Najaarsnota 2023

g.Io -

Najaarsnota 2023 Najaarsnota 2023

Najaarsnota 2023

Inhoudsopgave Inleiding .................................................................................................................................................................................................................................................... 2 1.

Programmaverantwoording ...................................................................................................................................................................................................... 3 Programma 1 – Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid............................................................................................................4 Programma 2 – Economie, Energie en Buiten .........................................................................................................................................8 Programma 3 – Welzijn, Sociaal en Cultuur ..........................................................................................................................................19 Programma 4 – Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening ........................................................................................................................24 1.5. Ontwikkelingen Bedrijfsvoering ....................................................................................................................................................29

2.

De financiële verantwoording................................................................................................................................................................................................32 2.1 De exploitatie ................................................................................................................................................................................32 2.2 Investeringen ................................................................................................................................................................................46 2.3 Voortgangsrapportage Projecten ...................................................................................................................................................49 2.4 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................................................................54 2.5 Overbrengen middelen van 2023 naar 2024 ..................................................................................................................................56

1

Najaarsnota 2023

Inleiding Tweemaal per jaar biedt het college de gemeenteraad een tussentijdse rapportage aan over de uitvoering van de Begroting. Na de Zomernota geven we nu in deze Najaarsnota een tussenstand van de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen van het begrotingsjaar 2023. Deze tussenstand geven we naar de inzichten van begin oktober 2023. Waarom deze nota? Naast het inzicht in de financiële ontwikkelingen van het lopende begrotingsjaar, geven we ook weer hoe we de ontwikkelingen verwerken in verschillende exploitatiebudgetten, investeringskredieten en projecten. De geconstateerde over- en onderschrijdingen (> € 25.000) van de exploitatie- en investeringsbudgetten worden aangegeven, toegelicht en verwerkt in een begrotingswijziging. Deze nota is een financiële en beleidsmatige vertaling van onze inspanningen voor een Molenlanden waar inwoners prettig wonen, werken en leven. Uiteraard zetten we ons hiervoor in samen met ons netwerk van inwoners, ondernemers en kennispartners. De overhevelingen van niet bestede middelen naar het volgend begrotingsjaar zijn getoetst aan de vastgestelde criteria. Hiervoor is een aantal voorstellen opgenomen (ook als voorbereiding op de Jaarrekening). Wat kunt u verwachten? Deze Najaarsnota is gebaseerd op de Programmabegroting van 2023. Wijzigingen die later plaatsvonden, bijvoorbeeld bij de Zomernota, zijn ook verwerkt.

We hanteren de beleidsprogramma’s zoals vastgesteld bij de Begroting 2023. De vorm, huisstijl en opmaak van deze nota sluit aan bij die van de Zomernota 2023. Wat zijn de kaders? Het kader voor de Najaarsnota is artikel 5 van de Financiële verordening van gemeente Molenlanden. Daarin is geregeld dat het college de raad met twee tussentijdse rapportages over de realisatie van de lopende begroting informeert. Dit betreffen de: • Zomernota: over de stand per 1 juni; • Najaarsnota: over de stand per 1 oktober. Hierdoor wordt duidelijk of de uitvoering van de begroting op koers ligt en of er aanleiding is om zo nodig bij te sturen. U stelt de Najaarsnota vast inclusief de hieruit voortvloeiende begrotingswijziging.

2

Najaarsnota 2023

1.

Programmaverantwoording

De programma’s in de gemeentebegroting 2023 zijn de volgende: 1. Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid; 2. Economie, Energie en Buiten; 3. Welzijn, Sociaal en Cultuur; 4. Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening. Per programma is een zogeheten ‘verkeerslicht rapportage’ opgenomen om de voortgang per programma onderdeel weer te geven. Daarbij kijken we vanuit drie invalshoeken naar de verschillende beleidsvoornemens: • wordt het doel dit jaar gehaald zoals dat is beschreven in de begroting (doel); • wordt het doel ook dit jaar behaald (tijd); • wordt het beleidsvoornemen gerealiseerd met de in de begroting gevoteerde middelen (geld). Voor de verschillende invalshoeken hebben de kleuren de volgende betekenis: Doel Het resultaat wordt behaald. Het resultaat wordt deels behaald. Het resultaat wordt niet behaald. Tijd De uitvoering loopt volgens planning. De uitvoering verloopt niet geheel volgens planning. De uitvoering blijft achter op de planning. Geld De uitvoering van het resultaat wordt gerealiseerd binnen het vastgestelde budget. De uitvoering van het resultaat wordt naar alle waarschijnlijkheid niet binnen het beschikbare budget uitgevoerd. Er dreigt een budgetover- of onderschrijding. De uitvoering van het resultaat zal niet lukken binnen het beschikbaar gestelde budget of het budget is overschreden.

3

Najaarsnota 2023 Om de rapportage compact te houden is als uitgangspunt gekozen om: -

de toelichtende teksten uit de begroting achterwege te laten; alleen bij rood een korte toelichting op te nemen; afwijkend hierop is, waar nodig, ook een oranje of een groen vlak toegelicht.

Programma 1 – Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid A. Wonen Wat willen we bereiken A.1. Voorzien in de woonbehoefte, zoals beschreven in de Woonvisie Molenlanden 2020 - 2024. Om beter aan te sluiten op de vraag ligt het accent op betaalbare woningen voor starters en jonge doorstromers en kleinere woningen voor oudere huishoudens. Daarbij houden we rekening met de kwaliteiten van ons gebied.

Wat gaan we ervoor doen Versnellen van de woningbouw en het op peil brengen van de woningvoorraad. (A.1.)

Actualiseren Regionale Woonvisie. (A.1) De combinatie van wonen en zorg onderzoeken. Dit moet leiden tot een Woonzorgvisie in het eerste halfjaar van 2023. We kunnen hieruit concrete acties afleiden voor wonen en zorg in de komende 20 jaar. (A.1) Meerjarige afspraken over het woonbeleid uitvoeren en monitoren met woningcorporaties en huurdersorganisaties door middel van een jaarlijks uitgewerkt programma. (A.1) Kwetsbare doelgroepen (onder andere: statushouders, Oekraïners, jongeren met een beperking): we doen onderzoek naar opvang en huisvesting in eventuele bijzondere woonvormen voor verschillende

4

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 doelgroepen. Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek, starten we in 2023 mogelijk een pilotproject. (A.1) Uitvoering beleidsnotitie Huisvesting tijdelijke werknemers: we geven uitvoering aan de beleidsnotitie Huisvesting tijdelijke werknemers (voorheen: arbeidsmigranten). (A.1) Woonwagenbeleid: We stellen woonwagenbeleid op, met hierin beschreven hoe we omgaan met toekomstige aanvragen voor woonwagenbewoning en hoe we omgaan met de huidige locatie. (A.1) Toelichting Versnellen van de woningbouw en het op peil brengen van de woningvoorraad. (A.1.) Het uitgangspunt is het bouwen/realiseren van circa 200 nieuwbouwwoningen in 2023 om te kunnen voorzien in de (lokale) vraag/behoefte De CBS-cijfers voor het 1e tot en met het 3e kwartaal van 2023 geven aan dat er 150 woningen zijn toegevoegd/gerealiseerd, dit is inclusief de toevoeging van de woningen van De Bilderhof en De Giessenburgt. We zien dat de opgave lastig in te vullen is. Nieuw provinciaal beleid, stijgende bouw - en rentekosten zijn hierbij niet helpend. Actualiseren Regionale Woonvisie. (A.1) In verband met de Regionale realisatie agenda en het wetsvoorstel wet regie op de volkshuisvesting is de regionale woonvisie niet opgepakt in 2023. In 2024 wordt de lokale woonvisie geactualiseerd. We doen dit samen met de gemeente Gorinchem. Kwetsbare doelgroepen.

(A.1) Mogelijke projecten zijn in ontwikkeling maar zitten nog niet in een realisatiefase. Woonzorgvisie. (A.1) Deze is vastgesteld in het derde kwartaal van 2023, verder concretisering en uitwerking zal hierop volgen. Woonwagenbeleid. (A.1) Oriënterend gesprek met woonwagenbewoners heeft plaats gevonden, woonwagenbeleid wordt niet meer in 2023 vastgesteld wegens capaciteitstekort.

