Integraal Beleidsplan SD Montfoort

Integraal Beleidsplan Sociaal Domein Gemeente Montfoort

Voorwoord In dit beleidsplan hebben we geloof in de kracht van de samenleving om elkaar vooruit te helpen. Ieder kan meedoen en iedereen hoort erbij in onze gemeente. Wij willen met alle verschillende inwoners rekening houden. Wij weten dat het niet altijd vanzelf sprekend is om mee te kunnen doen. We zien hun kwetsbaarheid maar zeker ook hun kracht. Belangrijk voor onze inwoners is mentaal welbevindingen, zingeving en vertrouwen zodat zij gezien en gehoord worden voor wie ze werkelijk zijn. We willen de inwoners weer in hun kracht zetten en iedereen draagt op zijn eigen manier bij aan de samenleving. We willen betrouwbaar zijn naar onze inwoners, komen onze afspraken na. De mensen houden zelf de regie en worden daar waar nodig bijgestaan. Een stabiel, sociaal netwerk ontwikkelen is belangrijk om een positieve gezondheid te behouden. We nemen de problemen niet over, we stimuleren de inwoner waar mogelijk in zelfsturende vermogende oplossingen van hun situatie. Integraal nemen we alle facetten mee in de ondersteuningsvraag en kijken oplossingsgericht op alle onderdelen in het leven van de inwoner en zijn omgeving. Door te werken met de bedoeling en de omgekeerde toets geven wij invulling aan de werkelijke hulpvraag.

We betrekken hierbij de onderdelen van het sociaal domein die hiervoor nodig zijn, zoals: maatschappelijk werk, sociaal team, welzijn, jeugdteam, GGZ, GGD, huisartsen, Ferm Werk, veiligheid, jongerenwerkers, openbare ruimte, wonen, verenigingen , kerken, schuld hulp maatje, vluchtelingenwerk, vrijwilligers, mantelzorgers, ervaringsdeskundige, zorgorganisaties, Montfoort Vitaal en overige organisaties. Samen met deze partners zorgen we dat iedereen ook echt mee kan doen en erbij hoort. Vanuit de waarde verbinding en respect ondersteunen we elkaar. Het Integraal beleidsnota sociaal domein is richtinggevend om een positieve gezondheid te bevorderen. Met vriendelijke groet, Kees van Dalen en AnneMarie van de Poll Wethouders Sociaal Domein Montfoort, 10 mei 2023

Inhoudsopgave 1

Missie, visie en kernwaarden ...................................................................................................................................4

2

Mijn positieve gezondheid .......................................................................................................................................6

3

Beleidsknop Veerkracht.........................................................................................................................................10

4

Beleidsknop Leefstijl..............................................................................................................................................12

5

Beleidsknop mentale gezondheid .........................................................................................................................15

6

Beleidsknop sociale leefomgeving ........................................................................................................................17

7

Beleidsknop fysieke omgeving ..............................................................................................................................19

8

Beleidsknop sociaal economische status...............................................................................................................22

9

Beleidsknop lichamelijke gezondheid en mobiliteit .............................................................................................25

10

Inburgering.............................................................................................................................................................27

11

Zorggebruik............................................................................................................................................................28

12

Meedenken en onderzoeken .................................................................................................................................33

Inleiding Voor u ligt het integraal beleidskader van de gemeente Montfoort voor het sociaal domein. Met dit integraal beleidskader willen we een belangrijke stap zetten op weg naar een meer integrale dienstverlening met betrekking tot ondersteuning en zorg voor onze inwoners. Dit beleidskader definieert een missie, visie en leidende principes die passen bij gemeente Montfoort én bij een optimale dienstverlening. Het helpt ons bij het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten. En dat is nodig, want sinds de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) en de Jeugdwet zijn we aan het bouwen aan een sterk lokaal sociaal domein. En om goed te bouwen, moet je wel duidelijk hebben wat je wilt bereiken. De vorige Integrale nota sociaal domein 2017 en verder moest worden geactualiseerd. Inmiddels zijn er in het sociaal domein de nodige aanpassingen en (wets)wijzigingen geweest zowel op landelijk, regionaal als lokaal niveau. Het is daarom tijd om de nota te actualiseren zodat deze aansluit op onze maatschappelijke opgaven en richting geeft aan de toekomst van het sociaal domein in de gemeente Montfoort. De eerste stap in het proces was een evaluatie van het vorige integraal beleidsplan sociaal domein. Samen met de lokale teams (Ferm Werk, SWOM, jeugdteam) is er gewerkt aan een SWOT-analyse.

Daarnaast heeft de Adviesraad Sociaal Domein een eigen evaluatie gemaakt. Op basis van de SWOT-analyse hebben de lokale teams en de beleidsadviseurs een selectie gemaakt van de belangrijkste items. Ook de aandachtspunten, die de Adviesraad Sociaal Domein heeft aangegeven, zijn meegenomen. Dit heeft geleid tot het evaluatieverslag. De speerpunten uit dit verslag zijn meegenomen in de nieuwe beleidsnota. In de gemeente Montfoort staan we ervoor dat: • onze inwoners een onderdeel zijn van onze samenleving: iedereen doet mee; • onze inwoners goed geholpen worden bij zorg- of ondersteuningsvragen; • mensen zelf (zoveel mogelijk) de regie hebben over hun leven, hulpvraag en de oplossing ervan; • onze inwoners zorg en ondersteuning krijgen die zoveel mogelijk aansluit op hun leefwereld en specifieke situatie; • meer mensen, ook diegenen met een arbeidsbeperking, werk krijgen of participeren naar vermogen; • de ondersteuning en zorg in gemeente Montfoort betaalbaar en beschikbaar blijft. We hebben veel bereikt en doen het goed. Maar het kan nog beter. De afgelopen jaren hebben we onze wettelijke taken nog te verkokerd uitgevoerd langs de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. We kunnen nog beter gebruik maken van voorliggende voorzieningen om onze inwoners zo goed mogelijk te helpen.

Om dit te bewerkstelligen richten we ons onder meer op: • het anders organiseren van de toegang bij loketoverstijgende vragen; • meer samenhang in het aanbod van zorg en ondersteuning; • meer en betere samenwerking en samenhang tussen betaalde zorg en voorliggende voorzieningen. Daarnaast zullen we met dit plan stappen zetten in de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma 2022-2026 van het college ‘Samen verder bouwen aan een toekomstbestendig Linschoten en Montfoort’. Hierover staat het volgende in het Uitvoeringsprogramma: ‘De bestuurlijke koers van het college laat zich kenschetsen door het samen verder bouwen aan de toekomstbestendigheid van de gemeenschap. Een sociale gemeenschap waar het prettig wonen, werken en verblijven is, waar ieder een toekomst kan opbouwen en waar sociale cohesie is. Een gemeenschap die met elkaar in gesprek is en blijft, met elkaar het hoofd biedt aan uitdagingen en ieder in zijn/haar waarde laat. Concreet leggen wij drie accenten: 1. bouwen aan een krachtige gemeenschap; 2. bouwen aan leefbare kernen; 3. bouwen aan een vitaal buitengebied. In de wijze van werken aan deze accenten zoeken wij nadrukkelijk de samenwerking met de gemeenschap. Wij zien veel mooie initiatieven en ervaren innovatiekracht bij onze inwoners en ondernemers.

