Beeldkwaliteitsplan De Bleek Montfoort
Tekst van het document
BEELDKWALITEITSPLAN
DE BLEEK MONTFOORT
mei 2024
mei 2024
KUIPERCOMPAGNONS
www.kuiper.nl projectnummer 621.136.16
GEMEENTE MONTFOORT
Beeldkwaliteitsplan De Bleek
Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 1.2
Aanleiding en voorgeschiedenis Doel van het beeldkwaliteitsplan
2. Van visie naar ontwerp 2.1 2.2
Historische ontwikkeling van Montfoort Architectuurbeeld van Montfoort
3. Stedenbouwkundig plan 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9
Landschappelijk casco Ontsluiting Parkeren Nutsvoorzieningen Groenstructuur Spelen Woonsferen Woonprogramma Bouwhoogten
4. Beeldkwaliteit bebouwing 4.1 4.2 4.3
4.4
Inspiratie voor de beeldkwaliteit van het plangebied Architectonische clusters Algemene regels voor de beeldkwaliteit 4.3.1 Situering en bouwmassa 4.3.2 Daken 4.3.3 Gevels, accenten en entrees 4.3.4 Kleurstelling en materiaalgebruik 4.3.5 Architectonische samenhang Beeldregiem per cluster 4.4.1 De Reede 4.4.2 De Erven 4.4.3 De Buurten 4.4.4 De Eilanden 4.4.5 Het Baken 4.4.6 Het Buiten 4.4.7 Flex-woningen
5. Openbare ruimte 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7
Sfeertekening van de openbare ruimte Profiel hoofdontsluiting Elementen / Staalkaart Nutsvoorzieningen Bruggen Erfafscheidingen Oeverafwerking
4 6 8
10 12 15
24 29 30 32 34 36 38 39 40 41
42 44 48 50 50 52 54 56 58 60 61 62 63 67 70 71 72
74 76 78 80 84 86 88 90
3
4
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
1
INLEIDING
5
1 INLEIDING
1.1 Aanleiding en voorgeschiedenis Aanleiding en voorgeschiedenis Het plangebied ‘De Bleek’ ligt aan de westzijde van Montfoort in de overgang tussen stad en polderlandschap. Het gebied is circa 19 hectare groot en wordt globaal begrensd door de provinciale weg Willeskop aan de noordzijde, de Benedenkerkweg en De Bleek aan de oostzijde, de Tiendweg aan de zuidzijde en aan de westzijde door het perceel van Van Vliet melkveehouderij. Het plan biedt de mogelijkheid om een deel van de woningbouwopgave van Montfoort te vervullen. Sociale woningbouw is hier een substantieel onderdeel van. Met bijzondere woonvormen voor starters, ouderen en vormen van suburbaan wonen wordt een invulling gegeven aan deze plek. Er is ruimte voor groen, afgewisseld met perifeer wonen in het groen op de overgang naar het landschap.
6
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
N
▻ Plangebied De Bleek in Montfoort
7
1 INLEIDING
1.2 Doel van het beeldkwaliteitsplan Doel van het beeldkwaliteitsplan Dit beeldkwaliteitsplan bevat ontwerprichtlijnen voor de bebouwing en de openbare ruimte ten behoeve de ontwikkeling van deze locatie. Het beeldkwaliteitsplan beschrijft principes en richtlijnen die als uitgangspunten voor de verdere uitwerking van het plan gebruikt dienen te worden. De principes en richtlijnen zijn er om de architectonische samenhang van het stedenbouwkundig plan te waarborgen, maar geven voldoende creatieve vrijheid en ruimte aan architecten en ontwerpers. Door dit document te koppelen aan het bestemmingsplan en vast te stellen als onderdeel van de welstandsnota kan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit van MooiSticht de richtlijnen gebruiken bij de begeleiding van de architecten en landschapsarchitecten en de toetsing van hun plannen.
8
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
▻ Plangebied De Bleek in Montfoort
9
2
VAN VISIE NAAR ONTWERP
2 VAN VISIE NAAR ONTWERP
2.1 Historische ontwikkeling van Montfoort 1900
1950
1981
2022
12
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
Historische ontwikkeling van Montfoort De vestingstad Montfoort is ontstaan in de 12e eeuw.
Omdat uitbreiden binnen de vesting niet meer kon,
Aan de Hollandsche IJssel werd een burcht (Mons
breidde Montfoort verder uit in het polderlandschap.
Fortis) gevestigd en rond deze burcht ontstond een
Rond 1960 ontstond de eerste grote uitbreidingswijk
nederzetting. De stad werd ommuurd en er werd een
ten noordoosten van de binnenstad. Na 1980 volgden
gracht aangelegd.
twee grote uitbreidingswijken ten oosten en ten zuiden van de oorspronkelijke vestingstad. Deze
Binnen de historische stad waren beperkte
uitbreidingswijken werden seriematig gebouwd en
uitbreidingsmogelijkheden. De binnenstad werd een
hebben een heldere structuur.
dicht bebouwd stedelijk gebied met smalle straten en steegjes. De bebouwing is kleinschalig en de percelen
De slagenverkaveling van het plangebied (ten westen
zijn smal en ondiep. Deze opzet is in de huidige
van De Bleek) kent een opvallende opdeling met een
stedenbouwkundige structuur nog steeds te herkennen.
hoger gelegen blokvormig kavel. Deze structuur is in de huidige situatie nog steeds zichtbaar.
Leidsche Rijn
Woerden
Montfoort
PLANGEBIED
Oudewater IJsselstein
N
▻ Ligging van het plangebied
13
▻ Johannes de Doper kerk in Montoort (bron:xx)
14
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
2.2 Architectuurbeeld van Montfoort Architectuurbeeld van Montfoort Nieuwbouwlocatie ‘De Bleek’ moet een karakteristieke
Onderstaand worden achtereenvolgens de kenmerken
en leefbare wijk worden die aansluit bij de identiteit
beschreven van:
en schaal van Montfoort als vanzelfsprekend onderdeel van de stad. Daarnaast moet de uitbreiding
De historische binnenstad waaraan Montfoort in
recht doen aan de ligging op de grens met het
hoofdzaak haar identiteit ontleent, het historische
open polderlandschap. De uitdaging daarbij is een
lint ‘Willeskop’, waarvan verschillende boerderijkavels
kenmerkend architectuurbeeld te formuleren dat is
grenzen aan het plangebied en een drietal
gebaseerd op stads- en streekeigen kenmerken, het
uitbreidingswijken, namelijk Hofland, Hofland Oost en
DNA van Montfoort.
Tabakshof Oost, omdat deze wijken vergelijkbaar met het plangebied aan het open veenweidegebied grenzen.
In hoge mate bepalend voor het DNA van Montfoort
Deze wijken zijn ruwweg ontwikkeld tussen 1970 en
is de historische binnenstad met zijn kleinschalige
2010.
stedenbouwkundige structuur en afwisselende architectuur. Daarnaast zijn de oude linten met erven met de typerende ‘Hallehuis-boerderijen’ van belang en de verschillende uitbreidingswijken met stuk voor stuk hun eigen eenduidige karakteristiek. Door de ruimtelijke en architectonische verschijningsvorm van de bebouwing van de binnenstad, de linten en bepaalde uitbreidingen te ontleden kunnen stijlkenmerken worden bepaald die, op een eigentijdse manier vertaald, inhoud kunnen geven aan een onderscheidend architectuurbeeld voor ‘De Bleek’.