5

Najaarsnota 2023 B. Ruimtelijke Ordening Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel B.1. Behouden en door ontwikkelen We onderkennen de ruimtelijke dynamiek van de kernen, linten en het van vitale kernen en een vitaal buitengebied. We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden buitengebied. aan initiatieven die hieraan bijdragen. Daarbij zijn we kritisch op of het bijdraagt aan het landschap en andere waarden. Instrumenten die we hiervoor inzetten zijn de intake- en omgevingstafel. (B.1& B.3). B.2. Het tijdig inspelen op trends, We signaleren trends en ontwikkelingen en spelen hierop in door het opgaven en ontwikkelingen. organiseren van projectteams bij relevante opgaven. (B.2).

Tijd

Geld

We stellen een Omgevingsvisie op. Hiermee laten we zien hoe we denken over trends, ontwikkelingen en beleid. (B.2 & B.4). B.3. Behoud en waar mogelijk We onderkennen de ruimtelijke dynamiek van de kernen, linten en het verbeteren van het karakteristieke buitengebied. We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden landschap en de kwaliteit van de aan initiatieven die hieraan bijdragen. Daarbij zijn we kritisch op of het (lint)bebouwing van onze gemeente, bijdraagt aan het landschap en andere waarden. Instrumenten die we met ruimte voor nieuwe initiatieven hiervoor inzetten zijn de intake- en omgevingstafel. (B.1& B.3). die passend zijn in het gebied. Vanaf 1 januari 2023 gaat de Omgevingswet in werking. Vanaf dat moment begeleiden we initiatieven in de fysieke leefomgeving volgens nieuwe wetgeving en nieuwe procedures. Het jaar 2023 staat in het teken van leren. We voeren continu verbeteringen door om onder meer de dienstverlening te verbeteren. (B.3) B.4. Integraal, slagvaardig en We stellen een Omgevingsvisie op. Hiermee laten we zien hoe we denken participatief invulling geven aan de over trends, ontwikkelingen en beleid. (B.2 & B.4). ruimtelijke inrichting van ons gebied. Het eerste gebiedsgerichte Omgevingsplan stellen we vast om daarmee te voldoen aan de eisen die de Omgevingswet stelt aan de gemeente. (B.4).

Toelichting Omgevingswet en Omgevingsvisie (B.2, B.3 en B.4). De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld naar januari 2024. Dit heeft invloed gehad op de projecten van de Omgevingswet. Uw raad is eerder geïnformeerd over de vaststelling van het eerste Omgevingsplan in 2024. Daarnaast zal de vaststelling van de Omgevingsvisie ook in 2024 plaatsvinden, het opstellen van de Omgevingsvisie heeft grotendeels in 2023 plaatsgevonden.

6

Najaarsnota 2023 C. Buitenruimte Wat willen we bereiken Wat doen we ervoor Doel C.1. Een buitenruimte waarin onze Beheren en herinrichten van onze buitenruimte op basis van het geactualiseerd en geharmoniseerd integraal beheerplan Buitenruimte. (C.1) inwoners en bezoekers zich Het integraal beheerplan is geactualiseerd aan de hand van de door de raad comfortabel en veilig voelen. vastgestelde uitgangspunten: We vertalen dit naar een dagelijks het op orde brengen en houden van het basisbeheer; beheer en passende fysieke inrichting o o realiseren van een toegankelijke Buitenruimte (VN-verdrag); die voorziet in ruimte voor: o omvormen van trapveldjes naar beweegparken (Sport-akkoord); o voldoende groen, water en o planten van meer bomen (project aanplant 2021 bomen); speelgelegenheid; o aanleg natuurontwikkelingsgebieden. o vervoersbehoefte per openbaar vervoer, fiets en auto; o ondergrondse infrastructuur; o gebruikers als aantrekkelijk, toegankelijk en zowel fysiek en sociaal als veilig ervaren; o klimaatbestendig en duurzaam is. D. Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken D.1. Een goed bereikbare gemeente met veilige wegen.

Wat gaan we ervoor doen Voorbereiden herinrichten van de Molenstraat in Kinderdijk. (D.1) Medio 2023 wordt het onderzoek naar oplossingen voor de verkeersproblematiek in Groot-Ammers ter besluitvorming aan de raad aangeboden. (D.1) Onderzoeken van een verbeterde aansluiting van Arkel (Vlietskade) op de nieuwe aansluiting van de A27. (D.1) Herinrichten van het openbaar gebied bij de centrum-ontwikkeling Vuilendam, waarbij we de gedachte voor een fietslint langs de Alblas en de Graafstroom in het ontwerp meenemen. (D.1)

7

Doel

Tijd

Tijd

Geld

Geld

Najaarsnota 2023 D.2. Ketenmobiliteit die zich aanpast aan maatschappelijke ontwikkelingen.

In 2023 starten we met het opstellen van een Mobiliteitsplan Molenlanden, waarbij we onder meer inspelen op de veranderende mobiliteitsvraag. Hierbij leggen we ook een verband met de toenemende capaciteitsvraag op de wegen als gevolg van bouwactiviteiten. (wegenstructuurkaart) (D.2) D.3. De bereikbaarheid en mobiliteit Afronden van een haalbaarheidsstudie naar de uitbreiding van het versterken, onder meer door een vervoer over water op de Lek. (D.3) goed systeem van vervoer van personen over water.

Programma 2 – Economie, Energie en Buiten A. Economie Wat willen we bereiken A.1. Ruimte voor innovatie en ondernemen, zowel in onze dienstverlening als in het aanbod van bedrijventerreinen, waarbij ondernemers elkaar weten te vinden.

Wat gaan we ervoor doen Doel Werken aan een passend en toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen. We trekken dit graag breder, het gaat onder andere ook om (potentiële) bedrijfslocaties in de linten. In Molenlanden willen we de visie bedrijventerreinen opstellen, met hierin ook andere bedrijf gerelateerde locaties en thema’s. Deze moet nog worden op- en vastgesteld. Na vaststelling van de visie bedrijventerreinen geven we hier uitvoering aan. Apart van de visie bedrijventerreinen werken we aan de bedrijfsontwikkeling Parallelweg te Schelluinen, een locatie die grenst aan Schelluinen-West. Het streven is om de ruimtelijke procedure hiervoor in 2023 te doorlopen. (A.1.) We dragen bij aan de ontwikkeling en uitvoering van een regionale bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland-Zuid. (A.1.) We zetten in op toekomstbestendige bedrijventerreinen. Hierbij werken we nauw samen met Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid. Ook benutten we en dragen we actief bij aan het Platform Groene Hart werkt. (A.1.)

8

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023

A.2. Goede aansluiting van onderwijs op behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten.

Samen met ondernemers kritisch kijken naar gemeentelijke procedures en processen en opstellen van gezamenlijke verbetervoorstellen (A.1). Een nieuwe stimulans geven aan het contact tussen gemeente en ondernemers en ondernemers onderling via het platform Molenlanden Onderneemt. (A.1.) Uitvoering geven aan de campagne Koop Lokaal. (A.1.) Inzetten op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en ondersteunen initiatieven daartoe. (A.2.)

Toelichting Beleidskader bedrijvigheid: In de afgelopen periode hebben we het concept beleidskader bedrijvigheid ontwikkeld. We koersten op vaststelling in oktober 2023. De begin oktober door Stedin aangekondigde netcongestie raakt echter ook de inhoud van dit beleidskader. Om die reden wordt het beleidskader bedrijvigheid herschreven en uitgebreid met een paragraaf over netcongestie. Vanwege de afgekondigde netcongestie moest de geplande ondernemersavond op 11 oktober worden geannuleerd. Op 4 december wordt een nieuwe ondernemersavond georganiseerd over het beleidskader bedrijvigheid en over de gevolgen van netcongestie voor ondernemers. De planning is dat het aangepaste beleidskader bedrijvigheid in januari 2024 ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Na vaststelling van het beleidskader bedrijvigheid wordt deze uitgewerkt in drie uitvoeringsprogramma’s: een uitvoeringsprogramma netcongestie, een uitvoeringsprogramma midden- en grootbedrijf en een uitvoeringsprogramma kleinbedrijf. B. Agragrische Economie Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen B.1. Een toekomstbestendige, We geven in samenwerking met partijen uitvoering aan het gebiedsplan duurzame, agrarische sector die Veenweideaanpak Alblasserwaard (impulsgelden). (B.1) zich verder kan ontwikkelen naar een duurzamere landbouw.

