Document · PDF

Bijlage - Kadernota 2022 - definitief

Raadsvergadering 13 juli 2021, gemeente MolenlandenBij agendapunt: Kadernota 20229.660 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kadernota 2022

Inhoud 1. Inleiding ...................................................................................... 3

3.1

Corona ......................................................................... 18

2. Programma’s ............................................................................... 5

3.2

Risico’s ......................................................................... 19

2.1

Wonen en leven in Molenlanden ..................................... 5

4. Financieel meerjarenperspectief................................................ 20

2.2

Verkeer en vervoer in Molenlanden ................................ 7

4.1

Exploitatie .................................................................... 20

2.3

Samenleven in Molenlanden ........................................... 8

4.2

Reserves en voorzieningen ........................................... 22

2.4

Beter omgaan met ons gebied ...................................... 10

2.5

Werken en recreëren in Molenlanden ........................... 12

5.1

Bezuinigingen .............................................................. 22

2.6

Dichtbij Molenlanden ................................................... 15

5.2

Technisch administratieve uitgangspunten .................. 23

2.7

Bedrijfsvoering ............................................................. 16

5.3

Uitgangspunten reserves.............................................. 24

5. Uitgangspunten begroting en meerjarenraming 2022-2025 ..... 22

3. Overige thema’s ........................................................................ 18

Kadernota 2022 2

Inleiding

Voor u ligt de Kadernota 2022. Een jaar dat in het teken staat van herstel. Een jaar dat vraagt, om met aandacht voor de menselijke maat, Molenlanden door te ontwikkelen.

Samenleving staat centraal De coronacrisis heeft een enorm impact, ook in Molenlanden. We zitten in een periode waarin onze samenleving tegenslag voelt op economisch, maatschappelijk en sociaal gebied. Waarbij inwoners rouw verwerken en anderen nog gezondheidsklachten hebben. Een periode waarin inwoners, ondernemers, instellingen en verenigingen extra steunen op elkaar, op de kerk en op ons als overheid. In deze context oriënteren wij ons op de Agenda “Vitaal Molenlanden” met daarin de opgaven, die horen bij leven, ondernemen en participeren in en na coronatijd. In tijden van crisis voelen we dat we terug kunnen vallen op de betrokkenheid en de veerkracht in de Molenlandse samenleving. In de vele contacten die we hebben met onze samenleving en uit de vele onderzoeken die in 2021 hebben plaatsgevonden, blijkt dat we

dit belangrijk vinden. Samen met de karakteristieke leefomgeving met haar landschappelijke kwaliteiten is dit iets dat we willen koesteren. De samenleving vraagt om een menselijke maat. Vertalen in onze plannen In onze Toekomstvisie 2030 is hierop een meerjarig perspectief geschetst; een integrale koers op de onderwerpen die voor Molenlanden belangrijk zijn. Een koers die we in 2022 verder vorm geven in de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is een van de projecten binnen de Omgevingswet die in 2022 van kracht wordt. We zetten ons in om de dienstverlening, zowel planvorming als vergunningverlening te garanderen. Dat geldt tot aan de invoering en zodra de wet geldt die nu voorzien is op 1 juli 2022. We zetten in 2022 onverkort hoog in op een samenleving waar de mens centraal staat. We zetten in op thema’s als leefbaarheid (zoals wonen, meedoen en openbare ruimte) en economie (stimuleren ondernemerschap). Integraliteit op thema’s zoals bodemdaling, warmte en klimaat zorgen voor de innovatie die ons gebied zo uniek maakt en onze agrariërs toekomstperspectief geeft. Deze Kadernota is dan ook een weergave van wat er qua maatschappelijke opgaven in verschillende processen en afstemmingen ook door onze samenleving wordt aangedragen. Het Samenlevingsprogramma blijft het instrument waar alles samenkomt. Nederlanders hebben in crisistijd het eigen land weer herondekt.

Toerisme zal dan ook in 2022 floreren waarbij we oog blijven houden voor de leefbaarheid in ons gebied. We zijn ons er van bewust dat 2022 een verkiezingsjaar is. Omdat al eind maart een nieuwe raad aantreedt is gekozen voor een gematigd ambitieniveau voor dit laatste jaar. Overigens noopt ook het ongewisse financiële perspectief als gevolg van onzekere rijksuitkeringen tot behoedzaamheid. Samenwerken in onze netwerken We voeren regie op onze complexe externe uitdagingen en doen dit in samenwerking en in netwerkverband met anderen. Onze partners Kadernota 2022 3

zijn divers en bewegen zich op allerlei schalen. We zijn ons hiervan bewust en sluiten hierop aan. Financiën Deze Kadernota wordt in financieel opzicht sterk bepaald door de actualisering van de beheerplannen, de kostenontwikkeling en verwerking van eerder besloten bezuinigingen op jeugdzorg, de geactualiseerde personeelsbegroting en fluctuerende rijksuitkeringen. Deze ontwikkelingen leiden samen met de autonome ontwikkelingen en voorgenomen nieuwe initiatieven tot een (te verwachten) negatief begrotingsresultaat. Om tot een sluitende meerjarenraming te kunnen komen, moeten keuzes worden gemaakt. In deze Kadernota stellen we voor om incidentele kosten te dekken uit de Algemene Reserve. Daarnaast worden de nog niet uitgevoerde, bezuinigingen uit fase 2 alsnog actueel. Echter, we zullen niet eerder deze bezuinigingen inzetten totdat er meer duidelijkheid is over de nog te ontvangen (aanvullende) uitkeringen van het Rijk. Het is niet ondenkbeeldig dat er de komende maanden meer duidelijkheid komt over de gevolgen van het akkoord dat bereikt is over de extra bijdrage van het rijk aan de gemeenten in de kosten van de Jeugdzorg.

bereiken’) in de Kadernota 2022 te actualiseren en waar nodig aan te scherpen ook met het oog op de meetbaarheid. In mei 2021zijn de geactualiseerde formuleringen voor advies aan de auditcommissie voorgelegd en vervolgens verwerkt in deze Kadernota. De Kadernota geeft hiermee richting aan de opstelling van de begroting en stelt de raad in staat om op hoofdlijnen een afweging te maken op welke terreinen nieuwe activiteiten kunnen worden ontwikkeld en waar meer geld voor kan worden uitgegeven of waar juist kan worden bezuinigd. Verdere uitwerking volgt vervolgens later dit jaar bij de Begroting 2022.

