoek is uitgevoerd door de Rekenkamer Montfoort: Matthijs van den Berg (voorzitter en tegenlezer voor dit rapport) Roxana Chandali Tijmen Siermann Inhoudsopgave A. Bestuurlijke nota ...................................................................................................... 0 1. Kernboodschap ......................................................................................... 1 2. Conclusies en aanbevelingen...................................................................... 1 3. Bestuurlijke reactie .................................................................................... 6 4. Nawoord rekenkamer ................................................................................. 9 B. Nota van bevindingen .................................................................................... 10 1. Inleiding .................................................................................................................. 11 1.1 Aanleiding ............................................................................................. 11 1.2 Onderzoeksdoel ..................................................................................... 11 1.3 Onderzoeksvragen ..................................................................................

11 1.4 Afbakening ........................................................................................... 12 1.5 Methode van onderzoek ........................................................................ 12 1.6 Leeswijzer ............................................................................................. 14 2. Het externe communicaƟebeleid van de gemeente ............................................... 14 2.1 Het communicaƟebeleid ......................................................................... 14 2.2. Richtlijnen en werkwijzen ........................................................................ 18 2.3 Score op de normen ............................................................................... 19 3. Organisatie communicatie ..................................................................................... 20 3.1 PosiƟonering van de communicaƟefuncƟe ................................................. 20 3.2. ToerusƟng communicaƟefuncƟe ............................................................... 21 3.3 Samenwerkingsstructuren en werkwijze .................................................... 23 3.4 Score op de normen ............................................................................... 25 4. Uitvoering van het communicaƟebeleid en burgerperspecƟef ...............................

26 4.1 CommunicaƟemiddelen- en kanalen, richtlijnen en het proces van het creëren van een communicaƟe-uiƟng ............................................................................. 27 4.2 BurgerperspecƟef op communicaƟe.......................................................... 32 4.3 Communicatie in de onderzochte casuïstiek .......................................... 36 4.4 Score op de normen .............................................................................. 44 5. Monitoring en evaluaƟe.......................................................................................... 46 1 6. Rol van de gemeenteraad ....................................................................................... 48 6.1 Verantwoording over het communicaƟebeleid richƟng de raad en de informaƟeposiƟe van de raad ............................................................................. 48 6.2 Rolopvaƫngen van de raad ten aanzien van communicaƟe .......................... 50 6.3 RaadscommunicaƟe ............................................................................... 51 6.4 Score op de normen ............................................................................... 51 Bijlage 1 Normenkader ...................................................................................................

53 Bijlage 2 Bronnenoverzicht ........................................................................................ 55 Documenten .................................................................................................... 55 Websites ......................................................................................................... 55 Casus HiƩeplan ................................................................................................ 55 Casus Onderzoek financiële parƟcipaƟe windmolens Linschoten ............................. 56 Casus woningbouwlocaƟe De Bleek fase 1 ............................................................ 56 Casus Visie Stadspark Monƞoort ......................................................................... 56 Casus Groene Hart Pas ...................................................................................... 57 Bijlage 3 Overzicht interviews ......................................................................................... 58 Bijlage 4 Uitgebreide resultaten enquête en focusgroepen ............................................ 59 Bijlage 5 Lokaal HiƩeplan ............................................................................................... 66 Bijlage 6 Onderzoek financiële parƟcipaƟe in windenergie ............................................

71 Bijlage 7 WoningbouwlocaƟe De Bleek fase 1 in Monƞoort ........................................... 75 Bijlage 8 Visie Stadspark Montfoort ............................................................................... 82 Bijlage 9 Groene Hart Pas ............................................................................................... 85 Bijlage 10 Enquête communicaƟebeleid onder inwoners ............................................... 91 Bijlage 11 Enquête communicaƟebeleid onder leden gemeenteraad............................. 99 2 A. Bestuurlijke nota 1 1. Kernboodschap EffecƟeve communicaƟe vormt een essenƟële pijler voor goed bestuur. Een doelgericht communicaƟebeleid draagt bij aan transparanƟe, vertrouwen, burgerparƟcipaƟe en dienstverlening — en is daarnaast van belang voor crisismanagement en het bestuurlijk imago. De gemeente Monƞoort is een kleine gemeente met een klein communicaƟeteam en korte lijnen. De gemeente plaatst communicaƟe in ‘het hart van de organisaƟe’, met andere woorden communiceren is niet alleen een taak van het communicaƟeteam, maar van elke medewerker. Deze aanpak vereist gerichte sturing: een helder communicaƟebeleidsplan, eenduidige richtlijnen, ondersteunende tools, communicaƟeplannen en professionele advisering en begeleiding van de gemeentelijke medewerkers door het communicaƟeteam.

Hiermee worden communicaƟerisico's geminimaliseerd en wordt kwaliteit geborgd. Deze basis is in Monƞoort grotendeels op orde. CommunicaƟe is echter een interacƟef proces. De rekenkamer heeŌ daarom niet alleen het formele beleid en de organisatorische implementaƟe beoordeeld, maar ook de feitelijke prakƟjk onderzocht — met expliciete aandacht voor het burgerperspecƟef. Inwoners waarderen de communicaƟe van de gemeente met een voldoende, zij het een krappe, en benoemen o.a. onduidelijk of juridisch taalgebruik, Ɵjdigheid van informaƟe, wisselende kwaliteit in persoonlijke communicaƟe en onvoldoende terugkoppeling cq te weinig informaƟe over de stand van zaken van projecten en beleid, als verbeterpunten. De grote kansen voor het verbeteren van de communicaƟe met inwoners liggen vooral in een betere aansluiƟng op de behoeŌen van de inwoners. Voor inwoners is daarbij elk contactmoment met de gemeente van belang, ongeacht of de gemeente hiervoor het iniƟaƟef neemt of de inwoner. Op basis van het onderzoek heeŌ de rekenkamer aanbevelingen geformuleerd om de communicaƟefuncƟe effecƟever in te richten en daarmee het vertrouwen van burgers te versterken. 2. Conclusies en aanbevelingen Conclusie 1: Inwoners zijn gemaƟgd posiƟef, maar ervaren structurele knelpunten. Inwoners waarderen de communicaƟe van de gemeente met een krappe voldoende (6,6).

TegelijkerƟjd ervaren zij (terugkerende) problemen met onduidelijke of juridisch geformuleerde taal, Ɵjdigheid van informaƟe, wisselende kwaliteit in persoonlijke communicaƟe en onvoldoende terugkoppeling cq te weinig informaƟe over de stand van zaken van projecten en beleid. Dit leidt niet alleen tot problemen bij de communicaƟe op dat moment. Het raakt ook het vertrouwen in de gemeente en compliceert daarmee communicaƟe en parƟcipaƟe in de toekomst. Aanbeveling 1, gericht aan het college: GEBRUIK DIENSTVERLENINGSNORMEN MET HET OOG OP STRUCTURELE KNELPUNTEN Door het opstellen en borgen van heldere procesnormen (reacƟetermijnen, wachƫjden, terugkoppeling) kan een verandering in gang worden gezet om te komen tot communicaƟe die meer voldoet aan de wensen en verwachƟngen van inwoners. Hierbij hoort óók meer aandacht voor de communicaƟe over beleidskeuzes (‘het waarom’), duidelijke taal, het 2 managen van verwachƟngen, uitleg over de planning, vertragingen en aĬankelijkheden van externe partners. Communiceren is ook van belang als er géén nieuws is: procesupdates creëren vertrouwen. Conclusie 2: Waardering voor kanalen loopt uiteen; niet alle doelgroepen worden goed bereikt CommunicaƟe blijŌ maatwerk, zowel als het gaat om de boodschap, de te gebruiken kanalen als de in te zeƩen communicaƟemiddelen.