Graag bouwen wij samen met een ieder, met respect voor ieders rol en verantwoordelijkheden, verder aan de toekomstbestendigheid van onze gemeente’. ‘In een krachtige gemeenschap staat de mens centraal en weet zich te organiseren. De lokale gemeenschap staat onder druk, terwijl de kracht van de gemeente Montfoort juist de saamhorigheid, het omzien naar elkaar en met elkaar de schouders ergens onderzetten is. Wij willen op zoek gaan naar vormen waarmee we deze kracht en de sociale cohesie behouden en verder versterken. Bijvoorbeeld via stimulering van maatschappelijke initiatieven die hieraan bijdragen. Maar ook door te kijken naar manieren waarop het verenigingsleven ondersteund en versterkt kan worden. Aansluitend bij de landelijke ontwikkelingen willen wij verkennen of en zo ja op welke wijze wij de brede-welvaartsbenadering in ons handelen handen en voeten kunnen geven’. 1|P a g i n a

Brede welvaart omvat alles wat mensen van waarde vinden. Naast materiële welvaart gaat het ook om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en (on)veiligheid. Het is dus heel persoonlijk. Bovendien betreft het niet alleen de kwaliteit van leven in het ‘hier en nu’, maar ook de effecten van onze manier van leven op het welzijn van mensen ‘elders’ (buiten de regio) en ‘later’ (toekomstige generaties). Veel van deze aspecten hebben een plek gekregen in deze beleidsnota. Verder gaan we in deze beleidsnota inzetten op het versterken van het normale leven (normaliseren), preventie en vroegsignalering, de doorontwikkeling van de basisvoorzieningen en integrale, lokale en passende zorg. Dit is breder dan alleen Wmo, Jeugd- en Participatiewet. Door te verbinden met andere terreinen – waaronder het gezondheidsbeleid (zie ook de bijgevoegde nota), het Integraal Veiligheidsplan, het onderwijs, sport en cultuur, wonen en het ruimtelijk domein – versterken we het gewone leven en brengen we samenhang tussen vraagstukken én oplossingen. Dit vraag om een positieve verandering om zo werkelijk de mens centraal te zetten. We zullen dit doen aan de hand van ‘mijn positieve gezondheid’. Zie verder hoofdstuk 2.

In deze nota wordt ook naar de toekomst gekeken. Om het sociaal domein toegankelijk en betaalbaar te houden, zullen we steeds meer gebruik moeten gaan maken van het netwerk van inwoners en vrijwillige inzet. We realiseren dat de druk hierop zal gaan toenemen. Steeds meer mensen moeten meer en langer werken en de zorgvraag zal door de vergrijzing groter worden. De andere kant is dat steeds meer mensen in goede gezondheid ouder worden en tot op hoge leeftijd iets voor een ander kunnen en willen betekenen. Daarnaast zien we dat de inwoners in de gemeente Montfoort betrokken zijn en graag wat voor een ander doen. Bij het beantwoorden van een zorgvraag houden we rekening met de druk op het netwerk. Als vrijwillige inzet (hierdoor) niet mogelijk is, dan zal een professional hulp en ondersteuning bieden. De ‘nieuwe generatie’ vrijwilligers wil zich graag inzetten voor een ander, maar zich vaak niet intensief of voor langere tijd binden. Bij het uitzetten van vrijwilligersvacatures houden we hier rekening mee. Ook worden jongeren als vrijwilliger ingezet en vervullen ze zo hun stage. We hopen de komende tijd steeds beter aan te kunnen sluiten bij de wens van de ‘nieuwe generatie’ vrijwilligers en de behoefte van inwoners aan vrijwillige ondersteuning. De gemeente Montfoort is, met name op het terrein van het sociaal domein, een regiegemeente.

Het grootste deel van de uitvoering van deze nota zal opgepakt worden door onze uitvoeringspartners. We hebben hier veel vertrouwen in. Desalniettemin brengt het uitdagingen mee in de afstemming om tot een integrale uitvoeringspraktijk te komen. Dat wat in deze beleidsnotitie staat is niet in beton gegoten. We blijven ontwikkelen en zullen ons niet laten beperken door deze beleidsnota als we kansen zien om tot hogere ambities te komen. De opbouw van het beleidsplan is als volgt: Hoofdstuk 1 missie, visie en kernwaarden Hoofdstuk 2 mijn positieve gezondheid Hoofdstuk 3 beleidsknop veerkracht Hoofdstuk 4 beleidsknop leefstijl Hoofdstuk 5 beleidsknop mentale gezondheid Hoofdstuk 6 beleidsknop sociale omgeving Hoofdstuk 7 beleidsknop fysieke omgeving 2|P a g i n a

Hoofdstuk 8 Hoofdstuk 9 Hoofdstuk 10 Hoofdstuk 11 Hoofdstuk 12

beleidsknop sociaal economische status beleidsknop lichamelijke gezondheid en mobiliteit inburgering zorggebruik meedenken en onderzoeken

In deze beleidsnota is zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van de meest recente cijfers. In sommige gevallen is ervoor gekozen om data van de periode vóór de Covid-19 crisis te gebruiken. Deze geven in die gevallen een meer realistisch beeld en een betrouwbaardere weergave die meer toekomstbestendig is en meer geschikt is om beleid op te baseren. Dit beleidsplan is het kader voor alle uitvoeringsplannen en verordeningen in het sociaal domein. In de bijlage staat een overzicht van de bestaande verordeningen en uitvoeringsplannen. Met deze nota komen de volgende bestaande nota’s te vervallen: • Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening Gemeente Montfoort 2013 – 2016 • Beleidsplan Wmo 2013-2016 gemeente Montfoort • Vrijwilligerswerk- en mantelzorgbeleid Gemeente Montfoort 2011 – 2014 • Integraal Beleidsplan Sociaal Domein 2017 en verder • Beleidsplan Jeugd Gemeente Montfoort 2015 • Nota Gezondheidsbeleid Gemeente Montfoort 2014-2017 • Nota Sport, Bewegen en Meedoen en de actualisatie van deze nota.

3|P a g i n a

1

Missie, visie en kernwaarden

Missie: De inwoner staat centraal en we leveren een bijdrage aan de zelf- en samenredzaamheid van de inwoner. Dit doen we door het versterken van het gewone leven (normaliseren), preventie en vroegsignalering en het bieden van passende ondersteuning. Deze ondersteuning is zoveel mogelijk lokaal, integraal en informeel. Met als missie:

IEDEREEN DOET OP ZIJN/HAAR EIGEN NIVEAU MEE!

Visie: Gemeente Montfoort streeft naar een samenleving waarin alle inwoners zo zelfredzaam mogelijk zijn en naar vermogen kunnen meedoen. Een inclusieve samenleving waarin inwoners oog hebben voor elkaar en waar eenzaamheid zoveel als mogelijk wordt tegen gegaan. De omgeving is, fysiek en sociaal, zo ingericht dat iedereen kan meedoen en gebruik kan maken van de beschikbare voorzieningen binnen de beschikbare budgetten. Samen zorgen we ervoor dat de zorg betaalbaar blijft. Bij een hulpvraag volgen we de omgekeerde verordening. Dit willen we bereiken vanuit de volgende visie:

Daar waar nodig zorgen we voor betaalbare en passende ondersteuning die zo dicht mogelijk aansluit op de leefwereld en specifieke situatie van de inwoner

4|P a g i n a

Kernwaarden: Om onze missie en visie uit te kunnen voeren, hanteren we als gemeente kernwaarden. Deze waarden spelen een belangrijke rol bij “hoe” we de dingen gaan doen. Ze vormen de handelingsprincipes voor professionals in het sociaal domein. • Vertrouwen We benaderen onze inwoners en maatschappelijke partners vanuit een positieve insteek, met waardering en zonder vooroordelen. We hebben respect voor de ander. Daarbij hoort ook het vertrouwen dat de inwoner en haar/zijn netwerk zelf tot oplossingen (kunnen) komen. • Betrouwbaar We zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. We komen onze afspraken na. Maatschappelijke partners/ organisaties en de inwoner weten wat ze aan de gemeente hebben. • (eigen) Verantwoordelijkheid Inwoners hebben zelf regie over hun leven. Ze maken bepaalde keuzes in hun leven en zijn daar zelf verantwoordelijk voor. Ze zijn ook zelf verantwoordelijk voor de oplossing van hun problemen. Zo nodig krijgen ze daarbij ondersteuning vanuit het netwerk, maatschappelijke organisaties en/of gemeente. Het zelfoplossend vermogen en de zelfredzaamheid worden ondersteund. Zoveel als mogelijk is die ondersteuning altijd gericht op het (terug)krijgen van die regie. Daarbij hebben we oog voor de inwoners waarvoor dit niet weggelegd is.