Leeswijzer Deze Kadernota heeft een ander karakter dan de voorgaande Kadernota’s. De focus ligt in deze Kadernota op de genoemde maatschappelijke opgaven. De 2e W-vraag ‘wat gaan we ervoor doen?’ is uitsluitend uitgewerkt in die situaties waarin er sprake is van nieuwe ontwikkelingen, politieke speerpunten en/of significante budgettaire wijzigingen. De 3e W-vraag ‘wat mag het kosten’ bevat een verkort overzicht van de budgetten die horen bij nieuw voorgesteld beleid en/of bestuurlijk relevante ontwikkelingen. Autonome ontwikkelingen, correcties als gevolg van inflatie en/of noodzakelijke kleinere aanpassingen met een beperkte impact, presenteren we hierbij als één bedrag. Verder is bij de behandeling van de begroting 2021 toegezegd om de maatschappelijke opgaven (de 1e W-vraag, ‘wat willen we Kadernota 2022 4

Programma’s

2.1

Wonen en leven in Molenlanden

Missie We zetten in op een optimale leefomgeving waar mensen graag (willen) wonen, verblijven, samenleven en zich veilig voelen.

Wat gaan we ervoor doen? • Onderzoek naar de combinatie van wonen en zorg, dit moet leiden tot een Woonzorgvisie. (A.1) • Instellen van het Vereveningsfonds Sociale Woningbouw. (A.1) • In vervolg op de prestatieafspraken in 2021 maken we in 2022 met de corporaties en de huurdersorganisaties meerjarige afspraken over hun bijdrage aan het gemeentelijk woonbeleid. Dit gebeurt kerngericht en houdt verband met de uitkomsten van de Woonvisie. (A.1) Ruimtelijke inrichting omgeving Wat willen we bereiken? • Behoud en waar mogelijk verbetering van het karakteristieke landschap en de kwaliteit van de (lint)bebouwing van onze gemeente, met ruimte voor nieuwe initiatieven die passend zijn in het gebied (B.1) • Integraal, slagvaardig en participatief invulling geven aan de ruimtelijke inrichting van ons gebied (B.2)

Wonen Wat willen we bereiken? Het woningaanbod op peil brengen met de bouw van 1.460 woningen in de periode 2020-2029, om te voorzien in de eigen woonbehoefte. (A.1) Toelichting: Om beter aan te sluiten op de vraag ligt het accent op betaalbare woningen voor starters en jonge doorstromers en kleinere woningen voor oudere huishoudens. Daarbij houden we rekening met de kwaliteiten van ons gebied.

Wat gaan we ervoor doen? • Implementeren van de Omgevingswet. (B.1) • De aanpak op dubbele bewoning aanscherpen door het opstellen van beleid met duidelijke kaders. (B.1) Dubbele bewoning is in strijd met de geldende bestemmingsplannen. Ook draagt het aanpakken van dubbele bewoning bij aan het kwalitatief beter wonen in de gemeente Molenlanden. • Na invoering van de Omgevingswet een plan van aanpak opstellen voor het vervolg van het proces. Dan is er meer inzicht welke stappen er nog gezet moeten worden om volledig Omgevingswet-proof te werken. Zoals het afronden van de Omgevingsvisie, het opstarten van het maken van het gebiedsdekkende omgevingsplan en de verdere vertaling van de bestuurlijke ambities in onze organisatie. (B.2)

Kadernota 2022 5

Toelichting: De implementatie van de Omgevingswet is uitgesteld. De nieuwe datum is 1 juli 2022. We gaan door met de uitvoering zoals deze in de planning staat. We krijgen nu meer tijd om onszelf goed voor te bereiden zodat we het dienstverleningsniveau nog beter kunnen blijven waarborgen. Buitenruimte Wat willen we bereiken? Een groen-adaptieve buitenruimte waarin onze inwoners en bezoekers zich comfortabel en veilig voelen (C.1). Toelichting: We vertalen dit naar een dagelijks beheer en passende fysieke inrichting die: - voorziet in ruimte voor o voldoende groen, water en speelgelegenheid; o vervoersbehoefte per openbaar vervoer, fiets en auto; o ondergrondse infrastructuur. - gebruikers als aantrekkelijk, toegankelijk en zowel fysiek en sociaal als veilig ervaren. - klimaatbestendig en duurzaam is. Wat gaan we ervoor doen? • Beheer van onze buitenruimte op basis van actuele beheerplannen (C.1) Toelichting: De beheerplannen actualiseren we aan de hand van de door de raad vast te stellen uitgangspunten. In een inmiddels gestart traject vragen we de raad om kaders.