Een brief blijkt de meest duidelijke en gewaardeerde manier van communicaƟe, vooral bij boodschappen met hoge impact. Het huis-aan-huisblad is vooral voor ouderen onmisbaar. De website is goed bekend; inwoners vragen aandacht voor de maƟge vindbaarheid en actualiteit van de daar aangeboden informaƟe. Jongeren en minder digivaardigen zijn lasƟg te bereiken doelgroepen voor de gemeente. Aanbeveling 2, gericht aan het college: INVESTEER IN EEN VERSTERKTE EN DIVERSE COMMUNICATIEKANAALSTRATEGIE Zet in op een gebalanceerde mix van communicaƟekanalen die aansluit op de uiteenlopende behoeŌen van inwoners. Besteed daarbij extra aandacht aan jongeren en minder digitaal vaardige inwoners, zodat communicaƟe inclusiever en effecƟever wordt. Hieronder vallen onder meer de volgende (sub)aanbevelingen: a. Blijf brieven inzeƩen voor impactvolle communicaƟe. Schrijf brieven in geval van boodschappen met grote persoonlijke of maatschappelijke impact. Dit kanaal wordt als duidelijk, betrouwbaar en zorgvuldig ervaren en draagt bij aan begrip en acceptaƟe. b. Zorg voor een goede gemeentepagina in en verspreiding van het huis-aan-huisblad. Maak heldere afspraken over bezorging en monitoring van het huis-aan-huisblad. Zorg dat de inhoud van het gemeentenieuws blijŌ aansluiten bij de behoeŌen van de inwoners. Dit kanaal blijŌ met name voor ouderen belangrijk en verdient daarom blijvende aandacht. c.

OpƟmaliseer de website als centrale informaƟebron. Verbeter de vindbaarheid en actualiteit door de zoekfuncƟe in relaƟe tot de ‘hits’ onder de loep te nemen en periodiek onderhoud uit te voeren, bijvoorbeeld via een halłaarlijkse “opschoonweek” met de vakinhoudelijke medewerkers. Hiermee wordt de website betrouwbaarder en gebruiksvriendelijker als basis van de dienstverlening. d. Blijf inspelen op nieuwe kanalen en het bereiken van doelgroepen Volg acƟef ontwikkelingen in communicaƟekanalen en -middelen, en speel hier flexibel op in. Dit is met name van belang bij projecten waarin het bereiken van jongeren een expliciete doelstelling is. Kies per doelgroep bewust de kanalen en middelen die het beste aansluiten. Conclusie 3: Het communicaƟebeleidsplan is een goed uitgangspunt, maar actualisering is nodig De gemeente beschikt over een communicaƟebeleidsplan ‘CommunicaƟe in het hart van de organisaƟe’, waarin de doelstelling, de missie en visie, de communicaƟerichtlijnen, de plaats van communicaƟe in de organisaƟe en de in te zeƩen communicaƟemiddelen zijn opgenomen. Dit beleidsplan voldoet in de basis, maar dateert uit 2021 en is niet meer geheel up-to date.

3 Aanbeveling 3, gericht aan het college: ACTUALISEER HET COMMUNICATIEBELEIDSPLAN Werk ambiƟes, doelstellingen, strategieën en richtlijnen bij zodat die aansluiten op de actualiteit, waaronder de veranderde maatschappelijke dynamiek (polarisaƟe, social mediagebruik, snelheid van informaƟe, nieuwe communicaƟemiddelen- en kanalen, komst van ArƟficial Intelligence) en toegenomen communicaƟeverwachƟngen. Formaliseer het geactualiseerde communicaƟebeleidsplan en maak het breed bekend binnen de organisaƟe. Conclusie 4: CommunicaƟe is niet een taak van het communicaƟeteam alleen CommunicaƟe is niet een taak van het communicaƟeteam alleen, maar een gedeelde verantwoordelijkheid binnen de organisaƟe. Veel gemeentelijke medewerkers communiceren immers met inwoners. Voor een consistente communicaƟe en ter ondersteuning van de medewerkers zijn hiervoor verschillende richtlijnen, regels, werkwijzen en handreikingen beschikbaar, evenals advisering door het communicaƟeteam. De toerusƟng en de behoeŌe aan ondersteuning verschilt per medewerker. Daarmee dient rekening te worden gehouden wanneer het uitgangspunt ‘communicaƟe in het hart van de organisaƟe’ is. Aanbeveling 4, gericht aan het college: VERSTERK HET MOTTO ‘COMMUNICATIE IN HET HART VAN DE ORGANISATIE’: INVESTEER IN COMMUNICATIE ALS BASISVAARDIGHEID.

Als communicaƟe een gedeelde verantwoordelijkheid is, moet het ook nadrukkelijker gelden als basisvaardigheid voor (nieuwe) medewerkers. Trainingen zouden een meer verplichtend karakter moeten krijgen. Ook kan toepassing van de richtlijnen zoals boven bedoeld beter worden geborgd via interne checks en coaching. Zorg dat de richtlijnen, hulpmiddelen bekend en goed vindbaar zijn en onder de aandacht blijven. Dit betekent ook dat het communicaƟeteam voldoende capaciteit beschikbaar moet hebben om invulling te geven aan de adviserende rol richƟng andere medewerkers. Conclusie 5: Ontbrekende projectcommunicaƟeplannen staan een opƟmale communicaƟestrategie in de weg De gemeente onderscheidt drie rollen voor het communicaƟeteam bij projecten en beleidsprocessen: geen communicaƟe-inzet, gemiddelde communicaƟe-inzet en intensieve communicaƟe-inzet. De rekenkamer onderzocht vijf casussen waarbij sprake was van intensieve communicaƟe-inzet vanuit het communicaƟeteam. Hoewel In deze casussen meestal wel zicht was op de doelgroepen, een uitgebreide communicaƟemix is ingezet, de communicaƟe-aanpak over het algemeen is uitgevoerd en een communicaƟeadviseur van het begin af aan betrokken was, ontbraken veelal duidelijke communicaƟedoelen.

Niet alƟjd zijn doelstellingen van belang, maar bij projecten en beleidstrajecten met het label ‘intensieve communicaƟe’ ligt het voor de hand doelstellingen vast te stellen. Dit draagt bij aan duidelijkheid en geeŌ richƟng, en biedt de mogelijkheid om te monitoren, verantwoorden, evalueren en leren voor de toekomst (zie ook 7). 4 Aanbeveling 5, gericht aan het college: ZORG – IN IEDER GEVAL BIJ PROJECTEN EN BELEIDSTRAJECTEN DIE ZIJN AANGEMERKT ALS ‘INTENSIEVE’ COMMUNICATIETRAJECTEN – VOOR CONCRETE COMMUNICATIEDOELSTELLINGEN EN EEN COMMUNICATIEPLAN. Borg dat de sjablonen voor dit plan in ieder geval de doelstelling, doelgroepen, kernboodschap, strategie, middelen, planning, rollen en risico’s bevaƩen. Deze werkwijze zorgt voor meer regie, consistenƟe en effecƟeve inzet van communicaƟecapaciteit. Ook draagt het bij aan duidelijkheid over de rollen. Het opstellen van dit plan kan een gedeelde verantwoordelijkheid zijn van het communicaƟeteam en de vakinhoudelijk projectleider. Conclusie 6: ProacƟef communiceren staat onder druk Het communicaƟeteam heeŌ beperkte capaciteit en veel ad-hoc druk door een brede set aan taken. Uit het onderzoek is het belang van proacƟever communiceren meermaals naar boven gekomen. ProacƟef communiceren leidt tot Ɵjdiger en strategischer communiceren in plaats van acteren op ‘de waan van de dag’. Dit leidt tot effecƟeve en kwalitaƟef betere communicaƟe.

Aanbeveling 6, gericht aan het college: ONDERZOEK MOGELIJKHEDEN VOOR UITBREIDING (STRUCTUREEL OF FLEXIBEL) ÓF ZORG VOOR REALISTISCHE DOELSTELLINGEN DOOR TE (HER)PRIORITEREN. De gemeente Monƞoort is relaƟef klein. Dit is van invloed op de omvang van de gemeentelijke organisaƟe en daarmee op de omvang van het communicaƟeteam. Dit gegeven vergt conƟnue aandacht voor te maken keuzes in het takenpakket, waarbij ook aandacht moet zijn voor proacƟef communiceren. Indien proacƟef communiceren onder druk komt te staan, is het belangrijk om Ɵjdig te bekijken of structurele, Ɵjdelijke of flexibele uitbreiding nodig is of dat er binnen het takenpakket (her)prioritering moet plaatsvinden. Conclusie 7: Monitoring en evaluaƟe vinden nauwelijks plaats, waardoor gerichte verbetering lasƟg is. Momenteel is er geen structurele manier om signalen van inwoners te verzamelen, structurele knelpunten te herkennen en effecten van communicaƟe-inspanningen te meten. De huidige monitoring richt zich vooral op kanaalstaƟsƟeken (website, social media). Het beter analyseren en handelen op deze informaƟe zal de communicaƟe verbeteren. Monitoring en evaluaƟe van communicaƟe in projecten en beleidsprocessen vindt slechts incidenteel plaats.