• Resultaatgericht We richten ons samen met de inwoner op resultaten en het vinden van duurzame oplossingen die ook op de lange termijn werken. We zetten de inwoner en zijn hulpvraag centraal en doen wat nodig is voor het oplossen van zijn hulpvraag en leveren maatwerk. Acties en beslissingen richten we op het bereiken van het doel, ondanks problemen, afleiding of tegenslagen. • Verbinding Verbinding is nodig om ontwikkeling te realiseren die van betekenis is. Verbinding ontstaat vanuit gedeelde waarden en een gezamenlijk doel. Verbinding met elkaar is ons veilig voelen bij elkaar en onszelf kunnen zijn. De gemeente wil vanuit die verbinding samenwerken met inwoners, maatschappelijke partners, bedrijven en verenigingen in de ondersteuning van de inwoner. Zo ontwikkelen we optimaal en voegen we, vanuit onze rol, waarde toe. • Respect We hebben waardering voor de kwaliteiten, vaardigheden en/of prestaties van de ander. Vanuit gelijkwaardigheid en zonder vooroordeel kijken we naar situaties. We kijken om naar elkaar en houden vandaar uit rekening met de ander.

5|P a g i n a

2

Mijn positieve gezondheid

Zoals in de inleiding genoemd kiezen we als uitgangspunt voor dit beleidsplan voor het concept ‘positieve gezondheid’. Positieve gezondheid gaat veel meer over algemeen welbevinden dan enkel over lichamelijke gezondheid. Grondlegger Machteld Huber ziet gezondheid als het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zoveel mogelijk zelf regie te voeren (Huber, 2012). Het gaat om het mee kunnen doen in de samenleving, mentaal welbevinden, zingeving en kwaliteit van leven. Door het versterken van het normale leven, preventie en het bieden van passende en integrale ondersteuning kan de ervaren kwaliteit van leven daadwerkelijk worden beïnvloed. In het ‘scoringsmodel positieve gezondheid’ zijn zes pijlers van belang: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren.

6|P a g i n a

GGD GHOR heeft passend bij het concept ‘positieve gezondheid’ een radermodel ontworpen voor de beleidsontwikkeling van gemeenten op het gebied van het sociaal domein. Dit radermodel laat zien dat de beleidsknoppen van een gemeente, net als de hulpvragen van mensen, niet op zichzelf staan. Mensen ervaren problemen op één of meerdere gebieden waarin alles met elkaar samenhangt. Het lichtblauwe rad met algemene kenmerken geeft de beginsituatie weer; zijn er veel ouderen of juist jongeren, is er veel werk of juist niet. Dit bepaalt welk beleid er nodig is. Op de middenblauwe raderen kunnen we invloed uitoefenen. Het zijn knoppen waar we als gemeente aan kunnen draaien. Wanneer iemand bijvoorbeeld geen werk heeft, kan iemand uit een sociaal isolement worden gehaald door nieuw werk of een andere zinvolle dagbesteding. Ook schuldhulpverlening kan iemand uit een sociaal isolement halen, doordat schulden afnemen. Dit heeft vaak een positieve invloed op mentale problemen. De zelfredzaamheid en samenredzaamheid nemen toe. En daarmee ook de kwaliteit van leven, voor de persoon zelf én voor zijn gezin en omgeving. Daarom noemen we die drie donkerblauwe raderen ‘uit-komstraderen’: de uitkomsten van het draaien aan de middenblauwe raderen is daar zichtbaar. Het rad ‘zorggebruik’ is een rad dat sterk beïnvloed wordt door de middenblauwe raderen.

De gepleegde interventies dienen op korte of op lange termijn te leiden tot een verminderd zorggebruik. Wij kunnen als gemeente ook zelf aan dit rad draaien door middel van de opdrachten die wij aan organisaties en (specialistische) zorgaanbieders verstrekken in de vorm van subsidieopdrachten of aanbestedingen.

7|P a g i n a

De raderen zijn dus onder te verdelen als volgt: • Raderen die een thermometer zijn voor de transformatie (uitkomstraderen): kwaliteit van leven en zelf- en samenredzaamheid (donkerblauwe raderen); • Rad met algemene kenmerken (lichtblauwe rad); • Raderen die invloed uitoefenen op de raderen kwaliteit van leven en zelf- en samenredzaamheid en waaraan we dus door het doen van interventies in meer of mindere mate kunnen draaien (middenblauwe raderen); • Rad met zorggebruik (grijze rad). Per rad wordt toegelicht wat het rad inhoudt en vervolgens wordt aangegeven hoe de gemeente Montfoort er nu voor staat. Bij de raderen waaraan we kunnen draaien, geven we aan wat de komende jaren onze speerpunten zijn en welke effecten we willen bereiken. Algemene kenmerken en demografie De algemene kenmerken zijn een vast gegeven, maar zijn wel belangrijk om rekening mee te houden en, waar mogelijk, met de andere raderen op in te spelen. Bepaalde groepen inwoners lopen meer risico’s ten aanzien van hun gezondheid dan andere groepen. Zo hebben ouderen vaker en meer chronische aandoeningen dan jongeren. Ook is bekend dat diabetes vaker voorkomt bij allochtonen dan bij autochtonen. Het aantal eenoudergezinnen stijgt als gevolg van een toename van echtscheidingen.

Bron: AlleCijfers.nl

Prognose 2035 8|P a g i n a

Nederland zal in 2035 naar verwachting 18,9 miljoen inwoners hebben, 1,3 miljoen meer dan begin 2022. Vooral de grote en middelgrote gemeenten zullen verder groeien, net als verschillende randgemeenten rond de grote steden. Dat blijkt uit de Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022-2050 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het CBS. In 54 gemeenten wordt een krimp van meer dan 2,5 procent verwacht. Ook de gemeente Montfoort zal naar verwachting krimpen. De prognose is dat de bevolking in de gemeente Montfoort van 2021 tot 2035 met 3,13% zal krimpen. Daarnaast is de verwachting dat 28% van de bevolking van de gemeente Montfoort in 2035 65 jaar of ouder is. De vergrijzing in Montfoort is relatief groot vergeleken met de meeste andere Nederlandse gemeenten. Het aantal volwassenen van 20 jaar tot de AOW-leeftijd zal tussen 2021 en 2035 met 5% dalen. De krimp en vergrijzing zal gevolgen hebben voor ontwikkelingen, kansen en risico’s binnen het sociaal domein en is meegenomen in dit beleidsplan. De prognose beschrijft de meest waarschijnlijke ontwikkeling, maar kent ook onzekerheden. De PBL/CBS regionale prognose 2022-2050 beoogt de meest waarschijnlijke ontwikkeling te beschrijven, rekening houdend met nieuwe inzichten en recente ontwikkelingen op nationaal en regionaal niveau. Toch zijn de cijfers altijd met onzekerheden omgeven.

Kwaliteit van leven, zelfredzaamheid en samenredzaamheid Kwaliteit van leven Kwaliteit van leven is een subjectief begrip. Het zegt iets over hoe iemand zijn of haar fysieke, psychische en sociaal functioneren ervaart. Mensen met dezelfde gezondheid hoeven de kwaliteit van hun leven niet hetzelfde te ervaren en te beoordelen. Zelfredzaamheid Zelfredzaamheid is het lichamelijke, verstandelijke, mentale en financiële vermogen om zelfstandig je leven te leiden en je eigen problemen op te lossen, en waar nodig steun en hulp van anderen in te schakelen. Zelfredzaamheid zegt echter niet alleen iets over de individuele vermogens, maar ook over de manier waarop de samenleving omgaat met en ruimte biedt aan mensen met beperkte lichamelijke, verstandelijke, mentale en financiële vermogens. Wanneer een maatschappij niet voldoende ruimte en mogelijkheden biedt aan deze mensen, dan is er sprake van sociale uitsluiting. Inwoners die tijdelijk niet in staat zijn zelfstandig hun leven te leiden, krijgen passende zorg en ondersteuning.

Samenredzaamheid Samenredzaamheid is het vermogen en de bereidheid van een buurt of wijk om zelf oplossingen te bieden voor (sociale) behoeften en vragen. Op kleinere schaal gaat het om het vermogen en de bereidheid van mensen om zelf en met elkaar meer zorg te dragen voor zichzelf en hun naasten. Hieronder valt ook het geven van mantelzorg. Doelen De doelen die voortvloeien uit dit plan worden jaarlijks in relatie tot de doelstellingen waaraan gewerkt worden vanuit de begroting in een uitvoeringsplan verwerkt. Bij de jaarrekening wordt verslag gelegd van de monitoring van deze doelstellingen.