Met daarbij nieuwe verdienmodellen waarbij verbreding en diversifiëring van de bedrijfsvoering mogelijk is. In samenwerking met agrarische ondernemers, boerenorganisaties en gebiedsplatform werken we, als daar draagvlak voor is, aan een gebiedsplan Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). (B.1)

9

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 We participeren ambtelijk en bestuurlijk in het traject van de Veenweidestrategie Zuid-Holland waarbij verbreding plaatsvindt naar de onderwerpen vanuit het NPLG. (B.1) Voortzetten ambtelijke en bestuurlijke trekkersrol Regionale Maatschappelijke Agenda toekomstbestendige landbouw. (B.1) Uitvoeren van het visiedocument Landbouw in samenwerking met de stakeholders. (B.1) Onderzoeken van de mogelijkheid om in samenwerking met partijen tot de oprichting van een grondbank te komen. (B.1) We ondersteunen de ontwikkeling van een agri- en foodcampus onder de voorwaarde dat dit een innovatie hub wordt waarin overheid, onderwijs, ondernemers samenwerken aan toekomstbestendige veenweiden. Van belang is dat we ons onderscheiden ten opzichte van andere campussen. Daarnaast moet de campus een clubhuis worden van de regio en staan voor het verbinden van netwerken en het bundelen van krachten. (B.1) Voortzetten pilots drukdrainage en onderwaterdrainage. (B.1) Uitwerken van het Beleid Vrijkomende Agrarische bebouwing met het accent op mogelijkheden voor verbreding, waarbij rekening wordt gehouden met landschap en NPLG. (B.1) C. Vrijetijds Economie Wat willen we bereiken C.1. Verhogen van bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector.

Wat gaan we ervoor doen Beter te benutten maken van de fiets-, wandel- en vaarroutenetwerken om inwoners en bezoekers te stimuleren de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken. Daarbij zorgen we ervoor dat de recreatieve routenetwerken beter aansluiten op het aanbod zoals dagrecreatie en horeca. Organiseren van toeristische, recreatieve ondernemersavonden en bedrijfsbezoeken. Van elkaar leren en elkaar inspireren door samen te komen. Hierbij is aandacht voor de volgende onderwerpen: doelgroepen, promotie, duurzaamheid. Wederom openstellen subsidieregeling Recreatie, Toerisme, Cultuur & Landschap (voorheen Lokaal Fonds) om inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te ondersteunen bij nieuwe initiatieven.

10

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 C.2. Toerisme is in balans:

Toerisme & Recreatie zorgen niet voor overlast (bij inwoners of het landschap), maar dragen bij aan maatschappelijke doelen, zoals duurzaamheid, leefbaarheid, mobiliteit, bewegen & gezondheid, educatie en opleidingen.

C.3. Toeristen komen specifiek

voor het ‘verhaal van Molenlanden’. Dit doen we door de beleving van landschap, kernen en iconen te vergroten.

C.4. Door gebiedsmarketing en promotie staat Molenlanden ‘op de kaart’. Hiervoor werken we samen met onder meer de provincie en marketingpartners.

Verzamelen, bijhouden en combineren van toeristisch, recreatieve cijfers. Dit kennisfundament zorgt dat we kunnen sturen op toeristische druk en draagkracht.

Organiseren van toeristische, recreatieve ondernemersavonden en bedrijfsbezoeken. Van elkaar leren en elkaar inspireren door samen te komen. Hierbij is aandacht voor de volgende onderwerpen: doelgroepen, promotie, duurzaamheid. Aanleg van het Smokkelaarspad. Van de veerpont van Schoonhoven naar Nieuwpoort komt een publieksvriendelijke, spannende wandelverbinding. Hiermee stimuleren we een combibezoek aan beide steden met parkeren bij de veerpont. Evaluatie verordening toeristenbelasting. We bekijken of de verordening nog passend is voor onze gemeente en brengen, waar mogelijk, verbeteringen aan. Beter te benutten maken van de fiets-, wandel- en vaarroutenetwerken om inwoners en bezoekers te stimuleren de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken. Daarbij zorgen we ervoor dat de recreatieve routenetwerken beter aansluiten op het aanbod zoals dagrecreatie en horeca. Fijnmaziger maken van het wandelroutenetwerk. Dit betekent meer kleine routes, ommetjes. Daarbij starten we de campagne ‘te gast in de regio’ om gebruikers van wandelpaden te informeren wat wel/niet mag op de paden die vaak over privégronden gaan. Recreatief en toeristisch aanbod onder de aandacht brengen van inwoners en bezoekers. Samenwerkingen met lokale organisaties op het gebied van toeristische, recreatieve gebiedspromotie worden hiervoor verder verstevigd.

Naar aanleiding van Perspectief Nieuwpoort verstevigen we ook daar de promotie door samen te werken.

11

Najaarsnota 2023 Toelichting Aanleg Smokkelaarspad. (C.2) Uit het flora- en faunaonderzoek is gebleken dat er beschermde diersoorten op delen van de beoogde route van het wandelpad aanwezig zijn. De route moet mogelijk aangepast worden, verdiepend onderzoek is hiervoor noodzakelijk waardoor de realisatie van het pad vertraging heeft opgelopen. Het budget dat voor realisatie in 2023 gereserveerd was wordt hierdoor deels naar 2024 doorgeschoven. Evaluatie toeristenbelasting. (C.2) De evaluatie van de verordening toeristenbelasting is grotendeels uitgesteld naar 2024. Dit komt omdat er ambtelijk niet voldoende uren ter ondersteuning van dit traject beschikbaar is. Recreatief en toeristisch aanbod. (C.4) Het verder organiseren en verstevigen van gebiedspromotie om het recreatief en toeristisch aanbod nog beter onder de aandacht van inwoners en bezoekers te brengen heeft vertraging opgelopen. Reden hiervoor is dat bij samenwerkingspartner den Hâneker een bestuurswissel is geweest waardoor gesprekken over de toekomst van het Platform ‘Ontdek de Alblasserwaard’ stagneerden. D. Vrijetijds Economie Kinderdijk Wat willen we bereiken D.1. Het icoon Kinderdijk vertelt een authentiek en aansprekend verhaal.

D.2 De dorpen Kinderdijk en

Alblasserdam ontwikkelen zich in de luwte van de toeristenstroom. D.3. De verkeersveiligheid en leefbaarheid worden vergroot door een optimale grip op alle bezoekersstromen naar het Werelderfgoed over weg en water.

Wat gaan we ervoor doen Inzet van het Werelderfgoed Kinderdijk als motor voor het herstel van de toeristische sector in de Alblasserwaard (onder andere door ondersteunen/verbinden/initiëren bij het realiseren van producten op basis van het Verhaal van Kinderdijk dat we doortrekken naar de polder). Actief bijdragen aan de ontwikkeling van Kinderdijk door te verbinden, te initiëren en zo nodig (aanvullende) kaders te stellen en op de gegeven kaders te controleren. Voorbereiding Inrichten van het entreegebied. Actief bijdragen aan de ontwikkeling van Kinderdijk door te verbinden, te initiëren en zo nodig (aanvullende) kaders te stellen en op de gegeven kaders te controleren.

12

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023

D.4. De bestuursstructuur is slagvaardig en flexibel, op alle niveaus weten belanghebbenden (dus ook bewoners) zich vertegenwoordigt bij de ontwikkeling van Kinderdijk. D.5. De gezonde exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de coronacrisis. E. Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken E.1. Verbetering aansluiting van vraag en aanbod van arbeidskrachten in de regio, waarbij we optimaal gebruik maken van ieders mogelijkheden.