Aanbeveling 7, gericht aan het college: ZET IN OP (BEPERKTE) MONITORING EN TREK DAAR LERING UIT (Een beperkte) monitoring is wenselijk om te voorkomen dat problemen pas zichtbaar worden als ze escaleren, in de vorm van meldingen of klachten. Dit kan bijvoorbeeld door bij intensievere communicaƟetrajecten de vinger aan de pols te houden hoe communicaƟe bij de doelgroep landt, door feedback te vragen na inloopavonden of cases, te analyseren welke communicaƟemiddelen in welke beleidsvelden effecƟef zijn en te evalueren waarom communicaƟe in bepaalde gevallen succesvol is en in andere niet. Het herkennen van patronen in communicaƟe is van belang voor het lerend vermogen van de gemeente. Inventariseer niet alleen, maar zorg ook dat deze informaƟe bewaard blijŌ en dat er lessen 5 uit getrokken worden. Zo kan Ɵjdig worden ingegrepen bij teruglopend bereik van kanalen en geleerd worden van knelpunten en successen in projecten. Conclusie 8: De gemeenteraad ontvangt te weinig informaƟe om zijn rol te vervullen De huidige informaƟevoorziening over de externe gemeentelijke communicaƟe van het college naar de raad is beperkt. CommunicaƟeparagrafen in raadsvoorstellen blijven vaak algemeen en bieden te weinig inzicht in doelgroepen, beoogde effecten, risico’s, keuzes en resultaten.

Structurele oversƟjgende informaƟe over communicaƟe gaat – mede door de beperkte monitorinformaƟe – alleen op hoofdlijnen via de P&C-cyclus naar de raad, waardoor de raad weinig grip heeŌ op dit voor de relaƟe met de inwoners belangrijke domein. Over het brede communicaƟebeleid wordt de raad incidenteel geïnformeerd. Aanbeveling 8, gericht aan het college: ZORG DAT DE RAAD STRUCTUREEL WORDT GEÏNFORMEERD OVER DE BELANGRIJKSTE COMMUNICATIEASPECTEN VAN BELEID EN UITVOERING. Besteed bijvoorbeeld standaard aandacht aan doelgroepen, kernboodschappen, risico’s en gevoeligheden, inzet van communicaƟemiddelen en -kanalen en monitoring van bereik en effecƟviteit. Borg dat communicaƟeparagrafen geen invuloefening worden, maar alƟjd een inhoudelijke afweging bevaƩen die de raad helpt bij zijn kaderstellende en controlerende rol. Aanbeveling 9, gericht aan de raad: GEBRUIK DE COMMUNICATIEPARAGRAAF ACTIEVER ALS INSTRUMENT VOOR KADERSTELLING EN CONTROLE Vraag het college consequent om concrete en toetsbare informaƟe over aanpak, doelgroepen, risico’s en effecten van communicaƟe bij voorstellen en beleidsuitvoering. Benut de communicaƟeparagraaf nadrukkelijker bij de beoordeling van voorstellen en bij de controle op de uitvoering daarvan.

Maak daarnaast afspraken met het college over de minimale kwaliteit en inhoud van communicaƟeparagrafen en over periodieke terugkoppeling van resultaten en effecten van gemeentelijke communicaƟe. Aanbeveling 10, gericht aan raad en college: BESPREEK EEN GEACTUALISEERDE VERSIE VAN HET COMMUNICATIEBELEIDSPLAN Gezien het belang van gemeentelijke communicaƟe zowel voor de gemeente zelf als voor inwoners, verdient een geactualiseerde versie van het communicaƟebeleidsplan of een nieuw communicaƟebeleidsplan aandacht in de gemeenteraad. 6 3. Bestuurlijke reactie Aan: Rekenkamer Montfoort, Postbus 41, 3417 ZG MONTFOORT. Zaaknummer 620048 Behandeld door Renzo Vermeulen Onderwerp Bestuurlijk wederhoor voor onderzoek communicatiebeleid- Rekenkamer Telefoonnummer 0348-476400 Uw kenmerk - Bijlage(n) - Datum 8 juni 2026 Geachte heer, mevrouw, Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van uw rapport van mei 2026 met betrekking tot de doeltreffendheid van het communicatiebeleid, waarbij u ons college de gelegenheid geeft een reactie te geven. Wat leren we van uw onderzoek? Wij herkennen ons grotendeels in de bevindingen, conclusies en aanbevelingen van uw onderzoek en zien deze als een waardevolle aanscherping van onze rol en werkwijze. Het college heeft de afgelopen jaren de vraag naar communicatie zien toenemen.

Door actuele en maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe taken die vanuit het Rijk naar gemeenten toekomen, vragen vanuit de samenleving en behoefte aan dialoog. Team communicatie en de ambtelijke organisatie hebben zich daarin in hun vaardigheden en werkwijze op mee ontwikkeld. Het rapport bevestigt dat met een relatief klein team veel wordt bereikt. Het past ons als college onze tevredenheid hierover uit te spreken. In uw onderzoeksresultaten geeft u een score op de norm weer. Hieruit voldoen er zeven (grotendeels) aan de norm, zes deels aan de norm en slechts twee (monitoring en evaluatie) niet. De waardering van inwoners voor de gemeentelijke communicatie met een gemiddelde score van 6,6 zien wij als een voldoende, en niet als een krappe voldoende, zoals u stelt in uw conclusie. Tegelijkertijd laat het zien dat verdere versterking mogelijk is door meer focus, structuur en prioritering aan te brengen binnen de communicatieaanpak en organisatie.

7 Wat valt ons op in de onderzoeksopzet? In het vooronderzoek is ambtelijk gesproken over de methode van de onderzoeksopzet en de afbakening. De communicatie van de gemeenteraad zelf met inwoners van de gemeente Montfoort valt buiten de reikwijdte van het onderzoek, terwijl de gemeenteraad in haar communicatie ook invloed heeft op de effectiviteit en doeltreffend ervan. De uitkomsten van het onderzoek onderstrepen dat er ruimte is om de kwaliteit, bereikbaarheid en effectiviteit van onze communicatie verder te verbeteren. Dienstverleningsconcept Uw aanbevelingen met betrekking tot het actualiseren van het dienstverleningsconcept nemen wij nadrukkelijk mee in het traject dat momenteel binnen de organisatie loopt. Er wordt gewerkt aan een dienstverleningsconcept, waarbij ook de rol van communicatie naar de inwoners omschreven wordt. Actualiseren communicatiebeleidsplan De aanbeveling tot het actualiseren van het communicatiebeleid sluit aan bij de ontwikkelingen, die binnen de organisatie in gang zijn gezet. Tijdens de interviews hebben wij reeds aangegeven dat het huidige communicatiebeleid uit 2021 aan actualisatie toe is. Wij zien uw rapport als een extra stimulans om dit traject actief op te pakken. Communicatie in het hart van de organisatie versterken Het motto “communicatie is voor iedereen” willen wij nog nadrukkelijker verankeren binnen de organisatie.

Dit vraagt niet alleen aandacht voor begrijpelijke en toegankelijke communicatie, maar ook voor een bredere bewustwording binnen de organisatie dat communicatie een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Uw conclusie over “ontbrekende projectcommunicatieplannen staan een optimale communicatiestrategie in de weg” herkennen wij de titel van de conclusie niet, op basis van de uitleg in de toelichtende tekst in de alinea eronder. Proactief zijn In het bijzonder onderschrijven wij het belang van vroegtijdige betrokkenheid van communicatie bij projecten, beleidsontwikkeling en intensieve trajecten. Door communicatie vanaf de start onderdeel te laten zijn van processen kunnen kansen en risico’s tijdig worden gesignaleerd en kan meer proactief worden gestuurd op heldere doelstellingen, draagvlak en participatie. Hiermee wordt voorkomen dat communicatie voornamelijk reactief moet inspelen op ontwikkelingen. Inzet mix aan communicatiemiddelen Wij blijven inzetten op maatwerk en innovatie om verschillende doelgroepen beter te bereiken en de impact van communicatie te vergroten. Hierbij besteden wij nadrukkelijk aandacht aan het uitgangspunt dat communicatie van en voor iedereen is. Ook zullen wij actiever inzetten op het opnemen van communicatieparagrafen binnen project- en beleidsvoorstellen, zodat communicatie structureler onderdeel wordt van de integrale afweging.