9|P a g i n a

3

Beleidsknop Veerkracht

Wat verstaan we onder veerkracht? Veerkracht is het vermogen om met veranderingen, stressvolle gebeurtenissen, tegenslag en uitdagingen om te kunnen gaan. Voor een groot deel wordt de menselijke veerkracht bepaald door hulpbronnen waarover iemand kan beschikken. Hoewel hiermee in de basis individuele hulpbronnen worden bedoeld, zoals doorzettingsvermogen en flexibiliteit, is veerkracht niet alleen een individuele eigenschap. Er zijn meerdere elementen die bijdragen aan iemands veerkracht om met levensuitdagingen om te gaan. Denk hierbij aan een betekenisvol leven leiden binnen een stabiel sociaal netwerk, het nastreven van doelen en idealen, een toekomstperspectief ervaren, het gevoel hebben zelf de regie te voeren over je leven, fysiek actief zijn en afwezigheid van chronische ziekten. Wat is van invloed? Ontwikkelingen die van invloed zijn op veerkracht zijn de individualisering en het idee van de maakbaarheid binnen de samenleving. Individualisering leidt tot een afname van het aantal leden bij maatschappelijke organisaties. Er is meer aandacht voor het individu dan voor de groep. Dit heeft invloed op sociale netwerken en daarmee het wel of niet ervaren van steun (in welke vorm dan ook). Het idee dat alles maakbaar is in de maatschappij en elk probleem opgelost dient te worden, kan spanning en schuldgevoelens opleveren indien zich niet direct een oplossing voordoet.

Hoe kijkt de gemeente Montfoort hiernaar? Kijkende naar de waarden gaan we uit van het vertrouwen in de inwoner en zijn netwerk om tot oplossingen te komen. Hierbij stimuleren we de verbinding tussen inwoners onderling, mensen uit hun omgeving (familie, vrienden, verenigingen) en professionals. De inwoner is verantwoordelijk voor zijn/haar situatie, maar hoeft het niet alleen te doen. Het is van belang ons ervan bewust te zijn dat de inwoner tot veel in staat is en vanuit dat bewustzijn te handelen. We nemen de problemen niet over, maar faciliteren en stimuleren de inwoner in het zelf oplossen van het probleem. Dit geeft zelfvertrouwen en perspectief. Als de inwoner zich verantwoordelijk voelt voor zijn leven en zelf de regie heeft, draagt dit bij aan iemands gevoel van veerkracht. Ontwikkelingen gemeente Montfoort

10 | P a g i n a

Het overgrote deel van de inwoners van de gemeente Montfoort blijkt over eigenschappen te beschikken die bijdragen aan een gevoel van veerkracht. We steken hiermee boven de regio uit; (veel) sociale contacten, het gevoel hebben regie over het eigen leven te hebben en het ontbreken van risicovolle schulden. Dit blijkt uit de cijfers van de Gezondheidsmonitors van de GGD. Deze cijfers zijn opgenomen in de GGD-atlas. De gemeente Montfoort heeft daarbij een bruisend verenigingsleven. Dit draagt bij aan het in stand houden en/of verbeteren van de leefbaarheid in onze kernen. Veel inwoners zijn bereid om zich voor een ander in te zetten en verrichten mantelzorg en/of vrijwilligerswerk. Ruim 37% van de inwoners doet vrijwilligerswerk. We zien hierin wel al een terugloop en dat de oudere inwoners van Montfoort oververtegenwoordigd zijn. We verwachten dat het op termijn lastig wordt om de uitstromende groep vrijwilligers op te vangen. Het wordt een uitdaging om de jeugd en de inwoners van middelbare leeftijd te enthousiasmeren voor vrijwilligerswerk. Daarbij is er een terugloop van het aantal kinderen in de gemeente Montfoort. Dit kan in de toekomst effect hebben op het voorzieningenniveau voor onderwijs, sport en cultuur.

11 | P a g i n a

4

Beleidsknop Leefstijl

Wat verstaan we onder leefstijl? Een gezonde leefstijl bestaat uit vier belangrijke kenmerken: voldoende bewegen, een gezond gewicht en eetpatroon, niet roken of drugs gebruiken en niet of met mate drinken van alcohol (verantwoord middelen gebruik). Regelmatig bewegen bevordert de kwaliteit van leven en kent diverse gezondheids-voordelen. Tevens heeft voldoende beweging een gunstig effect op het beloop van chronische ziekten. Wat is van invloed? Inwoners zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun eigen gedrag en daarmee hoe gezond men leeft. Gemeenten kunnen echter wel stimuleren dat inwoners een gezonde keuze maken en daarmee inwoners ondersteunen om gezond en actief oud te worden. Bij mensen met een beperking zien we dat roken en overgewicht vaker voorkomen. Even tekenend zijn de gezondheidsverschillen tussen bevolkingsgroepen. Mensen met een lage opleiding en laag inkomen zijn in onze samenleving vaak slechter af als het om gezondheid gaat. Gemiddeld roken ze vaker, hebben vaker problemen met overgewicht, bewegen vaak minder en eten over het algemeen ongezonder. Een gezonde leefstijl hangt samen met de fysieke en sociale leefomgeving. Door het aanpassen van de omgeving wordt het mensen makkelijker gemaakt om gezonde keuzes te maken. Het is belangrijk om als gemeente in te spelen op omgevingsfactoren om gezond gedrag te bevorderen.

12 | P a g i n a

Hoe kijkt de gemeente Montfoort hiernaar? De waarden die passen bij een gezonde leefstijl zijn (eigen) verantwoordelijkheid en vertrouwen. De inwoner is zelf verantwoordelijk voor een gezonde leefstijl en er is in de gemeente een breed aanbod van beweegmogelijkheden bij sportverenigingen. Ook maatschappelijke organisaties en gemeente ondersteunen en stimuleren een gezonde leefstijl. We vertrouwen erop dat de inwoner het belang van een gezonde leefstijl ziet en probeert zo gezond als mogelijk te leven. Ontwikkelingen gemeente Montfoort Lokale cijfers Uit de data van AlleCijfers.nl blijkt dat 82% van de Montfoorters zichzelf bestempelt als drinker, 14% als roker en 51% als wekelijkse sporter. Daarnaast is te zien dat 49% van de inwoners overgewicht heeft. Ook de Monitor Sport en Bewegen (2021) geeft inzicht in de vitaliteit van de inwoners van Montfoort. Vergeleken met andere Nederlandse gemeenten scoort Montfoort hoog op ontwikkeling van kwetsbare jongeren, op het bereiken van personen in armoede en op het faciliteren van lokale verbindingen. Onderdelen die aandacht nodig hebben, zijn ‘leven lang sporten’, ‘motorische vaardigheden jeugd’ en ‘inzet op groepen die belemmeringen ervaren’.

Op de meeste onderdelen uit de Gezondheidsmonitor 2020 van de GGD regio Utrecht scoren we als gemeente rondom of beter dan de cijfers waarmee vergeleken wordt (regionaal dan wel nationaal): gezondheid, leefstijl, fysieke omgeving, sociale omgeving, sociale steun, financiële situatie, maatschappelijke participatie en kwaliteit van leven. Punten van aandacht zijn er, vergeleken met de landelijke en regionale cijfers, op het gebied van genotmiddelen en zorggebruik en zelfredzaamheid. Zo ligt het alcoholgebruik in Montfoort iets hoger dan de gemiddelde cijfers en is de afstand tot huisarts, levensmiddelenwinkel en OV-halte iets groter dan gemiddeld. Uit eerder onderzoek van de GGD uit 2019 bleek dat jongeren uit Montfoort (26%) vaker meer drinken dan leeftijdsgenoten in de regio (16%). Daarnaast zijn er in Montfoort relatief meer ouders die drinken niet afkeuren dan in andere gemeenten in de regio.