•

We investeren in groot onderhoud in onze buitenruimte zodat we klimaatbestendig worden en blijven. We vertalen onze gemeentelijke ambities in onze beheerplannen en investeringen met focus op: • Toegankelijkheid (VN-verdrag; sociaal domein). • Sportakkoord: investeren in het omvormen van trapveldjes naar beweegparken. • Vertaling vastgoed- en accommodatiebeleid. Planten van nieuwe bomen. (C.1)

Sport Wat willen we bereiken? Verbetering van de gezondheid en het sociaal welbevinden van inwoners door actieve deelname van onze inwoners aan georganiseerde en ongeorganiseerde sportactiviteiten. (D1) Wat gaan we ervoor doen? Opleveren van een Sportnota met als titel ”Sportparel van het Groene Hart” aan de gemeenteraad. Hierin maken we een verbinding met de onlangs vastgestelde beleidsstukken op de terreinen subsidies, accommodaties en vastgoed.(D.1) Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? • Een veilige gemeente blijven, die onze inwoners ook zo ervaren. (E.1) • Heldere regels en randvoorwaarden die worden nageleefd voor de veiligheid en leefbaarheid. (E.2) Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoeren meerdere onderwerpen uit het eind 2021 vastgestelde veiligheidsprogramma. (E.1) • Beoordelen of we de boa capaciteit moeten intensiveren. (E.1) • Creëren van eenduidigheid en transparantie op het gebied van de regels en voorwaarden voor evenementen in Molenlanden. We stellen daartoe het evenementenbeleid vast. (E.2) • Uitvoeren nieuwe wettelijke verantwoordelijkheid op het gebied van inboedel bij ontruimingen. We maken daarvoor afspraken met woningcorporaties en inboedel- bedrijven en zorgen er daarmee voor dat inboedel bij ontruimingen afgevoerd/opgeslagen wordt. (E.2)

Kadernota 2022 6

Cultuur Wat willen we bereiken? • Cultuuronderwijs en cultuurparticipatie zijn essentieel voor de emotionele en creatieve ontwikkeling van kinderen en volwassenen. Daarom kunnen alle inwoners van Molenlanden, deelnemen aan cultuur door bijvoorbeeld naar kunst te kijken, kunst te maken en cultureel erfgoed te beleven. (G.1) Wat gaan we ervoor doen? • Opstellen van een beleidsvisie waarin we het belang van cultuur voor onze gemeente, doelen en resultaten benoemen. (G.1)

•

Onderzoeken hoe we de bestaande musea in onze gemeente beter kunnen ondersteunen in hun (toekomstige) rol (G.1)

Wat mag het kosten? Buitenruimte: Voor de uitvoering van het Integraal beheerplan (C.1) is vanaf 2022 structureel extra budget nodig voor zowel dagelijks onderhoud alsook voor de investeringen. Via een separaat document vragen we de raad om kaders te geven volgens een aantal uitgewerkte varianten. Als uitgangspunt is in de kadernota rekening gehouden met keuzevariant 1 die in het onderstaande financiële overzicht is meegenomen. De kosten hiervan zijn richtinggevend om bij het opstellen van de uiteindelijke begroting een verfijning verder uit te werken. Openbare Orde en veiligheid: We zien een verschuiving van taken vanuit politie richting gemeente. Dit heeft tot gevolg dat de boa’s steeds meer taken moeten oppakken. Ook beleidsmatig zien we intensivering en uitbreiding van taken en verantwoordelijkheden. Hierover willen we het gesprek voeren met de gemeenteraad. Wanneer er uiteindelijk meer inzet gevraagd wordt, zal er meer budget nodig zijn. (E.1)

Meerjarenraming programma 1: Rode bedragen zijn negatief Zwarte min-bedragen zijn positief

2022

Opstellen van de Woonzorgvisie (A.1)

35.000

Prestatieafspraken met corporaties (A.1)

5.000

Investering aanplanten van bomen (C.1 kap.lasten)

4.700

10.100

15.000

18.000

21.375

23.625

861.000

1.022.000

1.172.000

1.330.000

40.000

80.000

120.000

160.000

Autonome ontwikkelingen

-8.864

-27.384

-36.966

Netto effect programma 1

936.836

1.102.716

1.291.409

1.491.659

Beheerplan begraafplaatsen (C.1) Beheerplannen Buitenruimte op basis keuzevariant 1 (C.1) Investeringen Buitenruime – ingroeimodel (C.1)

2.2

2023

2024

2025

Verkeer en vervoer in Molenlanden

Missie We houden Molenlanden via weg, water en spoor goed bereikbaar. Ook waarborgen we de verkeersveiligheid binnen en buiten de kernen. Wat willen we bereiken? • Een goed bereikbare gemeente met veilige wegen. (A.1) • Ketenmobiliteit die zich aanpast aan maatschappelijke ontwikkelingen. (A.2) • De bereikbaarheid en mobiliteit versterken door een goed systeem van vervoer van personen over water. (A.3)

Kadernota 2022 7

Wat mag het kosten? Voor uitbreiding van de vervoersmogelijkheden over water zijn extra middelen nodig, waarvan de hoogte eind 2021 bekend wordt. We verwachten dat realisering van deze ambitie leidt tot een structurele lastenverhoging. (A.3). Deze zijn nog niet verwerkt in de meerjarenraming. Meerjarenraming programma 2: Rode bedragen zijn negatief Zwarte min-bedragen zijn positief Onderzoeksbudget aansluiting Arkel op de A27 (A.1)

2022

2023

2024

2025

200.000

Dekking onderzoek vanuit best.res.GL afrit A27 (A.1)

-200.000

2.300

2.300 0

Kapitaallasten Fietslint Vuilendam (A.1) Mobiliteitsplan (A.2)

Wat gaan we ervoor doen? A.1. • Uitwerken van het onderzoek naar verbetering en/of alternatieve routes voor de Molenstraat in Kinderdijk en een nieuwe randweg in Groot-Ammers; • Onderzoek naar een verbeterde aansluiting van Arkel (Vlietskade) op de nieuwe aansluiting van de A27; • Herinrichting openbaar gebied bij de centrum-ontwikkeling Vuilendam , waarbij de gedachte voor een fietslint langs de Alblas en de Graafstroom in het ontwerp wordt meegenomen. A.2. Door in te spelen op ons veranderende mobiliteitssysteem werken we toe naar een mobiliteitsplan met uitvoeringsparagraaf.

