CConstaterende datMontfoort
Koppel je AI →
Document · PDF

261110 Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026

Commissie Ruimte 30 november 2026, gemeente MontfoortBij agendapunt: Raadsvoorstel Koers Volkshuisvesting Montfoort 202616.719 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026 Gemeente Montfoort Strategisch woonbeleid als bouwsteen voor de Omgevingsvisie en als kader voor het Volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Montfoort Inhoud sopgave Voorwoord 3 1 Inleiding ........................................................................................................................................... 1 2 Beleidskaders.................................................................................................................................... 2 2.1. Landelijke kaders ...................................................................................................................... 2 2.2. Regionale kaders ...................................................................................................................... 3 2.3. Lokale kaders ........................................................................................................................... 4 2.4. Meer woningen, passende huisvesting en vitale kernen ............................................................... 5 3 Leidende principes ............................................................................................................................ 6 4 Nieuwbouw ....................................................................................................................................... 7 4.1.

Waar staan we? ........................................................................................................................ 7 4.2. Wat willen we bereiken? ........................................................................................................... 9 5 Beter benutten bestaande voorraad .................................................................................................. 13 5.1. Waar staan we? ...................................................................................................................... 13 5.2. Wat willen we bereiken? ......................................................................................................... 14 6 Aandachtsgroepen ........................................................................................................................... 17 6.1. Waar staan we? ...................................................................................................................... 17 6.2. Wat willen we bereiken? ......................................................................................................... 21 7 Toekomstbestendig gemeente Montfoort.......................................................................................... 24 7.1. Waar staan we? ...................................................................................................................... 24 7.2.

Wat willen we bereiken? ......................................................................................................... 25 8 Te agenderen onderwerpen voor actualisatie Omgevingsvisie............................................................. 28 Bijlage 1 ................................................................................................................................................... 29 Voorwoord We werken hard aan onze volkshuisvestelijke opgaven. Zo hebben we ons de afgelopen jaren ingezet voor het voor u meest zichtbare resultaat van ons werk: woningbouw. De eerste resultaten daarvan worden nu zichtbaar. U heeft bouwborden zien staan bij onder andere Rapijnen en De Bleek/Valken- weide en de woningen op Rapijnen zijn inmiddels verkocht en verhuurd. Ondertussen zijn wij met volle energie bezig met de volgende projecten, waaronder de Van Damstraat en Doeldijk. Niet alles wat wij doen is letterlijk zichtbaar. We werken bijvoorbeeld ook aan het verkrijgen van toestemming van de provincie voor woningbouw en aan de benodigde vergunningen. We mogen met elkaar trots zijn op deze resultaten. Dat betekent niet dat we nu op onze lauweren gaan rusten. Integendeel. Wij blijven werken aan de grote, complexe en specifieke opgaven waar wij gezamenlijk voor staan.

Hier kiezen we nu koers op, zodat we gericht en met tomeloze energie kunnen blijven werken aan onze ambities. Soms vraagt dat om ingewikkelde afwegingen en beslissingen. Juist op die momenten is het van groot belang steeds terug te grijpen op de volkshuisvestelijke doelen die we willen bereiken. Dit doen we met elkaar. Samenwerking is de sleutel om deze doelen te bereiken. Woningcorporaties, inwoners, ontwikkelaars, zorgaanbieders, de provincie, regiogemeenten en vele andere partners leve- ren ieder vanuit hun eigen rol een onmisbare bijdrage. Juist door kennis, ervaring en belangen met elkaar te verbinden, kunnen we werken aan oplossingen die aansluiten bij de behoeften van vandaag én de uitdagingen van morgen. Paul Pennarts Wethouder Wonen en Sociaal Domein Gemeente Montfoort November 2026 1 | Pagina 1 Inleiding Doel van dit document De gemeente Montfoort is een gemeente met twee sterke en zelfstandige kernen, een aantrekkelijk landschap en een hechte gemeenschap. Inwoners geven aan dat zij de rust, de ruimte, het groene karakter en de betrokkenheid binnen de gemeente waarderen. Tegelijkertijd staat de gemeente voor een aantal belangrijke volkshuisvestelijke opgaven. De druk op de woningmarkt is hoog, de betaalbaarheid staat onder druk en verschillende doelgroepen hebben moeite om een passende woning te vinden.

Vooral voor jongeren, starters, ouderen en inwoners met een urgente woonvraag, maar ook voor regulier woningzoekenden is het steeds lastiger om in de gemeente een geschikte woning te vinden. Daarnaast groeit de behoefte aan woningen die passen bij de vergrijzing, verandert de samenstelling van huishou- dens en vraagt ook de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad om aandacht. Met de inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting per 1 juli 2027 worden gemeenten verplicht hun woonbeleid vast te leggen in een Volkshuisvestingsprogramma. Dit programma moet richting geven aan de wijze waarop gemeenten invulling geven aan hun woningbouwopgave, het realiseren van betaalbare woningen en de huis- vesting van aandachtsgroepen. De wet schrijft daarmee niet alleen voor dát gemeenten een programma moeten op- stellen, maar ook welke onderwerpen daarin in ieder geval aan bod moeten komen, waaronder aandachtsgroepen en betaalbaarheid. Dit verkleint de lokale beleidsvrijheid ten opzichte van eerdere woonvisies omdat gemeenten meer gebonden zijn aan landelijke kaders en instructieregels. Tegelijkertijd zorgt deze eenduidigheid voor meer helderheid richting partners en inwoners, en kan het bijdragen aan soepelere processen en betere afstemming tussen lokaal, regionaal en landelijk beleid.

Ook vraagt de wet om een duidelijke relatie tussen de lokale opgaven, de regionale af- spraken en de bestaande gemeentelijke beleidskaders. De Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026 vormt de inhoudelijke basis voor het Volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Montfoort. Het beschrijft de belangrijkste volkshuisvestelijke opgaven waar de gemeente de komende jaren voor staat en geeft richting aan de keuzes die daarbij worden gemaakt. Hierbij zijn bestaande beleidskaders, onder- zoeken en prognoses gecombineerd met input van inwoners, van maatschappelijke organisaties en van andere keten- partners. Dit document vertaalt deze inzichten naar een koers, een aantal leidende principes en ambities voor de ko- mende jaren. Het proces om dit vast te stellen bestaat daarmee uit twee fases: 1) het bepalen van onze koers (dit do- cument) en 2) het bepalen van onze aanpak om deze koers te realiseren. Fase 2 betreft daarmee het programma, zoals bedoeld in de Omgevingswet. De vertaling van de koers naar concrete, meetbare actielijnen, uitvoeringsafspra- ken en monitoring vindt plaats in het Volkshuisvestingsprogramma. Dat programma vormt de uitvoeringsagenda waar- mee de ambities uit de Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026 de komende jaren worden gerealiseerd. Leeswijzer De Koers Volkshuisvesting Montfoort is opgebouwd volgens de thema's van het toekomstige Volkshuisvestingspro- gramma.

Na een overzicht van de relevante beleidskaders worden de volkshuisvestelijke opgaven van de gemeente Montfoort uitgewerkt aan de hand van vier inhoudelijke thema's: • Nieuwbouw: de woningbouwopgave, betaalbaarheid en het realiseren van voldoende woningen voor ver- schillende doelgroepen. • Beter benutten van de bestaande voorraad: woningdelen, woningsplitsen, transformatie en andere vormen van efficiënter ruimtegebruik. • Aandachtsgroepen: de huisvesting van ouderen en aandachtsgroepen. • Toekomstbestendig Montfoort: de kwaliteit van de leefomgeving, duurzaamheid, leefbaarheid en sociale samenhang. De hoofdstukken zijn steeds opgebouwd volgens dezelfde structuur. Eerst wordt de huidige situatie beschreven en worden de belangrijkste ontwikkelingen en opgaven in beeld gebracht (Waar staan we?). Vervolgens wordt beschre- ven welke richting de gemeente kiest en welke ambities daarbij horen (Wat willen we bereiken?). Dit document be- schrijft daarmee de koers van de gemeente op het gebied van volkshuisvesting. 2 | Pagina 2 Beleidskaders Zoals genoemd heeft het Rijk de koers op wonen veranderd: het neemt meer regie en stelt gemeenten duidelijkere eisen aan woningbouw, betaalbaarheid en huisvesting van aandachtsgroepen. Dit verkleint de lokale beleidsvrijheid; er zijn regels waaraan we ons als gemeente moeten houden.