Monitoring en evaluatie Ten aanzien van monitoring, evaluatie herkennen wij het beeld dat dit niet altijd structureel en organisatiebreed plaatsvindt. Binnen de organisatie wordt echter wel op incidentele basis gemonitord, geëvalueerd en bijgestuurd. De mate van systematiek en borging verschilt daarbij. De wijze waarop wij dit aanpakken hangt mede samen met de schaal en dynamiek van onze organisatie, waarin veel gelijktijdige opgaven spelen en waarin een pragmatische, hands-on werkwijze centraal staat. Tegelijkertijd zien wij dit als een aandachtspunt om de structurele verankering te versterken. In de verbinding met de samenleving zijn inmiddels stappen gezet. Zo is in februari 2026 een gebiedsmanager in dienst getreden met als doel signalen en geluiden vanuit de samenleving actief op te halen en deze zowel van buiten naar binnen als van binnen naar buiten te vertalen binnen de gemeentelijke organisatie en bestuur. Hiermee willen wij het contact met inwoners versterken en beter anticiperen op ontwikkelingen die leven binnen de gemeente. Bij grotere projecten zullen wij nog meer inzetten op het vooraf reserveren van voldoende capaciteit en middelen voor communicatie. Hiermee ontstaat meer ruimte om communicatie professioneel en doelgericht in te zetten gedurende het gehele traject. 8 U stelt in uw conclusie 8 dat de raad te weinig informatie ontvangt om zijn rol te vervullen.

We vatten dit op als de behoefte van de raad om meer geïnformeerd te worden over wat er speelt op diverse gebieden. Hier zetten we de komende periode samen met de raad op in. Als organisatie zijn wij gemotiveerd om met de aanbevelingen uit uw rapport aan de slag te gaan. Tegelijkertijd vraagt dit, gezien de omvang van de organisatie en de hoeveelheid dossiers en dynamiek, om bewuste keuzes en heldere prioritering. Een scherpere focus helpt om de beschikbare inzet effectiever te organiseren en beter te sturen op resultaten. De aanbeveling om een verkenning naar uitbreiding capaciteit te doen, kan bijdragen aan het realiseren van hogere ambities op het gebied van communicatie. Het huidige college zal de aanbevelingen en conclusies uit het rapport nadrukkelijk meegeven aan het nieuwe college, om de waardering voor de gemeentelijke communicatie verder te verhogen van een voldoende naar een goed. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN MONTFOORT de secretaris de waarnemend burgemeester M. van der Veer 09-06-2026 A.Treep 09-06-2026 Digitaal verzegeld door Zynyo B.V . Datum: 09-06-2026 15:55 CEST Document ID: 7d1974ba-45c6-480a-8462-cd88031d19e6

9 4. Nawoord rekenkamer De rekenkamer Monƞoort wil met haar onderzoeken op een posiƟeve manier bijdragen aan de verbetering van de doelmaƟgheid en doeltreffendheid van het beleid. De rekenkamer dankt daarom het college voor de uitgebreide bestuurlijke reacƟe op het onderzoek naar het communicaƟebeleid en verwelkomt de acƟes die het college inzet om de communicaƟe van de gemeente verder te verbeteren. Het college geeŌ aan de bevindingen, conclusies en aanbevelingen grotendeels te herkennen en deze als een waardevolle aanscherping van zijn rol en werkwijze te zien en dat verdere versterking in termen van kwaliteit, bereikbaarheid en effecƟviteit mogelijk is door meer focus, structuur en prioritering, mede aan de hand van de aanbevelingen van de rekenkamer. De rekenkamer wil daarbij graag nog eens het belang van communicaƟe die meer voldoet aan de wensen en verwachƟngen van inwoners benadrukken. Dat betekent dat hier ook structureler inzicht in zou moeten komen. Graag maken we van de gelegenheid gebruik om onze conclusie dat ontbrekende projectcommunicaƟeplannen een opƟmale communicaƟestrategie in de weg staan nader toe te lichten.

Hoewel onderdelen die deel uitmaken van communicaƟeplannen in de prakƟjk zeker terugkwamen in de onderzochte casussen ontbraken veelal specifieke communicaƟeplannen met helder geformuleerde doelstellingen ten aanzien van communicaƟe aan de start van deze projecten of trajecten. Het samenbrengen van deze onderdelen in een projectcommunicaƟeplan en voorzien van een communicaƟedoelstelling draagt bij aan het verbeteren van de communicaƟe. Tot slot bedankt de rekenkamer zowel het college als de ambtelijke organisaƟe voor de medewerking aan dit onderzoek. 10 B. Nota van bevindingen 11 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Een doeltreffend communicaƟebeleid is cruciaal voor het creëren en behouden van draagvlak voor gemeentelijk beleid en is daarmee een relevant onderzoeksobject voor rekenkamers. Het communicaƟebeleid van gemeenten heeŌ als doel om helder, effecƟef en transparant te communiceren met inwoners, bedrijven, organisaƟes en andere belanghebbenden. Een goed werkend communicaƟebeleid draagt bij aan transparanƟe en vertrouwen, betrokkenheid en parƟcipaƟe van inwoners en een effecƟeve dienstverlening. Het is daarnaast belangrijk bij crisismanagement en voor het imago van een gemeente. In de enquête en gesprekken over mogelijke onderzoeksonderwerpen voor de rekenkamer noemden raadsleden communicaƟebeleid als onderwerp.

Dit bevesƟgde voor de rekenkamer Monƞoort dat een onderzoek naar het communicaƟebeleid van de gemeente zinvol is. 1.2 Onderzoeksdoel Met dit onderzoek wil de rekenkamer inzicht verschaffen in de doeltreffendheid van het communicaƟebeleid van de gemeente Monƞoort in de periode 2021-2025. Hiermee wil de rekenkamer bijdragen aan het verbeteren van zowel het communicaƟebeleid zelf, als in het verlengde daarvan aan het verbeteren van de kwaliteit van de overige beleidsprocessen van de gemeente, omdat communicaƟe aan veel processen een bijdrage levert. Op basis van de conclusies reikt de rekenkamer in de bestuurlijke nota bij dit rapport raad en college aanbevelingen aan om de doeltreffendheid van het communicaƟebeleid in de toekomst te verbeteren. 1.3 Onderzoeksvragen De centrale onderzoeksvraag luidt: In hoeverre is het externe communicaƟebeleid van de gemeente Monƞoort doeltreffend? Van de centrale onderzoeksvraag zijn deelvragen afgeleid die helpen om het onderzoek te structureren en de centrale vraag te beantwoorden: 1. Hoe ziet het externe communicaƟebeleid van de gemeente eruit en wat is hierover waarin vastgelegd? (Beleid) 2. Hoe is de communicaƟe georganiseerd binnen de gemeentelijke organisaƟe? Hoe wordt samengewerkt tussen afdelingen om consistente communicaƟe te waarborgen? (OrganisaƟe) 3.

Welke middelen en kanalen gebruikt de gemeente om inwoners te informeren, welke richtlijnen zijn er voor gebruik van deze kanalen en hoe effecƟef zijn deze middelen en kanalen? Hoe verloopt het proces van het creëren van een communicaƟe-uiƟng? (Uitvoering) 4. Hoe ervaren de inwoners van de gemeente Monƞoort het communicaƟebeleid van de gemeente, zijn er verschillen tussen de onderscheiden doelgroepen en welke verbeterpunten geven inwoners/doelgroepen aan? (BurgerperspecƟef) 5. Op welke wijze is het communicaƟebeleid toegepast in de geselecteerde casussen, maakt het communicaƟebeleid onderdeel uit van het beleidsproces, hoe tevreden zijn inwoners 12 daarover en welke lessen voor de toekomst volgen uit de bestudeerde casussen? (CasuïsƟek) 6. Wordt de communicaƟe en het communicaƟebeleid gemonitord en geëvalueerd, wat zijn de uitkomsten en vindt op basis daarvan bijsturing plaats? (Monitoring en evaluaƟe) 7. Wordt de gemeenteraad in posiƟe gebracht om in het kader van zijn kaderstellende en controlerende rol de communicaƟe van de gemeente met inwoners te opƟmaliseren en op welke wijze vult de gemeenteraad deze rol in? (Verantwoording, InformaƟeposiƟe en rolopvaƫngen van de gemeenteraad) 1.4 Afbakening CommunicaƟebeleid is een breed begrip.