A.3. Bij bespreking over de aflopende contracten voor Waterbus en Driehoeksveer zetten we in op uitbreiding van het vervoer over water op de Lek.

100.000

Autonome ontwikkelingen

Netto effect programma 2

100.000

2.300

2.3

Samenleven in Molenlanden

Missie ‘Gelijke kansen voor iedereen’. In onze samenleving zijn alle inwoners even belangrijk, telt iedereen mee en neemt iedereen naar eigen kunnen deel: een inclusieve samenleving. Versterken preventie Wat willen we bereiken? • Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl. (A.1) • Kwetsbare kinderen en jongeren zijn eerder in beeld en geholpen. (A.2) • Minder mantelzorgers voelen zich overbelast. (A.3) • Minder inwoners hebben te maken met huiselijk geweld, kindermishandeling of ouderenmishandeling. (A.4)

Kadernota 2022 8

• •

Wat gaan we ervoor doen? • Opstellen plan van aanpak rookvrije generatie 2040 en wat hiervoor ook lokaal kan en nodig is. (A.1) • Extra inzet op het jongerenwerk op basis van de evaluatie in het derde kwartaal van 2021. (A.2) • De projectorganisatie voor ‘Onze kinderen nabij’ voortzetten. (A.3) • Starten met het plan ‘Werken aan Veiligheid voor lokale wijkteams en gemeenten’. (A.4) Verbeteren zelfredzaamheid Wat willen we bereiken? • Meer inwoners beschikken over voldoende basisvaardigheden voor zelfredzaamheid door het terugdringen van laaggeletterdheid. (B.1) • Minder inwoners beleven armoede en financiële stress. (B.2) • Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen. (B.3) • Hulp en ondersteuning vanuit de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning is effectiever en heeft een duurzamer effect. (B.4)

Snellere en betere inburgering voor mensen met een migratie achtergrond. (B.5) Onze samenleving is toegankelijker zowel fysiek als digitaal. (B.6)

Wat gaan we ervoor doen? • Bevorderen van taalvaardigheid door uitrol van het Lokaal actieprogramma aanpak laaggeletterdheid en bibliotheekwerk. (B.1) • Aanschaf en exploitatie van een wisselcollectie in Arkel. (B.1) • Ondersteunen van Voedselbanken, Schuldhulpmaatje, Stichting Leergeld en Stichting OBAF en andere lokale partners die een extra beroep op hun inzet verwachten vanwege coronagevolgen. (B.2) • Opzetten van een inloop (waakvlamfunctie) voor mensen met een verstandelijke beperking (met of zonder een beschikking). (B.3) • Met ingang van 2022 start de nieuwe inkoopperiode van de jeugdhulp. Tegelijkertijd wordt Stichting Jeugdteams ZHZ via de gemeente gecontracteerd. Eventuele financiële consequenties hiervoor nemen we op in de begroting 2022. (B.4) Verbeteren meedoen Wat willen we bereiken? • Minder inwoners ervaren eenzaamheid. (C.1) • Meer inwoners werken naar vermogen en nemen deel aan activiteiten. (C.2) • Onze samenleving is inclusiever. (C3) Wat gaan we ervoor doen? • Extra inzet voor ondersteuning L&N Smit's stichting, vanwege intensievere hulpvragen, ondersteuning bestuur, aanpak eenzaamheid. (C.1) • Tot 2021 voerde Avres de nazorg van ex-gedetineerden voor onze gemeente uit. Hiervoor was tot nu toe geen afzonderlijk Kadernota 2022 9

bedrag geraamd in onze begroting, omdat het opgenomen was in de begroting van de GR Avres. (C.3)

Wat mag het kosten? In juli 2020 is het plan ‘Onze kinderen nabij’ vastgesteld, inclusief de daarbij verwachtte bezuinigingen. In onze begroting was al rekening gehouden met de bezuinigingen uit de begroting van de Serviceorganisatie Jeugd. Dat zijn bezuinigingen die zijn gebaseerd op de 28 maatregelen van het aanjaagplan. Een groot aantal daarvan overlapt met de bezuinigingen die wij verwachten te behalen met ons lokale plan. Deze overlap is echter nog niet meegerekend en dus staat er in de huidige begroting een dubbele bezuiniging ingeboekt. Dit was wel als risico benoemd in de risicoparagraaf van de Begroting 2021 maar de overlap blijkt groter te zijn dan toen is ingeschat. Deze overlap corrigeren we nu in de Kadernota. Verder is rekening gehouden met een toename van de verleende jeugdzorg. In het Bestuurlijk Overleg van 2 juni 2021 hebben het kabinet en de VNG de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW) besproken en daarover afspraken gemaakt. Eén van de belangrijkste uitkomsten is dat er € 1.314 miljard voor de gemeenten beschikbaar komt voor 2022, bovenop de eerder bekend gemaakte € 300 mln. De verdeling van deze bedragen is nog niet officieel bekendgemaakt, daarom is een voorzichtige eerste inschatting gemaakt. Deze is in de meerjarenraming als een stelpost opgenomen die de effecten van de hierboven beschreven overlap en hogere kosten neutraliseert.