Afronden van de aanleg parkeerplaats voor touringcars en campers westrand Nieuw-Lekkerland. Ondersteunen van het herstel van de SWEK in de vorm van een financieel arrangement.

Werven van externe financiering van middelen voor de uitvoering van projecten in het uitvoeringsprogramma.

Wat gaan we ervoor doen Deelnemen aan het RMT (Regionaal MobiliteitsTeam) AV werkt door (aanvullende crisisdienstverlening door corona).

Doel

Tijd

Geld

Onderzoeken of Molenlanden financieel bij gaat dragen en deel gaat nemen aan i_lab dat in Gorinchem wordt opgezet. Continueren en herijken van de activiteiten op het gebied van Onderwijs. Deelnemen aan de arbeidsmarktregio en de activiteiten die daaronder vallen. Versterken van bestaande initiatieven en structuren zoals de Sity academy en WIJIJ1. Toelichting Het icoon Kinderdijk vertelt een authentiek en aansprekend verhaal. (D.1). Het huidige jaar hadden we actiever kunnen inzetten op het behalen van dit doel. We zijn daarom van mening dat we deze oranje kleuren en niet groen.

1

WIJJIJ is inmiddels opgezegd.

13

Najaarsnota 2023 De dorpen Kinderdijk en Alblasserdam ontwikkelen zich in de luwte van de toeristenstroom. (D.2). Nadere onderzoeken om te komen tot het gewenste resultaat kosten meer tijd dan verwacht. Vaststelling bestemmingsplan entreegebied wordt in het eerste of tweede kwartaal van 2024 verwacht. De gezonde exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de coronacrisis. (D.5.). We lopen een risico bij de planvorming van het entreegebied Kinderdijk bij de verdeling van de kosten. Onduidelijk is nog of iedere ondertekenaar van de Samenwerkings Overeenkomst Kinderdijk SOK garant wil staan voor de aan hen toegedachte kosten. Nadere verdieping van alle kosten van projecten die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma was hiervoor nodig. Deze verdiepingsslag moet eind 2023 leiden tot een gedragen verdeling van de kosten onder alle leden van het Bestuurlijk Platform Kinderdijk. Pas dan kan vaststelling van het ontwerpbestemmingsplan Entreegebied plaatsvinden. Door deze verdiepingsslag ontstaat onzekerheid of het beoogde doel volledig zal kunnen worden behaald (oranje), vertraging in tijd (oranje) en onzekerheid of er voldoende financiële middelen beschikbaar zullen zijn (oranje). Voor het einde van dit jaar zal de raad uitvoeriger worden meegenomen over de huidige stand van zaken met betrekking tot het entreegebied Kinderdijk. F. Energietransitie Wat willen we bereiken F.1.

Een versnelling in de afname van energiegebruik. En een betaalbare en betrouwbare duurzame energievoorziening voor onze inwoners, gelieerd aan de klimaatdoelstellingen. De klimaatdoelstellingen zijn: In 2030 willen we ten opzichte van 2020 minimaal 20% energie besparen in Molenlanden. 35% van het totale energiegebruik komt in dat jaar van nieuwe bronnen. De gemeentelijke organisatie dient in 2030 CO²- en energieneutraal te zijn. In 2050 is de hele gemeente CO²-neutraal en aardgasvrij.

Wat gaan we ervoor doen Opstellen van een eerste CO² reductie document met daarin opgenomen de route naar een CO² neutraal Molenlanden in 2050.

Vaststellen beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie in grootschalige duurzame energieprojecten.

14

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 Aanbieden van een ‘energiebesparingsabonnement’ voor de verduurzaming van woningen. Verkenning van de mogelijkheden voor een energiefonds voor bedrijven. Uitvoeren van projecten die in het uitvoeringsprogramma duurzaamheid en klimaat zijn opgenomen, op basis van de vastgestelde RES 1.0, de Transitievisie warmte, waaronder : o Uitvoering energiebesparingsacties bij bedrijven door Omgevingsdienst. o Bedrijfsbezoeken (energiecontroles, koploper gesprekken, energiescans) o Branche-aanpakken (regionaal Zuid-Holland Zuid met maatwerk regio Alblasserwaard) o Bedrijventerreinenaanpak (lokaal) o Duurzame Bedrijvenroute (regionaal Zuid-Holland Zuid) o Uitvoering van plan van aanpak Zon op Dak o Vaststellen beleid voor kleine windturbines o Samen met inwoners en ondernemers starten met de planvorming/uitvoering voor het aardgasvrij worden in de woonkernen en bedrijventerreinen die in Transitievisie Warmte in de korte termijn zijn ingedeeld, zoals Bleskensgraaf, Giessenburg, (een deel van) Hoornaar en bedrijventerrein Arkel. Faciliteren van lokale initiatieven van inwoners/partners, zonder daarbij de rol van de initiatiefnemer over te nemen. Het verwachte 'duurzaamheids- en CO²-rendement en de mate van bereik onder inwoners' wegen we mee bij ons besluit over het faciliteren van een lokaal initiatief. Verduurzamen bestaande woningvoorraad/gebouwen.

Maatregelen zijn: o Uitvoeren van acties, gericht op energiebesparende maatregelen voor koop- en huurwoningen. o Uitvoering van Plan van aanpak energiearmoede met maatregelen voor inwoners die hun energierekening niet meer kunnen betalen, inclusief het aanbrengen van deze voorzieningen door een klussendienst. o Verstrekken van verduurzamingsleningen en subsidies voor groene daken. o Inwoners blijvend een (gratis en persoonlijk) adviesgesprek aanbieden door een wooncoach over energiebesparing.

15

Najaarsnota 2023 F.2. De gemeente Molenlanden geeft het goede voorbeeld: het vastgoed van de gemeente is in 2030 (nagenoeg) energieneutraal.

Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed. Nieuwe gebouwen worden energieneutraal en de inrichting voeren we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen. Uitreiken van de jaarlijkse duurzaamheidsprijs voor duurzame initiatieven uit de Molenlandse samenleving.

Toelichting Vaststellen beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie in grootschalige duurzame energieprojecten. (F.1) De planning van de uitvoering van deze actie is gewijzigd. Na het vaststellen van de programmabegroting 2022 zijn Rijk, provincie en gemeenten Gorinchem en Molenlanden overeengekomen om in 2023 een verkenning naar alternatieve zoeklocaties voor windenergie uit te voeren. De uitkomsten van deze verkenning wachten we af en daarna bepalen we of en wanneer we het beleid zullen opstellen en laten vaststellen. Energieneutraal maken gemeentelijk vastgoed. (F.2) Omdat de strategische vastgoedvisie, waar verduurzaming een onderdeel van is, nog niet is opgesteld, staan de vakjes op oranje. Duurzaamheidsprijs. (F.2) Dit jaar wordt er geen duurzaamheidsprijs uitgereikt. Eind 2022 heeft er een evaluatie plaatsgevonden met alle partners waarmee we de duurzaamheidsprijs organiseren. Hieruit is gebleken dat het erg veel werk is om de duurzaamheidsprijs te organiseren en om mensen te vinden die een inschrijving willen doen. Daarom is met de partners afgesproken om de frequentie aan te passen naar eens in de twee jaar. In 2024 wordt er een duurzaamheidsprijs uitgereikt. G. Afval en Circulariteit Wat willen we bereiken G.1. Aantal kilo's restafval per inwoner te laten dalen van 230 kilo nu naar 100 kilo in 2025.

Wat gaan we ervoor doen Uitvoering van Strategienota 2021-2025 ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente’. Invoering DIFTAR bij alle huisaansluitingen in de gemeente medio 2024.

G.2. Afvalpreventie om afvalproducten te voorkomen.

Communicatiemiddelen inzetten om bewoners tijdig, correct en volledig te informeren over scheiden van afvalstromen en invoering DIFTAR. Faciliteren en uitrollen initiatieven om afvalpreventie te realiseren.