Ook liggen niet alle keuzes en resultaten binnen onze invloedssfeer. De Wet versterking regie volkshuisvesting staat daarbij niet op zichzelf. De Wet betaalbare huur regu- leert een deel van de huurmarkt en geeft gemeenten een rol bij het toezicht. De Wet goed verhuurderschap biedt mo- gelijkheden om ongewenste verhuur tegen te gaan. In de Omgevingswet wordt het woonbeleid verbonden met keuzes over ruimte, leefomgeving en uitvoering. Samen vormen deze wetten een breder stelsel waarbinnen de gemeente Montfoort de koers bepaalt. Daarmee geven landelijke, regionale en lokale beleidsstukken direct of indirect richting aan de Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026. In dit hoofdstuk beschrijven we de kaders die rechtstreeks van belang zijn voor het thema wonen. 2.1. Landelijke kaders Vanuit het Rijk wordt de regie op de woningmarkt versterkt. Dit zorgt voor kaders waar het gemeentelijke beleid zich aan moet houden. Deze staan beschreven in de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv). Gemeenten dienen hun aanpak te beschrijven in een Volkshuisvestingprogramma. Het programma moet worden vastgesteld voor 1 juli 2027. Daarnaast zet de wet aan tot versnelling van de woningbouw, met een focus op betaalbaarheid en huisvesting van aandachtsgroepen.

Voor wat betreft betaalbaarheid en aandachtsgroepen betekent dit concreet: • Iedere gemeente dient minimaal twee derde (67%) van het woningbouwprogramma toe te wijzen aan betaalbare woningen. Dit omvat sociale huur (tot € 932,93), middenhuur (€ 932,93 tot € 1.228,07) en betaalbare koopwonin- gen (tot € 420.000)1. o In gemeenten waar het aandeel sociale huur onder het landelijk gemiddelde ligt, moet minimaal 30% van het totale woningbouwprogramma bestaan uit sociale huurwoningen. o Bij gemeenten die boven het landelijk gemiddelde liggen moet minimaal 40% in het middensegment lig- gen, en mag het percentage sociale huur lager liggen, op voorwaarde dat dit elders in de regio gecom- penseerd wordt. • Gemeenten dienen in hun Volkshuisvestingsprogramma expliciet de huisvestingsopgave voor aandachtsgroepen te benoemen. 1 Prijspeil 2026.

Wettelijk urgente aandachtsgroepen • Uitstromers Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang • Uitstromers vrouwenopvang en slacht- offers mensenhandel • Uitstromers jeugdzorg met verblijf • Uitstromers detentie • Medisch urgenten • Mantelzorgverleners en -ontvangers • Uitstappende sekswerkers • Dakloze gezinnen met minderjarige kinderen Aandachtsgroepen • Ouderen • Personen met lichamelijke, zintuiglijke, verstandelijke of psychische beperking • (Dreigend) dak- en thuislozen • Arbeidsmigranten • Studenten • Woonwagenbewoners • Statushouders (via wettelijke taakstel- ling) 3 | Pagina De gemeente Montfoort zit momenteel op zo’n 16% sociale huur, ver onder het landelijk gemiddelde van 25,6%. Dit betekent dat volgens de geldende instructieregel vanuit de Wvrv de gemeente Montfoort minimaal 30% van de nieuw- bouw in sociale huur moet programmeren. Daarnaast moet de gemeente Montfoort minimaal 37% van de nieuwbouw in de betaalbare sector programmeren. Met de Wet versterking regie volkshuisvesting krijgt ook de provincie een nadrukkelijkere rol bij het bewaken van de volkshuisvestelijke opgaven. De provincie kan via het interbestuurlijk toezicht (IBT) ingrijpen wanneer een gemeente niet aan de wettelijke vereisten voldoet, waaronder het uitgangspunt van twee derde betaalbare nieuwbouw (30% so- ciale huur en 37% betaalbaar).

In het uiterste geval kan dit leiden tot indeplaatsstelling, waarbij de provincie noodza- kelijke besluiten of maatregelen namens de gemeente neemt. Het is daarom van belang dat de gemeente zowel amb- telijk als bestuurlijk consequent vasthoudt aan het vastgestelde woningbouwprogramma en de daarin opgenomen be- taalbaarheidsverdeling. 2.2. Regionale kaders Woondeal 2022 – 2030 Regio U10 In de Woondeals maken Rijk, provincie, gemeenten en woningcorporaties afspraken over de woningbouwopgave tot en met 2030, met aandacht voor voldoende plancapaciteit, versnelling van woningbouw en het vergroten van het aan- deel betaalbare woningen. Gemeente Montfoort heeft de Woondeal Regio U10 uit 2023 ondertekend, waar de totale opgave (vanaf 2023) 61.169 woningen bedraagt. De Woondeal Regio U10 wordt op moment van schrijven van deze Koers geactualiseerd, en heeft mogelijk effect op het aantal te realiseren woningen voor de gemeente Montfoort. Ge- meente Montfoort is vanuit de Woondeal 2022 – 2030 verantwoordelijk voor de toevoeging van 475 woningen tot en met 2030. Na de herijking en de vaststelling van de Woonvisie 2019 – 2030 (actualisatie 2025) heeft de gemeente de ambitie uitgebreid met een blik op de langere termijn. Het nieuwe streefaantal is bepaald op in totaal 1.100 woningen tot en met 2040.

Dit is opgebouwd uit de vastgestelde circa 475 woningen in de eerste periode (2022 – 2030), aange- vuld met nog eens circa 620 woningen voor de jaren daarna (2031 – 2040). Hiermee ligt het gemiddelde jaarlijkse wo- ningbouwtempo in de periode 2031 – 2040 hoger dan in de periode 2022 – 2030: in de periode 2031 – 2040 zullen er met deze opgave gemiddeld 62 woningen per jaar gebouwd moeten worden, in de periode daarvoor (2022 – 2030) gaat het om gemiddeld 52 woningen per jaar. Deze toekomstige opgave ligt bovendien aanzienlijk hoger dan het wo- ningbouwtempo van de afgelopen jaren, waarin er in de gemeente Montfoort slechts enkele woningen per jaar werden gebouwd. Daarbij geldt wel dat er de afgelopen jaren verschillende woningbouwprojecten zijn gestart, maar de ople- vering daarvan enige tijd op zich laat wachten. Regionale afsprakenkaders U10: ouderen en aandachtsgroepen Het tekort aan passende woonruimte voor ouderen en aandachtsgroepen en de veranderingen in de zorg, vragen naast een lokale aanpak om een regionale gezamenlijke aanpak. In 2024 is het Regionale afsprakenkader ouderen- huisvesting U10 opgesteld. Dit afsprakenkader geeft invulling aan de afspraak in de Woondeal (2023) om aanvullende afspraken te maken over het realiseren van woningen voor ouderen, onderverdeeld in drie categorieën: nultreden, geclusterd en zorggeschikt.

De opgave per gemeente betreft géén kaderstellende opgave, maar het gaat om richting- gevende aantallen voor nadere invulling op lokaal niveau. In 2024 is ook het afsprakenkader huisvesting aandachtsgroepen U10 opgesteld. Hierin is de afspraak gemaakt om in te zetten op een evenwichtige verdeling van wettelijke urgente aandachtsgroepen over gemeenten in de regio op ba- sis van inwoneraantal. In het afsprakenkader wordt benoemd dat gegeven de huidige woningvoorraad niet elke ge- meente op dit moment aan de opgave kan voldoen. Dit geldt ook voor de gemeente Montfoort, gezien het beperkte aantal vrijkomende sociale huurwoningen in verhouding tot de vraag van reguliere woningzoekenden en de huisves- tingsopgave voor urgente aandachtsgroepen. Om aan de verdelingsafspraken te voldoen is er daarom de mogelijk- heid om verdiepende afspraken te maken op subregio niveau. Nota Regionale Aanpak Dakloosheid U16 2024 – 2030 Deze nota beschrijft hoe de zestien gemeenten in de regio Utrecht dak- en thuisloosheid gezamenlijk willen voorko- men en terugdringen. De nota sluit aan bij het landelijke actieplan Eerst een Thuis en legt de nadruk op een verschui- ving van opvang naar preventie, zelfstandig wonen en ondersteuning dichtbij huis.