Omdat we verwachten dat ook voor de jaren na 2022 het rijk met een compensatie zal komen is de stelpost voor alle jaren ingeboekt.

Meerjarenraming programma 3: Rode bedragen zijn negatief Zwarte min-bedragen zijn positief Service Organisatie Jeugd*

2022

2023

2024

2025

900.542

1.369.194

1.379.849

-900.542

-1.369.194

-1.379.849

43.000

7.000

Bibliotheek op school (B.1)

13.200

Waakvlamfunctie (B.3)

16.000

Onze kinderen nabij (A.3) (projectorganisatie) Extra inzet uren ondersteuning L&N Smitstichting Indexatie Jeugdgezondheidszorg en Jeugdteams (B.4) Aanpak eenzaamheid (C1) (8 juni in de raad geweest) Nazorg ex-gedetineerden (C3)

80.000

10.000

69.878

71.975

82.000

10.000

79.222

83.185

79.222

308.100

260.197

192.185

106.222

Stelpost ‘Uitkomst onderzoek jeugdzorg’ Wisselcollectie Arkel (B.1)

Autonome ontwikkelingen Netto effect programma 3

* Deze raming is gebaseerd van scenario 1 dat overeenkomt met de begroting die SOJ heeft ingediend voor zienswijzen. Er kan voor een tweede scenario gekozen worden. Het nadeel wordt dan naar verwachting € 1.378.529 (2022), € 1.828.826 (2023) en € 1.464.764 (2024 en 25).

2.4

Beter omgaan met ons gebied

Missie Een energieneutraal, circulair en een klimaat robuust Molenlanden. Behoud (en verrijking) van ons landschap. Een voedzame bodem als basis voor een eerlijke voedselketen.

Kadernota 2022 10

•

Energietransitie Wat willen we bereiken? • Betaalbare, meer duurzame energie/warmte voorziening voor onze inwoners, met het oog op de klimaatdoelstellingen, in het belang van de inwoners en lokale economie (A.1). Toelichting: De klimaatdoelstellingen zijn: In 2030 willen we 20% energie besparen in Molenlanden. 35% van het totale energiegebruik komt van nieuwe bronnen. In 2050 is de gemeente CO2-neutraal en aardgasvrij. • De gemeente Molenlanden geeft het goede voorbeeld: het vastgoed van de gemeente is in 2030 (bijna) energieneutraal (A.2). Wat gaan we ervoor doen? • Onderzoek naar de mogelijkheden om deel te nemen aan een Green deal aanvraag om aanspraak te maken op EUsubsidies, die we vervolgens kunnen investeren in ons gebied. Dit onderzoek raakt meer programma’s. (A.1) • Opstellen Masterplan CO2 reductie met de route naar een CO2 neutraal Molenlanden in 2050. (A.1)

Op basis van de vastgestelde RES 1.0, de Transitievisie warmte en de Regionale Adaptatiestrategie geven uitvoering aan de projecten die in het uitvoeringsprogramma duurzaamheid zijn opgenomen. Daarnaast werken we doorlopend aan de actualisering van de RES 1.0, zodat voor 1 maart 2023 de RES 2.0 kan worden vastgesteld. (A.1) Uitvoeren van de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW). Hiervoor is in 2021 al een Rijkssubsidie voor toegekend en ontvangen. (A.1)

Afval en Circulariteit Wat willen we bereiken? • Vermindering van niet bruikbaar restafval van huishoudens (B.1). • Ombuiging trend stijging kosten inzamelen en verwerken van afval (B.2). • Vergroten service op afval (B.3). Wat gaan we ervoor doen? Invoeren van een nieuw afval en grondstoffenbeleid met drie doelstellingen. • Belasting van het milieu terugdringen door het aantal kilo's restafval te laten dalen van 230 kilo nu naar 100 kilo (per huishouden per jaar) in 2025. (B.1) • Kostenreductie voor het inzamelen en verwerken van afval. Minder restafval betekent minder verbrandingsbelasting. (B.2) • Vergroten van service op afval door onder andere meer ondergrondse containers te plaatsen, afvalbrengstations aan te pakken en uit te breiden (B.3). Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken? Versterking van het aantrekkelijke woon- en leefklimaat door klimaatbewust handelen (C.1)

Kadernota 2022 11

Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoeren van de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) en uitvoeringsagenda en deze opnemen in het uitvoeringsprogramma Duurzaamheid van Molenlanden. • Uitvoeren pilotproject Drukdrainage in AlblasserwaardVijfheerenlanden. • Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma ‘Klimaatadaptatie en bodemdaling Molenlanden’ en dit opnemen in het uitvoeringsprogramma Duurzaamheid. Landschap Wat willen we bereiken? Regie houden op de ontwikkeling van ons karakteristieke open veenweidelandschap, met het oog op de komende grote ontwikkelingen als energietransitie, bodemdaling, klimaatadaptatie en circulaire landbouw. (D.1) Wat gaan we ervoor doen? • Ontwikkelen en uitvoeren van “Gebiedsdeals”. • Ontwikkelen lange termijn visie landschap AlblasserwaardVijfheerenlanden. Wat mag het kosten? Het uitvoeringsprogramma Duurzaamheid (oplevering 4 e kwartaal 2021) geeft inzicht in de meerjarige extra kosten voor de uitvoering van met name de RES en Transitievisie Warmte en klimaatadaptie. Dit programma actualiseren we regelmatig op basis van nieuwe ontwikkelingen en vrijkomende (Rijks) financiering. (A.1) De huidige capaciteit voor ondersteuning van bewonersinitiatieven en stimulering van energiebesparing wordt zo veel mogelijk gedekt vanuit subsidies en regulier budget.

