Concept Bijlage 1 Zomernota 2025

oq

Zomernota 2025

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................................ 2 1.

Programmaverantwoording .............................................................................................................................................................................................................. 3 Programma 1 – Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid ................................................................................................................. 4 Programma 2 – Economie, Energie en Buiten ............................................................................................................................................. 14 Programma 3 – Welzijn, Sociaal en Cultuur ............................................................................................................................................... 27 Programma 4 – Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening .............................................................................................................................. 34

2.

De financiële verantwoording........................................................................................................................................................................................................ 41 2.1 De exploitatie ...................................................................................................................................................................................... 41 2.2 Investeringen ...................................................................................................................................................................................... 55 2.3 Voortgangsrapportage Projecten ......................................................................................................................................................... 57 2.4 Reserves en voorzieningen ................................................................................................................................................................... 62

1

Zomernota 2025

Inleiding In deze Zomernota rapporteren we over beleidsmatige en financiële ontwikkelingen over de eerste maanden van 2025 met een doorkijk naar het einde van dit jaar. Dit is de eerste tussentijdse rapportage van de gemeente Molenlanden over het jaar 2025. Waarom deze nota? Tweemaal per jaar biedt het college de gemeenteraad een rapportage aan. Eén hiervan is de Zomernota, waarin het gaat over de beleidsmatige en financiële tussenstand per 1 juni. Deze nota bestaat uit twee delen. De beleidsmatige toelichting (deel 1) geeft inzicht in de voortgang op de verschillende inspanningen binnen de programma’s. In deel 2 wordt een financiële tussenstand gegeven van het lopende begrotingsjaar. De geconstateerde over- en onderschrijdingen (> € 25.000) van de exploitatie- en investeringsbudgetten worden aangegeven, toegelicht en verwerkt in een begrotingswijziging. Wat kunt u verwachten? Deze Zomernota is gebaseerd op de Programmabegroting 2025. Deze bestaat uit vier programma’s waarbij de indeling van de programma’s en de financiële middelen één op één gekoppeld zijn. Wij rapporteren in deel 1 beleidsinhoudelijk en in deel 2 financieel over de vier programma’s. Wat zijn de kaders? Het kader voor de Zomernota is artikel 5 van de Financiële verordening gemeente Molenlanden.

Daarin is geregeld dat het college de raad met twee tussentijdse rapportages over de realisatie van de lopende begroting informeert: • de Zomernota: over de stand per 1 juni; • de Najaarsnota: over de stand per 1 oktober. Hierdoor wordt duidelijk of de uitvoering van de begroting op koers ligt en of er aanleiding is om zo nodig bij te sturen. U stelt de Zomernota vast inclusief de hieruit voortvloeiende begrotingswijziging. Voortgangsrapportage projecten Als onderdeel van de doorontwikkeling Projectmatig Werken is afgesproken dat we in de Zomer- en Najaarsnota rapporteren over de uitvoering van de grote projecten. We rapporteren op hoofdlijnen over de projectbeheersingsaspecten geld, tijd, organisatie, informatie, kwaliteit, draagvlak en risico’s.

2

Zomernota 2025

Programmaverantwoording De programma’s in de gemeentebegroting 2025 zijn de volgende: 1. Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid; 2. Economie, Energie en Buiten; 3. Welzijn, Sociaal en Cultuur; 4. Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening. Per programma is er een zogeheten ‘Verkeerslicht rapportage’ opgenomen om de voortgang per programma onderdeel weer te geven. Daarbij wordt vanuit drie invalshoeken naar de verschillende beleidsvoornemens gekeken: • wordt het doel dit jaar gehaald zoals dat is beschreven in de begroting (doel); • wordt het doel ook dit jaar behaald of is dat niet meer haalbaar (tijd); • wordt het beleidsvoornemen gerealiseerd met de in de begroting gevoteerde middelen (geld); Voor de verschillende invalshoeken hebben de kleuren de volgende betekenis. Doel Het resultaat wordt behaald Het resultaat wordt deels behaald Het resultaat wordt niet behaald Tijd De uitvoering loopt volgens planning De uitvoering verloopt niet geheel volgens planning De uitvoering blijft achter op de planning Geld De uitvoering van het resultaat wordt gerealiseerd binnen het vastgestelde budget De uitvoering van het resultaat wordt naar alle waarschijnlijkheid niet binnen het beschikbare budget uitgevoerd. Er dreigt een budget over- of onderschrijding De uitvoering van het resultaat zal niet lukken binnen het beschikbaar gestelde budget of het budget is overschreden

3

Zomernota 2025

Programma 1 – Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid A. Wonen Wat willen we bereiken • A.1. Voorzien in de actuele (lokale) woonbehoefte.

Wat gaan we ervoor doen Doel • Versnellen van de woningbouw door: (A.1) o de Regionale realisatieagenda (RRA) ook bekend als de Woondeal, met daarin onder andere afspraken over de kwantitatieve en kwalitatieve Toelichting: Om beter aan te sluiten doelstellingen voor de woningbouw; op de vraag ligt het accent op o het programma Versnelling Woningbouw uit te voeren, zoals onder andere betaalbare woningen voor (lokale) de bouw van betaalbare woningen. starters en jonge doorstromers en kleinere woningen voor oudere Toelichting: We bouwen in de periode tot 2030 1.460 woningen om de huishoudens. Daarbij houden we woningvoorraad op peil te brengen. We streven naar 200 nieuwe woningen per rekening met de kwaliteiten van ons jaar. We zetten vooral in op de bestaande, grote en kansrijke plannen binnen het gebied. programma Versnelling Woningbouw en sluiten we aan op landelijke, provinciale en regionale initiatieven. • Het volkshuisvestingsprogramma opstellen dat in plaats komt van de woonvisie. (A.1) Toelichting: Het Volkshuisvestingsprogramma wordt op basis van de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrvh) een verplicht programma onder de Omgevingswet. Dit programma is breder dan enkel en alleen een woonvisie. De huidige Woonvisie Molenlanden loopt tot en met 2024. Om aan te sluiten op de actuele woonbehoefte is in 2024 een Woningbehoefteonderzoek Molenlanden uitgevoerd.

We actualiseren in 2025 de Woonvisie/Volkshuisvestelijkprogramma Molenlanden met de onderzoeksresultaten. • Huisvestingsverordening opstellen. (A.1)

4

Tijd

Geld

Zomernota 2025 Toelichting: De Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrvh) verplicht een huisvestingsverordening. We bereiden de verordening voor in regionaal verband. Vooral voor de urgentieregeling (voorrangsregeling). • Asielzoekers opvangen. (A.1) Toelichting: Formeel gezien is geldende Spreidingswet nog steeds van kracht. In september komt een raadsvoorstel criteria locatiekeuze waarin we na een participatieproces de kaders scherp hebben voor de invulling van de asielopgave. • Uitvoeringsprogramma's opstellen met de netwerkpartners om de Woonzorgvisie uit te voeren. (A.1) Toelichting: We stellen een Programma Wonen met Aandacht op. De uitvoeringsprogramma’s van de Woonzorgvisie zijn hier een onderdeel van. Dit is een co-creatie van het ruimtelijke en sociale domein. • Meerjarige afspraken over het woonbeleid uitvoeren en monitoren in samenwerking met woningcorporaties en huurdersorganisaties. (A.1) Toelichting: De nieuwe meerjarige prestatieafspraken lopen van 2025-2027. Jaarlijks maken we met onze partners een uitwerking, waarin we de afspraken voor dat jaar concretiseren. De afspraken gaan bijvoorbeeld over het betaalbaar en beschikbaar houden van woningen in de sociale huursector, verduurzaming, bijzondere doelgroepen en leefbaarheid. • Uitvoering geven aan de Beleidsnotitie huisvesting (groepen) arbeidsmigranten Molenlanden november 2022.