15
2 VAN VISIE NAAR ONTWERP
JOHANNES DE DOPER KERK
KASTEEL MONTFOORT
PLANGEBIED
▻ Hofland ▻ Willeskop historisch bebouwingslint
16
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
ca. 605 woningen omvang: 16,5 ha dichtheid: ca. 37 won/ha
▻ Tabakshof Oost ca. 265 woningen omvang: 7,4 ha dichtheid: ca. 36 won/ha
▻ Historische binnenstad ca. 588 woningen omvang: 16,7 ha dichtheid: ca. 35 won/ha
▻ Hofland Oost ca. 375 woningen
N
omvang: 10,6 ha dichtheid: ca. 35 won/ha
17
2 VAN VISIE NAAR ONTWERP
De Binnenstad De historische opzet van de binnenstad van Montfoort is in de huidige structuur nog zichtbaar. De binnenstad is een dicht bebouwd stedelijk gebied met smalle straten en steegjes. De bebouwing is kleinschalig en de percelen zijn smal en ondiep. Het individuele karakter van panden staat voorop en nieuwbouw sluit aan bij de ritmiek van de oorspronkelijke bebouwing, de binnenstad wordt gekenmerkt door eenheid in verscheidenheid. Kenmerken x 1 tot 3 lagen met schilddak of zadeldak x gestapelde woningen zijn maximaal 4 tot 5 lagen x Individueel karakter van panden; diversiteit in verschijningsvorm x rooilijnen van de hoofdmassa’s lopen parallel met de hoofdweg, hoofdmassa’s oriënteren zich naar de belangrijkste openbare ruimte x detaillering in de architectuur in de vorm van bijzonder metselwerk en kleurgebruik x verticale raamopeningen zijn vaak op regelmatige tussenafstanden in dezelfde verticale assen boven elkaar geplaatst x ramen zijn opgedeeld in een roedeverdeling x enkele panden (uit de 18e en 19e eeuw) hebben lijstgevels x gevels bestaan voornamelijk uit baksteen, kleuren zijn uiteenlopend x daken zijn gedekt met oranje of donkere keramische dakpannen.
▻ Aanzichten van bebouwing in het historische dorpscentrum van Montfoort (bron:www.google.com)
18
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
Willeskop Willeskop is een historisch lint met daaraan boerenerven uit verschillende perioden. De meeste boerderijen in het gebied zijn van het ‘Hallehuistype’. De kavels zijn relatief smal en de architectuur van de boerderijen is veelal functiegericht en traditioneel. De boerderijen zijn vaak verfraaid met detaillering in de kopgevel, een gebiedseigen detail is een driedelig venster in de top van de gevel. Kenmerken x ensemble van meerdere uiteenlopende gebouwvolumes op relatief smalle, rechthoekige kavels x 1 tot 2 lagen met zadeldak met overwegend flauwe dakhelling. Sommige daken zijn afgewolfd x de volumes liggen overwegend parallel aan de kavelrichting, incidenteel een vrijstaand hoofdgebouw uitgezonderd x kopgevel (voorgevel woongedeelte/hoofdgebouw) is op de weg georiënteerd, incidenteel met de noklijn parallel aan de weg x met name de woongedeelten zijn verfraaid met decoraties in de kopgevel, zoals metselwerk detailleringen, muurankers, sluitstenen en raamluiken x de topgevels zijn vaak rijk gedecoreerd en voorzien van een windveer of makelaar x opvallend terugkerend element is een driedelig venster in top van de gevel. Het zogenaamde engelenvenster of Palladiaans venster x gevels bestaan voornamelijk uit baksteen in overwegend roodbruine aardtinten x schuren zijn vaak gepotdekseld met zwart gekleurde planken x daken zijn gedekt met riet of donkere/rode dakpannen
▻ Lintbebouwing langs de Willeskop. (bron:www.google.com)
19
2 VAN VISIE NAAR ONTWERP
Hofland De uitbreidingswijk Hofland ten oosten van De Bleek ligt aan de zuidkant van Montfoort. De wijk is eind jaren ‘70 ontstaan en heeft een overzichtelijke structuur die typerend is voor de wederopbouw periode. De wijk grenst aan het plangebied dat op dit moment open veenweidelandschap is. De bebouwing richt zich met de tuinen naar dit landschap. Veel van de bebouwing heeft de berging aan de voorzijde van de woning. De wijk bestaat voornamelijk uit rijwoningen. Kenmerken x 2 lagen met een (zadel)dak x kappen zijn regelmatig asymmetrisch, aanbouwen huizen onder de kap x rooilijnen van massa’s verspringen ten opzichte van elkaar x gevels kennen nauwelijks enige detaillering en zijn vlak van uitstraling x grote delen van de gevels bestaan uit houten puien, veelal wit van kleur x metselwerk van de gevel is overwegend geel of bruinrood x daken zijn gedekt met donkere, overwegend betonnen dakpannen x kozijnen zijn uitgevoerd in hout en overwegend wit van kleur, draaiende delen kennen hier en daar een accentkleur variërend tussen rood of groen x waar de tuinen aan open landschap of groen grenzen zijn de bergingen aan de voorzijde van de woning geprojecteerd
▻ Aanzichten van bebouwing in de wijk Hofland (bron:www.google.com)
20
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
Tabakshof Oost De wijk Tabakshof Oost is een redelijk recente uitbreidingswijk in Montfoort. De wijk is eind jaren ‘90 ontstaan en voornamelijk gebaseerd op de architectuurstijl uit de jaren ‘70. De wijk wordt aan de noord- en westkant begrensd met een groenstructuur en waterloop. Aan de oostzijde grenst het gebied aan het open veenlandschap. In de wijk zie je voornamelijk rijwoningen, 2-onder-1-kap woningen en vrijstaande woningen. Kenmerken x 2 (incidenteel 3) lagen met kap x rooilijnen van de hoofdmassa’s lopen parallel met de hoofdweg x de hoofdmassa’s oriënteren zich naar de belangrijkste openbare ruimte x gevels bestaan uit overwegend zandkleurig metselwerk x gevels kennen enige detaillering met omlijstingen van ramen en deuren met bijzondere metselwerkverbanden of betonnen architraven x daken van rijwoningen zijn gedekt met oranje dakpannen, daken van 2-onder-1-kap woningen met donkere dakpannen x kozijnen, dakkapellen en daklijsten zijn meestal uitgevoerd in hout en zijn overwegend wit van kleur, draaiende delen kennen hier en daar een accentkleur variërend tussen groen of blauw
▻ Aanzichten van bebouwing in de wijk Tabakshof Oost (bron:www.google.com)
21
2 VAN VISIE NAAR ONTWERP
Hofland Oost De wijk ten oosten van de Wederiksingel is de meest recente ‘grote’ uitbreidingswijk van Montfoort. De wijk is tussen 2000 en 2010 ontstaan en kent een tamelijk uiteenlopende architectuurstijl, deels geïnspireerd op jaren ‘30 architectuur. De wijk wordt aan de noord- en westkant begrensd met een groenstructuur en waterloop. Aan de oostzijde grenst het gebied aan het open veenweidelandschap. In de wijk zie je voornamelijk rijwoningen en 2-onder-1-kap woningen. Kenmerken x 1 of 2 lagen met (zadel)dak x rooilijn van de hoofdmassa’s lopen parallel met de hoofdweg en oriënteren zich naar de openbare ruimte x gevels bestaan uit overwegend roodbruin of zandkleurig metselwerk x daken zijn gedekt met oranje of donkere dakpannen x verbijzonderingen in het dakoppervlak, door bijvoorbeeld verspringingen en uitsparingen x vaak een dakoverstek met geprononceerde dakgoot x enkele woningclusters hebben platte daken x kozijnen, dakkapellen en daklijsten zijn meestal uitgevoerd in hout en zijn overwegend wit van kleur, de draaiende delen zijn vaak grijs, oranje of donkerblauw
▻ Aanzichten van bebouwing in de wijk Hofland Oost (bron:www.google.com)
22
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
23
3
STEDENBOUWKUNDIG PLAN
3 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
▻ Voorlopig stedenbouwkundig plan Fase-1 (hieraan kunnen geen rechten woorden ontleend)
26
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
N
27
3 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
▻ Integraal landschappelijk casco
3.1 Landschappelijk Casco Het plangebied maakt deel uit van het veenweidelandschap van de Utrechtse Waarden, is open van karakter en kent een regelmatige verkaveling met lange sloten en smalle percelen.
Het landschap als onderlegger Bij het opzetten van de hoofdstructuur van het ontwerp is voortgeborduurd op een aantal voor het gebied kenmerkende landschappelijke structuren en patronen. Dit zijn naast het lineaire en gestrekte karakter van de verkaveling, de afwisseling open en gesloten in het bebouwingslint van Willeskop en de historische lijnen
Groen en water Met de ontwikkeling ontstaat er een nieuwe rand aan het open landschap. Deze krijgt gestalte door de strook aan de westzijde van de hoofdontsluiting te bestempelen als een groenblauw woonlandschap waartussen sloten, legakkers en bosjes een reeks van eilanden is geprojecteerd met daarop ruimte voor landschappelijk wonen. Op die manier ontstaat een geleidelijke overgang tussen het bebouwd gebied en het open veenweidelandschap. Daarnaast heeft dit groen, samen met het water betekenis voor ecologie, klimaatadaptatie en recreatief medegebruik.