Waar dit niet (volledig) lukt, brengen we deze kosten onder in het uitvoeringsprogramma Duurzaamheid (A.1)

Rode bedragen zijn negatief Zwarte min-bedragen zijn positief Masterplan CO2 reductie (A.1)

2022

2023

2024

2025

75.000

The Green Deal (A.1)

25.000

Compostlevering – transport (B.1)

5.000

Autonome ontwikkelingen

-2.000

Netto effect programma 4

103.000

3.000

2.5

Werken en recreëren in Molenlanden

Missie In de gemeente Molenlanden is volop ruimte voor innovatie en ondernemen. We benutten recreatieve potenties waarbij behoud van leefbaarheid alle aandacht heeft. Het (agrarische) bedrijfsleven en de recreatieve sector krijgen de ruimte. De identiteit van en de leefbaarheid in de gemeente staan daarbij voorop. We verbinden, initiëren en geven kaders waar nodig. Economie Wat willen we bereiken? • Ruimte voor innovatie en ondernemen, zowel in onze dienstverlening als in het aanbod van bedrijventerreinen, waarbij ondernemers elkaar weten te vinden (A.1). • Goede aansluiting van onderwijs op behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten (A.2). Wat gaan we ervoor doen? • Werken aan een passend en toekomstbestendig aanbod aan bedrijventerreinen in Molenlanden op basis van de visie op bedrijfsterreinen die dit jaar wordt vastgesteld (A.1)

Kadernota 2022 12

Agrarische economie Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige, duurzame, agrarische sector die zich verder kan ontwikkelen naar een duurzamere landbouw met nieuwe verdienmodellen waarbij verbreding en diversifiëring van de bedrijfsvoering mogelijk is (B.1). Wat gaan we ervoor doen? Op verzoek van de Provincie Zuid-Holland voeren we de regie over de Veenweidestrategie waarbij we 2 sporen doorlopen (B.1): • Spoor 1: Nemen van maatregelen op de korte termijn (tot 2025) zodat de agrarische sector zich verder kan doorontwikkelen. • Spoor 2: Het toekomstperspectief voor de grondgebruikers op de lange termijn (2030/2050).

Vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken? • Recreatieve potenties worden benut, waarbij behoud en versterking van leefbaarheid alle aandacht heeft zoals het ontwikkelen van Vestingstad Nieuwpoort tot een recreatief icoon. (C.1) • Regie voeren op recreatie. Molenlanden wil sturen op recreatie om zowel de toename van het aantal (meerdaagse) recreanten te benutten als ook de leefbaarheid voor inwoners te beschermen. (C.2) • Meer werkgelegenheid in de vrijetijdssector. (C.3) • Groei van kleinschalige (verblijf)recreatie die verspreid aanwezig is. (C.4) • Herstel van (inter)nationaal bezoek om te komen tot meer toeristische bestedingen en een duurzaam herstel van de Molenlandse vrijetijdseconomie. (C.5) Wat gaan we ervoor doen? • Samen met ondernemers en andere partners maken we arrangementen voor bewoners en bezoekers van de ‘Twin Cities’ Nieuwpoort/Schoonhoven en herdenken we rampjaar 1672. (C.1) • Beter beleefbaar maken van de fiets-, wandel- en vaarroutenetwerken om inwoners en bezoekers te stimuleren de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken. (C.1) Toelichting: Ook met het oog op de gezondheid van de bevolking zetten rijk en provincies plannen en (subsidie)regelingen op om de groei te faciliteren en de (recreatieve) infrastructuur te verbeteren. Het is daarom gewenst om budget te reserveren om gebruik te kunnen maken van de regelingen.

Er is al een eerste plan met mogelijke verbeteringen van de (fiets-)infrastructuur bij Rijk/Provincie ingediend. Om een goed beeld te krijgen van de kosten/baten werken we met partners in de regio aan een verkenning van de recreatieve routenetwerken. Deze verkenning ronden we in 2021 af. • Opstellen beleid Verblijfsrecreatie. (C.2) Kadernota 2022 13

• •

Verbeteren toeristische informatievoorziening, bebording en bewegwijzering in samenwerking met ANWB, Den Hâneker en andere stakeholders. (C.2) Versterken samenwerking het Groene Hart door actief deel te nemen aan onderzoeken, projecten en activiteiten die worden georganiseerd door Stichting Groene Hart Verbinders. (C.2)

Vrijetijdseconomie Kinderdijk Wat willen we bereiken? • Het icoon Kinderdijk vertelt een authentiek en aansprekend verhaal. (D.1) • De dorpen Kinderdijk en Alblasserdam ontwikkelen zich in de luwte van de toeristenstroom. (D.2) • De verkeersveiligheid en leefbaarheid worden vergroot door een optimale grip op alle bezoekersstromen naar het Werelderfgoed over weg en water. (D.3) • De bestuursstructuur is slagvaardig en flexibel, op alle niveaus weten belanghebbenden (dus ook bewoners) zich vertegenwoordigd bij de ontwikkeling van Kinderdijk. (D.4) • De gezonde exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de Coronacrisis. (D.5) Wat gaan we ervoor doen? Vanuit het document ‘Toekomst Kinderdijk 2020 - 2025’ richten we ons in 2022 vooral op: • Inrichten van het entreegebied. • Meer aandacht voor Kinderdijk. Actief bijdragen aan de ontwikkeling van Kinderdijk door te verbinden, te initiëren en zo nodig (aanvullende) kaders te stellen en op de gegeven kaders te controleren. • Ondersteunen van het herstel van de SWEK in de vorm van een financieel arrangement. • Werven van externe financiering van middelen voor de uitvoering van projecten in het uitvoeringsprogramma. • Inzet van het Werelderfgoed Kinderdijk als motor voor het herstel van de toeristische sector in de Alblasserwaard (onder andere door ondersteunen/verbinden/initiëren bij het