16

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 Toelichting Uitvoering Strategienota. (G.1) Voor de invoering van DIFTAR zijn er vanuit Waardlanden onvoorziene kosten naar voren gekomen waardoor de implementatie van de Strategienota duurder uitvalt dan in eerste instantie beoogd was. Hier kwamen onder andere personele kosten bij kijken om de capaciteit op te vangen, echter stonden al deze kosten niet benoemd in de Strategienota. De beoogde datum invoering DIFTAR van 1 januari 2023 is niet gehaald, de herziende planning is 1 januari 2024 geworden. Naast de uitgestelde invoeringsdatum zijn de ondergrondse containers en milieupassen in week 36 en 37 afgesloten en verspreid in Molenlanden in plaats van de afgesproken weken 23 en 24. De uitwisseling van het systeem tussen Waardlanden en de gemeente is hiermee ook vertraagd. Hierdoor gaat Waardlanden pas in november een proefronde draaien op het gehele systeem. Welke problemen hieruit ontstaan zijn momenteel niet in te schatten. Na afsluiting van de ondergrondse containers zijn verschillende storingen van de ondergrondse containers wel opgelost. Hoe verder de invoering van DIFTAR in de gemeenten verloopt, hoe meer uitzonderingsposities naar boven komen. Denk hierbij aan medisch afval, verenigingen en milieustraten. Voor al deze onderdelen worden passende oplossingen gezocht en bekeken of er überhaupt een oplossing voor gevonden moet worden.

Hieruit blijkt dat het destijds opgestelde beleid in 2021 over een aantal onderwerpen niet heeft kunnen voorzien wat het allemaal teweegbrengt. Deze onderwerpen komen gaandeweg de afsluiting naar voren en is het gewenst om in een vrij korte tijd een oplossing te hebben. De communicatiecampagne ‘Lekker opgeruimd’ is al even van start en loopt. Weliswaar zijn vele uitingen hiervan op sociale media op aanraden van het communicatiebureau Uitbundig. Als Molenlanden hebben we destijds aangegeven dat vele inwoners deze berichten niet zullen zien omdat lang niet iedereen op sociale media actief is. Hier hebben ze destijds niks mee gedaan. Zo krijgen we als gemeente relatief veel inwoners vragen van onderwerpen die in die campagne beantwoord worden. Wel zijn er generieke uitingen via het Kontakt of in abri’s in de gemeente die het gesprek goed op gang brengen en vragen beantwoorden. Na afsluiting ondergrondse containers zijn handhavers aan de slag gegaan in de gemeenten. Deze mogen inwoners beboeten als er vuilniszakken naast de ondergrondse container staan. Op deze manier hopen we afvaltoerisme tegen te gaan. Dit blijkt effectief te zijn, ook al in Molenlanden. Echter hebben de handhavers een groot werkgebied en kunnen lang niet alle meldingen gelijk opgepakt worden.

Op moment van schrijven wordt Vijfheerenlanden afgesloten en zijn de handhavers alleen in die gemeente bezig, de overige gemeenten hebben dus niemand rondlopen. Dit wekt zorgen op bij de gemeentelijke boa’s.

17

Najaarsnota 2023 Afvalpreventie om afvalproducten te voorkomen. (G.2) Er worden verschillende initiatieven uitgerold tegen afvalpreventie. Zo zijn de milieucoaches tijdens afsluiting ondergrondse containers naar verschillende markten geweest om toelichting te geven op eventuele vragen en komen ze op aanvraag langs bij buurthuizen. Zwerfafvalrapers kunnen kosteloos een zwerfafvalpas aanvragen. Hiermee onderteken ze een document waarin ze onder andere onderschrijven dat ze geen misbruik zullen maken van de zwerfafvalpas en dat Waardlanden hun privé milieupas en de zwerfafvalpas ledigingen steekproefsgewijs naast elkaar mogen leggen als diegene verdacht wordt van fraude. Een mogelijkheid voor medisch afval en luiers wordt bedacht vanuit Waardlanden. Echter zullen deze initiatieven pas 1 januari 2024 in gaan, op moment van invoering. Er is dus geen inzicht hoeveel inwoners hiervan gebruik zullen gaan maken en of de kosten tegenover de baten staan. H. Klimaatadaptie Wat willen we bereiken H.1. Versterking van het aantrekkelijke woon- en leefklimaat door klimaatbewust handelen.

I. Landschap Wat willen we bereiken I.1. Regie houden op de ontwikkeling van ons karakteristieke open veenweidelandschap, met het oog op de komende grote ontwikkelingen als

Wat gaan we ervoor doen Uitvoeren van projecten die behoren tot de eerste fase van de uitvoering van de Lokale Adaptatiestrategie en Regionale Adaptatiestrategie. Molenlanden heeft in 2021 de Lokale Adaptatie Strategie (LAS) vastgesteld. De vastgestelde doelstellingen zijn nog op hoog bestuurlijk niveau en maken we in 2023 concreter. Verstrekken van subsidies voor groendaken, conform de vastgestelde subsidieregeling. In de LAS is veel aandacht voor bewustwording. Intern vergt dit ‘anders kijken’ naar projecten, beheer en onderhoud. Extern ligt de nadruk op het informeren en motiveren van de inwoners van Molenlanden op het gebied van wateroverlast, watertekort (droogte) en hittestress. In de praktijk gaat het vaak om maatregelen om te ‘ontstenen’ (‘tegels eruit’) en te vergroenen (‘plant erin’).

Doel

Tijd

Geld

Wat gaan we ervoor doen Ontwikkelen en uitvoeren van Gebiedsdeal 5.

Doel

Tijd

Geld

18

Najaarsnota 2023 energietransitie, bodemdaling, klimaatadaptatie en circulaire landbouw. Maken van een uitvoeringsprogramma landschap en landbouw (RMA). Participeren in het bestuurlijk platform Groene Hart (novex). Het NPLG is een programma onder de NOVI. Vanuit Landschap worden bouwstenen aangereikt voor de Omgevingsvisie. Instellen van een gebiedscommissie Vijfheerenlanden, Molenlanden, Gorinchem. Dit is een bestuurlijk gremium met als doel de verschillende RMA-opgaves bestuurlijk af te stemmen, denk aan het maken van keuzes, nemen van besluiten etc. Organiseren bestuurlijke en ambtelijke aanhaking noordelijke Drechtsteden.

Programma 3 – Welzijn, Sociaal en Cultuur A. Versterken preventie Wat willen we bereiken A.1. Meer inwoners van 0 tot 100 hebben een gezonde leefstijl. A.1. Meer inwoners bewegen voldoende. A.1. Meer jongeren nemen deel aan het sport- en beweegaanbod. A.1. Borgen van het platform Samen Actief in Molenlanden.

Wat gaan we ervoor doen We stimuleren sporten en bewegen voor iedereen. Het recent vastgestelde accommodatie- en subsidiebeleid helpt daarbij. (A.1) We sturen stevig op de uitvoering van het Sport- en Preventieakkoord Molenlanden waarbij we voor de jeugd verbinding maken met het onderwijs (Lokaal Educatieve Agenda en NPO- gelden. En we zetten verder in op fitheidstesten en gezonde leefstijl trainingen 18+. (A.1) We faciliteren de Gezonde School-aanpak waarbij we ernaar streven dat alle scholen in Molenlanden hieraan meedoen. (A.1) We bouwen verder aan en promoten het platform Samen Actief in Molenlanden. Het groepswerk van het Sociaal Team wordt hierin opgenomen. (A.1) Het plan van aanpak ‘Rookvrije generatie 2040’ verder uitvoeren. (A.1) Preventie over (en handhaven in samenwerking met Programma 4) alcohol en drugs, voor de groep jongeren 18+ en jongvolwassenen (A.1)

19

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 A.2. Kwetsbare kinderen en

jongeren zijn eerder in beeld en geholpen. Als we jongeren eerder helpen, neemt het aantal jongeren dat jeugdhulp vanuit de regionale zorgmarkt nodig heeft af. Dat aantal willen we in de periode tot 2026 terugdringen met 10%. A.2. Alle 0-4-jarigen in Molenlanden krijgen een kansrijke start, dit begint al bij de zwangerschap. A.3. Minder mantelzorgers

voelen zich overbelast. A.4. Minder inwoners hebben te

maken met huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling of met de gevolgen daarvan.