Bron: https://allecijfers.nl/gemeente/montfoort/

13 | P a g i n a

Bron: Monitor BRC, 2021

Ingezette programma’s • De gemeente Montfoort is aangesloten bij het Nationaal Sportakkoord en het Nationaal Preventieakkoord. • De gemeente Montfoort voert activiteiten uit die vallen binnen het beleidskader Sport, Bewegen en Meedoen. • De gemeente Montfoort is aangesloten bij de GGD regio Utrecht en participeert binnen hun bestuursagenda en actieprogramma. • De gemeente Montfoort heeft een vitaliteitsakkoord 1.0 en 2.0 gesloten samen met lokale en regionale partners. • De gemeente Montfoort heeft de Nota Gezondheidsbeleid opgesteld (zie bijlage 1). In de Wet Publieke Gezondheid (WPG) is bepaald wat opgenomen dient te worden in de Nota Gezondheidsbeleid. Dit is niet te combineren in een nota. Daarom wordt de Nota Gezondheidsbeleid naast, maar wel tegelijkertijd met deze nota aangeboden.

14 | P a g i n a

5

Beleidsknop mentale gezondheid

Wat verstaan we onder mentale gezondheid? Mentaal gezonde mensen voelen zich over het algemeen tevreden en kunnen vaak goed omgaan met tegenslagen en de druk om te presteren. Als de mentale gezondheid onder druk staat, kan dit leiden tot psychische kwetsbaarheid (zoals bijvoorbeeld angst, depressie en suïcide). Ook dementie, eenzaamheid en sociale uitsluiting zijn van invloed op de mentale gezondheid. Wat is van invloed? In de huidige maatschappij met de nadruk op presteren en het idee van maakbaarheid ervaren mensen sneller niet te kunnen voldoen aan de norm. Dit vergroot het risico op (sociale) uitsluiting en kan gevoelens van spanning en stress veroorzaken. De individualisering van de huidige maatschappij kan zorgen voor een toename van ervaren eenzaamheid. Ook (online) pesten blijft een actueel probleem, voor zowel jeugd als volwassenen. Corona heeft daarbij een negatieve invloed op de mentale gezondheid van onze inwoners, maar zeker op die van jongeren gehad. Door de vergrijzing neemt het aantal inwoners met dementie toe. Mentale/psychische ongezondheid heeft niet alleen in veel gevallen verstrekkende gevolgen voor de persoon zelf, maar ook voor de omgeving van de persoon en de maatschappij. Mentale gezondheid is sterk van invloed op de wijze van participatie. Het behouden of het vinden van werk wordt belemmerd.

Het doel van de Participatiewet is om meer mensen, ook diegenen met een (arbeids) beperking, aan het werk te krijgen/houden en hier ondersteuning in te bieden. Hoe kijkt de gemeente Montfoort hiernaar? Belangrijke waarden bij mentale gezondheid zijn: respect en verbinding. We kijken zonder vooroordeel naar de geestelijke gezondheid van iedere inwoner. Iedereen maakt onderdeel uit van de samenleving. We zoeken naar verbinding met deze inwoners. We kijken om naar elkaar en hebben oog voor kwetsbaarheid. Dit biedt vertrouwen aan de inwoner en resulteert in een betere mentale gezondheid. Daarnaast neemt ook de ondersteuning van mensen met een psychische kwetsbaarheid steeds meer toe. Door het verleggen van de verantwoordelijkheden van de centrumgemeente naar de lokale gemeenten, worden wij in toenemende mate verantwoordelijk voor kwetsbare inwoners op het gebeid van psychiatrie, verwardheid, veiligheid en onbegrepen gedrag. Ontwikkelingen gemeente Montfoort Vergeleken met de landelijke en regionale cijfers scoren de inwoners uit de gemeente Montfoort goed op mentale gezondheid. Toch is er ruimte voor verbetering. Uit onderzoek van de GGD blijkt dat 18% van de Montfoortse 15 | P a g i n a

jongeren een enkele keer tot heel vaak gedacht heeft om een einde aan zijn/haar leven te maken. En ook al ligt het regionaal gemiddelde nog hoger (op 20%), we vinden dit aantal (te) hoog. Jongeren geven daarbij aan dat ze het fijn zouden vinden als hun school meer aandacht besteedt aan mindfulness, omgaan met stress en meditatie. Daarnaast zien we dat het aantal mensen met dementie toeneemt. We kunnen ons inzetten om de leefomgeving voor deze doelgroep en hun mantelzorgers zo prettig mogelijk te maken. Daarom is de SWOM ontmoetingshuis ’t Bakkershuis gestart voor mensen met (beginnende) dementie. In het ontmoetingshuis wordt in een huiselijke omgeving opvang geboden, waarbij de mensen gestimuleerd worden om mee te doen met activiteiten die aansluiten bij hun persoonlijke interesses. Deze voorziening werkt niet alleen positief voor de mentale gezondheid, maar ook voor de veerkracht van de bezoekers. Door het toenemend aantal mensen met dementie vervult het ontmoetingshuis een functie bij het uitstellen van de inzet van maatwerkondersteuning dan wel uitstel van opname in een Wlz-instelling. De komende jaren zal aan de hand van de resultaten van de pilot duidelijk worden of het ontmoetingshuis een structurele algemene voorziening kan zijn voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Daarbij komt ook de samenwerking met het zorgkantoor/de zorgverzekeraar/Wlz aan bod.

Omdat we weten dat arbeidsparticipatie belangrijk is voor de mentale gezondheid, maar niet altijd mogelijk is in de vorm van een reguliere job, is het DoeMeeHuis opgericht. Het DoeMeeHuis heeft meerdere functies, zoals inloophuis, activiteiten huis, ontmoetingsplek, maar ook de laagdrempelige opvang en activering van de mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Psychische kwetsbaarheid Door meldingen vanuit het veiligheidsdomein worden we in toenemende mate geconfronteerd met inwoners met onbegrepen en/of overlast gevend gedrag. De overlast gevende situatie is vaak leidend, echter vaak schuilt er een zorgvraag achter. Binnen de gemeente Montfoort is de beoordeling van de ondersteuning van deze inwoner belegd bij wijk GGZ-er. De wijk GGZ-er doet vaak samen met de politie de beoordeling of ondersteuning vanuit het sociaal domein of vanuit veiligheid leidend moet zijn. De ondersteuning of aanpak vanuit veiligheid is beschreven in het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 onder zorg&veiligheid. Bij de ondersteuning vanuit het sociaal domein wordt integraal samengewerkt met onder andere de SWOM, het jeugdteam, de huisartsen, de zorgaanbieders, de woningbouwvereniging en ferm werk. Daarnaast legt de wijk GGZ-er indien noodzakelijk contact met naast betrokkene of de omgeving van de inwoner.

Hierbij wordt soms reactief na een melding gehandeld, maar juist proactief na signalering van zorgelijke situaties. Dit wordt gedaan omdat inwoners met psychische kwetsbaarheid zich niet of te laat melden met een hulpvraag. 16 | P a g i n a

6

Beleidsknop sociale leefomgeving

Wat verstaan we onder sociale leefomgeving? De sociale leefomgeving bestaat in het raderensysteem uit twee elementen, namelijk sociale veiligheid en emotionele en sociale eenzaamheid. Het begrip sociale veiligheid wordt gebruikt voor het ervaren van (on)veiligheid veroorzaakt door menselijk handelen. Denk hierbij aan huiselijk geweld, geweld, discriminatie, racisme, (homo)seksuele intimidatie, radicalisering en extremisme. Eenzaamheid wordt gedefinieerd als het negatief ervaren verschil tussen de gewenste en gerealiseerde relaties. Zowel het aantal sociale contacten als de ervaren kwaliteit van de sociale contacten zijn bepalend voor gevoelens van eenzaamheid. Mensen kunnen zich bijvoorbeeld eenzaam voelen met veel mensen om zich heen, of helemaal niet eenzaam zijn met een klein sociaal netwerk. Dit hangt af van hun eigen beoordeling van de kwaliteit van de contacten. Wat is van invloed? Het ervaren van sociale eenzaamheid kan door een groot aantal factoren beïnvloed worden. Denk hierbij aan schulden, de versnelde digitale ontwikkelingen die bijbehorende vaardigheden vragen, taalvaardigheden en werkloosheid. Daarnaast kunnen mensen een gevoel van uitsluiting ervaren wanneer zij van de norm afwijken. Wanneer het gaat over sociale veiligheid dan is de huiselijke kring en directe leefomgeving zoals de wijk, school en vereniging van invloed.