(A.1) Toelichting: Dit beleid maakt het mogelijk om locaties te onderzoeken op bedrijventerreinen. Voor deze locaties voeren we meerdere gesprekken met eigenaren. Zij zijn hun plannen aan het voorbereiden. • Uitvoering geven aan het Woonwagenbeleid 2025 (beoogde vaststelling door de gemeenteraad in de september 2024). (A.1)

5

Zomernota 2025 Toelichting: Hierin staat beschreven hoe we met de woningcorporaties omgaan met toekomstige aanvragen voor woonwagenbewoning en hoe we omgaan met de huidige locatie in Arkel. Toelichting Versnellen van de woningbouw door: (A.1) In het Coalitieakkoord 2022-2026 is een aanscherping opgenomen voor de kwantitatieve opgaven voor de woningbouw; namelijk de realisatie van 800 woningen in deze collegeperiode. Kortom 200 woningen per jaar. In 2024 is deze doelstelling niet behaald (toevoeging van 86 woningen). Het is te verwachten dat deze trend zich voortzet in 2025. Verschillende factoren vertragen realisatie zoals lange bezwaarprocedures, strenge overheidsnormen, milieuwetgeving, stikstofnormen en capaciteitsgebrek bij zowel gemeenten als bouwbedrijven. Het volkshuisvestingsprogramma opstellen dat in plaats komt van de woonvisie. (A.1) De factor “Geld” staat rood aangemerkt, omdat het huidige budget niet voldoende is voor de uitvoering. Het geraamde budget is in 2024 deels gebruikt om het Woningbehoefteonderzoek te laten uitvoeren. Dit is de eerste stap voor het volkshuisvestingsprogramma. Het resterend budget is onvoldoende voor het opstellen van het volkshuisvestingsprogamma. Daarom ramen we extra budget bij. Huisvestingsverordening opstellen. (A.1) De huisvestingsverordening is een instrument dat zijn basis vindt in het volkshuisvestingsprogramma.

Bij het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma onderbouwen we hoe de verordening inzetten. Een van welke mogelijkheden de gemeente gebruik maakt. Zoals hierboven beschreven ramen we extra geld bij voor het volkshuisvestingsprogramma. Uitvoeringsprogramma's opstellen met de netwerkpartners om de Woonzorgvisie uit te voeren. (A.1) Het uitvoeringsprogramma van de Woonzorgvisie gaat deel uitmaken van het Volkshuisvestingsprogramma. Asielzoekers opvangen. (A.1) Zie de toelichting bij onderdeel F. Opvang vluchtelingen.

6

Zomernota 2025

B. Leefomgeving en Ruimtelijke Ordening Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen B.1. Verdere werken aan inrichting • Het werken met de Omgevingswet voor- en met de organisatie en verder en organisatie van de inrichten en invoeren van de omgevingsvisie, opstellen van het Omgevingswet. Waarbij oog is voor omgevingsplan, gebieds- en themagerichte uitwerkingen van het aanpak, werkwijze, proces en omgevingsplan en het opstellen van (uitvoerings)programma's (B.1) procedure en het begeleiden van inwoners bij aanvragen en zorgen voor snellere en logischere afhandeling van initiatieven. •

De Omgevingsvisie, een van onze belangrijke pijlers van beleid, verder verrijken met bestaande beleidsvisies. En dit daarna uitwerken in thema’s met uitwerkingen per gebied. (B.1, B.3)

Toelichting Omgevingsvisie: Het gaat hierbij over de vervolgaanpak om te komen tot gebieds- en themagerichte uitwerking en verrijking van de omgevingsvisie. Dit is een apart traject naast het werken met de omgevingsvisie (en andere visiestukken) wat wordt uitgewerkt in het beleidshuis van de gemeente. In de manier van werken zit de integrale manier van werken geborgd, waarin toets momenten aan visies plaatsvinden en het beleidshuis wordt vereenvoudigd. Om goed uit de voeten te kunnen met de omgevingsvisie hebben we een duidelijke structuur nodig van visies en uitvoeringsprogramma’s. Gestroomlijnde uitvoeringsprocessen moeten ervoor zorgen dat we als gemeente de regie in handen houden. En een manier van werken ontwikkelen die passend is binnen de Molenlandse manier van werken. Het doel hiervan is om de inwoner beter te kunnen faciliteren en het begrijpelijk te houden. • Verder bouwen aan de structuur van het omgevingsplan dat integraal en gebiedsdekkend is. Dit omgevingsplan moet uiterlijk op 1 januari 2032 gereed zijn. (B.1, B.3)

7

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2025 Toelichting omgevingsplan: Het Omgevingsplan brengt de landelijke, regionale en gemeentelijke regels samen, zodat we de ambities uit de Omgevingsvisie kunnen uitvoeren. De komende jaren werken we hier verder aan voor alle gebieden. Deze periode noemen we de transitiefase. In deze fase zetten we het tijdelijke omgevingsplan (dat automatisch inging bij de invoering van de Omgevingswet) om in een permanent plan. Alle huidige bestemmingsplannen, regels uit de bruidsschat en verordeningen maken deel uit van het omgevingsplan. Dit proces begint met een basisset aan regels. In de loop der jaren werken we dit verder uit met thema’s zoals duurzaamheid, wonen en natuur. B.2. Tijdig en goed inspelen op • De nota grondbeleid actualiseren en ervoor zorgen dat er voldoende trends, opgaven en ontwikkelingen mensen zijn om het uit te voeren met de juiste middelen. (B.2) in de fysieke leefomgeving. Toelichting: We passen de Nota grondbeleid Molenlanden nu aan en bieden die in april 2025 aan de raad aan. We kijken daarbij nadrukkelijk hoe we de Nota willen toepassen en of dat onze organisatie lukt. Grondbeleid is steeds belangrijker om onze doelen voor wonen en werken te kunnen behalen. Het is nodig om onze organisatie daarvoor toe te rusten. • We stellen een nieuw document op over de landschappelijke kwaliteit van de gemeente. Dat doen we samen met onze stakeholders. (B.2) B.3.

Behouden en verder • Water speelt een belangrijke rol in onze leefomgeving. Daarom schrijven we ontwikkelen van levendige kernen, in 2025 onze plannen en uitgangspunten op in een Watervisie. We linten, bedrijvigheid en een vitaal beschrijven de interactie van de boven- en ondergrondse waterdynamiek in buitengebied. Waar nodig wegen we onze ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden en maken zogenaamde de belangen zorgvuldig af die daar watergebonden kaders, uitgangspunten, voor Molenlanden. (B.2, B.3) een rol bij spelen. Toelichting: Water is een actueel, urgent, divers en structureel thema voor onze opgaven. In vrijwel alle ruimtelijke ontwikkelingen spelen water en bodem een grote rol. Om de verschillende opgaven en uitdagingen goed met elkaar te verbinden en waar ook aandacht is voor de landbouw en de boeren, is een integrale watervisie voor

8

Zomernota 2025 Molenlanden noodzakelijk. Daarna moeten we plannen maken om toe te werken naar een goed watersysteem. B.4. Het thema “water” invoeren als • We haken aan bij en adviseren over landelijke en regionale opgaven. (B.4) belangrijk beleidsterrein zodat we Denk hierbij aan de energietransitie, de provinciale ruimtelijke puzzel, het huidige en toekomstige ruimtelijke provinciale omgevings- en natuurbeleid, het regionale waterbeheerbeleid. opgaven en -ontwikkelingen goed kunnen uitvoeren. Toelichting: Nieuwe vraagstukken en opgaven vragen vaak om expertise op het gebied van ruimtelijke ordening en de impact op de fysieke leefomgeving. Het is van belang om hier als gemeente vroegtijdig in mee te denken en te adviseren. B.5. Behouden en waar mogelijk • We richten ons op de ruimtelijke kwaliteiten van de kernen, linten en het verbeteren van het karakteristieke buitengebied. We denken mee met de plannen van (externe en interne) landschap en de kwaliteit van de initiatiefnemers. De instrumenten vanuit de Omgevingswet, de intaketafel (lint)bebouwing van onze gemeente, en omgevingstafel zetten we daarbij in. (B.5) met ruimte voor nieuwe initiatieven die passend zijn in het gebied. B.6. Met inwoners, ondernemers en • We herijken en ontwikkelen ons ruimtelijk (uitvoerings)beleid. (B.5, B.6) andere belanghebbenden zorgen voor een betere ruimtelijke inrichting van ons gebied.