Om effecƟef onderzoek te doen hebben we daarom het onderzoek afgebakend en gericht op de externe communicaƟe van de gemeente, dat wil zeggen de communicaƟe van de gemeente naar en met inwoners. Interne communicaƟe – communicaƟe tussen de verschillende onderdelen van de gemeente – valt buiten dit onderzoek, maar komt hier en daar wel kort aan de orde. Er kan ook onderscheid worden gemaakt tussen acƟeve en reacƟeve communicaƟe. Bij acƟeve communicaƟe gaat het om communicaƟe naar en met inwoners waarbij de gemeente op eigen iniƟaƟef inwoners informeert of betrekt bij beleids- of planontwikkeling of realisaƟe van maatschappelijke opgaven, programma’s en projecten. Bij reacƟeve communicaƟe reageert de gemeente naar aanleiding van een vraag, aanvraag, klacht, bezwaar of melding van een of meer inwoners. We hanteren de acƟeve communicaƟe als het startpunt voor het onderzoek en betrekken daarbij waar relevant ook de reacƟeve communicaƟe, voor zover deze niet individueel is. Het communicaƟebeleid in de gemeente Monƞoort onderscheidt drie sporen, te weten ‘College B&W’ (ondersteuning, advies, woordvoering), ‘Samenleving’ (informeren en betrekken van de samenleving (burgers en bedrijven) en ‘Intern’ (ondersteuning collega’s). Dit onderzoek richt zich op het spoor ‘Samenleving’.

De communicaƟe van de gemeenteraad zelf met inwoners van de gemeente Monƞoort valt buiten de reikwijdte van het onderzoek. Alleen als binnen de onderzochte casuïsƟek communicaƟe van de raad of door individuele raadsleden een belangrijke rol speelt nemen we dit mee. Om de omvang van het onderzoek hanteerbaar te houden, richt dit onderzoek zich specifiek op de doeltreffendheid van het beleid; de focus ligt op de vraag of de doelen worden bereikt. De vragen of middelen efficiënt zijn besteed en of uitgaven en procedures in relaƟe tot het onderwerp rechtmaƟg zijn, maken geen onderdeel uit van het onderzoek. De reikwijdte van het onderzoek wordt tot slot ingeperkt door de te onderzoeken periode. Voor het onderzoek wordt ingezoomd op communicaƟe(processen) in de periode 2021-2025, omdat het communicaƟebeleidsplan van de gemeente uit 2021 dateert. 1.5 Methode van onderzoek 1. Het onderzoek heeŌ verschillende fasen doorlopen waarin verschillende methoden zijn toegepast: In de eerste fase vond deskresearch plaats. We verzamelden en analyseerden openbare documenten over beleid en werkwijze met betrekking tot het communicaƟebeleid van 13 de gemeente Monƞoort en bestudeerden rekenkamerrapporten van andere gemeenten die onderzoek hebben gedaan naar dit onderwerp. Bijlage 2 bevat de lijst met bronnen. 2.

In de tweede fase organiseerden we een startbijeenkomst met de meest betrokken ambtenaren en de (toenmalig) burgemeester. Daar gaven we een toelichƟng op het onderzoek, maakten we afspraken over de contacten en de te interviewen personen en vroegen we om aanvullende informaƟe, waaronder interne beleids- en uitvoeringsinformaƟe. De aanvullende informaƟe uit deze fase is vervolgens geanalyseerd en verwerkt. Ook is in deze fase een selecƟe gemaakt van vijf casussen waarin communicaƟe cq het communicaƟeteam een belangrijke rol speelt. 3. In de derde fase heeŌ een interview plaatsgevonden met de portefeuillehouder voor het bestuurlijk perspecƟef. Gewoonlijk doen we dat aan het einde van het traject, zodat de resultaten op hoofdlijnen beschikbaar zijn en kunnen worden getoetst. Vanwege het vertrek van de toenmalige burgemeester en haar langjarige ervaring met en verantwoordelijkheid voor het onderwerp, is besloten dit interview eerder in het traject te doen. 4. In de vierde fase hebben wij de geselecteerde casussen nader bestudeerd. Voor elke casus is een documentanalyse uitgevoerd, waarbij o.a. projectplannen, communicaƟeplannen en communicaƟemiddelen zijn betrokken. 5. In de vijfde fase is het vizier gericht op het burgerperspecƟef. Aangezien communicaƟe een tweezijdig proces is, is het van belang om ook de kant van burgers in beeld te brengen.

Het burgerperspecƟef is zowel in beeld gebracht voor het externe communicaƟebeleid in het algemeen als specifiek voor de geselecteerde casussen. Op verzoek van de rekenkamer heeŌ de gemeente Monƞoort een steekproef getrokken uit de BasisregistraƟe Personen van 2500 inwoners van 18 jaar en ouder. Op verzoek van de gemeente zijn geslacht en geboortedatum niet in de steekproef meegenomen. In opdracht van de rekenkamer is het veldwerk voor deze enquête uitgevoerd door het gespecialiseerde onderzoeksbureau Ipsos I&O. De vragenlijst bestond uit 26 vragen en is opgenomen in bijlage 10. In deze enquête is ook gevraagd naar de bereidheid om deel te nemen aan focusgroepen, waarin dieper op het onderwerp gemeentelijke communicaƟe is ingegaan. Diegenen die zich hiervoor bereid hebben verklaard, zijn uitgenodigd voor twee focusgroepen, waarvan één overdag (3 februari) en één in de avond (4 februari) is georganiseerd. In het rapport worden de belangrijkste resultaten vermeld. In bijlage 4 staan de uitgebreide uitkomsten van deze enquête en focusgroepen. 6. Op basis van de bevindingen uit de voorgaande fasen hebben in de zesde fase interviews plaatsgevonden met communicaƟemedewerkers. Daarnaast hebben we verdiepende interviews gehouden met projectleiders en beleidsadviseurs van de geselecteerde casussen, de voorziƩer van de klankbordgroep De Bleek en de griffier.

De interviews zijn uitgevoerd in lijn met het onderzoeksprotocol van de Rekenkamer Monƞoort en hebben daarmee een vertrouwelijk karakter. In bijlage 3 staat een lijst met de funcƟes van geïnterviewde personen. Tijdens deze fase is ook een korte vragenlijst (zie bijlage 11) uitgezet onder de raadsleden, met stellingen en ruimte voor toelichƟng. Zes raadsleden hebben deze vragenlijst ingevuld. Deze fase is afgesloten in maart 2026. 14 7. In de zevende en laatste fase zijn de bevindingen vastgelegd in dit rapport. Hierbij is gebruik gemaakt van een normenkader – zie bijlage 1 – dat bijdroeg aan het structureren van het rapport en een antwoord te geven op de deelvragen. De Nota van Bevindingen is op feiten gecontroleerd in het ambtelijk wederhoor en daarna voor bestuurlijk wederhoor voorgelegd. 1.6 Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat in op het externe communicaƟebeleid van de gemeente en hoofdstuk 3 op de organisaƟe van de communicaƟefuncƟe binnen de gemeente. Vervolgens komen in hoofdstuk 4 de uitvoering van het communicaƟebeleid en het burgerperspecƟef aan de orde. Hoofdstuk 5 gaat in op de monitoring en evaluaƟe van communicaƟe en hoofdstuk 6 behandelt tot slot de rol van de raad ten aanzien van het communicaƟebeleid. 2.