Hoe kijkt de gemeente Montfoort hiernaar? Montfoort is een gemeente die staat voor een veilige, leefbare en gezonde samenleving voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers. In Montfoort moet iedereen in een veilige omgeving kunnen wonen, werken en recreëren. Veilig leven in Montfoort vergt een verantwoordelijkheidsgevoel van ons allemaal. Inwoners, gemeente, ondernemers, politie en het maatschappelijk middenveld werken daarom continu samen om de subjectieve en objectieve veiligheid in Montfoort te verbeteren. Hoe dit gebeurt is verder uitgewerkt in het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026. Een belangrijke waarde bij de sociale leefomgeving is verbinding. We willen verbinding tussen verschillende groepen inwoners waarbij mensen respectvol met elkaar omgaan. Iedere inwoner hoort erbij en is waardevol. Het is belangrijk dat iedereen zich veilig voelt en veilig is in de gemeente Montfoort.

Ontwikkelingen gemeente Montfoort 17 | P a g i n a

Ook op de onderdelen in deze beleidsknop, denk aan pesten, discriminatie, schulden en eenzaamheid die zorgen voor uitsluiting van de sociale omgeving steekt Montfoort positief af tegen het landelijk en regionaal gemiddelde. We zijn hier trots op, maar willen onze ogen niet sluiten voor de gevallen waarin het minder goed gaat. Een kwart van de senioren (65+) geeft aan zich matig tot ernstig eenzaam te voelen en ook onder andere bevolkingsgroepen wordt eenzaamheid ervaren. Gelukkig zien we een afname van eenzaamheid. Dat is bijzonder te noemen in een samenleving waarin mensen steeds individualistischer gaan leven. We verwachten dat de interventies die Montfoort inzet om eenzaamheid tegen te gaan hieraan bijdragen en blijven daarom hierop inzetten.

Jaartal 2012 2016 2020

Senioren zich eenzaam Volwassenen die zich voelen (%) eenzaam voelen (%) 39,0 28,0 30,4 25,1 24,8 21,6

Het aantal jongeren dat gepest is op school is 9%, tegenover 10% in de regio. Daarbij zien we dat veel jongeren thuis worden begrepen (78%), kunnen praten met de ouders als zij ergens mee zitten (91%) en zich meestal/altijd gelukkig voelen thuis (94%). Ook weten de ouders in 91% van de gevallen waar de jongere zit als hij/zij niet thuis is (91%). Dit zijn belangrijke indicatoren om gezond en veilig op te groeien. Eenzaamheid onder jongeren blijkt in Montfoort, in tegenstelling tot de andere cijfers, wat hoger te zijn dan de regio: 12% is ernstig eenzaam en 20% is matig eenzaam. Daarentegen heeft 91% ten minste een goede vriend of vriendin en is 83% van de jongeren lid van een vereniging of organisatie. Sociale veiligheid en overlast Een onderdeel van sociale veiligheid is het terugdringen van overlast. Dit kan gebeuren door mensen met onbegrepen gedrag, maar ook door sommige jongeren die objectief grenzen overschrijden en jongeren die verstrikt zijn geraakt, of dreigen te raken in het criminele circuit. Ook hier wordt geprobeerd om de jongeren door ondersteuning vanuit het sociaal domein te behoeden voor het afglijden richting criminaliteit. De boa’s, jongerenwerkers en wijkagenten trekken hierin gezamenlijk op. Hoe dit gebeurt is verder uitgewerkt in het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026.

18 | P a g i n a

7

Beleidsknop fysieke omgeving

Wat verstaan we onder fysieke leefomgeving? Ook de fysieke leefomgeving speelt een rol bij positieve gezondheid. Hierbij gaat het onder meer over of iemand prettig woont, hoe de publieke ruimte is ingericht en wat inwoners vinden van het voorzieningenniveau. Dit zijn onderwerpen die het sociaal domein overstijgen. Dat neemt niet weg dat het belangrijk is om bij het inrichten van de publieke ruimte en de bouw van nieuwe woonwijken onderwerpen als gezondheid, wonen met zorg, samenredzaamheid en sociale samenhang mee te nemen. Keuzes met betrekking tot woningbouw en de inrichting van de openbare ruimte kunnen het zorggebruik op korte en langere termijn positief dan wel negatief beïnvloeden. Wat is van invloed? Ontwikkelingen die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving zijn de vergrijzing en de extramuralisering, waardoor mensen met een verstandelijke beperking, geestelijke en/of lichamelijke gezondheidsproblemen en voor ouderen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Hoe kijkt de gemeente Montfoort hiernaar? Voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van kernen en wijken is verbinding een belangrijke waarde. Het cultureel leven, verenigingsleven valt of staat met het in verbinding zijn met elkaar. Vanuit de waarde verbinding ondersteunen we deze maatschappelijke voorzieningen. Voor passende huisvesting speelt respect en verantwoordelijkheid een rol.

Zo zijn inwoners zelf verantwoordelijk om tijdig uit te kijken naar een toekomstbestendige woonsituatie. Een inclusieve samenleving waarin een grote diversiteit aan mensen naast en met elkaar leeft, vraagt respect hebben voor elkaar en rekening houden met een ander. Inwoners mogen van ons verwachten dat we een betrouwbare partner zijn in de realisatie van betaalbare woningen en de ondersteuning van innovatieve woonvormen. Ontwikkelingen gemeente Montfoort Omgevingsvisie De gemeente Montfoort heeft de richtinggevende ambities voor de fysieke omgeving vastgelegd in de Omgevingsvisie. Er wordt in de Omgevingsvisie van de gemeente Montfoort uitgegaan van "Een toekomstbestendige gemeente met vitale kernen in een waardevol landschap". Hier wordt aan gewerkt door onder in te zetten op onder andere de volgende strategische keuzes:

19 | P a g i n a

•

•

•

Een vitale, leefbare en inclusieve gemeente met een sterke sociale cohesie, veel ruimte voor activiteiten en veel gezelligheid. Iedereen moet kunnen meedoen in de samenleving, erbij horen. Toegankelijke openbare ruimte en voorzieningen zijn hierbij van groot belang. Maar het gaat bijvoorbeeld ook om welzijn, om voldoende vrije tijd, om een goede gezondheid, een prettige leefomgeving en om ruimte voor persoonlijke groei. Inwoners moeten zich thuis voelen en de kans blijven krijgen om zich te ontwikkelen. Er moet voldoende ruimte blijven voor spelen en ontmoeten. Voor beide kernen willen we het rijke verenigingsleven behouden, met veel sportmogelijkheden. De kernen bestaan uit voldoende voorzieningen om de vitaliteit te waarborgen. We bieden ruimte aan woningbouw. Binnen onze gemeente is zowel in Montfoort als in Linschoten vraag naar nieuwe woningen voor alle verschillende doelgroepen met verschillende wensen en financiële mogelijkheden. We zetten ons in voor de vitaliteit van wonen en leven in de gemeente Montfoort. Een passend woonaanbod vormt een onderdeel hiervan, binnen de integrale ruimtelijke ontwikkeling van de kernen. We hebben de woningbehoefte binnen de gemeente onderzocht. Op basis hiervan is vastgesteld dat er de komende tien jaar 430 woningen gebouwd moeten worden. Vanuit de fysieke leefomgeving wordt ingezet op een gezonde en veilige samenleving.

De inrichting van ruimte en gebouwen heeft invloed op de gezondheid van mensen. Een goed ingerichte leefomgeving draagt bij aan een gezondere levensstijl. Ook de impact van Corona heeft bewezen dat gezondheidsopgaven een groter onderdeel van belangenafweging in ruimtelijk beleid dienen te zijn. Zowel fysieke als mentale gezondheid speelt een grote rol als het gaat om ruimtelijke ontwikkeling. We zetten ons dan ook in op het behouden en verbeteren van de goede gezondheidssituatie van onze inwoners. De ruimtelijk inrichting stimuleert onze inwoners (jong en oud) om te bewegen. Sociale cohesie in een buurt speelt een belangrijke rol bij het prettig samenleven, maar voor de leefbaarheid is veiligheid en het onderhoud van de openbare ruimte ook belangrijk.