Toelichting De nota grondbeleid actualiseren en ervoor zorgen dat er voldoende mensen zijn om het uit te voeren met de juiste middelen. (B.2) De nota is herzien, maar vraagt voor de uitvoering om gerichte inzet. De ruimte voor een adviseur grondzaken is niet in de personeelsbegroting opgenomen. Daardoor kan de praktische in- en uitvoering van de Nota Grondbeleid nauwelijks en zeker niet effectief en efficiënt worden uitgevoerd. We willen hiervoor een formatieplaats inregelen vanaf 2026. Water speelt een belangrijke rol in onze leefomgeving. Daarom schrijven we in 2025 onze plannen en uitgangspunten op in een Watervisie. We beschrijven de interactie van de boven- en ondergrondse waterdynamiek in onze ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden en maken zogenaamde watergebonden kaders, uitgangspunten, voor Molenlanden. (B.2, B.3) In 2025 was ons doel om een Molenlandse Watervisie te ontwikkelen. Zodat we kunnen anticiperen op de toekomst en kunnen zorgen voor een goed functionerend watersysteem voor de gemeente dat van cruciaal belang is. Deze opgave ligt echter geheel bij het Waterschap, die

9

Zomernota 2025 dan ook verantwoordelijk is voor een ook voor het Molenlandse grondgebied integrale adequate watervisie. Het is van groot belang om de belangen van de gemeente in het kader van alle water- en gerelateerde ontwikkelingen nauwgezet goed te volgen en daarop te adviseren. Voor deze taak is dan ook per 2025 een adviseur Water aan de formatie van team leefomgeving toegevoegd.

C. Buitenruimte Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel C.1. Een buitenruimte waarin onze • Beheren en herinrichten van onze buitenruimte op basis van het inwoners en bezoekers zich vastgestelde integraal beheerplan Buitenruimte. (C.1) comfortabel en veilig voelen. (C.1). waaronder: We vertalen dit naar passende o op orde brengen en houden van het basisbeheer; fysieke inrichting (inclusief dagelijks o realiseren van een toegankelijke buitenruimte (VN-verdrag); beheer) die voorziet in: o omvormen van trapveldjes naar beweegparken (Sportakkoord); • voldoende groen, water en o uitbreiden areaal bomen en groen; speelgelegenheid; o aanleg natuurontwikkelingsgebieden. • voldoende bereik per openbaar vervoer, fiets en auto; • ruimte voor ondergrondse infrastructuur; • een aantrekkelijke, toegankelijke en veilige leefomgeving; • een klimaatbestendige- en duurzame leefomgeving. • Onderhouden en (zoals het meerjarenprogramma beschrijft) renoveren van de sportaccommodaties. In 2025 renoveren we het kunstgrasveld bij Stedoco en enkele natuurgrasvelden bij ASV Arkel en vv Peursum. Er is voor gekozen om voor de tennisaccommodaties geen middelen beschikbaar te stellen vanwege onze financiële situatie. (C.1) • Onderhouden en toekomstbestendig inrichten van onze begraafplaatsen. In 2025 breiden we de begraafplaatsen in Hoornaar en Giessenburg uit. Ook

10

Tijd

Geld

Zomernota 2025 onderzoeken we mogelijkheden om de (grond)waterproblematiek op diverse begraafplaatsen op te lossen. (C.1) Toelichting Niet van toepassing.

D. Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel D.1. Een goed bereikbare gemeente, • Een programma opstellen om aan de slag te gaan met de uitvoering van de veiligheid en leefbaarheid in onze mobiliteitsvisie. (D.1 en D.2) kernen en op de wegen en duurzame mobiliteit. • Actief sturen op het beperken van de overlast bij reizigers, waarbij voorkomen van sluipverkeer prioriteit heeft. (D.1) • Voor de Voorstraat/Sluis in Groot-Ammers onderzoeken we de mogelijkheden om de leefbaarheid te verbeteren en de verkeersveiligheid te bevorderen. (D.1) • Werken aan de herinrichting van de Molenstraat en Entreezone in Kinderdijk. (D.1) • Het opstellen van een integrale laadvisie; een kijk op de aanleg van laadpalen binnen onze gemeente, en plaatsingsbeleid voor laadinfrastructuur. (D.1) D.2. Ketenmobiliteit die zich • Verbeteren van de bereikbaarheid van het openbaar vervoer met aanpast aan maatschappelijke bijvoorbeeld de inzet van deelfietsen bij ov-haltes en knooppunten. (D.2) ontwikkelingen.

Tijd

Geld

Tijd

Geld

Toelichting Niet van toepassing.

E. Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken

Wat gaan we ervoor doen

Doel

11

Zomernota 2025 E.1. Goede en passende onderwijshuisvesting voor het basisonderwijs, waarin het fijn is om te leren en te werken.

•

Uitvoeren van het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs 2024. (E.1)

•

Starten met een project voor de verkenning van verduurzaming van bestaande panden. (E.1)

Toelichting Niet van toepassing.

F. Opvang vluchtelingen Wat willen we bereiken F.1. Opvang van 200 ontheemden uit Oekraïne. F.2. Opvang asielzoekers conform de opgave in de Spreidingswet.

Wat gaan we ervoor doen Doel • Aanvullend op Waal en Groot-Ammers bouw en exploitatie locatie Giessenburg voor de huisvesting van maximaal 75 ontheemden uit Oekraïne. (F.1) • Huisvesten van in totaal 244 asielzoekers, waarvan 39 alleenstaande minderjarige asielzoekers door de exploitatie van de TGO in Bleskensgraaf en de opening van meerdere locaties. (F.2) • Voor het openen van aanvullende locaties voor de opvang van asielzoekers de dialoog aan te gaan met de samenleving om tot de beste duurzame locaties te komen. (F.2)

Tijd

Geld

Toelichting Aanvullend op Waal en Groot-Ammers bouw en exploitatie locatie Giessenburg voor de huisvesting van maximaal 75 ontheemden uit Oekraïne. (F.1) De voortgang van de locatie in Giessenburg is medio mei via een raadsinformatiebrief met de gemeenteraad gedeeld. Hierin is aangegeven dat we de planning door vertraging bij het aanbestedingstraject rond de twee maanden uitloopt. De verwachting is dat de opvanglocatie nog steeds rond de zomer klaar is. Zoals benoemd in het raadsvoorstel van 28 januari jl. levert een vertraging financieel nadeel op vanwege nietontvangen vergoedingen van het Rijk. Afhankelijk van de daadwerkelijke datum van opening zal dit financieel nadeel naar verwachting oplopen tot ongeveer twee tot tweeënhalve ton. Op dit moment zien we wel verschillende mogelijkheden om in de kosten te snijden.

12

Zomernota 2025 Hierdoor is het nog onduidelijk wat het uiteindelijke resultaat is van deze realisatie. Na oplevering informeren we de gemeenteraad over het uiteindelijke (financiële) resultaat. Daarnaast openen we een dependance van de locatie in Groot-Ammers. Huisvesten van in totaal 244 asielzoekers, waarvan 39 alleenstaande minderjarige asielzoekers door de exploitatie van de TGO in Bleskensgraaf en de opening van meerdere locaties. (F.2) De Tijdelijke Gemeentelijke Opvang in Bleskensgraaf loopt tot 1 februari 2026. We gaan actief op zoek naar nieuwe locaties. Het raadsvoorstel criteria locatiekeuze van september 2025 geeft hierbij aangescherpte kaders en helderheid in werkwijze. Voor het openen van aanvullende locaties voor de opvang van asielzoekers de dialoog aan te gaan met de samenleving om tot de beste duurzame locaties te komen. (F.2) Voor de invulling van de spreidingswetopgave zijn op dit moment geen middelen beschikbaar. Voor de uitvoering is een werkbudget nodig van €30.000. Dat zetten we bijvoorbeeld in voor de uitvoering van de evaluatie van het proces van de AZC in Hoornaar. Ook wordt dit benut voor het uitvoeren van het participatieproces en bijbehorende communicatiekosten rondom de invulling van de asielopgave.