Tiendweg en Benedenkerkweg. Het gestrekte karakter wordt mede bepaald door de aanwezigheid van een
Als extra kwaliteitsdrager is langs De Bleek een
opvallende doorgaande sloot.
langgerekt park geprojecteerd. Door deze positie krijgt het park zowel voor de huidige als de nieuwe bewoners
Door de gunstige ligging in het gebied is deze
betekenis als uitloopgebied. Bijkomend voordeel is dat
sloot aangegrepen als basis voor de lay-out van
de nieuwbouw op substantiële afstand komt van de
de gebiedsontwikkeling. Door vervolgens de
huidige bebouwing. Dwarsverbindingen met routes
hoofdontsluiting van de nieuwe wijk langs deze sloot
voor wandelaars en fietsers koppelen achtereenvolgens
te projecteren en die te begeleiden met bebouwing
de bestaande wijk, het nieuwe park en de nieuwe
ontstaat een eenduidige en heldere dragerstructuur (De
wijk aan het open polderlandschap. Dit fijnmazig
Reede), die het plangebied vanzelfsprekend verankert
natuurnetwerk creëert volop kansen voor biodiversiteit
aan het onderliggende landschap en de oorspronkelijke,
en klimaatadaptatie.
karakteristieke lineaire structuur van het gebied onmiskenbaar afleesbaar maakt.
29
3 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
3.2 Ontsluiting In het volledige plangebied wordt ingezet op het
Via De Bleek kan je het plan op twee plaatsen in
realiseren van een Duurzaam Veilig verkeerssysteem
één richting betreden. Verder is het plangebied
(30 km/u), met autoluwe straten en veel ruimte voor
voor gemotoriseerd verkeer niet direct aangesloten
wandelaars en fietsers.
op De Bleek. Wel zijn er diverse verbindingen voor calamiteitenverkeer en voor wandelaars en fietsers.
Entree Het plangebied vindt directe aansluiting met de
Langzaam verkeer
omgeving via een nieuwe rotonde op Willeskop (N228).
Fietsers maken in principe gebruik van het wegennet.
De hoofdontsluiting wordt aan één zijde begeleid met
Daarnaast loopt er een aantal vrijliggende fietspaden
bomen en aan de andere zijde geflankeerd door de
door de wijk en richting De Bleek. Voetpaden lopen
bestaande doorgaande sloot. Deze wordt verbreed en
voornamelijk langs de voorkanten van de woningen. Aan
begeleid met een flauw, natuurvriendelijk talud, met
de polderrand is het mogelijk om achter de woningen
betekenis voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Fase-1
langs te lopen, en zo een ommetje te maken door
wordt tijdelijk ontsloten vanaf de Bleek.
de wijk. Daarnaast wordt het park aan De Bleek met verschillende routes voor voetgangers ontsloten.
Orthogonale wegenstructuur De hoofdontsluitingsweg loopt in de noord-
Parkeren
zuidrichting als een lange lijn door het volledige
Het parkeren wordt zowel in de openbare ruimte als op
plangebied. De richting hiervan is gebaseerd op het
eigen erf opgelost. Voor vrijstaande woningen en twee-
oorspronkelijke polderverkavelingspatroon. Aan
onder-één-kap woningen op eigen erf. Voor rijwoningen
deze hoofdontsluitingsweg zijn wegen gekoppeld
en appartementen in de openbare ruimte, in verscholen
die de verschillende woonclusters ontsluiten. De
parkeerhoven, of langs de straat in langsparkeervakken
clusters aan de westkant zijn met lussen verbonden
of parkeervakken haaks op de weg. Het plan voorziet in
aan de hoofdontsluiting. De clusters ten oosten met
voldoende parkeergelegenheid.
inprikkers. Deze inprikkers zijn gekoppeld aan een parkeervoorziening in de vorm van een hof.
30
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
LEGENDA autoontsluiting
N
LEGENDA fietsverkeer voetganger
N
31
3.3 Parkeren Het plan voorziet in ruim voldoende parkeergelegenheid.
Bij het bepalen van de parkeercapaciteit op
Het parkeren wordt zowel in de openbare ruimte als op
eigen erf wordt uitgegaan van de onderstaande
eigen erf opgelost. Voor vrijstaande woningen en twee-
berekeningsaantallen:
onder-één-kap woningen op eigen erf. Voor rijwoningen en appartementen in verscholen parkeerhoven, of
Enkele oprit zonder garage
0,8 pp
langs de openbare weg in langsparkeervakken of
Lange oprit zonder garage
1,0 pp
parkeervakken haaks op de weg. Daarnaast moet in
Dubbele oprit zonder garage
1,7 pp
de openbare ruimte rekening worden gehouden met
Enkele oprit met garage
0,8 pp
bezoekersparkeren.
Lange oprit met garage
1,0 pp
Dubbele oprit met garage
1,7 pp
Uitgangspunt voor de parkeeropgave in de nieuwe wijk zijn de parkeernormen voor woningen uit de “Nota Parkeernormen Montfoort 2020” (15 september 2020). Voor de verschillende woningtypen in het plan gelden de onderstaande parkeernormen: Vrijstaande woning 2,3 pp/woning Twee-onder-een-kap woning
2,2 pp/woning
rijwoning (koop)
2,0 pp/woning
rijwoning (sociale huur)
1,6 pp/woning
Appartement (midden, goedkoop, sociale huur)
1,4 pp/woning
Het aandeel bezoekersparkeren is onderdeel van de norm en bedraagt 0,3 pp/woning.
32
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
LEGENDA haaksparkeren langsparkeren parkeren op eigen terrein parkeerkoffer
33
3.4 Nutsvoorzieningen Huisvuilinzameling
Electriciteitsvoorziening
Voor de inzameling van afval en huisvuil worden in de
Om nu en in de toekomst de nieuwe woningen van
nieuwe wijk uiteenlopende voorzieningen getroffen.
stroom te voorzien moet in het stedenbouwkundig plan
Bewoners van grondgebonden woningen krijgen 2
ruimte worden gereserveerd voor 1 trafo bij maximaal
kliko’s, één voor groente, fruit en tuinafval (GFT) en
200 woningen. Daarbij is het voor de stabiliteit van
één voor plastic, metaal en drankenkartons (PMD).
het stroomnet van belang dat de afstand tussen de
Restafval moet door hen worden aangeboden in de
trafo en de woningen niet meer dan 200 m bedraagt.
daartoe aangewezen ondergrondse containers op
Vanuit een ruimtelijk perspectief is gezocht naar
een bereikbare plek in de wijk. Op de ophaaldagen
niet in het oog springende plekken in de openbare
dienen de kliko’s te worden aangeboden op daartoe
ruimte, waarbij tevens rekenschap is gegeven van een
aangewezen verzamelplaatsen. De loopafstand tot deze
goed bereikbaarheid van de trafo’s voor service- en
aanbiedplaatsen bedraagt maximaal 250 m.
onderhoudsdiensten.
Bewoners van appartementen kunnen hun GFT en PMD aanbieden. Deze hebben een capaciteit van maximaal 75 aansluitingen en de loopafstand bedraagt maximaal 250 m. Papier, glas en textiel kunnen worden aangeboden in de daartoe aangewezen ondergrondse containers op een milieueilandje op een centrale plek nabij de entree van de wijk. Voor een goede bereikbaarheid voor de afhaaldiensten zijn bovengenoemde voorzieningen allen langs doorgaande straten geprojecteerd.
34
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
LEGENDA route en rijrichting vuilafhaaldienst ondergrondse containers GFT en PMD ø250m milieueilandje; glas, metaal en rest verzamelplaats kliko’s ø125m trafo
35
3.5 Groenstructuur Het groenareaal van de wijk beslaat circa 25 procent van
Met toepassing van streekeigen soorten draagt het
het totale plangebied. Daarmee is het groene karakter
groen nadrukkelijk bij aan de landschappelijke inbedding
van de wijk ruimschoots gegarandeerd. Beeldbepalend
van De Bleek in de omgeving en een vergroting van de
onderdeel van het groen zijn de natuurlijk ingerichte
ecologische waarde en de biodiversiteit aan deze zijde
oevers die de sloten en tochten door het plangebied
van de stadsrand van Monfoort.
flankeren. Daarnaast worden inheemse bomen geplant als essen, elzen en wilgen die losjes gerangschikt zijn, in
Daarnaast wordt de samenstelling van de beplanting en
kleine groepjes en als solitair.
de vegetatie zo gekozen dat deze rijk is aan stuifmeel en nectar en er in ieder seizoen sprake is van bloei. Verder
Langs de hoofdontsluitingsweg komt een stoere
wordt ingezet op de toepassing van vruchtdragende
bomenlaan die het gestrekte karakter van het
planten, fruit en noten en een afgewogen mix van
onderliggende landschap benadrukt. De overige
groenblijvende en bladverliezende planten. Een dergelijk
woonstraten en de parkeerhoven krijgen een groen
samengesteld assortiment is aantrekkelijk voor de
karakter door de aanplant van bomen, hagen en
bewoners, maar trekt ook insecten, vogels en kleine
plantvakken met heesters en vaste planten.
zoogdieren aan.