Het externe communicaƟebeleid van de gemeente In dit hoofdstuk staat het externe communicaƟebeleid van de gemeente centraal en behandelen we deelvraag 1: Hoe ziet het externe communicaƟebeleid van de gemeente eruit en wat is hierover waarin vastgelegd? In dit hoofdstuk beschrijven we het beleid, in hoofdstuk 4 komt de prakƟjk aan de orde. Achtereenvolgens staan we sƟl bij het communicaƟebeleid (paragraaf 2.1) en de richtlijnen en werkwijzen (paragraaf 2.2). Wij sluiten dit hoofdstuk af met de beoordeling van de normen (2.3). 2.1 Het communicaƟebeleid WeƩelijk kader Er is geen weƩelijk kader voor communicaƟebeleid vanuit het Rijk. Gemeenten zijn vrij hoe ze dit inrichten, welke middelen ze gebruiken en welke boodschappen zij wel of niet verspreiden. Wel bestaan er weƩelijke verplichƟngen die van invloed zijn en/of raakvlakken hebben met het communicaƟebeleid van gemeenten, zoals:  De Wet elektronische publicaƟes (Wep) verplicht gemeenten om een officieel elektronisch publicaƟeblad (officiëlebekendmakingen.nl) te gebruiken voor alle weƩelijk voorgeschreven bekendmakingen, mededelingen en kennisgevingen van (voorgenomen) besluiten die niet tot één of meer belanghebbenden zijn gericht.  De Bekendmakingswet (arƟkel 8) bevat het beginsel dat algemeen verbindende voorschriŌen bekend moeten zijn gemaakt voordat zij in werking kunnen treden.

Het komt erop neer dat algemeen verbindende voorschriŌen moeten worden bekendgemaakt in het gemeenteblad. Het gemeenteblad moet elektronisch op een algemeen toegankelijke wijze worden uitgegeven én elektronisch op een algemeen toegankelijke wijze beschikbaar blijven (arƟkel 3, eerste lid, van de Bekendmakingswet).  De Wet open overheid (Woo) regelt de openheid en toegankelijkheid van overheidsinformaƟe. De Woo pleit voor het publiceren van besluiten in begrijpelijke 15 samenvaƫngen en beschrijŌ een acƟeve informaƟeplicht op tal van (beleids)documenten (arƟkel 3.1).  De Algemene Wet Bestuursrecht (Awb) regelt de openbare bekendmaking van besluiten van algemene strekking (arƟkel 3:42) en verplichƟngen voor de zorgvuldigheid, transparanƟe en moƟvering van overheidsbesluiten. Gemeentelijk communicaƟebeleid Het communicaƟebeleid van de gemeente Monƞoort is vastgelegd in het communicaƟebeleidsplan ‘CommunicaƟe in het hart van de organisaƟe’ uit 2021. Dit document beschrijŌ onder andere de doelstelling, de missie en visie, de communicaƟerichtlijnen, de plaats van communicaƟe in de organisaƟe en de in te zeƩen communicaƟemiddelen. De plaats van communicaƟe in de organisaƟe komt verder aan de orde in hoofdstuk 3 en de communicaƟemiddelen in hoofdstuk 4. Het communicaƟebeleidsplan is inmiddels zo’n vijf jaar oud.

Hoewel het communicaƟebeleidsplan in de basis nog voldoet, staat de wereld niet sƟl, wat ook zichtbaar is op het gebied van communicaƟe. Het communicaƟeteam geeŌ aan dat ontwikkelingen op geopoliƟek gebied, de kabinetsformaƟe en de gevolgen daarvan voor het lokale niveau, de verschillende taken die op de gemeente aŅomen, de manier waarop men in de samenleving met elkaar omgaat (mede onder invloed van sociale media) en de toegenomen wensen met betrekking tot snelheid van communicaƟe en dienstverlening, hierop van invloed zijn. In de P&C-cyclus is er aandacht voor het communicaƟebeleid. Hierop wordt uitgebreider ingegaan in hoofdstuk 6. Uit interviews komt naar voren dat communicaƟe een belangrijke rol speelt bij het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelen: “Zonder goede communicaƟe is de kans dat je je beleidsdoel haalt kleiner.” CommunicaƟe is belangrijk voor creëren van draagvlak van beleid en daarmee ook voor het vertrouwen in de overheid. “Het luisteren en het uitleggen is de sleutel voor goed, herkenbaar beleid.” De sociale mediastrategie bestaat uit een mix van need to know en nice to know (b.v. berichten over jubilea). Ook is er is een kalender voor de berichtgeving op sociale media waarbij rekening gehouden wordt met de hoeveelheid berichten die uitgebracht wordt.

Ten aanzien van desinformaƟe heeŌ de gemeente nog geen beleid geformuleerd, maar staat inmiddels wel op de agenda. Berichten in de media of op sociale media, die feitelijk onjuiste informaƟe over de gemeente bevaƩen, worden met een bericht gecorrigeerd of er wordt met de betrokken journalist contact over opgenomen. Doelstelling De gemeente heeŌ in het communicaƟeplan de doelstelling van het communicaƟebeleid als volgt omschreven: ‘Profileren van onze gemeente in de breedst mogelijke zin van het woord en een gedragsverandering teweegbrengen bij onze doelgroepen door open, helder en transparant te communiceren. Daarbij is het van belang dat communicaƟe in het hart van de organisaƟe ingebed is. Met andere woorden: communicaƟe is niet alleen van belang voor en door het 16 team communicaƟe, maar iedere medewerker communiceert en het is voor eenieder van belang om daarbij sƟl te staan.’ Het communicaƟeteam geeŌ aan dat profileren in dit verband betekent meer laten zien welke verschillende dingen de gemeente doet voor de inwoners. Met gedragsverandering wordt gedoeld op het acƟveren van inwoners, zoals bijvoorbeeld met een regeling om duurzaamheidsmaatregelen te nemen. Met communicaƟe probeert de gemeente deelname daaraan te bevorderen.

Missie, visie, waarden en strategie In het communicaƟebeleidsplan beschrijŌ het communicaƟeteam expliciet missie, visie, waarden en strategie: De missie: Een bijdrage leveren aan de maatschappij in het algemeen en meer specifiek in het leef-, woon- en werkgeluk van de inwoners, ondernemers en instellingen van de gemeente Monƞoort. De visie: Echte beweging komt van binnenuit, communicaƟe is van iedereen en de inwoner, ondernemer of instelling staat centraal. De waarden: Luisteren naar bestuurders, collega's en inwoners, ondernemers en instellingen zit in ons dna. Wij zijn betrokken, loyaal, deskundig, proacƟef en resultaatgericht. We zijn doeners. De strategie: Door onze inzet ondersteunen we de organisaƟe maximaal. We adviseren, faciliteren en voeren uit daar waar nodig. Om beweging van binnenuit te laten ontstaan. Doelgroepen Het communicaƟebeleidsplan gaat ook nader in op doelgroepen van het communicaƟebeleid. Paragraaf 4.1 gaat daar uitgebreider op in. Raakvlakken CommunicaƟe heeŌ een duidelijk raakvlak met dienstverlening en informaƟe, bijvoorbeeld met betrekking tot de informaƟe die op de website wordt aangeboden, zoals alle producten van burgerzaken. Hiervoor trekt het communicaƟeteam samen op met burgerzaken. Het communicaƟeteam past kleine zaken aan, maar grote wijzigingen gaan in overleg.

De teksten voor de nieuwe website, die in 2021 is geïntroduceerd, zijn gezamenlijk ontwikkeld. CommunicaƟe en parƟcipaƟe zijn zeer nauw met elkaar verweven. De taakverdeling ten aanzien van communicaƟe en parƟcipaƟe in de gemeente Monƞoort is wisselend. De vorm van parƟcipaƟe verschilt ook sterk. Zo zijn in het kader van de Spreidingswet gesprekstafels georganiseerd. Het communicaƟeteam heeŌ geadviseerd om met kleine groepen van personen die zich al over het onderwerp hebben uitgesproken, in gesprek te gaan. Hiervoor is een format ontwikkeld met bijbehorende vragen. Ook bij de Visie Stadspark ging de gemeente in gesprek met betrokkenen, maar die dialoog had een andere vorm. In de onderzochte casussen is in verschillende vormen sprake geweest van communicaƟe en parƟcipaƟe. Hoofdstuk 4 en de bijbehorende bijlagen gaan daar dieper op in. Het communicaƟeteam is sparringspartner voor de inrichƟng van parƟcipaƟe, maar is daar ook regelmaƟg acƟef bij betrokken, bijvoorbeeld als organisator, facilitator en gespreksleider. 17 Het communicaƟeteam geeŌ aan dat de term ‘dialoog’ steeds belangrijker wordt. Niet alleen de dialoog met inwoners, maar ook met andere samenwerkingspartners. Men is zich meer bewust van het gegeven dat de overheid midden in de samenleving staat.