De aanpak is uitgewerkt in drie pij- lers: 4 | Pagina • Preventie: voorkomen dat inwoners dakloos raken door vroegsignalering, schuldhulpverlening, een sterke sociale basis en laagdrempelige ondersteuning. • Wonen: zorgen voor voldoende passende en betaalbare woonplekken, zodat mensen zo snel mogelijk zelfstandig kunnen wonen, eventueel met ambulante begeleiding. • Toegang en opvang: wanneer dakloosheid niet voorkomen kan worden, wordt ingezet op een laagdrempelig lo- kaal vangnet en – waar nodig – regionale opvang, met als doel een snelle terugkeer naar een duurzame woon- plek. Regioplan Beschermd Wonen U16 Het Regioplan Beschermd Wonen vertoont sterke samenhang met de Regionale Aanpak Dakloosheid. Beide plannen zetten in op dezelfde beweging: van intramuraal verblijf naar zelfstandig wonen met passende ondersteuning. Daarbij vormen sterke lokale (basis) voorzieningen en de beschikbaarheid van voldoende kleine, betaalbare woningen be- langrijke randvoorwaarden. 2.3. Lokale kaders Omgevingsvisie In 2021 stelde de gemeente de Omgevingsvisie ‘Vitale kernen in een waardevol landschap’ vast. Hierin zijn de ambi- ties voor de fysieke leefomgeving op de lange termijn vastgelegd. De gemeente zet in op een toekomstbestendige leefomgeving waarin woningbouw, gezondheid, leefbaarheid, duurzaamheid en landschappelijke kwaliteit in samen- hang worden ontwikkeld.

Daarbij staan vitale kernen, passende voorzieningen en het behoud van de identiteit en kernkwaliteiten van de gemeente Montfoort centraal. De Omgevingsvisie is uitgewerkt aan de hand van tien strategi- sche keuzes: • De leefomgeving moet passen bij onze identiteit, waarbij we onze landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten beschermen en verbeteren. Nieuwe ontwikkelingen moeten aansluiten bij de karakteristieke identi- teit van gemeente Montfoort, waarbij het landschap en de cultuurhistorische kwaliteiten behouden en versterkt worden. • We kiezen voor een vitale, leefbare en inclusieve gemeente. De gemeente stimuleert een omgeving waarin iedereen prettig kan wonen, elkaar kan ontmoeten en gebruik kan maken van toegankelijke voorzieningen. • We bieden ruimte aan woningbouw. Er wordt ingezet op een passend woningaanbod voor verschillende doel- groepen, met in- en uitbreiding van de kernen en waar mogelijk ruimte in de linten. • We bieden ruimte aan de lokale maakindustrie. Bestaande bedrijven krijgen ruimte om zich te ontwikkelen, met oog voor een goede balans tussen economie, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. • Voor mobiliteit volgen we het adagium: "Lokaal vertragen, regionaal versnellen". De nadruk ligt op ver- keersveiligheid en duurzame mobiliteit binnen de kernen, gecombineerd met een goede regionale bereikbaarheid.

• We bieden (zeer beperkt) ruimte aan energiebronnen in het buitengebied en op bedrijventerreinen. Ge- meente Montfoort draagt bij aan de energietransitie, maar wil duurzame energieopwekking zorgvuldig inpassen om de landschappelijke kwaliteiten te behouden. Grootschalige ontwikkelingen blijven daarom beperkt. • We bouwen recreatieve en toeristische mogelijkheden uit. Het landschap, cultureel erfgoed en de historische binnenstad worden beter benut om recreatie, toerisme en de lokale economie te versterken. • We gebruiken klimaatadaptatie om de gemeente groener, gezonder en veiliger te maken. Bij ruimtelijke ont- wikkelingen is aandacht voor groen, waterberging en biodiversiteit. • We werken mee aan een toekomstbestendige landbouw met ruimte voor natuur. Duurzame landbouw gaat hand in hand met versterking van natuur, biodiversiteit en landschappelijke kwaliteit. • We sturen ook vanuit de fysieke leefomgeving op een gezonde en veilige samenleving. Gezondheid, veilig- heid en milieukwaliteit zijn leidende uitgangspunten bij ruimtelijke ontwikkelingen. De Omgevingsvisie geeft daarmee richting aan de Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026: woningbouw moet bijdra- gen aan leefbare, vitale en inclusieve kernen en integraal worden bekeken zodat we aandacht blijven houden voor landschap, cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit.

In de Koers Volkshuisvesting worden deze uitgangspunten in relatie tot wonen verder uitgewerkt en tegelijkertijd vormt de Koers input voor de actualisatie van de Omgevingsvisie. 5 | Pagina Integraal B eleidsplan S ociaal D omein Het Integraal Beleidsplan Sociaal Domein 2023 staat in het teken van een integrale en preventieve aanpak, waarbij de inwoner centraal staat. De gemeente zet in op passende ondersteuning die aansluit bij de leefwereld van inwoners en bijdraagt aan zelfredzaamheid, gezondheid en maatschappelijke participatie. Daarbij vormt het zo lang mogelijk zelf- standig thuis wonen een belangrijk uitgangspunt, waarbij wonen, zorg en welzijn in samenhang worden benaderd en passende huisvesting voor kwetsbare doelgroepen als essentiële randvoorwaarde wordt gezien. Het Integraal Be- leidsplan Sociaal Domein wordt in 2027 vernieuwd, waarbij nieuwe ontwikkelingen, opgaven en ambities voor de vijf opvolgende jaren in het plan worden opgenomen. Woonvisie 2019 – 2030 (actualisatie 2025) In de Woonvisie is de ambitie opgenomen om in de periode 2022 tot en met 2040 bijna 1.100 woningen toe te voe- gen. Om vertraging en uitval van woningbouwplannen op te kunnen vangen, stuurt de gemeente op een plancapaci- teit van 130% van de woningbouwopgave (in overeenstemming met de gemaakte afspraak in de Woondeal).

Voor de periode tot en met 2040 komt dit neer op een benodigde plancapaciteit van ongeveer 1.430 woningen. In het huidige woningbouwprogramma zijn voor de periode 2022 – 2040 bruto ruim 1.300 woningen opgenomen. Dit aantal is bruto, omdat eventuele sloop van bestaande woningen nog niet van het aantal toe te voegen woningen is afgetrokken. Voor nieuwe woningbouwprojecten wordt gestuurd op 67% betaalbaar, waarvan 30% sociale huur en 37% middenhuur en betaalbare koop (conform de Wet versterking regie volkshuisvesting). 2.4. Meer woningen, passende huisvesting en vitale kernen Alles overziend geven de beleidskaders2 een duidelijke richting: de gemeente Montfoort moet meer woningen realise- ren, het aandeel betaalbare woningen vergroten en passende huisvesting bieden aan ouderen en aandachtsgroepen. De woningbouwambitie richting de toekomst vraagt erom dat we versnellen en voldoende plancapaciteit hebben, waarbij minimaal 67% van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn en minimaal 30% uit sociale huur moet bestaan. Tege- lijkertijd is de ruimte in onze gemeente beperkt en moeten nieuwe ontwikkelingen passen bij de schaal, identiteit en landschappelijke kwaliteiten van Montfoort en Linschoten. De gemeente kan deze opgaven niet los van elkaar realise- ren: keuzes over woningbouw, zorg, welzijn, leefbaarheid en voorzieningen vragen om samenhang.