In het park aan de Bleek en de vizieren bepalen bosschages, struweelbeplanting en solitaire bomen in het gras het beeld
36
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
LEGENDA bomen 1e orde bomen 2e orde bomen 3e orde
37
3 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
3.6 Spelen Voor kinderen biedt het uitgebreide groenareaal
In de basis worden speelplekken met natuurlijke
verschillende speelmogelijkheden verspreid over de wijk.
materialen ingericht, zoals bij een natuurspeeltuin.
Omdat iedere leeftijdsgroep haar eigen wensen heeft en
Elementen zoals zwerfkeien, zandondergronden,
een eigen plek om te spelen, wordt hier onderscheidt
wilgentunnels, struiken, bloemen, water of
gemaakt in speelvoorzieningen voor kinderen van 0-8
boomstammen kunnen gebruikt worden bij de inrichting
jaar en 8-12 jaar. Naar verwachting zullen de kinderen
van de speelplek. De natuurlijke elementen zorgen voor
van 0-8 jaar voornamelijk spelen op de plekken dichtbij
vrij spel en stimuleren verbeelding en ontdekking. Ook
huis, bijvoorbeeld in de vizieren. Voor de leeftijdsgroep
de reguliere toestellen, zoals een glijbaan en schommel
van 8-12 jaar worden in het park aan de Bleek en in de
kunnen uitgevoerd worden in een natuurlijke uitstraling.
rand op de overgang met de polder plekken gemaakt die speciaal voor hun behoeften zijn ingericht.
(De indeling en inrichting van de speelplekken en aanleidingen zullen worden uitgewerkt in een nog nader op te stellen inrichtingsplan voor de openbare ruimte.) LEGENDA
s zoekgebied spelaanleiding 0 - 8 jaar ø100m s zoekgebied spelaanleiding 8 - 12 jaar ø150m
38
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
3.7 Woonsferen In de noord-zuidrichting wordt het plangebied in twee onderscheidende compartimenten verdeeld. In het noorden een zone langs Willeskop en het resterende
▻ Wonen aan het lint
gebied daaronder. Dit resterende gebied wordt vervolgens door de hoofdontsluiting verdeeld in een zone op de overgang met het veenweidelandschap en
▻ Wonen aan de Bleek
een zone parallel aan De Bleek. Analoog aan deze zonering kent het plangebied verschillende woonsferen. ‘Wonen aan het lint’ in de
▻ Wonen aan het landschap
noordelijke zone, ‘Wonen aan het landschap’ in de westelijke zone en ‘Wonen aan De Bleek’ in de oostelijke zone.
N
In de noordelijke zone wordt parallel aan de karakteristiek van Willeskop voorgesorteerd op een invulling met ‘boerenerven’ met een rijke schakering van bouwvolumes, die ruimte biedt voor de ontwikkeling van uiteenlopende woningtypen in verschillende segmenten. In de westelijke zone wordt ingezet op landelijk wonen met vrijstaande en geschakelde woningen in een ruime en groene setting, terwijl in de oostelijke zone wordt ingezet op een meer dorps-stedelijk wonen in min of meer gesloten bouwblokken met hoofdzakelijk rijwoningen, incidenteel aangevuld met compacte appartementengebouwen. Bij de uiteinden van de twee laatst genoemde zones aan de zuidzijde krijgt de invulling een verbijzonderding. Op die manier wordt het raakvlak met de Tiendweg afleesbaar gemaakt.
39
3 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
3.8 Woonprogramma Het stedenbouwkundig plan kent verschillende woningtypologieën. Er wordt een mix toegepast van vrijstaande woningen, 2-onder-1-kap woningen, rijwoningen, beneden-bovenwoningen, rug-aan-rug woningen en appartementen. Ook krijgen enkele standplaatsen een plek in het gebied. Daarbij wordt de verdeling globaal 30% goedkoop, 40% midden en 30% duur. LEGENDA sociale huur betaalbaar middenduur duur
N
40
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
3.9 Bouwhoogten Met de bouwhoogten wordt aansluiting gezocht bij de heersende bouwhoogten in de omgeving, met incidenteel een accent dat daar boven uitsteekt. Qua verloop wordt gestreefd naar gemiddeld hoog en rijzig in aansluiting op de bestaande bebouwing naar gemiddeld laag en bescheiden op de overgang naar het veenweidelandschap.
LEGENDA 1 tot 1,5 laag met kap, uitzondering 2 lagen met kap 2 lagen met kap, uitzondering 1 laag met kap 1-2 lagen met kap, accent van 3-4 lagen met kap 1-3 lagen overwegend met kap, accent van 4-5 lagen
N
41
4
BEELDKWALITEIT
4 BEELDKWALITEIT
4.1 Inspiratie voor de beeldkwaliteit van het plangebied Nieuwbouwlocatie ‘De Bleek’ moet een vanzelfsprekend
In deze mix wordt een eigengereide, maar toch
onderdeel worden van Montfoort. Als inspiratie voor het
herkenbare identiteit gecreëerd, waarin zowel stedelijke
architectuurbeeld van de nieuwe wijk zijn daarom de
als landelijke invloeden op harmonieuze wijze zijn
verschijningsvormen van de historische binnenstad, de
gecombineerd. Een beeldtaal die een eerbetoon is aan
erven langs het historisch lint ‘Willeskop’ en een aantal
het rijke erfgoed van het gebied en tegelijkertijd voldoet
uitbreidingswijken van Montfoort geanalyseerd.
aan de behoefte van de moderne tijd.
Visie op de architectonische identiteit Ingegeven door de specifieke ligging van het plangebied in het open veenweidelandschap onder ‘Willeskop’ en grenzend aan een van de 70er jaren uitbreidingswijken van Montfoort, zou de bouwstijl voor ‘De Bleek’ een blend moeten zijn van de functionele en innovatieve architectuur uit de jaren 70 en de traditionele charme van de binnenstad, gecombineerd met karakteristieke elementen van de boerderijen langs het lint, van met name het zogenaamde Hallehuis-type. Daarnaast wordt bij de zoektocht naar een onderscheidende architecturale identiteit de nadruk
▻ Functionele architectuur
gelegd op het wonen in het landschap. Enerzijds door het gebruik van natuurlijke materialen als hout en baksteen waarmee de nieuwbouw naadloos opgaat in de landelijke omgeving en anderzijds door elementen in de woningontwerpen te integreren, die de verbinding met de omgeving en de natuur bevorderen, waaronder lage daken, open plattegronden, grote ramen, erkers, serres en veranda’s. ▻ Traditionele architectuur
44
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
▻ Palladiaans- of engelenvenster
Elementen ‘Wonen aan het lint’ Langs Willeskop wordt zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de bestaande boerderijkavels. Van belang daarbij is een eigentijdse vertaling van de waarden van het ensemble van verschillende in massa en vorm uiteenlopende gebouwvolumes en de kenmerkende beeldtaal van met name de boerderij van het ‘Hallehuistype’. Bij dit type zijn grote open ruimtes, opvallende schuurdeuren en rieten daken de belangrijkste kenmerken. De architectuurstijl kenmerkt zich onder andere met een rijke detaillering van de (kop-)gevels, wolfseinden en gebiedseigen details zoals het driedelige venster in de top van de gevel (het zogenaamde engelenvenster of Palladiaans venster), makelaars, windveren en luiken. Voor het overige zijn de gebouwen opgetrokken in metselwerk in warme donkere tinten en zijn hier en daar de gevels verrijkt met gepotdekselde delen.