Financiën In het raadsvoorstel van de locatie Giessenburg in januari 2025 hebben we een totaaloverzicht opgenomen van de financiën van de Oekraïneopvang sinds het begin in 2022. Dit overzicht is hieronder geactualiseerd. Op korte termijn worden de werkzaamheden voor de realisatie van de locatie in Giessenburg aanbesteed. Over de uitkomst hiervan ontvangt u een raadsinformatiebrief. Bedragen x € 1 miljoen Voordeel in 2022 en 2023 2024: tekort investering Waal 2024: voordeel exploitatie Waal en Groot-Ammers 2025-2027: voordeel exploitatie Waal en Groot-Ammers 2025: tekort investering Giessenburg 2025-2027: voordeel exploitatie Giessenburg Subtotaal Restwaarde units na vijf jaar Totaal

Januari 2025 1,6 -2,6 0,8 1,4 -2,3 1,0 -0,1 0,45 0,35

Zomernota 1,5 -2,6 0,6 1,7 -2,4 0,9 -0,3 0,45 0,15

13

Verschil -0,1 0,0 -0,2 0,3 -0,1 -0,1 -0,2 0,0 -0,2

Zomernota 2025

Programma 2 – Economie, Energie en Buiten A. Economie Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel A.1. We willen zorgdragen voor een • We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma bedrijvigheid. (A.1) prettig ondernemersklimaat met voldoende, toekomstbestendige en kwalitatief goede ruimte voor bedrijvigheid en werkgelegenheid zoals beschreven in het vastgestelde beleidskader bedrijvigheid (januari 2024). • We participeren ambtelijk en bestuurlijk in het netwerk economie ZuidHolland Zuid. (A.1) • We blijven uitvoering geven aan de campagne Koop Lokaal. (A.1) A.2. Goede aansluiting van onderwijs • Inzetten op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en op behoefte van ondernemers aan ondersteunen initiatieven daartoe. Het gaat hierbij om ondersteuning van i(lokale) arbeidskrachten. lab, organisatie van techniekroutes en activiteiten op het gebied van loopbaanoriëntatie en begeleiding. (A.2)

Tijd

Geld

Toelichting We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma bedrijvigheid. (A.1) Sinds begin maart is de beleidsadviseur economie niet meer werkzaam voor de gemeente Molenlanden. Hij was onder andere verantwoordelijk voor het opstellen van en uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma bedrijvigheid. Het uitvoeringsprogramma volgt uit het beleidskader bedrijvigheid dat in januari 2024 is vastgesteld. Daarin staan diverse reeds lopende en nieuwe projecten. Het uitvoeringsprogramma loopt deels vertraging op tot de vacature weer is ingevuld en de nieuwe medewerker is ingewerkt. Sinds 1 april is er voor 12 uur per week externe inhuur die zich bezighoudt met het lopende onderzoek naar het ondernemersfonds, een lopend onderzoek naar vergroening, toekomstbestendigheid en efficiënter ruimtegebruik op Gelkenes en een lopend onderzoek onder ondernemers in NieuwLekkerland. Andere projecten en activiteiten, zoals de interne advisering op initiatieven, deelname aan het netwerkeconomie en de lobby bij de provincie worden zoveel mogelijk tijdelijk overgenomen door andere medewerkers.

14

Zomernota 2025 We blijven uitvoering geven aan de campagne Koop Lokaal. (A.1) Door bovengenoemde her prioritering is op dit moment de Koop Lokaal campagne minder actief, er is in 2025 nog geen nieuwe lokale onderneming uitgelicht in deze campagne.

B. Agrarische Economie Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel B.1. Een toekomstbestendige, • Uitvoering geven aan het vergunningenloket en stikstofbank. (B.1) duurzame, agrarische sector die zich verder kan ontwikkelen naar een Toelichting: Veel boeren in de Alblasserwaard hebben vragen rondom hun duurzamere landbouw met nieuwe vergunning. Het is van belang dat alle boeren op een gelijkwaardige manier verdienmodellen waarbij verbreding kunnen nadenken over hun toekomst. Er moet daarom een oplossing komen voor en diversifiëring van de PAS-melders, niet melders en interimmers. We willen een stikstofbank oprichten bedrijfsvoering mogelijk is. op het niveau van de Alblasserwaard. Stikstofreductie die we in het gebied realiseren, willen we benutten voor de ontwikkeling van landbouw, natuur en woningbouw. Dit doen we als gezamenlijke overheden (Rijk, Provincie, Gemeente, Omgevingsdiensten). • In samenwerking met agrarische ondernemers, boerenorganisaties en gebiedsplatform werken we aan een gebiedsagenda voor de Alblasserwaard. (B.1) • We participeren ambtelijk en bestuurlijk in het traject van het Zuid– Hollands Programma Landelijk Gebied). We zetten het voorzitterschap van de Regiegroep NPLG Alblasserwaard Vijfheerenlanden voort. (B.1) • Uitvoeren van het visiedocument Landbouw in samenwerking met de stakeholders.

(B.1) • We ondersteunen de ontwikkeling van een agri- en foodcampus onder de voorwaarde dat dit een innovatiehub wordt waarin overheid, onderwijs, ondernemers samenwerken aan toekomstbestendige veenweiden. (B.1) • De pilot drukdrainage is succesvol afgerond, we willen deze graag voortzetten. Er is meer inzicht nodig in effecten op lange termijn van actieve waterinfiltratiesystemen om op te kunnen schalen. (B.1)

15

Tijd

Geld

Zomernota 2025 • • •

• •

In 2025 geven we uitwerking aan het geactualiseerde beleid vrijkomende agrarische bebouwing. (B.1) We voeren het penvoerderschap voor LEADER -Alblasserwaard uit. (B.1) In 2024 hebben we een verkenning uitgevoerd en een aanvraag Regiodeal ingediend gericht op de toekomst van de landbouw en toekomstbestendigheid landelijk gebied. Na besluitvorming door het Rijk hopen we hier in 2025 een vervolg aan te geven. (B.1) We geven uitvoering aan de Veenweidestrategie Alblasserwaard. (B.1) We zetten in op verdere verkenning en realisatie van mestvergistingsproject. (B.1)

Toelichting We ondersteunen de ontwikkeling van een agri- en foodcampus onder de voorwaarde dat dit een innovatiehub wordt waarin overheid, onderwijs, ondernemers samenwerken aan toekomstbestendige veenweiden. (B.1) De ontwikkeling van de Agrifoodcampus (inmiddels poldercampus) hebben we ingebracht in het traject van de Regiodeal. Op het ruimtelijke spoor lopen we tegen grenzen aan waar bestuurlijke lobby voor nodig is. De pilot drukdrainage is succesvol afgerond, we willen deze graag voortzetten. Er is meer inzicht nodig in effecten op lange termijn van actieve waterinfiltratiesystemen om op te kunnen schalen. (B.1) Verlengen pilot drukdrainage. We hebben de aanvraag voor het verlengen van de pilot in december 2024 ingediend bij de provincie Utrecht en de provincie Zuid-Holland. We zijn in afwachting van het toekennen van de subsidie. Regiodeal In februari is de Regio Deal Groene Hart toegekend. Dit houdt in dat vanaf februari de dealmakingsfase van start is gegaan waarin wordt gewerkt aan de governance en stukken worden geschreven waarin afspraken worden gemaakt over de uitvoering van de Deal. Berenschot is extern aangehaakt en is verantwoordelijk voor het opstellen van het convenant met programma. De Programmamanager, die in mei 2025 gestart is, en de Programmasecretaris werken aan de governance en stellen een samenwerkingsovereenkomst (SOK) met de regio op.

In de SOK worden ook de financiële afspraken met betrekking tot de Regio Deal meegenomen. De stukken worden in september door het Rijk en de regio getekend en eind 2025/ januari 2026 start de uitvoeringsfase van de Regio Deal, waarbij projecten worden uitgevoerd.