De overheid opereert steeds meer in een netwerk van samenwerkende parƟjen, waardoor er meer noodzaak is voor onderlinge afstemming over wat men gezamenlijk wil bereiken. Externe communicaƟe In het communicaƟebeleidsplan is expliciet aandacht voor externe communicaƟe. De gemeente omschrijŌ externe communicaƟe als de communicaƟe vanuit de gemeente met mensen, groepen en organisaƟes/instanƟes buiten de eigen gemeentelijke organisaƟe. De doelen die daarbij zijn geformuleerd, zijn:  Informeren van externe doelgroepen over beleid, werkwijze, diensten en acƟviteiten van de gemeente.  Vergroten van de toegankelijkheid van de gemeentelijke organisaƟe.  Creëren van draagvlak voor beleid (en verbinding zoeken met de doelgroepen).  AanzeƩen tot gedragsverandering en aanzeƩen tot gebruikmaken van diensten van de gemeente.  Versterken van het imago van de gemeente. De belangrijke elementen van het communicaƟebeleidsplan komen terug in onderstaande aĩeelding uit dit plan met als moƩo ‘communicaƟe in het hart van de organisaƟe’.

18 2.2. Richtlijnen en werkwijzen Normen, richtlijnen, regels, werkwijzen, handreikingen en dergelijke voor bijvoorbeeld taalniveau, toegankelijkheid, begrijpelijkheid en schrijfsƟjl kunnen bijdragen aan de kwaliteit van de acƟeve communicaƟe naar inwoners. In het communicaƟebeleidsplan zijn communicaƟerichtlijnen opgenomen. Daarnaast beschikt de gemeente over een SchrijfsƟjlgids, een Reglement HuissƟjl gemeente Monƞoort, een Advies gebruik AI en werkt het communicaƟeteam met communicaƟekalenders. De inhoud en toepassing hiervan komt aan de orde in hoofdstuk 4 over de uitvoering van het communicaƟebeleid. CommunicaƟerichtlijnen Ook zijn in het communicaƟebeleidsplan communicaƟerichtlijnen voor de gemeente Monƞoort opgenomen:  OpƟmale informaƟevoorziening en dienstverlening over gemeentelijke producten en diensten, maar ook over plannen, projecten, inspraakmogelijkheden, besluiten en agenda’s van de gemeenteraad (externe communicaƟe).  Dialoog, parƟcipaƟe & verbinding met inwoners en andere parƟjen door hen te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van projecten en beleid (externe communicaƟe).  Be good and tell it door te laten zien wat de gemeente voor haar verschillende doelgroepen doet: waar de gemeente mee bezig is en wat bereikt is (externe communicaƟe).  Binnen beginnen is buiten winnen (interne communicaƟe).

Goede interne communicaƟe wordt beschouwd als voorwaarde voor goede externe communicaƟe. Richtlijnen voor het gebruik van de communicaƟekanalen- en middelen Richtlijnen voor het gebruik van de communicaƟekanalen- en middelen zijn schriŌelijk vastgelegd in de SchrijfsƟjlgids, het Reglement HuissƟjl en het Advies gebruik AI:  Gewoon Monƞoorts. SchrijfsƟjlgids In 2022 is Gewoon Monƞoorts. SchrijfsƟjlgids uitgebracht. Deze gids bevat onder andere het huissƟjlreglement, schrijŌips en een moeilijke woordenlijst.  Reglement HuissƟjl gemeente Monƞoort Het Reglement HuissƟjl gemeente Monƞoort bevat de volgende elementen:  Grafische elementen binnen de huissƟjl  Kleuren van de huissƟjl  Te gebruiken leƩertypes  Beeldmerk (logo)  Handtekening en afwezigheid assistent in Outlook  Richtlijnen voor brieven (acƟeve schrijfsƟjl, kopjes, in de eerste regel/ alinea het doel vermelden, uitlijning, ondertekening)  Sjablonen voor brieven, visitekaartjes, nieuwsbrieven, presentaƟes, drukwerk, panelen, beleidsdocumenten  Advies gebruik AI Het gebruik van ArƟficial Intelligence (AI, kunstmaƟge intelligenƟe) is een relaƟef recente ontwikkeling. In 2023 (en in 2025 geactualiseerd) is er een Advies gebruik AI (o.a.

MicrosoŌ CoPilot 19 en ChatGPT) opgesteld voor de medewerkers dat in lijn is met het advies dat geldt voor Rijksambtenaren en het advies dat de Provinciale Ethische commissie gegeven heeŌ. Dit advies staat op het intranet. Het gebruik van AI is niet verboden, maar wel wordt gewezen op een ‘juist’ gebruik. In dit advies wordt geadviseerd om het veilig gebruiken van AI-tools zoals ChatGPT en CoPilot voortdurend onderdeel te maken van het programma informaƟeveiligheid en op te nemen in de introducƟe van nieuwe medewerkers, in de Groene Hart Academie of in-company trainingen. Inmiddels maakt de training ‘Copilot voor dummies’ onderdeel uit van de Groene Hart Academie en maakt het veilig gebruiken van AI-tools onderdeel uit van de introducƟe van nieuwe medewerkers. Ook wordt het belang van veilig gebruik van AI regelmaƟg onder de aandacht van de medewerkers gebracht via intranet. Het communicaƟeteam doet momenteel een proef met MicrosoŌ Copilot om na te gaan wat het gebruik van deze tool kan opleveren. Minder goed te vangen in richtlijnen is het belang van proacƟef communiceren voor geslaagde communicaƟe, zoals in interviews is aangegeven. ProacƟef handelen is echter makkelijk gezegd dan gedaan: er moet niet alleen voldoende capaciteit voor zijn, maar er moet ook helderheid zijn over de vraag wie, wanneer en in welke volgorde informaƟe verstrekt.

Ook het belang van luisteren om goed te communiceren is minder goed vast te leggen in richtlijnen. Eén van de geïnterviewden verwees daarbij naar de sociale media. De gemeente reageert op vragen op sociale media over feitelijke zaken en gaat hierover zo nodig in gesprek. Naast ‘luisteren’ wordt het gebruik van de juiste toon genoemd als belangrijke uitdaging, evenals het gebruik van de juiste communicaƟekanalen. Eén van de geïnterviewden noemde de toon het allerbelangrijkste, waarbij aangegeven werd dat een belerende toon kansloos is. ‘Simpelweg zeggen dat het niet mag, heeŌ geen groot effect’. Daarnaast let de gemeente erop dat in de communicaƟe steeds gesproken wordt over de gemeente Monƞoort. 2.3 Score op de normen Norm Score De gemeente heeft een communicatiebeleid met daarin ambities, doelen en regels vastgesteld voor communicatie naar en met inwoners. Het communicatiebeleid is vastgelegd in het communicatieplan ‘Communicatie in het hart van de organisatie’ (2021). Dit document beschrijft onder andere de doelstelling, de missie en visie, communicatierichtlijnen, de plaats van communicatie in de organisatie en de in te zetten communicatiemiddelen. De externe communicatie maakt hiervan deel uit.

De gemeente voldoet aan de norm Er zijn normen, richtlijnen, regels, werkwijzen en/of handreikingen vastgesteld voor de kwaliteit van de actieve communicatie naar inwoners (bijvoorbeeld voor het taalniveau, toegankelijkheid, begrijpelijkheid, schrijfstijl etc.). In het communicatieplan zijn communicatierichtlijnen en de in te zetten communicatiemiddelen opgenomen. Daarnaast is er een Schrijfstijlgids, een Reglement Huisstijl gemeente Montfoort, het Advies gebruik AI en werkt het communicatieteam met communicatiekalenders. Er zijn geen sjablonen voor communicatieplannen. De gemeente voldoet aan de norm. 20 3. Organisatie communicatie Dit hoofdstuk gaat in op de organisaƟe van de communicaƟefuncƟe binnen de gemeente en behandelt deelvraag 2: Hoe is de communicaƟe binnen de gemeentelijke organisaƟe georganiseerd en hoe wordt samengewerkt tussen afdelingen om consistente communicaƟe te waarborgen? Paragraaf 3.1 gaat in op de posiƟonering van de communicaƟefuncƟe. Daarna komen de toerusƟng van de communicaƟefuncƟe (3.2) en de samenwerkingsstructuren en werkwijze aan de orde (3.3). Dit hoofdstuk sluit af met de score op de normen in paragraaf 3.4. 3.1 PosiƟonering van de communicaƟefuncƟe De gemeente Monƞoort heeŌ een plaƩe organisaƟe met een direcƟeteam en daaronder nu twaalf teams, elk bestaande uit een teamcoördinator en medewerkers.