▻ Ensemble van verschillende in massa en vorm uiteenlopende ‘schuurvolumes’
45
4 BEELDKWALITEIT
Elementen ‘Wonen aan het landschap’ Om het gevoel van ‘wonen aan het landschap’ te versterken is onder andere de overgang van binnen naar buiten een belangrijk aandachtspunt. Uitbouwen zoals erkers, serres of veranda’s verlengen de woonruimte naar buiten toe waardoor er een sterke relatie wordt gevormd met de buitenruimte. Daarnaast gaat door het gebruik van natuurlijke materialen als hout en baksteen de bebouwing naadloos op in de landelijke omgeving, waardoor er een harmonieuze verbinding ontstaat tussen architectuur en natuur. Bebouwing in de overgang naar het veenweidelandschap heeft een landelijke uitstraling met lage kappen en is bij voorkeur opgetrokken in lichte aardtinten met accenten van natuurlijke materialen zoals hout. Gevels zijn versierd met houten luiken en verrijkt met bijvoorbeeld gepotdekselde delen.
▻ Uitbouwen en lage kappen versterken de relatie met de buitenruimte
46
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
Elementen ‘Wonen aan De Bleek’ Voor de zone langs De Bleek is een eigentijdse vertaling gewenst van de architectuur van de planmatige uitbreidingen, waaronder Hofland. Hiervan is de stijl functioneel en minimalistisch met de nadruk op eenvoud en bruikbaarheid, waaraan strakke lijnen en grote ramen uitdrukking geven. Daarnaast bevorderen gedeelde ruimten en open plattegronden de interactie tussen bewoners en de oriëntatie op de woonomgeving. Een samensmelting van deze minimalistische elementen met kenmerken van de rijke schilderachtige architectuur van de binnenstad voegt warmte toe aan de bebouwing, komt tegemoet aan wensen van deze tijd en verwijst naar het rijke erfgoed van Montfoort. Elementen die toegepast kunnen worden in de uitwerking van de architectuur zijn grote ramen en veranda’s, met name bij woningen die grenzen aan openbaar groen. Verder wordt in de vertaling van het idioom van de binnenstad gezocht naar toevoeging van bijzondere accenten als gedraaide kappen verbijzonderingen van topgevels, gepotdekselde geveldelen en luiken bij gevelopeningen.
▻ Een blend van functionele architectuur met schilderachtige elementen geeft de architectuur een warme uitstraling
47
4 BEELDKWALITEIT
4.2 Architectionische clusters Door de wijze waarop woningen op de omgeving en de openbare ruimte zijn georiënteerd, kunnen over en naast de eerder genoemde woonsferen verschillende clusters worden onderscheiden, waarbinnen de woningen architectonisch nauw op elkaar zijn betrokken en samen de intenties van de specifieke plek in de context van het stedenbouwkundig plan tot uitdrukking brengen. Dit zijn achtereenvolgens:
De Buurten De Buurten ontvouwen zich in het hart van het plangebied als rationele en gesloten bouwblokken, die zich met een dorps-stedelijk karakter oriënteren op de groene buitenruimte rondom. Het rationele karakter van de bouwblokken verzoent zich met een invulling met modulaire flexwoningen. Hiervoor is in het noordelijkse bouwblok ruimte gereserveerd.
De Reede
De Eilanden
De Reede is de ruggengraat van de nieuwe wijk.
De Eilanden markeren de overgang van de
Dit wordt benadrukt door het samenspel tussen de
nieuwe wijk naar het open veenweidelandschap.
inrichting van de hoofdontsluiting en de belendende
De bebouwing voegt zich hier respectvol
bebouwing die een statige uitstraling heeft en zich
in een landelijke omgeving en geeft in haar
nadrukkelijk aan de openbare ruimte manifesteert.
architectonische uitwerking uiting aan het weidse
Dit stelt onder meer aan de uitwerking van delen
uitzicht dat hier wordt geboden.
van De Buurten en De Eilanden bijzondere eisen ten aanzien van de beeldkwaliteit.
Het Baken Het Baken is het scharnierpunt waar de reeks
De Erven
eilanden de Tiendweg raakt en de Reede zijn einde
De Erven zijn op Willeskop georiënteerd.
vindt. Om dit te markeren wordt de bebouwing hier
De bebouwing hier is geïnspireerd op de
verbijzonderd tot een ‘landmark’ met een in het oog
gebouwensembles van de oorspronkelijke
springende architectuur.
boerenerven, met in massa en vorm uiteenlopende gebouwvolumes.
Buiten Het Buiten is in de reeks de meest zuidelijk buurt, die door de ligging aan de Tiendweg met uitzicht op het open veenweidelandschap een uitzonderlijke positie inneemt. Hier is de oriëntatie van de bebouwing introvert, waar de achtertuinen zich juist op het omringende landschap oriënteren.
48
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
LEGENDA reede erven buurten eilanden baken buiten flex-woningen
N
49
4 BEELDKWALITEIT
4.3 Algemene regels voor de beeldkwaliteit 4.3.1 Situering en bouwmassa Rooilijn
Dat betekent dat als de entree naar de zijgevel wordt
In de basis wordt de orthogonale structuur gevolgd,
Voorkomen moet worden dat er blinde gevels aan de
waarbij de voorgevel evenwijdig aan voorste
openbare ruimte staan.
verplaatst er toch een opening in de voorgevel blijft.
perceelgrens is gepositioneerd.
Gebouwvorm Op de eilanden hebben de woningen geen vaste rooilijn.
De gebouwen in het plan zijn eenduidig van vorm, en
Hier verspringen de voorgevels aanmerkelijk (1-2 m) ten
hebben in de basis een rechthoekig hoofdvolume. De
opzichte van elkaar.
hoogte van de volumes is over het algemeen 1 - 2 lagen
In De Buurten is het streven de voorgevels zoveel
met een kap, enkele bebouwingsaccenten daargelaten.
mogelijk in 1 rooilijn te plaatsen, minimale verspringen
De kapvorm betreft meestal een symmetrisch, op De
(30-50 cm) daargelaten.
Eilanden soms een asymmetrisch zadeldak Aan De Reede is een tweetal appartementengebouwen
Oriëntatie
opgenomen. Deze fungeren aan het begin en het einde
De woningen zijn grotendeels georiënteerd op
van De Buurten als ‘boekensteunen’. Deze gebouwen
de openbare weg. Incidenteel zijn er woningen
zijn maximaal 4 tot 5 lagen hoog en zijn zo vormgeven
georiënteerd op de meest belangrijke openbare ruimte:
dat zij zich vanzelfsprekend voegen in de dorps-
op het park aan De Bleek de groene vizieren of op het
stedelijke bouwblokken van De Buurten.
water. Bijvoorbeeld de vrijstaande woningen op De Eilanden, die smoel maken aan De Reede.
Bijgebouwen, aan- en uitbouwen
De woningen in hofvorm op De Eilanden oriënteren
Bijgebouwen, aan- en uitbouwen zijn in omvang, vorm,
zich op de gemeenschappelijke binnenhof. De woningen
materiaal en kleur ondergeschikt aan het hoofdgebouw.
aan de zuidkant van Het Buiten en op Het Baken en
Ze volgen de architectonische stijl van de hoofdmassa.
oriënteren zich naar de open polder. Het Baken is van
Op De Eilanden huizen de bijgebouwen onder de
bovendien herkenbaar als ensemble. Woningen op
(asymetrische) kap. Bij Het Baken en Het Buiten staan
hoekpercelen kennen een tweezijdige oriëntatie.
bergingen aan de voorkant van de woning. Voor het
Bij de dubbele oriëntatie is het belangrijk dat beide
overige staan bijgebouwen aan de zij- of achterkant van
zijden met name op maaiveld een aantrekkelijk beeld
de woning. Deze gebouwen hebben overwegend een
bieden.
plat dak.
50
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
LEGENDA oriëntatie gevel tweezijdige oriëntatie
N
LEGENDA rooilijn
N
51
4 BEELDKWALITEIT
4.3.2 Daken Kapvorm en -richting De meeste woningen hebben een zadeldak met de nokrichting evenwijdig aan de weg. Woningen op hoekpercelen zijn vaak verbijzonderd met bijvoorbeeld een gedraaide kap, een wolfseind of een verlaagde goot. Bij vrijstaande woningen ligt de nokrichting meestal haaks op de weg. Daar waar deze op hoekpercelen zijn gesitueerd draagt een samengestelde kap bij aan de tweezijdige oriëntatie. Op De Erven worden de ‘hoofdhuizen’ verbijzonderd, bijvoorbeeld door toepassing van een schildkap of wolfseinden. ‘De boekensteunen’ aan De Reede hebben een plat dak of (schijn)kap, dit geldt ook voor de flex-woningen en standplaatsen in het plan.