realiseren van producten op basis van het Verhaal van Kinderdijk/de Polder en de recreatieve infrastructuur). In het ‘Uitvoeringsprogramma Kinderdijk 2020 – 2025’ worden meerdere investeringen benoemd. De in onderstaande tabel genoemde kapitaallasten gaan alleen over de investeringen zoals opgenomen in de Zomernota 2021. Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? Verbetering aansluiting van vraag en aanbod van arbeidskrachten in de regio, waarbij we optimaal gebruik maken van ieders mogelijkheden (E1). Wat gaan we ervoor doen? • Deelnemen en financieel bijdragen aan het Innovatie en Afstudeer Centrum (IAC) wat in Gorinchem wordt opgezet. • Versterken van bestaande initiatieven en structuren zoals de Sity academy en WIJIJ. Wat mag het kosten? Rode bedragen zijn negatief Zwarte min-bedragen zijn positief Verbetering recreatieve infrastructuur (C.1) Kapitaallasten investeringen Kinderdijk (D) - Project "Verhaal Kinderdijk/de Waard"* - Herinrichten Entreezone Molengebied - Aanpassing steiger Kinderdijk - Overdracht Wisboomgemaal en aanlegsteiger* Autonome ontwikkelingen

2022

2023

2024

2025

139.500

92.500

75.000

6.165

16.553 17.500

16.553

10.000

15.000

10.000

46.950

Netto effect programma 5

236.668 130.218 107.718 107.718 *Verwachte investering in 2021. Conform het afschrijvingsbeleid wordt een investering in immateriële activa afgeschreven in 1 jaar tijd.

De lasten voor Kinderdijk worden tijdelijk gedragen door de Gemeente Molenlanden en zijn daarom opgenomen in bovenstaande tabel. Het in 2021 op te stellen financieel arrangement voorziet erin Kadernota 2022 14

dat deze uiteindelijk worden gedekt door inkomsten uit bezoek aan Kinderdijk.

2.6

Dichtbij Molenlanden

Missie De gemeente is een toegankelijke en nabije partner die afstemt welke rol helpend is in het verder ontwikkelen van Molenlanden.

Dienstverlening Wat willen we bereiken? Molenlanden is een toegankelijke gemeente met een gebruiksvriendelijke dienstverlening, de inwoner krijgt daarbij persoonlijke aandacht als dat nodig is: • Alle producten en diensten waarbij dat mogelijk is digitaliseren we. Inwoners kunnen deze producten en diensten via de website aanvragen en afhandelen (A.1). • Continue verbetering van de kwaliteit van dienstverlening door het betrekken inwoners en andere relevante (interne) partijen (A.2).

Wat gaan we ervoor doen? • Al onze webformulieren waar nodig voorzien van online authenticatie en betaalmogelijkheid. (A.1) • Verbeteren van de website met behulp van webstatistieken en gebruikservaringen. (A.1) • Aansluiten op de berichtenbox zodat inwoners hun correspondentie met de gemeente en andere overheden op één plek hebben. (A.1) • Uitvoeren aanvullend onderzoek naar de mogelijkheid om inwoners inzage te geven in hun lopende zaak/zaken. (A.1) • Onderzoek doen naar de effectiviteit van de servicepunten. (A.2) Regionale samenwerking Wat willen we bereiken? • Goed contact met onze buur- en regiogemeenten en medeoverheden en flexibele samenwerking aan gezamenlijke opgaven. (B.1) • Een bepalende speler zijn in de regio waarbij we inzetten op samenwerking op die opgaven waar dat meerwaarde heeft. Opgaven en taken die we alleen beter kunnen, doen we zelf. (B.2) • Goed functionerende verbonden partijen vanuit het oogpunt van dienstverlening, governance en kosten. (B.3) Samenlevingsprogramma Wat willen we bereiken? Optimale afstemming van de bestuurlijke ambities op de activiteiten die er zijn in de dorpen en de stad (C1). Toelichting: Zo werken we samen met ons netwerk aan de goede vraagstukken die op korte termijn impact hebben. Dit doen we door in het Samenlevingsprogramma overzicht te houden en inzicht te geven.

Kadernota 2022 15

Wat gaan we ervoor doen? Het Samenlevingsprogramma benutten we in 2022 als instrument om te verkennen en te agenderen op welke onderwerpen energie zit in onze dorpen en stad. We passen de to do lijst van het Samenlevingsprogramma aan waar nodig. (C.1) Doorontwikkelen stads- en dorpsgericht werken Wat willen we bereiken? • We werken dorps- en stadsgericht waardoor we de betrokkenheid, inzet en autonomie van onze samenleving versterken. (D.1) • Medewerkers kennen de inwoners/de samenleving en zijn hierbij betrokken. (D.2)

2.7

Bedrijfsvoering

In 2021 ronden we de harmonisatieopgave na de fusieperiode af. Dat vraagt om een doorontwikkeling vanuit de nieuwe basis. De organisatie heeft daarvoor een visie op bedrijfsvoering opgesteld met een doorkijk tot 2026. Naar 2026 toe investeren we in de organisatieontwikkeling vanuit zes strategieën. Voor 2022 zetten we onder meer in op: verbetering van de algehele dienstverlening, een passende personeelsbegroting en de volgende stap in ons informatiebeheer. Dienstverlening Wat willen we bereiken? • Onze bedrijfsvoering is toekomstgericht en wendbaar, zodat we mee kunnen bewegen met onze omgeving. • We leveren uitstekende dienstverlening. De kwaliteit van dienstverlening die we naar buiten willen leveren, leveren we ook aan onze collega’s in de vakteams. • We voldoen aan de eisen die wet - en regelgeving aan ons stelt. We maken bewust keuzes welk ambitieniveau we hierin kiezen. Zo zijn we voorspelbaar en betrouwbaar als overheid. • We hebben grip op middelen en beheersen onze risico’s; we willen zelf in control zijn. Dit is de gedegenheid die de inwoners van ons als overheid verwachten.