CommunicaƟe valt momenteel onder het team communicaƟe en bestuurssecretariaat.1 CommunicaƟe is echter niet alleen een taak van het communicaƟeteam: iedere medewerker heeŌ met communicaƟe te maken. Organogram gemeente Montfoort 2025 Binnen de rol van het communicaƟeteam worden drie funcƟes onderscheiden2:  StaffuncƟe: (mede) bepalen communicaƟebeleid.  ServicefuncƟe: adviseren hoe om te gaan met communicaƟe. 1 In dit rapport wordt het begrip communicatieteam gebruikt om de communicatiemedewerkers van de gemeente aan te duiden. In een deel van de onderzochte periode was het team communicatie één van de teams. Nu valt communicatie onder het team communicatie en bestuurssecretariaat. 2 Gemeente Montfoort, Communicatie in het hart van de organisatie. Communicatievisie & plan (2021), p.10. Gemeentesecretaris/ Algemeen directeur & Directeur Team Financien Team Communicati e & Bestuurssecr etariaat Team HR en bodedienst Team Processen en gegevens Team Samenleving & Backoffice sociaal domein Team Veiligheid Team Burgerzaken en KCC Team WEDC Team Bouwen & Ruimte Team IBOR Team Projecten Team Buitendienst Concernmanagement 21  ControlefuncƟe: houden de medewerkers zich aan de richtlijnen. Het communicaƟeteam zet volgens het communicaƟebeleidsplan in op:  Vanaf het begin bij beleidsontwikkeling betrokken worden.  Heldere taal schrijven en spreken.

 Mede aan de basis staan van beoogde resultaten.  Zicht- en benaderbaar zijn. Het communicaƟeteam geeŌ aan dat de adviserende rol of servicefuncƟe de afgelopen jaren steeds groter is geworden. 3.2. ToerusƟng communicaƟefuncƟe Voor de toerusƟng van de communicaƟefuncƟe zijn drie aspecten van belang: het budget, de personele capaciteit en de kennis en vaardigheden van de communicaƟemedewerkers en andere medewerkers. Budget communicaƟe Het budget van het communicaƟeteam bestaat uit een budget voor advertenƟes en publicaƟes van het gemeentenieuws in de lokale huis-aan-huis krant en op de digitale informaƟezuilen. De werkelijk gemaakte kosten hiervoor bedroegen in de onderzoeksperiode: 2020: € 30.333 2021: € 23.251 2022: € 17.767 2023: € 17.767 2024: € 38.416 2025: € 36.567 Het communicaƟebudget is wat toegenomen, maar kent een dip in de jaren 2022 en 2023. In deze covid-periode zijn de middelen in de gemeente anders ingezet. Via een aanbesteding is de gemeente voor de publicaƟe van de gemeenteberichten overgestapt van de IJsselbode naar het Kontakt/Zenderstreeknieuws. Prijs en kwaliteit (samenwerking, promoƟe en vormgeving) waren belangrijke factoren voor deze overstap. CommunicaƟe-uiƟngen die onderdeel uitmaken van campagnes, parƟcipaƟeprojecten en beleidsonderwerpen worden uit de betreffende budgeƩen bij de vakinhoudelijke onderdelen bekosƟgd.

Uit de interviews over de geselecteerde casussen komt naar voren dat het betreffende budget voor communicaƟe soms voldoende was, soms te krap en dat er soms op werd overgehouden. Er is geen zicht op het budget voor communicaƟe bij de andere teams, omdat communicaƟe meestal niet als specifieke post in plannen landen. Personele capaciteit De personele capaciteit van het team communicaƟeteam is gedurende de onderzoeksperiode geleidelijk toegenomen: 22 2020: 1.85 Ōe 2021: 1.90 Ōe 2022: 2.00 Ōe 2023: 2.24 Ōe 2024: 2.24 Ōe 2025: 2.85 Ōe In januari 2026 bestond het communicaƟeteam uit vier medewerkers: - 1 Teamcoördinator/senior communicaƟeadviseur (de teamcoördinator heeŌ naast inhoudelijke communicaƟetaken, ook personele, management en coördinerende taken voor zowel het team communicaƟe als het bestuurssecretariaat). - 1 Senior communicaƟeadviseur - 1 Online communicaƟemedewerker - 1 Medewerker bestuurszaken/kabinetszaken (1 Ōe) van wie 65% van de taken bestaat uit bestuurs/kabinetszaken en 35% uit representaƟe bestuur en communicaƟetaken in- en extern (0,35 Ōe is meegeteld in het totaal Ōe van communicaƟe). Gezien de beperkte omvang van het team moeten medewerkers elkaar kunnen vervangen.

Ook met het beschikbare aantal Ōe is er alƟjd werk, waarbij het de kunst is een goede balans te vinden, bijvoorbeeld tussen enerzijds het werk dat ‘moet’ en anderzijds het adviseren en aangesloten zijn bij verschillende projecten. De ambiƟes botsen soms met de beschikbare Ɵjd. De basisacƟviteiten van het communicaƟeteam, die in ieder geval moeten gebeuren, zijn op hoofdlijnen:  CommunicaƟe over bestuurlijke besluitvorming is een prioriteit.  Ad-hoc: persvragen die binnenkomen moeten alƟjd met prioriteit beantwoord worden. Hoeveel er binnen komen is niet alƟjd te voorspellen.  Wekelijks het gemeentenieuws leveren.  Doorlopend sociale media vullen en monitoren.  Onvoorziene taken, zoals calamiteiten/incidenten, afsluiƟngen vanwege een ongeluk of een brand, maar ook een verkiezing na een kabinetsval.  Het meenemen van medewerkers in de manier van werken op communicaƟe.  Bijhouden van de website van de gemeente als belangrijk communicaƟekanaal: plaatsen van nieuwsberichten en het zoveel mogelijk up-to-date houden in samenwerking met de beleidsmedewerkers. Het beeld dat het communicaƟeteam zelf heeŌ, is dat er nu geen acuut probleem is door de bezeƫng en er geen kriƟsche zaken blijven liggen, maar dat een bredere bezeƫng vooral kan helpen in het proacƟever communiceren.

De Ɵjd die gemoeid is met het uitvoeren van de basisacƟviteiten kan ertoe leiden dat het vragen van feedback (doen we de goede dingen, en doen we de dingen goed?) erbij inschiet. Dat geldt ook voor de persoonlijke professionele ontwikkeling en het duurzaam borgen van de werkwijze ten aanzien van communicaƟe binnen de gemeente. Dat laatste kan dan leiden tot achteraf oplossen in plaats van proacƟef ‘voorkomen’. Het aantal Ōe is mede toegenomen doordat de inzet op online middelen is toegenomen. Er kunnen ook steeds weer taken bijkomen, zoals binnenkort de viering van 700 jaar Monƞoort. Kennis en vaardigheden Het personeelsbeleid van de gemeente heeŌ nadrukkelijk aandacht voor de ontwikkeling van kennis en vaardigheden van de medewerkers met onder meer een opleidingsbudget en de Groene Hart 23 Academie. Dit vraagt echter wel om het inplannen van ruimte hiervoor, wat lasƟg kan zijn als de waan van de dag regeert. Het communicaƟeteam is zich hiervan bewust en ziet het als een opdracht voor het team zelf om hier Ɵjd voor te maken. Ook de andere medewerkers van de gemeente kunnen werken aan kennis en vaardigheden met betrekking tot communicaƟe (zie ook 3.3). 3.3 Samenwerkingsstructuren en werkwijze Periodieke overleggen Samenwerking binnen de gemeentelijke organisaƟe komt onder andere tot uiƟng in de periodieke overleggen die er met anderen binnen de gemeentelijke organisaƟe zijn.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://montfoort.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ae0f0ce6-8345-44c3-abca-f00953c99321?agendaItemId=fe599e99-bb31-48d4-b5cf-66bf0802e6f3