Samenwerking met verschillende partijen is hierbij belangrijk. Voor de koers betekent dit dat de gemeente Montfoort gericht moet kie- zen voor groei die betaalbaar, inclusief en uitvoerbaar is en die beide kernen ook op lange termijn vitaal houdt. Het is goed om te beseffen dat belangrijke factoren voor het uitvoeren van de opgaven op de woningmarkt niet alle- maal in de invloedsfeer van de gemeente liggen. Denk bijvoorbeeld aan netcongestie, de rente-ontwikkeling, de inves- teringscapaciteit van (in de gemeente actieve) woningcorporaties, wachttijden bij de Raad van State voor beroep en bezwaar, etc. Dat betekent dat de mogelijkheid bestaat dat wij onze ambities daardoor niet, deels, of later dan ge- pland, kunnen realiseren. Dit inzicht is van belang om de juiste verwachtingen te scheppen in de samenleving en bij onze ketenpartners. De mate waarin het tempo en de inhoudelijke doelen beïnvloed worden door deze factoren, wordt onderdeel van de monitoring. 2 Het coalitieakkoord is binnen dit hoofdstuk niet opgenomen als lokaal kader omdat het officieel niet als beleid kan worden beschouwd. Het vormt echter wel een kader voor de Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026.

Het Coalitieakkoord 2026 – 2030 ‘Samen werken aan ruimte voor een sterk Montfoort en Linschoten’ zet in op voldoende woningen, vooral voor jongeren, ouderen en bijzondere doelgroepen, en op vitale kernen en leefbaar- heid. Daarbij staan zorgvuldig ruimtegebruik, uitvoerbaarheid, een gezonde financiële basis en samenwerking met inwoners centraal. 6 | Pagina 3 Leidende principes In de Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026 zetten we de wettelijke kaders en waargenomen trends om in lokale Montfoortse woonambities. Daarbij gaat het om het maken van expliciete keuzes: wat wordt de richting waar we op inzetten als het gaat om het toekomstig woonbeleid? We hanteren daarbij vijf ‘leidende principes’: richtinggevende uitspraken die bepalen langs welke lijnen we doelen en ambities uitwerken. Aan alle principes ligt ten grondslag dat er niet één oplossing is voor de volkshuisvestelijke opga- ven in de gemeente Montfoort. Daarom bewandelen we meerdere paden en zetten we in samenhang in op nieuw- bouw aan de randen van de kernen, het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en de transformatie van bestaande locaties en gebouwen naar wonen. De gemeente Montfoort kiest voor de volgende vijf leidende principes: • We houden de kernen vitaal.

We willen dat Montfoort en Linschoten ook op lange termijn sterke en leefbare ge- meenschappen blijven, met voldoende draagvlak voor voorzieningen, verenigingen en informele netwerken. Groei draagt daaraan bij door ruimte te bieden aan jongeren, gezinnen en andere woningzoekenden en zo te zorgen voor verjonging en een evenwichtige bevolkingssamenstelling. Daarbij is groei geen doel op zich: we ontwikkelen met behoud van het eigen woonmilieu, de schaal en het karakter van beide kernen. Zo blijven Montfoort en Linschoten herkenbaar en onderscheidend, ook ten opzichte van andere woningbouwontwikkelingen in de regio. • Eén gemeente, twee kernen. Montfoort en Linschoten zijn twee zelfstandige kernen die ieder een eigen karakter hebben. Natuurlijk zit er verschil tussen de kernen, in omvang, in samenstelling, in voorzieningenaanbod, maar wij vinden dat de inwoner van elk van beide kernen, indien gewenst, in de eigen woonkern een volgende stap op de woningmarkt moet kunnen zetten, en niet noodgedwongen hoeft te verhuizen naar de andere kern. Daarvoor is het nodig dat er passend woningaanbod is in beide kernen, voor alle levensfasen. • De jeugd heeft de toekomst. Jongeren die in de gemeente Montfoort zijn opgegroeid en die graag in de ge- meente willen blijven, moeten daar ook de ruimte voor krijgen.

Deze jongeren zijn lokaal geworteld en verankerd en dragen vaak bij aan de sociale samenhang, onderlinge cohesie en mantelzorg. Ook jongeren van buiten onze gemeente, die hier graag willen komen wonen, kunnen bijdragen aan deze sociale structuur. Om aan de vraag van zowel lokale jongeren als jongeren van buitenaf die zich hier willen vestigen te voldoen is het nodig dat er vol- doende (betaalbare) woningen zijn. • Langer zelfstandig wonen. De gemeente Montfoort vergrijst de komende jaren verder, en steeds meer ouderen zullen tot op hogere leeftijd zelfstandig wonen. Als gemeente zetten we in op passend wonen voor ouderen, zodat zelfstandig wonen tot op hoge leeftijd mogelijk is. Dit doen we door levensloopgeschikte woningen voor ouderen toe te voegen – zoals nultredenwoningen en geclusterde woningen – en doorstroming naar deze woningen te be- vorderen. Langer zelfstandig wonen is niet alleen een fysiek vraagstuk, maar ook een sociaal vraagstuk, waarbij zaken aan de orde zijn als bewustzijn en eigen regie, het faciliteren van ontmoeting en het tegengaan van een- zaamheid. • Aandacht voor alle groepen. De gemeente Montfoort wil een gemeente zijn waarin inwoners met uiteenlopende woon- en ondersteuningsbehoeften een passende plek kunnen vinden en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Iedereen doet mee.

Daarom nemen we onze verantwoordelijkheid voor het huisvesten van aan- dachtsgroepen, op een manier en met een omvang die passend is voor de gemeente Montfoort. Dat vraagt aller- eerst om voldoende betaalbare en passende woonruimte voor regulier woningzoekenden en aandachtsgroepen. Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben, zorgen we samen met corporaties, zorg- en welzijnspartijen voor begeleiding en voorzieningen in de nabijheid. We stimuleren ontmoeting, een gemengde samenstelling van buur- ten en woonvormen waarin jong en oud elkaar kunnen ondersteunen. Daarbij houden we rekening met verschillen tussen groepen: waar mengen bijdraagt aan contact en omzien naar elkaar, kan voor specifieke woon- of zorgvra- gen juist clustering met passende begeleiding nodig zijn. 7 | Pagina 4 Nieuwbouw Nieuwbouw is een belangrijke sleutel om de woningmarkt in de gemeente Montfoort beter in balans te brengen. De druk op de woningmarkt is groot: woningen zijn schaars en de betaalbaarheid staat onder druk. Hierdoor vinden jon- geren, starters, ouderen, inwoners met een urgente woonvraag maar ook regulier woningzoekenden, moeilijk een passende woning. Tegelijkertijd wil de gemeente Montfoort groeien op een manier die past bij de schaal, identiteit en het landelijke karakter van de gemeente.

In de Koers Volkshuisvesting Montfoort redeneren we daarom eerst vanuit de opgave: waar zitten de grootste knelpunten, welke ontwikkeling is nodig en wat willen we bereiken? Pas wanneer die koers en ambities helder zijn, bepalen we in het Volkshuisvestingsprogramma welke maatregelen en instrumenten nodig zijn om hier uitvoering aan te geven. In dit hoofdstuk beschrijven we daarom eerst de opgave en werken we vervolgens uit wat we met nieuwbouw willen bereiken. 4.1. Waar staan we? Het woningtekort is ook in de gemeente Montfoort merkbaar: de vraag naar woningen is groter dan het beschikbare aanbod en verschillende doelgroepen vinden steeds moeilijker een passende woning. Het woningtekort ligt met 5,6% (woningtekort U16, 2026) ver boven de gewenste grens van 2,0%, waarbij we spreken van een ‘gezond tekort’ op de woningmarkt. Het aantal inwoners groeide in de periode tussen 2012 en 2025 beperkt (1%), terwijl het aantal huishou- dens sterker toenam met 8%. De lichte daling van het aantal inwoners betekent niet automatisch dat de woningbe- hoefte afneemt. Door vergrijzing en een toename van het aantal eenpersoonshuishoudens wonen er gemiddeld min- der mensen in één woning. Hierdoor kan het aantal benodigde woningen blijven groeien, ook wanneer het inwonertal stabiliseert of licht daalt.