Versterken van het jongerenwerk en welzijnswerk; de bijbehorende extra investeringen lopen tot en met 2023. (A.2)

We zetten in op initiatieven voor jonge kinderen in de leeftijd – 9 maanden tot vier jaar die die bijdragen aan gezond en veilig opgroeien, door ‘Kansrijke Start’, ‘Voor- en Pré-zorg’ en Prenataal huisbezoek. (A.2) Uitvoeren van het derde en tevens laatste jaar van het project ‘Onze kinderen nabij’ (ontwikkellijnen 1 en 2). (A.2) Door ontwikkelen van het Steunpunt Mantelzorg en extra aandacht voor respijtzorg en werkende en jonge mantelzorgers. (A.3) Realiseren van een Odensehuis in Molenlanden. (A.3) We blijven inzetten op het verminderen van huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. We werken hiervoor met een lokaal actieteam ‘Veilig opgroeien is teamwerk’. En in regionaal verband aan het laatste jaar van het programma ‘Geweld Hoort Nergens Thuis’. Intensiveren van de samenwerking en advisering op het gebied van Zorg en Veiligheid (Sociaal Domein en Openbare Orde en Veiligheid). Zowel lokaal als regionaal. (A.4)

Toelichting We stimuleren sporten en bewegen voor iedereen. (A.1) De kant van het beleid is nu vastgelegd: het accommodatie- en subsidiebeleid. Het beleid- en uitvoeringsplan Sport is op dit moment in afronding en staat gepland als raadsbehandeling voor 12 december 2023. Dit geeft onder meer inzicht in de vraag waar we gaan investeren. Dit plan heeft aanzienlijke vertraging opgelopen, daarom de oranje kleur. De uitvoering/uitrol start dan vanaf 2024, dat hadden we graag eerder gedaan daarom ook de oranjekleur (het is nog niet in werking).

20

Najaarsnota 2023 B. Verbeteren zelfredzaamheid Wat willen we bereiken B.1. We dringen laaggeletterdheid terug waardoor meer inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden. B.1. We verbeteren de leefbaarheid door een goede spreiding van bibliotheekwerk met een gedifferentieerd aanbod door samenwerking en verbinding met de inwoners en partners. B.1. Terugdringen van taal- en leesachterstanden bij de jeugd door het stimuleren van een positief leesklimaat en leesbevordering. B.2. Minder inwoners beleven armoede en financiële stress.

B.3. Inwoners kunnen langer

zelfstandig wonen.

Wat gaan we ervoor doen Door bibliotheek Aanzet worden diverse cursussen maar ook Taalcafés en Taalhuizen georganiseerd. In de Taalcafés kan de taal worden geoefend. Taalhuizen verwijzen mensen naar informele en formele opleidingen. (B.1.) Aanschaffen en exploiteren van een wisselcollectie boeken in de vrijwilligersbibliotheek in Arkel. (B.1.)

Bevorderen van taalvaardigheid door uitrol van het Lokaal actieprogramma aanpak laaggeletterdheid en bibliotheekwerk 0-100. (B.1)

Verhogen van de inkomensgrens voor minimavoorzieningen van 120% naar 130% van het bijstandsniveau en indexering bedragen minimavoorzieningen. (B.2) We ondersteunen Voedselbanken, Schuldhulpmaatje, Stichting Leergeld en andere lokale partners. Zij verwachten een extra beroep op hun inzet vanwege toenemende armoede en opvang Oekraïners. (B.2) Uitwerking en uitvoering notitie extra maatregelen armoedebestrijding samen met lokale partners. (B.2) Onderzoeken noodzakelijke woonvoorzieningen voor doelgroep Beschermd Wonen en dak- en thuislozen en het realiseren ervan. Dat doen we via het lokale project ‘Huisvesting Kwetsbare Groepen’. (B.3) Gecontracteerde Wmo-zorgaanbieders actief en structureel betrekken bij de transformatie, innovatie en signalering binnen het sociaal domein. (B.3, B.4) Bij inkoop en contractering voor de Wmo inzetten op gekwalificeerde ondersteuning. Monitoring en borging vindt plaats via contractbeheer. (B.3, B.4)

21

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023

B.4. Hulp en ondersteuning vanuit

de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning is effectiever en heeft een duurzamer effect.

Versterken van de doelmatigheid en de rechtmatigheid van de Wmoondersteuning via inkoopprocedures, indicatiestelling en facturering. (B.3, B4) Uitvoeren van het derde en tevens laatste jaar van het project ‘Onze kinderen nabij’ (ontwikkellijnen 3 tot en met 8) (B.4)

Gecontracteerde Wmo-zorgaanbieders actief en structureel betrekken bij de transformatie, innovatie en signalering binnen het sociaal domein. (B.3, B.4) Bij inkoop en contractering voor de Wmo inzetten op gekwalificeerde ondersteuning. Monitoring en borging vindt plaats via contractbeheer. (B.3, B.4) Versterken van de doelmatigheid en de rechtmatigheid van de Wmoondersteuning via inkoopprocedures, indicatiestelling en facturering. (B.3, B4) Toelichting Wisselcollectie boeken in de vrijwilligersbibliotheek in Arkel. (B.1.) We zijn al langer bezig om de bibliotheek in Arkel te vergroten door de Dorpskamer/bibliotheek met het naastgelegen schoollokaal voor de Bibliotheek op School samen te voegen. Na enige stagnering zijn we inmiddels op het punt aangekomen dat de bouwvergunning is verleend voor het wegbreken van de tussenwand en het maken van een eigen entree. De aannemer is besteld en zal in de kerstvakantie de grote sloopwerkzaamheden verrichten. Zodra de werkzaamheden klaar zijn kan de wisselcollectie van Bibliotheek Aanzet worden aangeschaft en neer gezet. Qua financiën is nog niet bekend of we uitkomen met het beschikbare budget. De grote posten (aannemer, bouwvergunning) kunnen worden betaald maar er zitten nog wat ingrepen (aanpassen alarmering, verwarming) waarvan de kosten nog niet bekend zijn.

Vanuit de SPUK-uitkering 2023 “versterking sociale basis” wordt nu rekening gehouden met een extra budget van € 10.000, bovenop de € 27.200 (SPUK 2022, versterking sociale basis) die al beschikbaar was. Naar verwachting kunnen eind januari 2024 de deuren open van de vergrote en verbouwde bibliotheek in Arkel. De uitvoering van de Notitie. (B.2) extra maatregelen bestrijding armoede is niet in volle omvang opgepakt doordat de invulling van de betreffende vacature pas medio dit jaar is gerealiseerd.

22

Najaarsnota 2023 Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen. (B.3.) We hebben verschillende locaties onderzocht voor woonvoorzieningen voor de doelgroep Beschermd wonen. Tot op heden is er nog geen geschikte locatie gevonden. Housing First wordt ingezet voor dak- en thuislozen. We blijven onderzoek verrichten naar geschikte locaties en initiatiefnemers benaderen m.b.t. Beschermd wonen. C. Verbeteren meedoen Wat willen we bereiken C.1. Minder inwoners ervaren eenzaamheid. C.2. Meer inwoners werken naar vermogen en nemen deel aan activiteiten.

C.3. Onze samenleving is inclusiever.