16

Zomernota 2025

C. Vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken In de Toeristische Agenda Molenlanden (TAM) 2021-2025 is vastgelegd dat wij werken aan de volgende doelen:

Wat gaan we ervoor doen Doel • Actualiseren van de TAM 2021-2025. We starten in het najaar van 2025 een traject om te komen tot actualisatie van het beleid in 2026. De TAM vormt de basis, maar wordt aangescherpt en nieuwe ontwikkelingen worden meegenomen. C.1. Verhogen van bestedingen en • Samen met stakeholders werken we verder aan het opzetten van een werkgelegenheid in de Destinatie Marketing Organisatie (DMO). Het platform ‘Ontdek de vrijetijdssector. Alblasserwaard’ vormt hiervoor de basis. (C.1, C.4) C.2. Toerisme is in balans: Toerisme • Uitvoeren inwonersonderzoek ‘Toerisme en Leefbaarheid’. Met de & Recreatie zorgen niet voor overlast uitkomsten van het onderzoek uit 2021 meten we, vier jaar later, hoe (bij inwoners of het landschap), maar inwoners de lusten en lasten van toerisme ervaren. Dit biedt inzicht en dragen bij aan maatschappelijke kansen om (nog beter) te sturen op balans en draagvlak voor toekomstige doelen, zoals duurzaamheid, ontwikkeling. De uitkomsten zijn een belangrijke bouwsteen voor de leefbaarheid, mobiliteit, bewegen en actualisatie van de TAM. (C.2) gezondheid, educatie en opleidingen. C.3. Toeristen komen specifiek voor • Herdruk 'Recreatie- en Cultuur-kaart Molenlanden’ met aanpassingen zodat het ‘verhaal van Molenlanden’. Dit de kaart nog meer geschikt wordt voor toeristische bezoekers.

(C.3, C.4) doen we door de beleving van landschap, kernen en iconen te vergroten. C.4. Door gebiedsmarketing en • Verbeteren recreatieve routenetwerk. We zorgen ervoor dat de basis van promotie staat Molenlanden ‘op de het fiets-, wandel- en vaarroutenetwerk (beheer en onderhoud) op orde is kaart’. Hiervoor werken we samen en aansluit op de wensen van gebruikers. (C.5) met onder meer de provincie en marketingpartners. C.5. Het recreatieve routenetwerk • Aanleg van het ‘Struinpad’ tussen Nieuwpoort en het Schoonhovense Veer. (fietsen, wandelen en varen) Na de eerder uitgevoerde onderzoeken streven we ernaar in Q2 van 2025 stimuleert inwoners en bezoekers het ‘Struinpad’ te realiseren. (C.5) om de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken.

17

Tijd

Geld

Zomernota 2025 Toelichting Aanleg van het ‘Struinpad’ tussen Nieuwpoort en het Schoonhovense Veer. Na de eerder uitgevoerde onderzoeken streven we ernaar in Q2 van 2025 het ‘Struinpad’ te realiseren. (C.5) In de Najaarsnota 2024 meldden we de realisatie van het Struinpad, vanwege de aanwezigheid van beschermde flora en fauna, vertraging heeft opgelopen. De aanpassingen die nodig zijn leverden een grotere investering op dan gewenst. Na een zorgvuldige weging is duidelijk geworden dat de investeringen op dit moment niet realiseerbaar zijn. Hierdoor wordt de aanleg van het Struinpad voorlopig niet uitgevoerd.

D. Vrijetijdseconomie Kinderdijk Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel D.1. Het icoon Kinderdijk vertelt een • Het uitvoeringsprogramma Kinderdijk verder verfijnen, invullen en authentiek en aansprekend verhaal. uitvoeren. Een update van het uitvoeringsprogramma leggen we voor aan de gemeenteraad. (D.1 t/m D.5) D.2. De dorpen Kinderdijk en • In 2025 worden de voorgestelde actiepunten uit de (nog te accorderen) Alblasserdam ontwikkelen zich in de visie ‘bezoekersmanagement’ omgezet tot projectvoorstellen en ten uitvoer luwte van de toeristenstroom. gebracht. (D.2, D.3) D.3. De verkeersveiligheid en leefbaarheid vergroten we door een optimale grip op alle bezoekersstromen naar het Werelderfgoed over weg en water. D.4. De bestuursstructuur is • In 2025 starten we met het uitvoeren van het stedenbouwkundig plan slagvaardig en flexibel, op alle ‘Entreegebied Kinderdijk’. Afhankelijk van het gekozen scenario wordt niveaus voelen belanghebbenden daaraan voorafgaand een passend investeringsvoorstel gedaan. Beide (dus ook bewoners) zich aangekochte panden worden daarin meegenomen. We betrekken alle vertegenwoordigt bij de stakeholders bij dit proces. (D.4, D.5) ontwikkeling van Kinderdijk. D.5. De gezonde exploitatie van • Een direct gevolg van bovenstaande punten is dat de exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de Kinderdijk verder wordt verbeterd.

We komen dichter in de buurt en coronacrisis. bereiken sneller het punt waarop meer inkomsten gegenereerd kunnen worden in het ‘Verrekeningsmechanisme Kinderdijk’. (D.5) Toelichting Niet van toepassing.

18

Tijd

Geld

Zomernota 2025

E. Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel E.1. Aansluiting van vraag en aanbod • Deelnemen aan de vanuit de landelijke overheid geïnitieerde hervorming van arbeidskrachten in de regio van de arbeidsmarktregio Gorinchem waarbij onder andere een Regionaal verbeteren, waarbij we optimaal Werkcentrum wordt gevormd. Hierin worden de diensten gebundeld van het gebruik maken van ieders Leerwerkloket, het werkgeversservicepunt en het Regionaal Mobiliteitsteam mogelijkheden. AV werkt door. Doel is een optimale samenwerking te creëren tussen publiek en private partners om mensen te begeleiden naar passend werk of scholing. 2025 is daarbij een transitiejaar. (E.1) • Continueren en herijken van de activiteiten op het gebied van Onderwijs. (E.1) Toelichting: Per activiteit wordt bekeken of deze nog voldoet aan de huidige wensen en behoeften van de deelnemers (onderwijs en ondernemers). • Deelnemen aan de arbeidsmarktregio en de activiteiten die daaronder vallen. (E.1) • Versterken van bestaande initiatieven en structuren zoals de SitY academy en bijdragen aan nieuwe activiteiten zoals het begeleiden van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen naar werk. (E.1) Toelichting Niet van toepassing.

19

Tijd

Geld

Zomernota 2025

F. Energietransitie Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel F.1. Een betaalbare en betrouwbare • Een betaalbare en betrouwbare duurzame energievoorziening voor onze duurzame energievoorziening voor inwoners en bedrijven. Het opwekken en gebruik van energie zo dicht onze inwoners en bedrijven. Waarbij mogelijk bij elkaar, gelieerd aan de klimaatdoelstellingen vinden we erg we opwekken, opslaan en gebruik belangrijk. Een versnelling in de afname van energiegebruik is één van de van energie zo dicht mogelijk bij doelen. We willen toewerken naar een decentraal- en daarmee ook elkaar organiseren conform de toekomstbestendig, energiesysteem. Daarbij worden energie besparen, klimaatdoelstellingen. vraag en aanbod van duurzame elektriciteit, warmte en koude en opslag voortdurend op elkaar afgestemd. Met marktpartijen en de samenleving wordt bekeken waar een bijdrage geleverd kan worden om het lokale energienet nu of in de toekomst te ontlasten. Voorbeeld hiervan is het onderzoek naar de energiehub voor Schelluinen-West. Daarnaast spannen we ons in met Tennet, Stedin en gemeente Gorinchem voor uitbreiding van station Arkel. (F.1) • Samenhang tussen de verschillende onderdelen van de energievoorziening in kaart brengen. (F.1) • Energietransitie koppelen aan ruimtelijk beleid en gebiedsontwikkelingen.

We nemen (waar mogelijk) kaders en regels op in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. (F.1) • Faciliteren van lokale initiatieven van inwoners/partners, zonder daarbij de rol van de initiatiefnemer over te nemen. Het verwachte 'duurzaamheids- en CO²-rendement en de mate van bereik onder inwoners' wegen we mee bij ons besluit over het faciliteren van een lokaal initiatief. (F.1) • Uitreiken van de duurzaamheidsprijs eens in de twee jaar voor duurzame initiatieven uit de Molenlandse samenleving (F.1) F.2. Een versnelling in de afname • Uitvoeren van projecten, acties en diensten die in het van energiegebruik. Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Klimaat zijn opgenomen, op basis Toelichting: De klimaatdoelstellingen van de vastgestelde RES 1.0, de Transitievisie warmte en 'het beleidskader zijn: kleinschalige windturbines'. (F.1 en F.2) In 2030, vergeleken met 2020, minimaal 20% energie besparen in

20

Tijd

Geld

Zomernota 2025 Molenlanden. 35% van het totale energiegebruik komt in 2030 van hernieuwbare bronnen. De gemeentelijke organisatie is in 2030 CO²- en energieneutraal. In 2050 is de hele gemeente aardgasvrij en (nagenoeg) CO²neutraal. •

F.3. Het vastgoed van de gemeente is in 2030 (nagenoeg) energieneutraal.