Wanneer we spreken over de woningbehoefte en nieuwbouw, kijken we vooral naar de ont- wikkeling van het aantal huishoudens en niet alleen naar het aantal inwoners. Hoe hard de bevolking groeit in de gemeente Montfoort, wordt bepaald door natuurlijke aanwas (meer geboorten dan sterfte), buitenlandse migratie en binnenlandse migratie. Het binnenlandse migratiesaldo is sinds 2019 negatief: sindsdien verhuizen er meer inwoners vanuit de gemeente Montfoort naar andere Nederlandse gemeenten dan dat er inwoners vanuit andere Nederlandse gemeenten naar de gemeente Montfoort komen. Dit kan erop wijzen dat de be- schikbaarheid van woningen onder druk staat: wanneer inwoners geen passende of betaalbare woning kunnen vin- den, neemt de kans toe dat zij uitwijken naar andere gemeenten. Spanning op de koopwoningmarkt Niet alleen de beschikbaarheid, maar ook de betaalbaarheid van woningen in alle segmenten in onze gemeente staan sterk onder druk. De spanning op de koopwoningmarkt is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Waar een bestaande koopwoning in de gemeente Montfoort in 2015 gemiddeld ongeveer € 255.000 kostte, is dit in 2025 opgelopen tot zo’n € 540.000. Hiermee is de gemiddelde verkoopprijs van koopwoningen in 2025 iets lager dan het provinciale gemid- delde, maar ligt het wel boven het landelijk gemiddelde.

Koopwoningen zijn daardoor steeds minder bereikbaar voor koopstarters en (lagere) middeninkomens. Zorgen hier- over zijn merkbaar onder inwoners. Het realiseren van betaalbare woningen, onder andere voor starters/jongeren, kwam zowel uit de online inwonersvragenlijst (ten behoeve van het Volkshuisvestingsprogramma) als uit de inwoners- avonden naar voren als duidelijke prioriteit. Figuur 4.1: Gemeente Montfoort. Ontwikkeling gemiddelde verkoopprijs koopwoningen, 2015 | - 2025 Bron: CBS (2025) Spanning in de sociale huursector Ook de sociale huursector kent steeds meer knelpunten. Het aanbod aan sociale huurwoningen is beperkt in de ge- meente; 16% van de woningvoorraad bestaat uit sociale huurwoningen. Dit ligt ver onder het landelijke gemiddelde van 26%. Er zijn de laatste tien | jaar geen sociale huurwoningen meer gerealiseerd. Dit tekort is te zien in de cijfers: het aantal actief woningzoekenden is de afgelopen jaren sterk gestegen en het gemiddeld aantal reacties op een soci- ale huurwoning is in de periode 2019 | – 2026 meer dan d | rie keer zo hoog geworden. Daarnaast is de zoektijd naar een sociale huurwoning (de periode waarin iemand actief reageert op woningen voordat diegene een woning krijgt toege- wezen) meer dan verdubbeld; waar in 2019 iemand gemiddeld 3,2 jaar op zoek was naar | een sociale huurwoning, was dat in 2025 gemiddeld 7,2 jaar.

De groep woningzoekenden die is aangewezen op sociale huur in | de gemeente Montfoort heeft te maken met zeer beperkt aanbod. Tabel 4.1: Gemeente Montfoort. Ontwikkelingen in de sociale huursector | 3, 2019 - 2026 2019 | 2024 | 2025 | 2026 Aantal actief woningzoekenden | 162 | 241 | 267 | 243 Aantal ingeschreven woningzoekenden uit Montfoort | 3.194 | 3.556 | 3.612 | 3.671 Gemiddeld aantal reacties op een vrijgekomen woning | 131 | 241 | 420 | x Zoektijd | 3,2 | 2,4 | 7,2 | x Wachttijd | 8,5 | 9,3 | 12,2 | X Bron: Cazas en Woningnet Onlangs zijn voor het eerst in tien jaar sociale huurwoningen in de nieuwbouw toegewezen. Het ging om woningen in het project Park Rapijnen in Linschoten. De evaluatie van hoe de toewijzing is verlopen is beleidsmatig interessant en relevant. Van de 26 kandidaten hadden er 21 een lokale binding en woonden er 21 al in Linschoten. Bovendien waren 13 kandidaten op dat moment inwonend en bedroeg de mediane inschrijfduur zeven jaar. Dit laat zien dat sociale huur niet alleen nodig is voor huishoudens met een beperkt inkomen, maar ook belangrijk is om lokaal gebonden woning- zoekenden perspectief te bieden om in hun eigen kern te blijven wonen. Anderzijds kunnen deze cijfers geïnterpre- teerd worden als dat er dat de interesse vanuit lokale woningzoekers ruimte liet voor woningzoekers buiten de kern.

De achterliggende overpeinzing bij woningtoewijzing (vastgelegd in onze Huisvestingsverordening en bijbehorende nadere regels) is altijd wat eerlijk is bij verdeling van een schaars goed. De sociale huurvoorraad voorziet niet alleen in de huisvestingsbehoefte van regulier woningzoekenden, maar speelt ook een belangrijke rol bij de huisvesting van inwoners met een urgente woonvraag als gevolg van specifieke omstan- digheden. Het gaat bijvoorbeeld om inwoners die uitstromen uit een instelling of mensen die na het verbreken van de relatie op korte termijn andere woonruimte nodig hebben. Uit gesprekken met ketenpartners blijkt dat deze problema- tiek de afgelopen jaren toenam in de gemeente Montfoort. Daarnaast melden zich steeds meer mensen bij de ge- meente die hulp nodig hebben voor hun huisvestingsprobleem. | Hoewel het daadwerkelijk aantal urgentieaanvragen in 3 Deze informatie heeft alleen betrekking op de gegevens van Cazas Wonen. | Gegevens van Woonzorg Nederland konden hierin niet worden mee- genomen. 8 | Pagina de gemeente Montfoort al jaren beperkt is (de reden hiervan is onduidelijk), blijft de toegang tot sociale huurwoningen onder druk staan door het beperkte aanbod. Dit raakt zowel reguliere woningzoekenden als inwoners die door bijzon- dere omstandigheden op korte termijn passende woonruimte nodig hebben.

Versterking van de sociale huurvoorraad vormt een cruciale voorwaarde voor het verbeteren van de toegankelijkheid van de woningmarkt en het invullen van gemeentelijke en regionale huisvestingsopgaven. 4.2. | Wat willen we bereiken? Kwantitatief We zien het als noodzaak om de komende jaren voldoende woningen toe te voegen in de gemeente Montfoort. We staan niet alleen voor de opgave om te bouwen voor de toekomstige vraag, maar ook om de opgelopen tekorten voor woningzoekenden, zoals jongeren en urgenten, in te halen. Het woningbehoefteonderzoek van ABF Research4 bere- kende voor de periode tot 2030 een behoefte van +470 woningen en nog eens +620 woningen tot 2040. In totaal gaat het dus om een behoefte van bijna 1.100 extra woningen. Deze wordt grotendeels berekend door het gebruik van de Primos-huishoudensprognose van ABF5, waarin de toekomstige huishoudensgroei wordt voorspeld. Bovengenoemde behoefteaantallen zijn gebaseerd op de Primos huishoudensprognose 2024. Recentere prognoses van Primos bere- kenen voor de gemeente Montfoort een lagere kwantitatieve woningbehoefte dan de Primos 2024. Hoewel dit verschil klein is (de Primos prognose uit 2025 berekende een aantal van 1.007 woningen) kiezen we er als gemeente voor om voor de kwantitatieve woningbehoefte uit te gaan van de Primos prognose 2024. Daarmee zetten we in op het realise- ren van minimaal 1.100 woningen.

Door het woningaanbod uit te breiden, willen we bijdragen aan vitale kernen: vol- doende inwoners vormen de basis voor het behoud en de versterking van voorzieningen in de gemeente. Daarbij kie- zen we voor een realistische groei die past bij de schaal, identiteit en beschikbare ruimte van de gemeente Montfoort. We willen daarmee ook een bijdrage willen leveren aan de regionale woningbouwopgave In de Woondeal Regio Utrecht (U10) is afgesproken dat de gemeente Montfoort verantwoordelijk is voor de toevoe- ging van 475 woningen in de periode 2022 tot en met 2030. In de geactualiseerde Woonvisie 2019 − 2030 is deze opgave doorgetrokken naar de langere termijn, met een ambitie van bijna 1.100 woningen tot en met 2040. Om deze ambitie ook daadwerkelijk te kunnen realiseren blijven we, zoals ook vastgelegd in de geactualiseerde Woonvisie, sturen op 130% plancapaciteit. Dit betekent dat er meer plannen in voorbereiding moeten zijn dan nodig is, zodat ver- traging, planuitval of fasering kan worden opgevangen. Daarmee creëren we voldoende zekerheid dat de afgesproken woningbouwopgave ook daadwerkelijk kan worden gehaald.