Wonen en zorg Passend wonen voor mensen met een zorgbehoefte wordt gezien de vergrijzing een steeds prominenter onderwerp. Er is een woon-zorgbehoefteonderzoek uitgevoerd, waarbij is geïnventariseerd voor welke doelgroepen huisvesting nodig is. Deze huisvesting vergt in sommige gevallen bijzonder bijzondere woongebouwen en in andere gevallen reguliere wooncomplexen, maar met een speciale zorgbehoefte. De uitkomsten van het woon-zorgbehoefteonderzoek zijn gekoppeld aan de woonvisie en worden zoveel mogelijk meegenomen in het woningbouwprogramma. Soms zijn de aantallen zo gering dat er samengewerkt moet worden met buurgemeenten om een passende woonvorm te creëren. Vrijwel alle regiogemeenten hebben een woon-zorgbehoefteonderzoek uitgevoerd, waardoor er invulling gegeven kan worden aan regionale woonoplossingen. Dit kan ertoe leiden dat de gemeente Montfoort voor sommige doelgroepen een regionale huisvestingsopgave vervult. Daarnaast zal voor een deel van onze zorgvragers huisvesting beschikbaar komen bij buurgemeenten. Verder gaan we inwoners helpen om zich voor te bereiden op te maken woonkeuzes gedurende de levensloop. De woonbehoefte verandert gedurende de levensloop, alleen resulteert dit op latere leeftijd meestal niet tot de keuze voor meer passend (kleiner) wonen. Door inwoners hierin voor te lichten en te ondersteunen willen we bevorderen dat passend wonen de norm wordt.

Maatschappelijke opvang en beschermd wonen Centrumgemeente Utrecht biedt al enkele jaren beschermd wonen opvang aan inwoners uit onze gemeente (5 personen) die eigenlijk de gemeente Montfoort zou moeten opvangen. De woningbouwvereniging geeft al enkele jaren aan, dat er woonruimte beschikbaar is, maar het matchen van deze woonruimte met mensen uit beschermd wonen is complex. Dit heeft onder andere te maken met het kleine aantal woningen voor 1 persoonshuishoudens. Onze regio krijgt van centrumgemeente Utrecht gelden. In de komende jaren blijven de gemeenten in de regio samen optrekken en maken ze met elkaar een begroting voor de regio. De gelden zijn bedoeld om een passend aanbod te ontwikkelen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, met als bedoeling zoveel mogelijk mensen in hun eigen omgeving passende ondersteuning te bieden als dat kan (Beschermd Thuis), en anders zoveel mogelijk in de regio. De Wijk GGZ (van de gemeente Montfoort) maakt onderdeel uit van de begroting. De Wijk GGZ kan de inwoner met een psychische kwetsbaarheid tijdelijke ondersteuning bieden en draagt zorg voor de verbinding tussen het medisch domein (huisartsen, zorginstellingen) het veiligheidsdomein (politie, handhaving) en het sociaal domein (zorginzet, inkomen en wonen).

De inzet kan variëren van smal en gericht op het individu, of breed waarbij samenwerking met ketenpartners, zoals de woningbouwvereniging, GGD of maatschappelijk werk nodig is. Daarnaast is het soms nodig te werken aan begrip en draagvlak in de wijk. In Montfoort ligt de nadruk op het verkrijgen van inzage in de behoefte naar tijdelijke opvang. Hiervoor maken we gebruik van een pilot. De ervaring is dat de groep personen, die een beroep doet op tijdelijke opvang, zeer divers van aard is. Ook de aanleiding waardoor de behoefte aan tijdelijke opvang ontstaat, loopt zeer uiteen. En per groep is het aantal (nog) te klein voor het realiseren van een specifieke voorziening. We streven naar het creëren van kleinschalige tijdelijke opvang die aansluit bij de behoefte. We richten ons voor de komende jaren vooral op beschermd thuis. Daarnaast wordt er een behoefteonderzoek uitgevoerd door een extern onderzoeksbureau waarmee we in kaart kunnen brengen waar de ondersteuningsbehoefte lokaal en regionaal in Utrecht West ligt. We zien wel al behoefte aan een woonvoorziening voor jongeren met autisme en/of een licht verstandelijke beperking. 20 | P a g i n a

Beweegvriendelijke omgeving We streven ernaar dat de leefomgeving in alle wijken gezond en prettig is. Dat houdt bijvoorbeeld in dat inwoners gemakkelijk van A naar B kunnen zonder al te veel obstakels. Hierbij helpt de aanwezigheid van veilige en goed onderhouden voet- en fietspaden. Ook is het van belang dat er voldoende groen aanwezig is en dat er voldoende aanbod is qua beweegmogelijkheden. Dat betekent zowel de fysieke aanwezigheid van bijvoorbeeld sportvelden of toestellen, maar ook de programmering van activiteiten. Meer informatie hierover kunt u hier vinden.

21 | P a g i n a

8

Beleidsknop sociaal economische status

Wat verstaan we onder sociaal economische status? De sociaal economische status speelt een belangrijke rol bij het model van positieve gezondheid. Kijkend naar het radermodel kan de sociaal economische status van inwoners van invloed zijn op de verschillende raderen en de hulpvraag die gesteld wordt. Financiële problemen zoals armoede en schulden staan vaak ook niet op zichzelf en zijn bepalend voor de mate waarin iemand mee kan doen binnen de samenleving. Wat is van invloed? Factoren die invloed hebben op de sociale economische status zijn een verminderde zelfredzaamheid, laaggeletterdheid, afname van de kwaliteit van leven, sociale uitsluiting en mentale en fysieke gezondheid. Dit geldt niet alleen voor de persoon zelf, maar ook voor zijn gezin en omgeving. Hoe kijkt de gemeente Montfoort hiernaar? Kijkende naar de waarden gaan we uit van vertrouwen en benaderen we inwoners en partners vanuit een positieve insteek. Inwoners hebben zelf de regie over hun leven, daar waar nodig zal er ondersteuning plaatsvinden om de inwoner mee te kunnen doen naar vermogen, veerkrachtig en (financieel) zelfredzaam zijn. We nemen de problemen van de inwoner niet over, maar faciliteren en stimuleren en activeren. Inwoners die vragen om (tijdelijke) financiële ondersteuning benaderen we vanuit positieve insteek, zonder vooroordelen.

De geboden ondersteuning is resultaatgericht, met als uitgangspunt een duurzame oplossing zowel op het gebied van re-integratie, inkomen als schulden. Hierbij zoeken we de verbinding met maatschappelijke partners, onderwijs en het bedrijfsleven. Ontwikkelingen gemeente Montfoort Onderwijs Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst en kan vaak beter meedoen binnen de samenleving. Het onderwijs in de gemeente Montfoort is goed bereikbaar. Voor kinderen die naar het speciaal (basis) onderwijs gaan, is leerlingenvervoer beschikbaar. Kinderen die op jonge leeftijd een (risico op) achterstand blijken te hebben, kunnen deelnemen aan de voorschoolse educatie. Dit programma is erop gericht om de achterstanden zoveel mogelijk in te lopen. Na de voorschoolse 22 | P a g i n a

educatie kunnen kinderen vanaf groep 1 deelnemen aan de vroegschoolse educatie. Dit programma wordt door de scholen aangeboden. Het doel is dat als het kind naar groep 3 gaat, er geen achterstanden meer zijn. Voor wie dit niet haalbaar is, wordt de zorg-structuur binnen de school ingezet. Ouders waarvan de kinderen geen (risico op) achterstand hebben en die niet voor kinderopvangtoeslag in aanmerking komen, kunnen gebruikmaken van de regeling voor gemeentelijke peuteropvangtoeslag. Door inzet van deze regelingen kunnen alle peuters naar de kinderopvang met een passend arrangement. Het is goed voor de sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen om zo vroeg mogelijk in contact te komen met andere kinderen De gemeente zorgt voor voldoende en goede onderwijshuisvesting. Het scholencomplex aan de G. van Damstraat is aan vervanging toe. In 2022 is gestart met de bouw van het nieuwe Kindcentrum. Oplevering van het gebouw is gepland in het najaar van 2023. Op het gebied van werk en inkomen Het vorige integraal beleidsplan sociaal domein was vooral gericht op de uitvoering. Dat resulteerde in de omgekeerde verordening waarin naast jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning ook werk en inkomen en schuldhulpverlening zijn opgenomen. Werk en inkomen is door ons uitbesteed aan Ferm Werk.