•

Vaststellen van beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie in grootschalige duurzame energieprojecten. (F.2) Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed. Nieuwe gebouwen worden ten minste energieneutraal en de inrichting voeren we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen. (F.3)

Toelichting Samenhang tussen de verschillende onderdelen van de energievoorziening in kaart brengen. (F.1) Het onderwerp is actueel in RES-regio verband en staat op de agenda om op te pakken. Het is op het moment nog niet duidelijk of het lukt om dit jaar het gewenste overzicht op te stellen. Uitvoeren van projecten, acties en diensten die in het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Klimaat zijn opgenomen, op basis van de vastgestelde RES 1.0, de Transitievisie warmte en 'het beleidskader kleinschalige windturbines'. (F.1 en F.2) Uitvoeren van projecten, acties en diensten die in het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Klimaat zijn opgenomen, op basis van de vastgestelde RES 1.0 en de Transitievisie Warmte. De meeste acties en projecten vanuit het Uitvoeringsprogramma liggen op koers. Toch zijn er ook aandachtspunten bij projecten waar het wat minder voorspoedig loopt, denk hierbij aan: • het opstarten van de warmtetransitie in de kernen (vanuit de kernen). We merken dat er niet in alle kernen steun is om met dit onderwerp te starten. • er is tot op heden nog weinig animo voor het Energiebesparingsabonnement. • niet alle (isolatie) acties hebben een hoge conversie.

21

Zomernota 2025 We merken over het algemeen dat er wel belangstelling is maar dat het momentum van de actie moet aansluiten op het natuurlijk moment van de inwoners. Doorlopend bekijken we hoe de acties kunnen worden geoptimaliseerd. Vaststellen van beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie in grootschalige duurzame energieprojecten. (F.2) Beleid voor lokaal eigendom en participatie is in het tijdpad op oranje gezet. Voor wind zijn de uitgangspunten in de windverkenning meegenomen. Voor zon zijn hier, omdat dat wij geen grootschalige zonprojecten hebben, nog geen beleidsuitgangspunten voor gevormd. Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed. Nieuwe gebouwen worden ten minste energieneutraal en de inrichting voeren we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen. (F.3) Voor nieuwe gebouwen zijn de uitgangspunten, energieneutraal en het gebruik van zoveel mogelijk circulaire materialen. Voor bestaande gebouwen worden maatregelen genomen afhankelijk van de terugverdientijd en levensduur van het betreffende vastgoed. In 2030 is niet de gehele vastgoedportefeuille energieneutraal. Er is budget beschikbaar voor verduurzaming van de strategische gebouwen, er is echter onvoldoende budget om alle gebouwen energieneutraal te maken in 2030.

In het te herijken Accommodatiebeleid 2025/2026 wordt de vraag, in hoeverre verduurzaming van niet-strategische panden verstandig is, meegenomen. Dit tegen de achtergrond van de veranderende energiemarkt en regelgeving en de (herziene) visie hoe we omgaan met de niet-strategische vastgoedportefeuille.

G. Afval en Circulariteit Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen G.1. Aantal kilo's restafval per • Uitvoering van Strategienota 2021-2025 ‘Samen voor een afvalvrije en inwoner laten dalen van 207 kilo nu schone gemeente’. (G.1) naar 100 kilo in 2025 (landelijk ijkpunt). • Evaluatie van Diftar in 2025 in combinatie met de andere Waardlanden gemeenten (G.1) • Optimalisatie na invoering Diftar uitvoeren in combinatie met de andere Waardlanden gemeenten. Denk hierbij aan rijroutes en werking milieustraten. (G.1) • In samenwerking met Waardlanden communicatiemiddelen inzetten om bewoners tijdig, correct en volledig te informeren over scheiden van afvalstromen en wat dit precies betekent met betrekking tot Diftar. (G.1)

22

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2025 G.2. Maatregelen uitvoeren om afval te voorkomen binnen gemeentelijk vastgoed en afvalpreventie met bijbehorende communicatie richting interne organisatie en inwoners.

•

We gaan het gemeentelijk beleid op circulaire economie verder ontwikkelen. (G.2)

•

Waar mogelijk wordt gelijk uitvoering gegeven aan gemeentelijk beleid door middel van pilots. (G.2) Vakteams worden ondersteund in het aanpassen van hun werkprocessen voor een meer circulaire werkorganisatie. (G.2) Opstellen van nieuw grondstoffenbeleid aangezien de Strategienota ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente’ in 2025 eindigt. Een opzet volgt vanuit de vier Waardlanden gemeenten. (G.2) Openbare prullenbakken op hotspots verbeteren door middel van aanpassing uitstraling prullenbakken. Dit wordt gedaan in combinatie met milieucoaches van Waardlanden, klankbordgroepen in de gemeente, basisscholen en de verbinder van de desbetreffende kern. (G.2) Faciliteren en uitrollen van initiatieven om afvalpreventie te realiseren. (G.2)

• •

•

•

Toelichting Uitvoering van Strategienota 2021-2025 ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente’. (G.1) De belangrijkste stappen van de Strategienota zijn gezet, met het Diftar-tarief dat ingegaan is in januari 2024. Voor de laatste stappen, zie de uitwerking hieronder. Optimalisatie na invoering Diftar uitvoeren in combinatie met de andere Waardlanden gemeenten. Denk hierbij aan rijroutes en werking milieustraten. (G.1) Op de evaluatie van Diftar volgen veel vervolgstappen, waardoor het optimaliseren van het beleid van Diftar op een iets lager pitje kwam te staan. Dit wordt in 2025 en 2026 verder opgepakt. We gaan het gemeentelijk beleid op circulaire economie verder ontwikkelen. (G.2) Het tijdelijke uitvoeringsprogramma circulaire economie 2025 krijgt samen met Platform Groene Hart Circulair en de samenwerking op circulaire economie in de ZHZ-regio steeds meer vorm. Hierdoor heeft het formuleren van gemeentelijk beleid momenteel geen toegevoegde waarde.

23

Zomernota 2025 Waar mogelijk geven we direct uitvoering aan gemeentelijk beleid door middel van pilots. (G.2) In het tijdelijke uitvoeringsprogramma circulaire economie 2025 onderzoeken we welke processen geschikt zijn om met pilots te werken. De gemeentelijke capaciteit en middelen zijn daarbij belangrijke elementen, zeker met oog op de bezuinigingen. Opstellen van nieuw grondstoffenbeleid aangezien de Strategienota ‘Samen voor een afvalvrije en schone gemeente’ in 2025 eindigt. Een opzet volgt vanuit de vier Waardlanden gemeenten. (G.2) De werkprocessen op circulaire economie zijn minder ver gevorderd dan in eerste instantie was beoogd. Daarnaast stellen we een nieuw grondstoffenbeleid als vervolg op de Strategienota een jaar uit. De reden hiervoor is dat Diftar een jaar later is ingevoerd. We ronden dit beleid eerst af voordat aan nieuw beleid gedacht wordt.

H. Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken H.1. Versterking van het aantrekkelijke leefklimaat door klimaatbewust handelen. H.2. Door het creëren van een aantrekkelijk woonklimaat met en voor de inwoners van Molenlanden leveren wij onze bijdrage aan een beheersbaar klimaat. H.3. Door in te spelen op nieuwe ontwikkelingen op het gebied van klimaatadaptatie blijven we onze kennis uitbreiden om te kunnen voldoen aan de klimaatdoelstellingen.