Tabel 4.2: Kwantitatieve woningbehoefte (periode 2022 | - 2031 en 2031 - 2040) volgens woningbehoefteonderzoek ABF en aantal toe te voegen woningen volgens Woondeal U10 (periode | 2024 - 2030) en volgens Woonvisie (2025) Toe te voegen woningen vol- | Aantal toe te voegen wo- gens woningbehoeftebere- | ningen volgens Woon- Periode | kening | Periode | deal en Woonvisie 2024 t/m 2030 2022 t/m 2030 | 470 | (Woondeal) | 475 2031 t/m 2040 2031 t/m 2040 | 620 | (Woonvisie) | 620 Totaal | 1.090 | Totaal | ±1.100 Bron: ABF en Woondeal U10 We hebben de afgelopen jaren hard gewerkt aan het 'vullen van de pijplijn' met woningbouwprojecten. De eerste re- sultaten hiervan zijn nu eindelijk zichtbaar: de woningen in nieuwbouwproject Rapijnen zijn verkocht en verhuurd, voor de Bleek fase 1/Valkenweide loopt de verkoop van het eerste deel en zijn bouwactiviteiten gestart. Er worden op mo- ment van schrijven circa 1.350 woningen voorzien. Dat bevat allerlei plannen; zowel binnenstedelijk als buitenstede- lijk, van plannen die al heel concreet zijn naar plannen die ooit wellicht ontwikkeld gaan worden en waar alleen nog een eerste idee onder ligt. Dat betekent wel dat er, uitgaande van 130% programmeren, nog een restopgave ligt om in te vullen. Bij de langetermijnopgave houden we ook rekening met ontwikkelingen in de regio, zoals de ontwikkeling van Rijnenburg in de gemeente Utrecht.

Rijnenburg is een grote toekomstige woningbouwlocatie ten zuidwesten van 4 Woningbehoefteonderzoek U10 – Gemeente Montfoort (ABF, 2024) 5 De Primos-prognose raamt jaarlijks voor elke Nederlandse gemeente het aantal inwoners naar leeftijd en geslacht, het aantal huishoudens naar samenstelling en leeftijd, de woningbehoefte en de woningvoorraad. Daarbij worden CBS-veronderstellingen over de nationale bevolkingsprognose gebruikt. Dit wordt gecombineerd met lokale trends in geboorte, sterfte, migratie en huishoudensvorming. 9 | Pagina 10 | Pagina Utrecht, waar op termijn een nieuw stedelijk woon- en werkgebied kan ontstaan. Nieuwere Primos-prognoses laten landelijk meer geografische spreiding van de huishoudensgroei zien, waarbij de groei in de Randstad lager uitvalt en meer groei aan de randen van het land wordt verwacht. Hoe zich dit verhoudt tot de opgave in Rijnenburg en tot de Montfoortse opgaven, is nog onzeker. Het is niet mogelijk deze landelijke trend rechtstreeks te vertalen naar de ge- meente Montfoort of om op basis van de Primos-prognose uitspraken te doen over de precieze ontwikkelingen binnen de regio Utrecht. Ook is nog onzeker welk effect Rijnenburg zal hebben op de regionale woningmarkt en in hoeverre er concurrentie ontstaat met het woningaanbod in de gemeente Montfoort.

We volgen daarom zowel de planning van Rijnenburg als de regionale verhuisbewegingen en onderzoeken bij toekomstige actualisaties explicieter welke effec- ten deze ontwikkelingen hebben op de woningvraag en woningbouwprogrammering in de gemeente. Daarnaast wordt er in de actualisatie van toekomstige regionale woondeals ook ingespeeld op de ontwikkeling van Rijnenburg en wordt dit daarmee in regionaal verband ondervangen. Om eventuele toekomstige onderlinge concurrentie te voorkomen is het van belang dat we nu inzetten op woonmilieu en -karakter dat past bij Montfoort en Linschoten. Dit karakter onder- scheidt zich namelijk van (hoog)stedelijk Rijnenburg. Kwalitatief De gemeente Montfoort zet in op het uitbreiden van het aanbod betaalbare woningen. Het uitbreiden van de sociale huurvoorraad heeft daarbij prioriteit. We handelen daarbij conform de Wet versterking regie volkshuisvesting, en zor- gen ervoor dat 67% van de nieuw te bouwen woningen binnen het betaalbare segment vallen. Dit omvat sociale huur (tot € 932,93), middenhuur (€ 932,93 tot € 1.228,07) en betaalbare koopwoningen (tot € 420.000)6. (Minimaal) 30% van de woningen in ons nieuwbouwprogramma dienen binnen de grens van sociale huur te vallen.

We sturen daar- mee op de wettelijke percentages, zodat nieuwbouw echt bijdraagt aan het vergroten van het betaalbare aanbod, het versterken van de sociale huurvoorraad en het verbeteren van de kansen voor inwoners die nu moeilijk een passende woning kunnen vinden. We sturen in zowel Linschoten als Montfoort op de percentages. We blijven de ontwikkelingen op de woningmarkt en in wet- en regelgeving volgen en agenderen de koers opnieuw als veranderingen daar aanlei- ding toe geven. De verdeling van de kwalitatieve nieuwbouwopgave naar de verschillende prijsklassen in de huur en koop, waar we ons als gemeente de komende periode op focussen, wordt weergegeven in tabel 4.3. In de tabel maken we een on- derscheid tussen een harde eis (‘vereiste verdeling’) en een nadere wens (‘nadere gewenste verdeling in percentages en aantallen’), die aangeeft waar we als gemeente naar streven en waarvan alleen gemotiveerd en onderbouwd mag worden afgeweken als omstandigheden in een specifiek project daar aanleiding toe geven. In de eisen is de verdeling van het betaalbare segment (sociale huur en middensegment) in lijn met de wet ((mini- maal) 67%, waarvan 30% sociale huur). Binnen het betaalbare segment maken we een nadere gewenste onderverde- ling, waarbij we kiezen voor 10% middenhuur, 10% goedkope koop en 17% betaalbare koop.

Omdat de middenhuur een belangrijke schakel vormt op onze lokale woningmarkt geven we hier extra gewicht aan door het als vereist ver- trekpunt van gesprek te nemen. Met het aandeel goedkope koop bieden we vooral jongeren en starters meer per- spectief, omdat woningen met een koopgrens van € 420.000 voor hen vaak nog buiten financiële bereik liggen. In de gewenste onderverdeling is ook een nadere onderverdeling gemaakt in het sociale en het dure segment. Bij so- ciale huurwoningen is het belangrijk om die niet allemaal toe te voegen met een huurprijs tegen de liberalisatiegrens (€ 932,93 euro), maar een deel te realiseren tot de, lagere, aftoppingsgrens, zodat ook een deel van de nieuwbouw volgens de regels van het passend toewijzen is te verhuren aan doelgroepen met een minimuminkomen, die afhanke- lijk zijn van huurtoeslag. Dit voorkomt bovendien dat er te eenzijdig samengestelde nieuwbouwbuurtjes ontstaan. In het dure segment is een nader onderscheid gemaakt in huur en koop, omdat dit beide vragen uit de markt zijn. Bij de dure koop hebben wij opgenomen dat wij spreiding verwachten in de dure categorie7. Zo creëren we een woningaan- bod met diverse tussenstappen in prijs, zodat het voor meer mensen haalbaar wordt om een volgende stap te zetten op de woningmarkt. Ook de woonzorgopgave voor ouderen is geïntegreerd in het woningbouwprogramma.