Ferm Werk heeft de omgekeerde toets inmiddels opgenomen in beleid en uitvoering, maar door de vele regelgeving is toepassing van de omgekeerde toets soms ingewikkeld. Na een initiatief van Montfoort enkele jaren geleden is samen met de SWOM en Ferm Werk lokaal, een lokale en specifieke aanpak voor de zogenaamde C en D groep gestart. Dit is ongeveer 60% van de Ferm Werk doelgroep met grote afstand tot de arbeidsmarkt. Daarnaast is samen met Woerden de afgelopen jaren geïnvesteerd in extra aandacht en begeleiding van kwetsbare jongeren tot 27 jaar (JIP: Jongeren in Participatie). Dit laatste wordt waarschijnlijk in de basisdienstverlening van Ferm Werk, dus voor alle vier gemeenten, opgenomen. Voor de C en D groep was de bedoeling de begeleiding over te hevelen naar de welzijnsinstellingen van de vier gemeenten. De taakstellingsopdrachten van twee gemeenten en verschillen van inzicht in de omvang en de gevolgen daarvan én de coronapandemie hebben deze plannen vertraagd. Eén en ander heeft geleid tot een nieuwe oriëntatie en herontwikkelingsopgave voor de gemeenten en Ferm Werk. In de kadernota 2024 van Ferm Werk staan voornemens om de C en D groep beter te kunnen helpen. Daarnaast blijven de taakstellingen actueel. Ferm Werk heeft voor zover zij kunnen bezuinigd en de organisatie herschikt.

Ook zijn er nog de nodige uitdagingen in verband met nieuwe taken en wetswijzigingen (o.a. Wet Inburgering, Wet SUWI, Arbeidsmarktregio). En ook Ferm Werk is heel direct betrokken bij de uitdagingen die deze tijd van ons allen vraagt. Op het gebied van schuldhulpverlening In de in 2020 vastgestelde Nota Armoede/Minimabeleid is aangekondigd dat in 2021 een Beleidsplan Schuldhulpverlening zou worden opgesteld. Op dezelfde wijze als de nota armoedebeleid, dus met vroegtijdige interactieve participatie van alle mogelijke partners én in samenwerking met de Adviesraad Sociaal Domein. Begin 2023 is er nog geen nieuw beleidsplan Schuldhulpverlening. Wel werkt inmiddels de vroegsignalering. Deze nieuwe gemeentelijke taak is in de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 2021 (Wgs) opgenomen. Voorheen werd bij ontvangen vroegsignaleringsmeldingen van bedrijven en instanties van betalingsachterstanden en schulden wel gereageerd, maar deze meldingen kwamen zeer incidenteel binnen. Montfoort is aangesloten bij het landelijke convenant Vroegsignalering. Daarbij zijn veel zogenaamde ‘vaste lastenpartners’ aangesloten. We ontvangen maandelijks meldingen van de zogenaamde ‘vaste lasten’ partners. Dat zijn de zorgverzekeraars, energieleveranciers, waterbedrijven en woningcorporaties.

Zij melden, na een eigen maatschappelijk verantwoorde incasso, via een signaleringssysteem dat sprake is van een betalingsachterstand. De gemeente is dan verplicht contact te zoeken met de betreffende inwoner(s) en schuldhulp aan te bieden. Nadat dit aanbod wordt geaccepteerd, volgt een intake die kan leiden tot een schuldhulpplan. In dit plan, dat in tegenstelling tot voorheen een gemeentelijk besluit is, wordt uitgegaan van een integrale schuldhulpaanpak waarbij nauw wordt samengewerkt met de schuldhulpverlener, de SWOM (het sociaal team en maatschappelijk werk) en bijvoorbeeld de woningcorporatie. Binnen de uitvoering wordt zoveel mogelijk samengewerkt. Bijvoorbeeld door het gezamenlijk afleggen van een huisbezoek door maatschappelijke werk en de schuldhulpverlener. De aanpak qua inhoud en omvang is vanzelfsprekend afhankelijk van individuele situaties. De vroegsignalering moet ervoor zorgen dat inwoners zo vroeg mogelijk worden geholpen en de kans op het snel oplopen van problematische schulden wordt verkleind. De vroegsignalering is onderdeel van een groot aantal wetswijzigingen op het gebied van de schuldenproblematiek.

Kort geleden is de stichting Montfoort-Linschoten Helpt opgericht. Dit is de door de gezamenlijke kerken opgerichte 23 | P a g i n a

lokale organisatie SchuldHulpMaatje. Door middel van diverse projecten en praktische hulp wil men mensen in een vroegtijdig stadium bereiken om met getrainde ‘maatjes’ de zelfredzaamheid van hulpvragers te vergroten en de toenemende schuldenproblematiek terug te dringen. De stichting Montfoort-Linschoten Helpt is een welkome aanvulling en belangrijke samenwerkingspartner voor gemeente en de professionele samenwerkingspartners.

24 | P a g i n a

9

Beleidsknop lichamelijke gezondheid en mobiliteit

Wat verstaan we onder lichamelijke gezondheid? Lichamelijk functioneren betreft het kunnen uitvoeren van dagelijkse lichamelijke activiteiten. Denk hierbij aan lopen, eten, aan- en uitkleden en boodschappentassen dragen. Moeilijkheden hiermee duiden we aan met ‘beperkingen’. Deze beperkingen kunnen te maken hebben met horen, zien en mobiliteit. Het zoveel mogelijk onafhankelijk kunnen zijn in de mobiliteit heeft een positief effect op de lichamelijke gezondheid. Wat is van invloed? Lichamelijke beperkingen of chronische aandoeningen zijn van invloed op iemands lichamelijke gezondheid. Daarnaast spelen leeftijd en leefstijl een rol. Hoe kijkt de gemeente Montfoort hiernaar? Waarden als eigen verantwoordelijkheid en verbinding spelen hier een belangrijke rol. We zorgen ervoor dat de basisgezondheidzorg toegankelijk is en dat inwoners voldoende mogelijkheden hebben om te sporten en bewegen. Het is de verantwoordelijkheid van inwoners om voldoende te sporten en bewegen en daarmee de lichamelijke gezondheid te bevorderen. Zie hiervoor ook de oplegger Nota Gezondheidsbeleid. In verbinding met maatschappelijke organisaties zorgen we voor een voorzieningennetwerk voor diegene die hulp nodig hebben bij het uitvoeren van dagelijkse activiteiten. Doelgroepenvervoer is hier een voorbeeld van.

Ontwikkelingen gemeente Montfoort Doelgroepenvervoer Het is de verwachting dat provincie Utrecht in de nieuwe invulling van de Openbaar Vervoer-concessie 2023 prioriteit geeft aan investeringen in ‘sterke’ lijnen. Hierdoor verbetert het gebruik en de kostendekkingsgraad van het openbaar vervoer, echter het betekent ook een verschraling van het openbaar vervoersaanbod. Voor een deel van de reizigers wordt het lastiger om van het openbaar vervoer gebruik te maken. Zij zijn slecht ter been waardoor een grotere loopafstand tot de halte een probleem is of zij hebben moeite met de snelheid en drukte van het openbaar vervoer. Daar waar het bus aanbod verdwijnt, zal de vraag naar doelgroepenvervoer toenemen. Doel-groepenvervoer -of dat nu de vraagafhankelijke Regiotaxi is, of het route gebonden vervoer zoals leerlingenvervoer- is niet altijd de meest 25 | P a g i n a