C.4. Cultuur is van iedereen en voor iedereen. En cultuur zorgt voor meer betrokkenheid tussen inwoners en bij onze dorpen

Wat gaan we ervoor doen Uitvoeren van het actieplan eenzaamheid. (C.1) Voortzetten lokaal participatieproject ‘Jij bent in beeld’. (C.2) Verbreding en versterking lokale participatiemogelijkheden door ondersteunen en verbinden van maatschappelijke initiatieven (bijvoorbeeld sociale moestuin) en lokale partners zoals Avres, bedrijven en middenstander en welzijnsvoorzieningen. (C.2) Realisatie uitvoeringsplan Ambitiedocument Avres onder meer via Ambitiefonds. Met als focus: meer dienstverlening en ondersteuning dichtbij de inwoners en de lokale netwerken. Voortzetten wachtlijstbanen Nieuw Beschut. (C.2) Uitvoeren nazorg van ex-gedetineerden door het Veiligheidshuis. (C.3) Uitvoeren Inclusieagenda VN-verdrag handicap. (C.3) Bestaand beleid (motie Respect in Molenlanden LHBTI) voortzetten en verbreden naar meer exclusiviteit, waarin ook aandacht is voor diversiteit en ook diversiteit in leeftijd (ouderen). Omdat de samenleving steeds diverser wordt en meer inwoners met verschillende culturele achtergronden (vluchtelingen) in Molenlanden wonen. We betrekken partners en ondersteunen initiatieven die bijdragen aan brede inclusie. (C.3) We stellen samen met onze inwoners, partners en stakeholders een cultuurvisie op met als doel een uitvoeringsagenda te ontwikkelen.

De visie is gebaseerd op de pijlers erfgoed (monumenten, immaterieel), kunsten, musea, cultuureducatie en -participatie, archeologie en bibliotheken. We zetten cultuurtoerisme in om de pijlers in stand te houden (C.4)

23

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 Toelichting Realisatie uitvoeringsplan Ambitiedocument Avres. (C.2.) Avres heeft recent de eerste projectaanvragen van het Ambitiefonds in behandeling genomen. Met Avres vinden gesprekken plaats om lokale participatie-initiatieven zoals Jij bent in Beeld en De Gezel te versterken en verbreden met inbreng en inzet van Avres. D. Doorontwikkelen stads- en dorpsgericht werken Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen D.1. We werken dorps- en Verder uitrollen van een online buurtplatform om mensen beter te bereiken stadsgericht waardoor we de en betrokkenheid te creëren. (D.1) betrokkenheid, inzet en autonomie van onze samenleving versterken. Ontwikkelen van een doorgaande leerlijn voor medewerkers door advies en consultatie op maat. (D.1) D.2. Medewerkers kennen de ondernemers en inwoners, de Molenlandse samenleving en zijn hierbij betrokken.

Doel

Tijd

Geld

Doel

Tijd

Geld

Overleggen vaker in de kernen te plannen, waardoor onze zichtbaarheid toeneemt. (D.2) Meten hoe de gemeente scoort op het gebied van de inwoner betrekken en het inspelen op de behoefte van de inwoner. (D.2) Onze partners helpen om bij gemeentelijke projecten op de Molenlandse manier te communiceren. (D.2)

Programma 4 – Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening A. Bestuur Wat willen we bereiken A.1. Een leidende rol in de regio innemen.

Wat gaan we ervoor doen Innemen van een initiërende en leidende rol bij voor Molenlanden belangrijke gemeente overstijgende opgaven, zoals agrarische economie, landschap en bereikbaarheid. (A.1)

24

Najaarsnota 2023 A.2. Het Molenlandse geluid sterker door laten klinken richting provincie, waterschap, het rijk en in Brussel. Daarmee willen we kansen pakken of beperkingen wegnemen.

A.3. Een sterke rol innemen binnen de gemeenschappelijke regelingen. Ook gericht op het, tot een minimum, beperken van (financiële) risico’s. A.4. Kansen benutten op inhoudelijke thema’s door eigen middelen in te zetten als hefboom voor bekostiging. A.5. Goede afstemming van bestuurlijke ambities met ambities, activiteiten, wensen en energie van onze dorpen en stad.

A.6. Vergroten van betrokkenheid bij en draagvlak voor de lokale politiek en politieke processen.

Invullen van bestuurlijk trekkerschap Regionaal Maatschappelijke Agenda (RMA) en participeren in en uitvoering geven aan het Uitvoeringsprogramma RMA 2023. (A.2)

Regionale afstemming en inzet voor het versterken van onze lobbykracht. (A.2) Deelname aan LEADER (Europees subsidieprogramma voor plattelandsontwikkelingen) 2023-2027. (A.2) We geven verder uitvoering aan de acties zoals opgenomen in de in 2021 vastgestelde Nota Verbonden Partijen. Onder meer het verder ontwikkelen van het werken met de Verbonden Partijen Commissie (zie de Paragraaf Verbonden Partijen). (A.3) Verkenning naar Regiodeal.

We maken een laatste actualisatie van het Samenlevingsprogramma. In het vervolg daarop maken we gebruik van de ervaringen en lessen uit het Samenlevingsprogramma. Het programma dat als instrument is gebruikt om de verbinding met inwoners, ondernemers, verenigingen, kerken en andere samenwerkingspartners te versterken. Daarbij zetten we in op het meer thematisch betrekken van verschillende doelgroepen. (A.5) We verrijken de Toekomstvisie 2030. Het gaat daarbij om specifieke thema’s en onderwerpen, waarop we in gesprek met raad, samenleving en partners gaan verdiepen. We trekken bij deze participatie zoveel mogelijk gelijk op met het opstellen van de Omgevingsvisie. (A.5) Intensivering van de raadscommunicatie, waarmee we het werk van en de raadsleden voor de inwoners bekender willen maken. (A.6)

25

Najaarsnota 2023 A.7. De inhoud van de bestuurlijke voorstellen is van hoge kwaliteit en rijp voor besluitvorming. A.8. Een goede verbinding tussen de raad en de gemeenschap. A.9. Een krachtige en rolvaste raad met een transparant en democratisch besluitvormingsproces.

B. Openbare orde en Veiligheid Wat willen we bereiken B.1. Een veilige gemeente blijven. En ervoor zorgen dat inwoners dat ook zo ervaren.

Bij de voorstellen van college aan raad letten we expliciet op de kader stellende rol van de raad. Dat doen we op zo’n manier dat de raad deze rol, én de controlerende en volks vertegenwoordigende rol, goed kan invullen. (A.7) Uitvoering van het nog vast te stellen raads- en griffieplan 2023-2024. (A.8) Voortzetten van het collectief leertraject met diverse bijeenkomsten en opleidingen. Waarbij we samen met college en ambtelijke organisatie de goede samenwerking willen behouden en waar mogelijk verder verbeteren. (A.9) Bewustwording vergroten voor een weerbaar bestuur, onder andere met de implementatie van een agressieprotocol en aandacht voor integriteitskwesties. (A.9)

Wat gaan we ervoor doen Doel Tijd Geld Uitvoeren van het Veiligheidsplan. (B.1) In 2023 zetten we in op de prioriteiten uit het Veiligheidsplan en die in het uitvoeringsprogramma voor dat jaar of doorlopend zijn benoemd. Het betreft dan onder andere: o een stijging van het aantal inbraken voorkomen, door het inbrekers lastiger te maken. We pakken heling aan door meer controles bij opkopers, en we passen de last onder dwangsom inbrekers vaker toe. o Een doorlopende inzet op de aanpak van ondermijning, zowel preventief als handhaving. Zoals het formaliseren van beleid om coffeeshops in Molenlanden niet toe te staan. o Het versterken van de samenwerking tussen Zorg & Veiligheid. o Versterken van de samenwerking tussen Zorg & Veiligheid. Samenwerking tussen de interne en externe partners binnen Zorg & Veiligheid wordt steeds belangrijker. Het gaat dan bijvoorbeeld om personen met complexe problemen. Bijvoorbeeld als gevolg van psychische of financiële problemen waarbij meer risico is op huiselijk geweld of woonoverlast. In 2023 zetten we verder in op duidelijke afspraken en kaders. Zodat partijen weten wie welke actie kan ondernemen. Vroeg signalering is

26

Najaarsnota 2023 daarbij belangrijk. Als het nodig is zetten we dwang in via de Wet Verplichte GGZ. Extra handhaven door boa's (B.1)

o Toelichting Extra handhaven door boa's (B.1) De overeenkomst met Papendrecht loopt formeel tot en met 2026 maar Papendrecht heeft ons verzocht eerder te stoppen, vanwege capaciteitsproblemen. Wij zijn op dit moment met diverse gemeenten en bureaus in gesprek, doordat echter veel gemeenten en organisaties met krapte op het gebied van boa-inzet kampen verloopt dit minder snel dan verwacht. De veranderde wijze van inzet van boa’s zal niet dit jaar al geïmplementeerd worden. Dit is echter ook niet vereist en niet problematisch, want het contract met Papendrecht loopt gewoon nog, en de boa’s kunnen regulier worden ingezet. Naar verwachting wordt volgend jaar de nieuwe werkwijze wel geïmplementeerd. C. Dienstverlening Wat willen we bereiken C.1. Gemak voor onze inwoners met goede (telefonische) bereikbaarheid, snelle en kwalitatief goede (digitale) dienstverlening. We schrijven zoveel mogelijk in Klare Taal en we geven proactief relevante informatie en duidelijkheid over reactie- en afhandeltermijnen bij onze producten en diensten te beginnen met meldingen openbare ruimte.