In hoofdstuk 6 (Aandachts- groepen) wordt de opgave voor ouderen nader besproken. In totaal betreft de opgave voor ouderen 470 woningen (150 nultreden, 290 geclusterd en 30 zorggeschikt). We zetten er daarbij op in dat zo’n 10% van de geclusterde op- gave (30 woningen) zal plaatsvinden door aanpassingen in de bestaande voorraad. De nieuwbouwopgave voor oude- ren bestaat daarmee uit 440 woningen. Voor de integratie in het woningbouwprogramma is rekening gehouden met de 6 Prijspeil 2026. 7 Hiermee wordt de lijn uit de geactualiseerde Woonvisie voortgezet 11 | Pagina volgende uitgangspunten: 30% van de opgave nultreden landt (in lijn met de wettelijke regelgeving en de Woondeal) in de sociale huur en zowel geclusterd als zorggeschikt wordt 50/50 verdeeld over de sociale huursector en vrije sec- tor. Zorggeschikte woningen zijn daarbij vooral in de huur gepositioneerd, maar geclusterde woningen nadrukkelijk deels ook in koopvorm, omdat we zien dat er meer ouderen komen met een vermogen dat is opgebouwd uit over- waarde, die dat willen inzetten bij een verhuizing van koopwoning naar koopwoning. Bij de uitwerking van geclusterde woningen is ontmoeting een belangrijk aandachtspunt, met ruimte voor contact en gezamenlijke activiteiten in of nabij de woonomgeving. In de middenhuur is kwaliteit passend bij de huurprijs van belang.

Bij woningbouwinitiatieven sturen we op spreiding van sociale huurwoningen en andere betaalbare woningen binnen beide kernen en daarmee op vermenging van doelgroepen. Door het woningbouwprogramma als uitgangspunt te han- teren bij (de beoordeling van) afzonderlijke projecten, bevorderen we dat verschillende doelgroepen verspreid over de kernen kunnen wonen. Tabel 4.3: kwalitatief woningbouwprogramma naar prijsklassen en woningtypen tot 2040 *Hier geldt dat 10% het een vereist vertrekpunt is; we gaan met partijen in gesprek over de haalbaarheid hiervan **Voor het aandeel sociaal en betaalbaar geldt dat het om een minimum percentage gaat: er kan een compensatieopgave zijn waardoor dit verschilt/hoger ligt, dat gaat de koste van het dure segment ***Voor de goedkope koop vindt indexering plaats op basis van de percentuele stijging van de landelijk vastgestelde koopprijsgrens. Voor de overige segmenten volgen wij de jaarlijkse indexaties van het Rijk voor de afzonderlijke segmenten In het programma, dat we maken op basis van deze Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026, maken we een nadere uitwerking van het woningbouwprogramma naar de afzonderlijke kernen Linschoten en Montfoort. Ook de opgave voor wonen en zorg werken we verder uit.

Het aanwijzen van nieuwe woningbouwlocaties doen we in de Omgevings- visie, wonen is immers niet de enige ruimtevragende functie; de integrale afweging vindt plaats in de Omgevingsvisie. We zijn al goed op weg als het gaat om de realisatie van sociale huurwoningen en betaalbare huur- en koopwonin- gen. Zoals vastgelegd in de geactualiseerde Woonvisie (2025) worden de betaalbaarheidsregels uit de tabel – 30% sociale huur, 37% middensegment en 33% duur – op dit moment toegepast op woningbouwinitiatieven vanaf 20 wo- ningen. We verlagen deze grens in deze Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026 naar 15 woningen. Voor woning- bouwprojecten vanaf 15 woningen geldt de verdeling uit de tabel als harde eis (met de optie dat sociale huur of mid- densegment hoger ligt wanneer compensatie vanuit andere projecten daarom vraagt). Dit doen we om meer zeker- heid te bieden dat de betaalbaarheidsopgave daadwerkelijk wordt behaald. Bij projectvoorstellen van minder dan 15 woningen kan het soms wenselijk of noodzakelijk zijn om af te wijken van de norm, op voorwaarde dat dit in andere

12 | Pagina projecten kan worden gecompenseerd. Van de initiatiefnemer/ontwikkelaar verwachten we dan een vorm van com- pensatie, die nader bepaald wordt in het programma8. Bij woningbouwlocaties die in eigendom zijn van de gemeente is het uitgangspunt dat we eerst kijken naar het invullen van de compensatieopgave. Via de haalbaarheid etc. bezien we vervolgens wat realistisch is. Over het totale nieuw- bouwprogramma moeten immers de randtotalen van de betaalbaarheidsopgave worden behaald. Dit betekent we meer programmatisch, meer sturend op het totaal van alle plannen, en minder projectmatig moeten gaan werken. Het behalen van het gewenste totaal van alle projecten, die samen een gewenste mix van woningen oplevert, is een on- derwerp waar het toezicht van de provincie zich op richt. Voor de realisatie van sociale huur en middenhuur werkt de gemeente Montfoort bij voorkeur samen met Cazas Wo- nen. Voor ouderenhuisvesting en wonen met zorg in deze segmenten is Woonzorg Nederland onze preferred partner. Zij zijn beiden al actief in de gemeente en werken binnen de bestaande wettelijke kaders en prestatieafspraken. Dit biedt een goede basis voor structurele samenwerking. Naast betaalbaarheid sturen we op kwaliteit en variatie in het nieuwbouwprogramma.

We ontwikkelen daarom niet één type woning, maar een divers aanbod van woningtypen en woonvormen dat geschikt is voor verschillende doel- groepen en aansluit bij uiteenlopende levensfasen en woonbehoeften. Daarbij houden we bij de woningbouw rekening met de karakteristieken van Montfoort en Linschoten. We zorgen in beide kernen voor een passend woningaanbod zodat inwoners, ook wanneer zij ouder worden, in hun eigen kern kunnen blijven wonen en niet noodgedwongen naar de andere kern of andere gemeente hoeven te verhuizen. Zoals in de vorige alinea beschreven, vraagt ook het reali- seren van een divers woningaanbod in onze gemeente en het toevoegen van woningen in Montfoort en Linschoten daarom om een meer programmatische én gebiedsgerichte werkwijze. We staan positief tegenover particuliere initiatieven in de vorm van collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO). Wanneer initiatiefnemers een duidelijk plan hebben dat aansluit bij de doelen van het Volkshuisvestingsprogramma, ondersteunen we het initiatief. Belangrijkste d oelen 1. We voegen minimaal 1.100 woningen toe in de periode tot 2040. We sturen op 130% plancapaciteit, zodat vertraging, fasering en planuitval kunnen worden opgevangen. 2. We zorgen dat minimaal 67% van het nieuwbouwprogramma uit betaalbare woningen bestaat. 3.

We programmeren minimaal 30% van de nieuwbouw als sociale huur, zodat de sociale huurvoorraad structu- reel wordt versterkt. 4. We richten ons op een gevarieerd woningbouwprogramma en bouwen met aandacht voor kwaliteit, functiona- liteit en geschiktheid voor verschillende doelgroepen. 5. We verdelen de woningbouw zorgvuldig over Montfoort en Linschoten en zorgen dat nieuwe ontwikkelingen passen bij de schaal, identiteit en ruimtelijke kwaliteit van beide kernen. 8 Gedacht kan worden aan compenserende woningaantallen in een ander project of een financiële compensatie om betaalbare woningbouw elders financieel mogelijk te maken. 13 | Pagina 5 Beter benutten bestaande voorraad De gemeente Montfoort kenmerkt zich door haar landelijke karakter. Dit karakter willen we graag behouden. Tegelij- kertijd staan we voor een flinke woningbouwopgave en is de beschikbare ruimte om nieuwe woningen toe te voegen niet onbeperkt. Om de opgave te realiseren, zetten we daarom niet alleen in op nieuwbouw, maar ook op het beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Nieuwbouw levert de grootste bijdrage, maar ook woningen die ontstaan door bijvoorbeeld woningdelen, woningsplitsen of transformatie tellen mee bij het behalen van de totale opgave.