Wat gaan we ervoor doen Doel • Groenblauwe Dooradering (GBDA) toepassen in gebieden buiten de bebouwde kom. Hierin worden meekoppelkansen meegenomen van het A5H klimaatkernteam van de regio Ablasserwaard Vijfheerenlanden. (H.1) • Groenblauwe Dooradering (GBDA) toepassen in de kernen van de gemeente. Hierin worden meekoppelkansen meegenomen van de regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden en we maken kansenkaarten welke kernen het meest kansrijk zijn. (H.1) •

Groenblauwe Dooradering (GBDA) verbinden in gemeentelijke projecten op basis van het inrichtingsconvenant dat opgesteld wordt voor GBDA. (H.1)

•

Inwoners faciliteren en stimuleren om hun eigen leefruimte betaalbaar te vergroenen. (H.1) Uitvoeren van projecten die behoren tot de uitvoering van de Lokale Adaptatiestrategie en Regionale Adaptatiestrategie. (H.1.) Verstrekken van subsidies voor groendaken, conform de vastgestelde subsidieregeling. (H.1)

• •

24

Tijd

Geld

Zomernota 2025 •

De Lokale Adaptatie Strategie uitvoeren op basis van natuurlijk aangereikte momenten door (nieuwe) wet- en regelgeving en meekoppelkansen in de regio Alblasserwaard Vijfheerenlanden. (H.1)

Toelichting Niet van toepassing.

I. Landschap Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen I.1. Regie houden op de • Uitvoering geven aan de Uitvoeringsagenda Landelijk Gebied ontwikkeling van ons karakteristieke Alblasserwaard Vijfheerenlanden. (I.1) open veenweidelandschap, met het oog op de komende grote ontwikkelingen als, ZHPLG energietransitie, landbouwtransitie, bodemdaling, klimaatadaptatie en circulaire landbouw. • Participeren in het bestuurlijk platform Groene Hart (novex). (I.1) • Voortzetten bestuurlijk en ambtelijk overleg Vitaal Buitengebied Alblasserwaard. (I.1) • Met het waterschap en de omgevingsdienst inwoners en agrariërs duidelijkheid geven over ruimte voor water. En wat nodig en een verantwoordelijkheid is bij de aanleg, het beheer en onderhoud van IBA's (Individuele Behandeling van Afvalwater) waarbij de waterkwaliteit belangrijk is. ( I.1) • We geven uitvoering aan het inrichtingsconvenant Groen Blauw Alblasserwaard – Vijfheerenlanden. ( I.1) • Het ontwikkelen van een uitvoeringsorganisatie voor de uitvoering van projecten vanuit het ZH-PLG en het UP-LG. Het gaat dan bijvoorbeeld om het realiseren van het gebiedsbod Alblasserwaard op het gebied van Groenblauwe Dooradering. Dit komt voort uit de versnellingsgelden. (I.1)

25

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2025 •

I.2. Dat water-thema’s op strategisch niveau in samenhang met elkaar bekeken kunnen worden, waarbij Molenlandse belangen en doelen goed en effectief ingebracht worden, zowel intern als bij samenwerkingspartners zoals waterschap, regio en provincie.

•

Samen met het Waterschap Rivierenland, als bevoegd gezag, zoeken naar passende ruimte voor alternatieve sanitaire voorzieningen. Het gaat daarbij om locaties waar geen rioolaansluiting in ons buitengebied mogelijk is. Daarmee willen we ervoor zorgen dat op die locaties ontwikkelingen mogelijk worden en blijven zoals woningbouw (met name Tiny en Small houses) en afvalwaterbehandeling voor agrariërs (met het oog op de eisen van de Kaderrichtlijn water). (I.1) Een watervisie opstellen, volgens de structuur van het beleidshuis, en vervolgens een uitvoeringsprogramma. (I.2)

Toelichting We geven uitvoering aan het inrichtingsconvenant Groen Blauw Alblasserwaard – Vijfheerenlanden. (I.1) Inrichtingsconvenant: Er ligt een concept van het inrichtingsconvenant. We werken toe naar een definitief inrichtingsconvenant en ondertekening met deelnemende gemeenten. Een watervisie opstellen, volgens de structuur van het beleidshuis, en vervolgens een uitvoeringsprogramma. (I.2) Watervisie: Zie hiervoor de eerder gegeven toelichting onder programma 1.

26

Zomernota 2025

Programma 3 – Welzijn, Sociaal en Cultuur A. Verminderen kansenongelijkheid Wat willen we bereiken A.1. Betaalbare en alternatieve woonvormen en huisvesting van kwetsbare doelgroepen.

Wat gaan we ervoor doen • Uitvoeringsplan Woonzorgvisie uitvoeren. (A.1) • •

A.2. Laagdrempelige en actieve informatie, advisering en begeleiding.

•

•

•

• •

A.3. Versterken basisvaardigheden (taal, digitaal, rekenen, lezen).

• • •

Uitvoeren regionaal bod Huisvesting Kwetsbare Groepen: realisatie regionaal aanbod. (A.1) Transitie Beschermd Wonen en Opvang: doordecentralisatie van regionaal naar lokaal van Wmo-voorzieningen Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. (A.1) Vervolg intern project Toegang Sociaal Domein: 2e fase verbeterproject. (A.2) Meer ondersteuning vrijwilligersorganisaties: opzetten verenigingsloket/ aanspreekpunt vrijwilligers en implementeren vrijwilligersplatform. (A.2) Diensten en ondersteuning naar de inwoners en vindplaatsen toe: aanvullende steunfunctie nabij (waakvlamfunctie) en herijking opdracht en construct Sociaal Team. (A.2) Inloopfunctie informatie en advies versterken: Pilot Relatieloket. (A.2) Nieuwe wet Bibliotheekstelsel 2025: IDO-punten (IDO = Informatie Digitale Overheid) promoten. (A.2) Regionaal en lokaal plan van aanpak basisvaardigheden aanpassen en uitvoeren. (A.3) Nieuw Taalpact, afgesloten in 2025, uitvoeren. (A.3) Ouderbetrokkenheid vergroten. (A.3)

27

Doel Tijd

Geld

Zomernota 2025 A.4. Verminderen bestaansonzekerheid, armoede en onveiligheid.

•

• •

Lokale netwerken en samenwerking versterken voor vroegsignalering en preventie: Organiseren platformbijeenkomsten Sociaal Domein minimaal 2x per jaar en samenwerking met kerken versterken. (A.4) Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming uitvoeren. (A.4) Bevorderen menselijke maat en maatwerk in dienstverlening en ondersteuning. (A.4)

Toelichting Uitvoeringsplan Woonzorgvisie uitvoeren. (A.1) In Programma 1 is onder A.1 Voorzien in de actuele (lokale) woonbehoefte als actie opgenomen: Uitvoeringsprogramma's opstellen met de netwerkpartners om de Woonzorgvisie uit te voeren. Hiermee sluiten we aan bij de nieuwe Wet versterking regie volkshuisvesting, waarin een Volkshuisvestingsprogramma verplicht wordt en met wonen en zorg daarin integraal opgenomen. Het uitvoeringsprogramma van de Woonzorgvisie wordt dit jaar meegenomen bij de opstelling van het Volkshuisvestingsprogramma. Voor het opstellen van het Volkshuisvestingsprogramma, inclusief het uitvoeringsprogramma voor de Woonzorgvisie, wordt budget bijgeraamd, omdat het restant van het budget onvoldoende is. Uitvoeren regionaal bod Huisvesting Kwetsbare Groepen (HKG): realisatie regionaal aanbod. (A.1) We hebben een deel van het HKG bod gerealiseerd. Sommige woonvoorzieningen zijn niet eenvoudig te realiseren. Dit heeft te maken met verschillende factoren zoals locatie, formatie en de plaatsing van deze doelgroep. Vervolg intern project Toegang Sociaal Domein: 2e fase + Herijking opdracht en construct Sociaal Teams. (A2) Dit project is onderdeel van een breder onderzoek naar het construct Sociaal Teams en de bredere toegang tot het Sociaal Domein.

De resultaten van dit onderzoek zijn opgeleverd, maar vragen om een verdere doorvertaling in samenhang en samenwerking. Door personele wisselingen heeft dit een periode stilgelegen, inmiddels is dit weer opgepakt. De waakvlamfunctie is wel gerealiseerd.