Wat gaan we ervoor doen Concentratie van dienstverlening voor minder producten en diensten die inwoners minder vaak nodig hebben. Zoals het aanvragen en afhalen reisdocumenten en rijbewijzen op één servicepunt. We zorgen daarbij voor ruime openingstijden en meerdere avondopenstellingen. (A.1.)

Inwoners kunnen reisdocumenten en rijbewijzen gratis thuis of op het werk laten bezorgen. (A.1). We monitoren onze (telefonische) bereikbaarheid. (C.1) We verbeteren de informatievoorziening in ICT-systemen waarbij we ons richten op kortere reactie- en afhandeltermijnen. (C.1) We onderzoeken de mogelijkheden van doorontwikkeling/verbetering van onze digitale dienstverlening en kijken daarbij ook naar nieuwe wetgeving. (C.1.)

27

Doel

Tijd

Geld

Najaarsnota 2023 Onze medewerkers zijn en blijven getraind in het schrijven van brieven, emails en andere teksten in Klare Taal. (C.1.) We toetsen bij inwoners of we voldoende begrijpelijk schrijven. We doen dat in samenwerking met (de taalpunten van) de bibliotheken in onze gemeente. (C.1.) We leveren maatwerk voor inwoners die niet fysiek in staat zijn om het servicepunt te bezoeken. (C.1.) We houden inwoners, ook tijdens lopende processen en procedures, op de hoogte van de voortgang. En we geven actief terugkoppeling over afspraken of oplossingen. We beginnen hiermee bij Meldingen openbare ruimte. (C.1.) C.2. Maatwerk in begeleiding van inwoners voor wie digitale dienstverlening toegankelijk is.

C.3. Continue verbetering van de kwaliteit van dienstverlening door te luisteren naar inwoners en andere relevante (interne) partijen.

We bieden begeleiding aan bij inwoners die niet overweg kunnen met digitale middelen. We gaan hiervoor samenwerken met de Informatiepunten digitale overheid bij de bibliotheken in onze gemeente. (C.2) Betrekken van inwoners en andere relevante (interne) partijen bij de verbetering van onze dienstverlening. Dat doen we op verschillende manieren (zoals in gesprekken en met vragenlijsten) en bij verschillende partijen. (C.2) We zoeken onze inwoners daar op waar dit passend en gewenst is. Voor overleg en bijvoorbeeld om de situatie ter plekke te bekijken. Dat past bij de Molenlandse manier van werken. De gemeente sluit aan op initiatief van de inwoner. En omgekeerd nemen wij ook het initiatief om de inwoner op te zoeken. (C.3)

28

Najaarsnota 2023

1.5. Ontwikkelingen Bedrijfsvoering Wet open overheid (Woo) Inmiddels is duidelijk dat we documenten die vallen onder de actieve informatieplicht moeten plaatsen op de gemeentelijke website. De link waar de informatie te vinden is moet vervolgens geplaatst worden in de landelijk Woo-verwijsindex. Voor deze landelijke verwijsindex wordt een zoekmachine ontwikkeld. Dit stelt eisen aan de wijze van publicatie. Ook worden landelijk diverse informatiecategorieën verder uitgewerkt, daarvan zijn de eerste concepten beschikbaar. Hieruit wordt meer duidelijk wat we actief moeten publiceren. We volgen deze ontwikkelingen om in 2024 verder aan de slag te kunnen gaan met de implementatie van de actieve publicatieplicht. Digitaal informatieplatform dashboards MOR en BBR De eigen gemeentelijke data is op dit moment niet toereikend genoeg om met de dashboards voor de MOR en BBR aan de slag te gaan. In plaats hiervan is een pilotproject voor het monitoren van ruimtelijke ontwikkelingen op kwetsbare rioolstrengen in het buitengebied en een pilotproject voor het actief monitoren van mogelijke ondermijningsactiviteiten meer kansrijk. Dit pilotproject is inmiddels gestart en hiermee doen we waardevolle ervaringen op. Informatiebeveiliging/Zero Trust fase II De afronding van fase I heeft extra vertraging opgelopen door het opstellen en vaststellen van een nieuw werkplekbeleid.

De landelijke aanbesteding heeft ook vertraging opgelopen waardoor de uitbesteding van de 24/7 monitordienst nog niet gerealiseerd is. Dit betekent dat de uitbesteding en borging van een 24/7 monitoring- en responsedienst in 2024 wordt afgerond. De implementatie van fase II is tijdelijk aangehouden om te kunnen anticiperen op de effecten van NIS2 voor o.a. Nederlandse gemeenten. Deze voor alle lidstaten verplichten Europese Informatiebeveiligingsrichtlijn moet per 24 oktober 2024 ingevoerd zijn. De centrale overheid werkt op dit moment aan de "vertaling” in aanvullende maatregelen en acties voor onder meer de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Fase II zal dan ook in die synergie in 2024 worden uitgevoerd. De vrijgevallen capaciteit, als gevolg van bovengenoemde vertragingen, is gebruikt om onderstaande actiepunten in de Informatiebeveiliging anders te prioriteren in de uitvoering. • Er is opdracht gegeven verbeterde en toekomst vaste oplossing t.a.v. de netwerkinfrastructuur. De nieuwe innovatieve gevirtualiseerde netwerkinfrastructuur biedt een volledige geïntegreerde architectuur voor alle locaties, met veel flexibiliteit en een hoger beveiligingsniveau op basis van Zero Trust configuraties.

• Naast de verplichting tot extra beveiligd mailen conform de NTA7516 NEN-norm voor het Zorgdomein en de Juridische Rechtspraak heeft de gemeente deze ontwikkeling ook versneld opgepakt voor alle medewerkers en de gemeentelijke e-mail. Hiermee anticipeert de gemeente op aankomende striktere regelgeving en worden de (privacy) gevoelige gegevens van onze inwoners en ondernemers nog beter beveiligd.

29

Najaarsnota 2023 •

•

•

Er wordt in het laatste kwartaal van 2023 een separate penetratietest uitgevoerd op mogelijk ongewenste toegang tot de gemeentelijke informatievoorziening. Dergelijke testen zullen in vervolg in structureel beoogde oplossing voor regulier structureel testen van de gemeentelijke informatievoorziening. Dit in samenhang met de aanbesteding Monitoring & Response. De onafhankelijk verplichte audits van de informatiebeveiliging gaan wijzigen. Tot dusver is altijd voornamelijk getoetst op het bestaan van beleid en maatregelen, deels door auditoren deels middels een zelfevaluatie. Dat geldt ook nog voor aankomende audit over verantwoordingsjaar 2023. Vanaf verantwoordingsjaar 2024 wordt dit verzwaard middels verplichte toetsing van de werking en aantoonbaarheid van de werking over een periode van minimaal 3 maanden. De gemeente heeft ervoor gekozen om voor verantwoordingsjaar 2023 hierop vooruitlopend ook te toetsen op werking en daarmee reeds nu eventuele verbeterpunten inzichtelijk te maken. De cyberdreiging, ook voor gemeenten, neem exponentieel toe en vormt een substantieel risico en bedreiging voor bedrijfsvoering en dienstverlening. De vraag is niet langer “of” je getroffen wordt door een aanzienlijk cyberincident maar “wanneer” je getroffen wordt.