LEGENDA zadelkap verbijzondering kap plat dak of (schijn)kap
N
52
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
▻ Zadeldak met nokrichting evenwijdig aan de weg en gedraaide kap op de
▻ Schilddak
hoek
▻ Nokrichting haaks op de weg
▻ Boekensteun met plat dak
53
4 BEELDKWALITEIT
4.3.3 Gevels, accenten en entrees Ontwerp
Entrees
Gevels die zich oriënteren op de belangrijkste openbare
De woningen hebben hun entree aan de openbare
ruimte worden ontworpen als voorgevel. De zijgevels
ruimte. Bij woningen op hoekpercelen draagt de entree
van hoekwoningen met een tweezijdige oriëntatie zijn
in de zijgevel bij aan de tweezijdige oriëntatie. De entree
verbijzonderd met subtiele accenten zoals een erker of
vormt een duidelijke verbijzondering van de gevel, door
geprononceerde entreepartij.
de toepassing van een uitgesproken omlijsting van bijvoorbeeld metselwerk of betonelementen.
Gevelindeling Per cluster is een eenduidig gevelbeeld wenselijk. Als
Ten aanzien van de voordeuren wordt gestreefd naar
verwijzing naar de stijlkenmerken van de binnenstad
een balans tussen eenheid en verscheidenheid. De
zijn de gevelopeningen overwegend staand en veelal
voordeuren kunnen per cluster verschillen door de
horizontaal en verticaal gelijnd. Hier en daar worden
toepassing van een beperkt aantal kleuren (standblauw,
topgevels verbijzonderd met verwijzingen naar de
-rood of -groen).
stijlkenmerken van boerderijen van het ‘Hallehuistype’, waaronder het driedelige venster, makelaars en windveren
Plasticiteit Fikse verspringingen in de voorgevel zijn niet gewenst, in gevelsteenverband is wel variatie en plasticiteit mogelijk. Toepassing van architectonische accenten, zoals puien, erkers en veranda’s kunnen worden om de articulatie van de gevels te verbijzonderen.
54
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
▻ Voorbeelden van geveldetaillering in de kopgevel
▻ Voorbeelden van accenten op de hoekwoningen
▻ De entree vormt een duidelijke verbijzondering van de gevel
55
4 BEELDKWALITEIT
4.3.4 Kleurstelling en materiaalgebruik Gevels
Accenten
De samenhang in de nieuwe wijk wordt voor een
of accenten in de gevel kunnen geveldelen worden
belangrijk deel gewaarborgd door het consequent
gekeimd, kan hout in verschillende toepassingen worden
toepassen van baksteen als hoofdmateriaal voor de
aangebracht of kan een spel worden gespeeld met
gevels, binnen de bandbreedte van lichte aardtinten
bakstenen in een subtiel afwijkende kleurstelling.
(greize) tot donkere aardtinten (rood-bruin).
Daken Daken hebben keramische dakpannen antraciet of oranje van kleur. Zonnepanelen worden in harmonie met de architectuur en eventuele dakopbouwen op het dakvlak gepositioneerd. Platte daken worden zo veel mogelijk voorzien van een sedumdak, waar mogelijk in combinatie met zonnepanelen.
Gevels
56
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
Voor het aanbrengen van verbijzonderingen en/
Daken
Accenten
▻ Beschietting van topgevel
▻ Markies bij topgevel
▻ Engelenraam
▻ Afwijkend metselwerk
57
4 BEELDKWALITEIT
4.3.5 Architectonische samenhang De toepassing van verschillende architectonische
Pallet lichte tinten
elementen door de verschillende woonsferen heen, kan leiden tot een onbestemde beeldkwaliteit. Een afgewogen kleur- en materiaalgebruik kan hierin
Pallet donkere tinten
samenhang brengen. Daartoe is gekozen voor het gebruik van overwegend donkere aardtinten met accenten in donker gekleurd hout voor de woonsferen ‘Wonen aan het lint’ en ‘Wonen aan De Bleek’ en voor overwegend lichte aardtinten met accenten in natuurlijk gekleurd hout voor de woonsfeer ‘Wonen aan het landschap’.
LEGENDA onderscheidende tinten lichte tinten met natuurlijke houtaccenten donkere tinten donkere tinten met donkere houtaccenten
N
58
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
▻ Lichte tinten
▻ Lichte tinten met natuurlijke houtaccenten
▻ Donkere tinten
▻ Donkere tinten met donkere houtaccenten
59
4 BEELDKWALITEIT
4.4 Beeldregiem per cluster Om de belevingswaarde van de nieuwe wijk te optimaliseren en de intenties ten aanzien van de beeldkwaliteit te realiseren worden aan de verschillende clusters onderscheidende beeldregiems gekoppeld, waarbinnen voor uiteenlopende elementen van de beeldkwaliteit toepasselijke bepalingen gelden.
60
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT
4.4.1 De Reede De Reede is de hoofdontsluitingsroute en de ruggengraat van de nieuwe wijk. Aan De Reede grenzen woningen van De Buurten en woningen op De Eilanden. Om het belang van De Reede te benadrukken hebben deze woningen een statige en rijzige uitstraling en oriënteren ze zich nadrukkelijk op de hoofdontsluiting. Dit uit zich onder meer in de toepassing van erkers, uitgebouwde balkons, dakkapellen en gedraaide kappen die zich op deze hoofdruimte richten. Voor het overige wordt er extra zorg besteed aan de overgang tussen openbaar en privé. Aan de zijde van De Buurten in de vorm van een ‘Delftse stoep’ en aan de zijde van De Eilanden met beschoeiingen of damwanden en vlonderpartijen die integraal met de woning zijn mee ontworpen of met woningen die met hun voeten in het water staan. Nadere bepalingen hiervoor worden onder de betreffende clusters meegegeven.
▻ Referentie De Reede, met ‘landelijk wonen’ tegenover ‘dorpsstedelijk wonen’
61
4 BEELDKWALITEIT
4.4.2 De Erven De woningen op De Erven voegen zich qua hoogte schaal en maat naar die van de bestaande agrarische bebouwing langs het lint. De verschillende volumes vormen gezamenlijk een ensemble dat refereert aan de bebouwingsconstellatie op een boerenerf. De woningen direct aan de Willeskop refereren in hun beeldtaal aan het hoofdhuis van voornoemde boerenerven. De woningen achter het hoofdgebouw zijn geclusterd rond een gemeenschappelijke buitenruimte, als een erf moestuin of boomgaard. De verschillende volumes zijn individueel herkenbaar. Dit uit zich in de uiteenlopende omvang van de gebouwen, het gebruik van verschillende kapvormen
Bepalingen: ▻ een ensemble van uiteenlopende bouwvolumes ▻ variatie in kaprichting en oriëntatie ▻ woningen nabij entree plangebied hebben een dubbele oriëntatie met twee representatieve zijden ▻ 1-2 bouwlagen met kap (accentbebouwing in 3 lagen met kap toegestaan) ▻ zadelkap of schildkap, gedekt met riet of keramische pannen, rood of antraciet ▻ gevels zijn opgetrokken in rood-bruin metselwerk of bekleed met zwart gekleurde houten delen, op een eigentijdse manier aangebracht ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een makelaar, windveer, muuranker, gevelstenen of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ erfafscheidingen zijn vormgegeven als haag
en de uitwerking van de gevels. Verbijzonderingen in de gevels refereren aan details van boerderijen van het ‘Hallehuis-type’ dat van origine veel voorkomt in de streek rond Montfoort.
▻ Variatie in kaprichting en oriëntatie
▻ Gepotdekselde gevels en rood-bruin metselwerk
62
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
▻ Ensemble van uiteenlopende bouwvolumes
4.4.3 De Buurten De Buurten ontvouwen zich in het hart van het plangebied als rationele en gesloten bouwblokken, met een dorps-stedelijk karakter. Ieder blok heeft in het hart een parkeerhof met voor de direct aanwonenden minimaal een eigen parkeerplaats. De overgang van het parkeerhof naar de particuliere tuinen wordt met zorg en integraal vormgegeven en is overwegend groen van karakter. De verschillende zijden van deze blokken flankeren uiteenlopende onderdelen van de groene openbare ruimte van de nieuwe wijk (De Reede, de vizieren en het park). Voor de betreffende woningen gelden achtereenvolgens verschillende beeldregiems.