We willen dan ook in de bestaande woningvoorraad woonruimte toevoegen die past bij de wensen van starters, ouderen en andere doelgroepen die nu moeite hebben met het vinden van een passende woning in onze gemeente. Daarbij houden we altijd zorgvuldig rekening met de ruimte. Dat betekent dat we zorgvuldig afwegen waar extra woonruimte wordt toegevoegd. We bewaken daarbij de leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en de karakters van beide kernen en het buitengebied. 5.1. Waar staan we? Op 1 januari 2025 stonden er in de gemeente Montfoort in totaal 5.825 woningen. Een groot deel van de woningvoor- raad in de gemeente Montfoort bestaat uit tussenwoningen (43%). Het percentage tussenwoningen ligt daarmee ho- ger dan het landelijk gemiddelde (29%). De woningvoorraad van de gemeente Montfoort bestaat voor 16% uit appar- tementen. We zien dat het aandeel appartementen in Montfoort groter is dan in Linschoten. De Montfoortse woning- voorraad is daarmee ‘stedelijker’ dan de woningvoorraad in Linschoten. Vergeleken met het landelijk gemiddelde is de gemeente Montfoort echter veel minder ‘stedelijk’. Waar in Nederland 37% van de woningvoorraad bestaat uit appar- tementen, is dit in de gemeente Montfoort slechts 16%. De woningvoorraad in het buitengebied van de kernen bestaat voor het grootste deel uit vrijstaande woningen, namelijk 57%.

Figuur 5.1: Samenstelling woningvoorraad naar woningtype per kern, totaal gemeente Montfoort en totaal Nederland Bron: CBS (2025) Deze statistieken passen bij het landelijke karakter van de gemeente, maar sluiten niet altijd goed aan bij de verande- rende woonwensen van verschillende groepen. Ook in de gemeente Montfoort wordt de gemiddelde huishoudens- grootte, in lijn met landelijke ontwikkelingen, steeds kleiner. Het aandeel alleenstaanden is in de periode 2012 tot 2024 gegroeid met 34%. Dit duidt op een verdunning van de huishoudens en een toenemende vraag naar kleinere woningen. Volgens het woningbehoefteonderzoek U10 van ABF Research bestaat 28% van de woningbehoefte in de gemeente Montfoort in de periode 2024 − 2030 uit appartementen (21% huurappartementen en 7% koopappartemen- ten). Ook voor ouderen is er in onze gemeente momenteel onvoldoende passend en levensloopgeschikt woonaan- bod. Door deze veranderende vraag ontstaat er de komende jaren een potentieel (theoretisch) overschot van duur- dere, grondgebonden woningen. Dit terwijl de vraag naar compacte, betaalbare en/of levensloopbestendige woningen juist toeneemt. Dit heeft gevolgen voor de doorstroming, betaalbaarheid en de leefbaarheid in onze kernen.

Het beter benutten van de bestaande voorraad is een mogelijke oplossing om dit potentiële overschot om te zetten in een kans om meer passende woningen te realiseren. Bij het beter benutten van bestaande woningen valt onder andere te denken aan woningdelen en -splitsen. In de on- line inwonersenquête ten behoeve van dit Volkshuisvestingsprogramma is geïnventariseerd wat het sentiment onder

14 | Pagina inwoners van de gemeente Montfoort is als het gaat om woningdelen en -splitsen. Dit geeft een wisselend beeld; een deel van de inwoners ziet kansen om bestaande woningen beter te benutten en zo meer passende woonruimte te cre- eren, terwijl anderen terughoudend zijn vanwege mogelijke gevolgen voor privacy en overlast, of omdat zij woningde- len en woningsplitsen niet als structurele oplossing voor het woningtekort zien. De resultaten laten daarmee zien dat woningdelen en woningsplitsen kansrijk kunnen zijn in onze gemeente, mits zorgvuldig wordt gekeken waar en onder welke voorwaarden dit passend is. Figuur 5.1: Respons op de vraag ‘Hoe staat u tegenover woningdelen en woningsplitsen?’ uit online inwonersenquête gemeente Montfoort Bron: Online inwonersenquête gemeente Montfoort, 2026 Bij inwonersavonden ten behoeve van de participatie voor dit Volkshuisvestingsprogramma kwam het thema ook aan bod. Inwoners gaven aan dat zij woningdelen met name geschikt vinden voor jonge huishoudens. Ook gaf men aan nog niet voldoende zicht te hebben op het pad dat je moet bewandelen om je woning te kunnen delen of splitsen en de regels hierbij. Een ‘factsheet’ of duidelijk stappenplan kan hiervoor behulpzaam zijn. 5.2. Wat willen we bereiken? We willen de bestaande woningvoorraad beter laten aansluiten op de veranderende woonbehoefte in de gemeente Montfoort.

Naast nieuwbouw geven we meer aandacht aan het beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Via het verdichten op bestaande locaties, kadastraal splitsen, optoppen9, transformatie van functie, woningdelen of toe- voegen van ontmoetingsruimten, kan de gemeente ook woonruimte realiseren binnen de bestaande bebouwde omge- ving. Hiermee willen we meer passende woonruimte creëren voor onder andere starters, ouderen, aandachtsgroepen, mantelzorgsituaties en meer-generatiehuishoudens. Daarbij zoeken we steeds naar een zorgvuldige balans tussen het toevoegen van woonruimte, het behoud van het landelijke karakter en de leefbaarheid in onze kernen en het bui- tengebied. Kansen in bestaande wooncomplexen Het beter benutten van de bestaande woningvoorraad gaat niet alleen over het toevoegen van woningen in de be- staande voorraad. Binnen bestaande wooncomplexen liggen ook kansen om het zelfstandig wonen te versterken of om te voldoen aan de woonvraag van jongeren. Vooral in complexen waar veel ouderen wonen willen we de woonom- geving beter laten aansluiten op de behoefte aan ontmoeting en onderlinge ondersteuning. Denk bijvoorbeeld aan het inrichten van een gezamenlijke ontmoetingsruimte binnen een wooncomplex of in de directe omgeving.

Zo kunnen bestaande complexen zich ontwikkelen tot meer geclusterde woonvormen waarin zelfstandig wonen (voor jong en oud) en ontmoeten samen kunnen komen. Bij ontmoeten is het van belang dat we ook kijken naar structureel beheer van de ruimte, programmering en financiering vanuit publieke middelen. Ruimtelijke kwaliteit behouden en versterken Ook zien we kansen voor het delen en splitsen van zowel woningen als erven. Voor het buitengebied geldt dat een groot deel van de woningen bestaat uit grote vrijstaande woningen. Er is interesse in onze gemeente in het realiseren van familie- en mantelzorgwoningen op bestaande erven en/of het transformeren van grote boerderijen naar 9 Uit onderzoek blijkt dat er weinig potentie is voor optoppen. Maar mocht de kans zich voordoen dat hebben wij een positieve grondhouding

15 | Pagina meerdere wooneenheden. Deze woonvormen kunnen bijdragen aan de verlening van mantelzorg, aan het wonen met meerdere generaties op één erf en daarmee aan het beter benutten van de bestaande woningen. Door wettelijke ver- ruiming van de mogelijkheden voor het vergunningvrij (maar wel onder voorwaarden) bouwen van mantelzorg- en fa- miliewoningen, ontstaan er meer mogelijkheden om extra woonruimte op bestaande percelen te realiseren. Hierbij geldt dat we de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied wel zoveel mogelijk willen behouden en dat we verrommeling willen voorkomen. Op het moment van schrijven van de Koers worden er nog kaders ontwikkeld door de Rijksover- heid. We wachten deze besluiten af en op basis daarvan kijken we in hoeverre we lokaal nog nadere voorwaarden kunnen stellen aan de bouw van dergelijke woningen op bestaande percelen. Hoe we omgaan met de kwaliteit van het buitengebied bij de wettelijke verruiming van de mogelijkheden voor het realiseren van mantelzorg- en familiewo- ningen, agenderen we dan ook als onderwerp voor de actualisatie van de Omgevingsvisie. Ook geldt dat een deel van de transformatieplannen in het buitengebied sterk afhankelijk zijn van provinciale toestem- ming en de geldende provinciale regelgeving.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://montfoort.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8115b159-c131-4360-aec2-8e12eb244f93?agendaItemId=43103a83-1040-440d-896c-3a4704de870d