B. Veranderende bevolkingssamenstelling Wat willen we bereiken B.1. Meer samenwerking tussen sociaal en medisch domein.

Wat gaan we ervoor doen Doel • Uitvoeren Integraal Zorgakkoord (IZA) en GALA: onder andere subsidiëren De Gezel locatie Gelkenes, verbeteren samenwerking met huisartsen en nieuwe afspraken Jeugdmodule (POH GGZ jeugd), Mentaal Gezondheidscentrum Mentiek enzovoort. (B.1) • Aanpak kwetsbare ouderen. (B.1)

28

Tijd

Geld

Zomernota 2025 • • •

B.2. Hulp en ondersteuning meer passend, op maat en nabij.

• •

B.3. Ondersteunen en ontlasten (jonge) mantelzorgers. B.4. Langer en veiliger in de kernen wonen. B.5. Versterken netwerken hulp en ondersteuning

•

•

Toepassen Welzijn op recept: huisartsen hebben samenwerking met welzijnswerker. (B.1) Versterken jeugdmodule: nieuwe samenwerkingsafspraken met huisartsen over inzet jeugd POH GGZ. (B.1) Hervormingsagenda Jeugd: onder andere inzet Kansrijke Start. (B.1) Uitvoering herijking samenwerkingsconstruct Sociaal Teams. (B.2) Versterken Onafhankelijke Cliënten Ondersteuning (OCO): uitvoeren resultaat onderzoek OCO (cliëntenondersteuning). (B.2) Doorontwikkeling mantelzorgondersteuning (Steunpunt en Odensehuizen): focus op jonge en werkende mantelzorgers. (B.3)

Voortzetten Inclusieagenda. (B.5)

Toelichting Uitvoeren Integraal Zorgakkoord (IZA) en GALA: onder andere subsidiëren De Gezel locatie Gelkenes, verbeteren samenwerking met huisartsen en nieuwe afspraken Jeugdmodule (POH GGZ jeugd), Mentaal Gezondheidscentrum Mentiek enzovoort. (B.1) Het resultaat wordt deels behaald. Niet op alle onderdelen loopt het volgens planning. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan het project Mentiek wat vertraging heeft opgelopen. Dat komt o.a. door de VNG-resolutie om uit IZA te stappen, maar ook de samenwerking met de preferente zorgverzekeraar is moeizaam gebleken. Op andere onderdelen zijn er wel goede stappen gezet, bijvoorbeeld op het gebied van Kansrijke Start en Welzijn op Recept. Langer en veiliger in de kernen wonen (B.4.) Langer en veiliger in de kernen wonen is een opgave uit het Uitvoeringsplan Sociaal Domein, waar geen directe inspanning bij is genoemd. Alle bij onderdeel B genoemde inspanningen dragen bij aan deze opgave. Aangezien de meeste inspanningen volgens planning lopen, wordt deze opgave ook zo beoordeeld.

29

Zomernota 2025

C. Verbeteren fysieke en mentale gezondheid Wat willen we bereiken C.1. Inzet op voorkomen mentale problemen bij jongeren.

Wat gaan we ervoor doen • IZA ketenaanpak mentale gezondheid: realisatie Mentiek. (C.1) •

C.2. Vitaler en gezonder ouder worden.

• •

C.3. Versterken gezonde leefstijl en gezond gewicht.

• • •

C.4. Bevorderen gezonde leefomgeving.

• •

Doel

Tijd

Geld

Inzet op netwerkversterking jongeren: onderzoek jongerenplatform. (C.1) Versterken signalering Huishoudelijke Ondersteunings-aanbieders: uitvoeren pilot met zorgaanbieders. (C.2) Extra blijvende inzet preventie: versterken project Zeker op de Been (valpreventie). (C.2) Stimuleren kinderen naar gezonde leefstijl: doorontwikkelen GiGa, aandacht middelengebruik, aanpak Kinderen naar gezond gewicht. (C.3) Uitvoering Bewust Blijven Bewegen en Sporten: beweegroutes, zwem- en gymonderwijs, Sportakkoord. (C.3) Intensiveren Gezonde School: het vergroten van het aantal scholen die werken aan een gezonde leefstijl onder leerlingen met aandacht voor o.a. welbevinden, sport en bewegen en voeding. (C.3) Versterken samenwerking Ruimtelijk en Sociaal domein: inzet Omgevingstafels, project herinrichting Openbare Ruimte. (C.4) Gezond en Actief Leven Akkoord/Integraal Zorgakkoord. (C.1, C.2, C.3 en C.4)

Toelichting IZA ketenaanpak mentale gezondheid: realisatie Mentiek. (C.1) Mentiek (Mentaal Gezondheidscentrum) is in eerste instantie een netwerksamenwerking tussen huisartsen, sociaal domein en de ggz, gericht op de doelgroep 18+. Hoewel de ambitie is uitgesproken dat dit op de langere termijn ook voor 18- wordt ingezet, wordt eerst 18+ vormgegeven. Dit heeft zoals al aangegeven vertraging opgelopen. Het transformatieplan is nog niet goedgekeurd door VGZ, waardoor we nog niet kunnen starten. Mentiek staat wel los van de ketenaanpak mentale gezondheid (GGD). De ketenaanpak mentale gezondheid IZA heeft nog geen verdere uitwerking gekregen door onder andere personele uitdagingen bij de GGD.

30

Zomernota 2025 Inzet op netwerkversterking jongeren: onderzoek jongerenplatform. (C.1) In 2024 is er in de regio ZHZ een samenwerking gestart met METS (jongerenplatform ZHZ) in het kader van mentale gezondheid. Na een eerste evaluatie is echter besloten de samenwerking niet langer regionaal vorm te geven, omdat Molenlanden niet vertegenwoordigd was. Wel wordt er nog gekeken hoe we een jongerenplatform lokaal verder kunnen vormgeven. Versterken signalering Huishoudelijke Ondersteunings-aanbieders: uitvoeren pilot met zorgaanbieders. (C.2) Deze pilot wordt samen met de gemeente Gorinchem uitgevoerd, waarbij Gorinchem de trekker is. Er is bij deze pilot één aanbieder voor huishoudelijke ondersteuning betrokken. Op dit moment ligt de focus bij de aanbieders met name op de uitvoering vanwege de aanhoudende personeelskrapte. Hierdoor is er beperkt ruimte is om de signaleringsfunctie verder te ontwikkelen.’ Stimuleren kinderen naar gezonde leefstijl: doorontwikkelen GiGa, aandacht middelengebruik, aanpak Kinderen naar gezond gewicht. (C.3) De aanpak Kind naar Gezond Gewicht start naar verwachting dit jaar. Door personele uitdagingen kon de vacature van projectleider tot nu toe nog niet worden ingevuld. Gezond en Actief Leven Akkoord/Integraal Zorgakkoord. (C.1, C.2, C.3 en C.4) Het resultaat wordt deels behaald. Niet op alle onderdelen loopt het volgens planning.

Daarbij denken we bijvoorbeeld aan het project Mentiek wat vertraging heeft opgelopen. Dat komt o.a. door de VNG-resolutie om uit IZA te stappen, maar ook de samenwerking met de preferente zorgverzekeraar is moeizaam gebleken. Op andere onderdelen zijn er wel goede stappen gezet, bijvoorbeeld op het gebied van Kansrijke Start en Welzijn op Recept.

D. Doe het zelf, doe het samen: andere inwoners, andere overheid Wat willen we bereiken D.1. Vertrouwen in inwoners en aandacht voor hun situatie.

D.2. Gemeente werkt meer samen met inwoners.

Wat gaan we ervoor doen Doel • Meer mogelijkheden bredere indicatiestelling door professionals: pilot met zorgaanbieders + versterken casemanagersfunctie zorgplan. (D.1 en D.3) • Meer outreachend werken: onderzoek construct en opdracht Sociaal Team en subsidieafspraken Stichting Welzijn Molenlanden, inzet wijkGGD’er, organiseren en borgen waakvlamcontact Sociaal Team. (D.1) • Benutten netwerken voor signalering en verwijzing: platformbijeenkomsten. (D.2) • Versterken inclusiviteit en diversiteit: evaluatie en borging Motie Respect. (D.2)