▻ Referentie Vizieren, met woningen gericht op het groen
63
4 BEELDKWALITEIT
Woningen aan De Reede Voor Montfoortse begrippen heeft de bebouwing aan De Reede een stedelijke uitstraling. Hier is ruimte voor rijwoningen, benedenbovenwoningen en/of appartementen. De bebouwing vormt een goeddeels aaneengesloten wand, met nauwe doorgangen naar de parkeerhoven, markante overhoeks vormgegeven volumes op de hoeken van ‘de vizieren’ en aan het begin en einde een ‘boekensteun’ in de vorm van twee compacte appartementengebouwen.
Bepalingen:
Het karakter van deze wand is statig
▻ aaneengesloten bebouwingswand van rijwoningen, benedenbovenwoningen en appartementen ▻ bouwhoogte is overwegend 2-3 lagen met kap, appartementen 4 lagen met kap of met een terugliggende 5de laag met plat dak of schijnkap ▻ zadelkap of schildkap, gedekt met keramische pannen, antraciet van kleur ▻ de nok ligt in de langsrichting, met incidenteel een gedraaide kap ▻ dakkapellen creëren ruimte voor wonen onder de kap ▻ hoeken worden verbijzonderd met bijvoorbeeld een gedraaide kap of een verhoogd bouwvolume ▻ de gevellijn kent tussen de verschillende woningtypen verspringingen van 30-50 cm ▻ gevels zijn opgetrokken in rood-bruin metselwerk met accenten in kleurnuances of afwijkende metselverbanden ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een beschieting, een makelaar of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ erfafscheiding stoep: laag muurtje, hekwerk of plantenbak op tussenscheiding.
en rijzig, terwijl de individuele woning afleesbaar blijft. De bouwhoogte is hoofdzakelijk 2-3 lagen met een kap, met op de uiteinden accenten tot 5 bouwlagen. De bebouwing is georiënteerd op de openbare ruimte en de kap ligt overwegend parallel aan de straat. Bijzondere plekken worden met bijvoorbeeld een gedraaide kap of een verhoogd bouwvolume, geaccentueerd. De bebouwing staat met de voeten aan de openbare ruimte, gescheiden door een smalle private stoep.
▻ Hoekpand verbijzonderd met een verhoogd bouwvolume
64
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
▻ Gevels zijn opgebouwd in rood-bruin metselwerk met accenten
Woningen aan de vizieren Langs de vizieren is ruimte voor lange blokken met rijwoningen. De bebouwing begeleidt het zicht op het open veenweidelandschap. Dit uit zich in een horizontale belijning in de architectuur. De woningen gaan met een open architectuur nadrukkelijk een relatie met de buitenruimte aan, bijvoorbeeld door de toepassing van Franse balkons, loggia’s of veranda’s, een hier of daar gedraaide kap. De bouwhoogte is 1-2 lagen met een kap met de noklijn parallel aan het vizier. De ruimte voor de voorgevel biedt een beschutte plek met uitzicht op het vizier. Daar waar flex-woningen worden geprojecteerd, gelden afwijkende bepalingen (p.72-73).
▻ Langgerekte bouwvolumes met een horizontale expressie
Bepalingen: ▻ eenduidige langgerekte bouwvolumes met een horizontale expressie ▻ 1-2 bouwlagen met zadeldak, gedekt met keramische pannen, antraciet van kleur ▻ de nok ligt in de langsrichting, met incidenteel een gedraaide kap ▻ gevels zijn opgetrokken in rood-bruin metselwerk met witte puien als accenten ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een beschieting, een makelaar of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ overgang openbaar-privé biedt een beschutte plek met uitzicht op het vizier ▻ erfafscheiding stoep: laag muurtje, hekwerk of plantenbak op tussenscheiding
▻ Woningen van één bouwlaag met dakopbouwen
65
4 BEELDKWALITEIT
Woningen aan het park Langs het park is ruimte voor vrijstaande woningen, twee-onder-eenkapwoningen en korte rijen. De woningen vormen een gemêleerde wand, waarin de individuele woning herkenbaar is. Ze zijn met de voordeur op het park gericht en worden voor auto’s aan de achterzijde ontsloten, via het parkeerhof. Bijvoorbeeld door de opstelplaatsen op tenemen in een met de bergingen integraal ontworpen carport-constructie. De woningen op de hoeken van ‘de vizieren’ zijn overhoeks vormgegeven. De bouwhoogte is 1-2 lagen met kap.
Bepalingen:
Hier en daar brengt een gedraaide kap
▻ Gemêleerde wand met individueel herkenbare woningen ▻ 1-2 bouwlagen met zadeldak, gedekt met keramische pannen, rood en antraciet van kleur ▻ de nokken liggen overwegend haaks op het park ▻ de rooilijn is variabel en laat ruimte voor een verblijfsplek met uitzicht op het park ▻ Hoekwoningen hebben twee representatieve zijden ▻ gevels zijn opgetrokken in rood-bruin metselwerk met witte puien als accenten ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een beschieting, een makelaar of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ overgang openbaar-privé biedt een beschutte plek met uitzicht op het park ▻ erfafscheidingen zijn vormgegeven als haag
de orientatie op het park tot uiting. De ruimte voor de voorgevel biedt een beschutte plek met uitzicht op het park. Daar waar flex-woningen worden geprojecteerd gelden afwijkende bepalingen (p.72-73).
▻ Samengestelde kap geeft oriëntatie op het park
66
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
▻ Korte rij met wisselende nokrichtingen
4.4.4 De Eilanden Op De Eilanden is ruimte voor vrijstaande en tweeonder-een-kapwoningen, incidenteel afgewisseld met een korte rij of een carré met binnenhof. De woningen geven in hun architectonische uitwerking in alle toonaarden uiting aan het begrip ‘landelijk wonen’. De groene landschappelijke setting vraagt om open plattegronden waarmee de relatie binnenbuiten afleesbaar wordt gemaakt. In hoogte wisselende gootlijnen creëren een dakenlandschap dat zich synergetisch verhoudt tot de groene setting. De tuinen zijn rondom omgeven door robuuste hagen die privacy bieden, maar door hun beperkte hoogte uitzicht op de omgeving niet in de weg staan. De Eilanden kennen twee gezichten, aan het landschap en aan De Reede. Voor de betreffende woningen gelden achtereenvolgens verschillende beeldregiems.
▻ Referentie De Eilanden, met ‘rondom’ groen en water
67
4 BEELDKWALITEIT
Woningen aan het landschap De bewoners van de woningen aan het landschap kunnen profiteren van het weidse uitzicht dat hen hier geboden wordt. Om die reden zijn de achtertuinen op de open polder gericht en is de voordeur van de woningen georiënteerd op de interne ontsluiting van De Eilanden. Gedraaide kappen en afwisseling in de oriëntatie van de nokrichting geven uiting aan het landelijk karakter van deze zone. De bouwhoogte varieert van 1,5-2 lagen met een kap. Hier en daar gaat de gootlijn naar beneden, bijvoorbeeld door aanbouwen onder de kap te
Bepalingen:
huizen.
▻ vrijstaande bouwvolumes die in het architectonische beeld respect tonen aan de landelijke omgeving ▻ 1,5-2 bouwlagen met zadeldak, gedekt met keramische pannen, rood en antraciet van kleur of riet ▻ de nokrichting is wisselend, met hier en daar een gedraaide kap die op het landschap is gericht ▻ de rooilijn is vrij, individuele volumes verspringen ten opzichte van elkaar ▻ hoekwoningen hebben twee representatieve zijden ▻ uitbouwen zoals erkers, serres of veranda’s dragen bij aan de overgang binnen-buiten ▻ gevels zijn opgetrokken in metselwerk in lichte aardtinten met accenten in kleur nuances of beschietingen in natuurlijke tinten ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een beschieting, een makelaar of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ erfafscheidingen zijn vormgegeven als haag
▻ Uitbouwen dragen bij aan de overgang binnen-buiten
▻ Hoekwoningen hebben twee representatieve zijden
68
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
▻ Gevels zijn opgetrokken in metselwerk in lichte aardtinten
Woningen aan De Reede De woningen aan De Reede ondersteunen met hun uitstraling en oriëntatie het belang van De Reede als dragerstructuur van de nieuwe wijk. De woningen krijgen hier een statig en rijzig karakter en oriënteren zich met een representatieve zijde aan De Reede. Dit uit zich onder meer in de toepassing van erkers en gedraaide kappen en de verzorgde wijze waarop deze woningen met hun voeten aan het water staan. De voordeur van de woningen is georiënteerd op de interne
Bepalingen:
ontsluiting van De Eilanden.
▻ vrijstaande bouwvolumes met een statig en rijzig karakter ▻ 2-3 bouwlagen met zadeldak, gedekt met keramische pannen, rood en antraciet van kleur ▻ de nokrichting is wisselend, met gedraaide kappen die op De Reede zijn gericht ▻ aan De Reede staan de individuele volumes strak in één lijn, voor het overige is de rooilijn is vrij ▻ hoekwoningen hebben twee representatieve zijden ▻ uitbouwen zoals erkers, serres of veranda’s dragen bij aan de overgang binnen-buiten ▻ gevels zijn opgetrokken in metselwerk in lichte aardtinten met accenten in kleur nuances of beschietingen in natuurlijke tinten ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een beschieting, een makelaar of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ aan De Reede staan woningen met hun voeten in het water en wordt de overgang van de tuin en het water met beschoeiingen of damwanden en vlonderpartijen integraal met de woning mee ontworpen. Hoge schuttingen aan het water worden vermeden
▻ Vrijstaande bouwvolumes met een statig en rijzig karakter
▻ Woningen staan met de voeten in het water. De erfafscheiding is integraal mee ontworpen
69
4 BEELDKWALITEIT
4.4.5 Het Baken Het Baken markeert als een ‘landmark’ de uiterste grenzen van de nieuwe wijk op de overgang naar het veenweidelandschap. Hier is plaats voor een min of meer gesloten carré met rijwoningen, waarvan de achtertuinen op de open polder zijn gericht en de voordeur aan het binnenhof ligt. De positie als ‘landmark’ uit zich in de toepassing van in hoogte afwijkende bebouwingaccenten en gedraaide kappen die hoeken en doorgangen markeren. De bouwhoogte varieert van 1 laag met kap, tot accenten van 3-4 lagen met kap. Het binnenhof heeft een verblijfsfunctie en is representatief ingericht. De achtertuinen zijn omgeven door robuuste hagen die privacy bieden, maar door hun beperkte hoogte uitzicht op de omgeving niet in de weg staan.
▻ Bouwvolumes vormen een min of meer gesloten carré
70
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
Bepalingen: ▻ in hoogte variabele bouwvolumes die samen een min of meer gesloten carré vormen ▻ 1-2 lagen met kap, met een mogelijk accent van 3-4 lagen met kap ▻ zadelkap of schildkap, gedekt met keramische pannen, rood of antraciet van kleur ▻ de nok ligt parallel aan de hoofdoriëntatie van het volume, met incidenteel een gedraaide kap ▻ uitbouwen zoals erkers en serres op hoeken dragen bij aan de oriëntatie van het carré op de omgeving ▻ kleine verspringingen in de gevellijn van 0,5-1m zijn toegestaan ▻ gevels zijn opgetrokken in metselwerk in lichte aardtinten of gekeimd, met accenten in kleurnuances of afwijkende metselverbanden ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een beschieting, een makelaar of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ erfafscheidingen zijn vormgegeven als haag
▻ Gevels zijn opgetrokken in metselwerk in lichte aardtinten of gekeimd, met accenten in kleurnuances
4.4.6 Het Buiten Door de ligging aan de Tiendweg heeft Het Buiten een uitzonderlijke positie ten opzichte van De Buurten. Hier is plaats voor een veelheid aan rijwoningen, waarvan de achtertuinen zich op het omringende landschap oriënteren. Om vrij uitzicht en een goede relatie met dat landschap te garanderen, hebben de hagen hier een beperkte hoogte en zijn de bergingen van de woningen aan de voorzijde geprojecteerd. De bouwhoogte is 2 lagen met een kap. Hoekwoningen hebben een tweezijdige oriëntatie. Dit uit zich in de toepassing van bijvoorbeeld een erker of gedraaide
Bepalingen:
kap.
▻ eenvoudige langgerekte bouwvolumes, die zich ‘nederig’ in het landschap voegen ▻ 2 lagen met een zadeldak, gedekt met keramische pannen, antraciet van kleur ▻ de nok ligt parallel aan de hoofdoriëntatie van het volume, met incidenteel een gedraaide kap ▻ hoekwoningen hebben twee representatieve zijden ▻ bergingen zijn aan de voorzijde geprojecteerd en zijn integraal mee ontworpen ▻ gevels zijn opgetrokken in metselwerk in lichte aardtinten met beschietingen in natuurlijke tinten of witte puien als accenten ▻ daklijsten, luifels en kozijnen zijn van hout en wit van kleur ▻ verbijzonderingen zoals een beschieting, een makelaar of driedelig venster in topgevels refereren aan de historische ‘Hallehuis-boerderijen’ ▻ erfafscheidingen zijn vormgegeven als haag
▻ 1-2 lagen met een zadeldak, gedekt met keramische pannen, antraciet van kleur
▻ Bergingen zijn aan de voorzijde geprojecteerd en zijn integraal mee ontworpen
71
4 BEELDKWALITEIT
4.4.7 Flex-woningen Naast reguliere woningbouw is in De Bleek ook ruimte voorzien voor een tijdelijke invulling met een 40 tal modulaire flex-woningen. Hiervoor is ruimte gereserveerd in één van de bouwblokken van De Buurten. Het rationele karakter van deze bouwblokken maakt dat woningtypen uitwisselbaar zijn, zonder dat de hoofdvorm van het bouwblok wordt aangetast. Daarmee is ook een invulling met modulaire woningen voorstelbaar. In het noordelijkste bouwblok op de hoek aan ‘De Reede’ is een functioneel en enigszins kubistische appartementengebouw voorzien, van 3 tot 5 bouwlagen met een plat dak. Modulaire bouw sluit hierop meer vanzelfsprekend aan. Reden om de tijdelijke invulling in dit bouwblok te projecteren. De 40 in vloeroppervlakte variërende woonunits worden ondergebracht in volumes van 2-3 bouwlagen met plat dak langs de noordelijke en
Bepalingen: ▻ Gemêleerde wanden met onderscheidende bouwvolumes ▻ Bouwhoogte is overwegend 3 lagen met een plat dak en afgestemd op de belendende reguliere woningbouw ▻ De daken worden zoveel mogelijk als sedumdak uitgevoerd, waar mogelijk in combinatie met zonnepanelen ▻ De rooilijn bedraagt 3 m, waarbij lichte verspringingen zijn toegestaan ▻ De gevels hebben een sobere overwegend houten bekleding in natuurlijke tinten, verticaal of horizontaal toegepast en in combinatie met metselwerk dat qua kleurgebruik is afgestemd op de reguliere woningbouw ▻ Buiten de gevel bieden balkons, galerijen en/of veranda’s een beschutte plek met uitzicht op de omgeving ▻ Erfafscheidingen op het maaiveld zijn vormgegeven als haag
oostelijk flank van het bouwblok. In de hoek waar deze volumes aan elkaar raken zijn de hoofdentree met stijgpunten en een ontmoetingsruimte geprojecteerd, met aansluitend een gemeenschappelijke tuin, met ruimte voor verblijf, sport en spel. De blokken kennen een dubbele oriëntatie, op de omgeving en tegelijkertijd op de parkeerhof in het hart van het bouwblok. Door met de oriëntatie te spelen worden conflictsituaties rond privacy zo goed als mogelijk vermeden. Dit speelt vooral op de oostflank een rol waar het bouwblok grenst aan ▻ Nivelering van volume met behulp van onderscheidende bouwdelen
72
BEELDKWALITEITSPLAN DE BLEEK • MONTFOORT MONTFOORT
de achtertuinen van bestaande en geprojecteerde woningen langs de Bleek. Een opgaande groensingel op dit grensvlak voorziet merendeels in een oplossing voor deze specifieke opgave. Om de schaal en maat van het complex enigszins tot ‘dorpse’ verhoudingen terug te voeren moet de lengte van de volumes worden genivelleerd. Dit kan onder meer door de volumes op te delen in van elkaar onderscheidende gebouwdelen. Bijvoorbeeld door te wisselen met de voor en achterkanten van de woningen en de zijde waarop die betreedbaar zijn en/ of door lichte verspringingen in de rooilijn of de hoogte van de gootlijn. Daarnaast kan worden gedacht aan variatie in materiaalgebruik en/of de architectonische expressie van de gevel. Bijvoorbeeld vormgegeven als een vlakke gevel met een random compositie van gevelopeningen of vormgegeven als een nadrukkelijk raster al of niet afleesbaar gemaakt met een vrij voor de gevel geplaatste