Gemeenteraad Wat willen we bereiken? Een transparante en democratische bestuurlijke besluitvorming. (E.1) Wat gaan we ervoor doen? We voeren het raads- en griffieplan 2021-2022 uit, waaronder: - het verbeteren van de aansluiting van de representatieve democratie op de lokale samenleving; - het vergroten van de greep op verbonden partijen; - het (politiek) voorbereiden van de verkiezingen en het inwerken van de nieuwe raad. Wat mag het kosten? Het benodigde budget voor de aansluiting op de berichtenbox (A.1) is nog niet bekend. Hiervoor volgt mogelijk later een aanvullende aanvraag. Rode bedragen zijn negatief Zwarte min-bedragen zijn positief Webformulieren (A.1)

2022

2023

2024

2025

21.500

Verbetering website (A.1)

12.000

Inwonertevredenheidstoets (A.2)

5.000

Autonome ontwikkelingen

35.650

Netto effect programma 6

74.150

69.150

Wat gaan we ervoor doen? • De aanbevelingen uit de tussenevaluatie vertalen we in 2021 in acties voor de verdere organisatieontwikkeling. De uitvoering hiervan zal (deels) ook in 2022 doorgaan. Organisatie Wat willen we bereiken? Voor de periode 2022-2026 werken we toe naar een vitale organisatie met: A. een vaste formatie die aansluit bij de kerntaken en beleidsopgave waar de organisatie voor staat; B. een flexibele schil die aansluit bij de politiek-bestuurlijke en maatschappelijke dynamiek; Kadernota 2022 16

C. ons een aantrekkelijke werkgever maakt die vacatures kan vervullen en mensen weet vast te houden in de steeds verder krimpende arbeidsmarkt. Wat gaan we ervoor doen? Personeelsbegroting structureel op orde De huidige personeelsbegroting ondersteunt een vitale organisatie onvoldoende doordat er geen budget is gereserveerd voor onvermijdbare kosten zoals: ziekte en de regelingen Ouderschapsverlof en Generatiepact. Om die kosten te ondervangen wordt de flexibele schil ingezet. Vanaf 2022 voorziet de personeelsbegroting in een aanvullend budget voor deze onvermijdbare kosten ter hoogte van 2% van de personeelsbegroting zijnde: € 382.000,- voor ziekte en ouderschapsverlof. Om de gevolgen van het generatiepact op te vangen, wordt aanvullend voorzien in een bedrag van € 100.000,-. Vaste formatie en flexibele schil In 2020 is een benchmark naar de personeelsbegroting uitgevoerd. De vertaling hiervan naar de lokale programma’s en beleidsopgave geven aan dat de komende jaren verschuiving nodig is van capaciteit over verschillende taakvelden. Ook zien we op een aantal taakvelden een structurele ondercapaciteit. Wij herkennen dit omdat hierop inhuur plaatsvindt met een structureel karakter. Voorbeelden hiervan zijn bouw- en woningtoezicht, omgeving, veiligheid en HR.

Naar de begroting toe bereiden we een voorstel voor om incidentele middelen (inhuur derden) om te buigen naar vaste bezetting. Dit ondersteunt de noodzaak om vast personeel aan te trekken op werk waarvoor langdurig inhuur nodig is en nu nog veel wisseling plaatsvindt. Vitaliteitsbeleid Het vitaliteitsbeleid is in ontwikkeling. Voor de verbetering van een aantal arbeidsvoorwaarden en de implementatie hiervan vragen we in 2022 eenmalig € 30.000,-.

Informatiebeheer op orde Wat willen we bereiken? • We zijn in 2026 Wet Open Overheid(WOO)-proof! Dit betekent dat we door onze inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden een gelijkwaardige digitale informatiepositie te bieden, participatie mogelijk maken en verantwoording af kunnen leggen. • Realisatie van een digitaal platform met stuur- en managementinformatie en daarmee werken op basis van tijdige, juiste en volledige informatie. Wat gaan we ervoor doen? • In 2021 zijn we gestart met het project “Implementatie WOO”. Eind 2021 leveren we een visie Informatiebeheer en vindbaarheid op. Deze vertalen we in 2022 naar een plan van aanpak en pakken we de eerste acties op. • Een pilot project uitvoeren die bestaat uit de technische realisatie van het platform en de ontsluiting van verschillende data. Gedacht wordt aan meldingen openbare ruimte, zoals geadviseerd in het Rekenkamerrapport, inzichten in het beheer van de buitenruimte en de ontsluiting van data uit het Sociale Domein. Kapitaalstorting Stedin Stedin zal, op basis van de huidige prognoses, een aantal jaren (waarschijnlijk) geen of nauwelijks winst maken, met als gevolg dat zij in de jaren 2022 en verder niet in staat zal zijn om dividend op de gewone aandelen uit te keren. Het rendement op de preferente aandelen is in hoge mate waarschijnlijk. Het overeengekomen rendementspercentage is 3% op het gestorte kapitaal.

Is Stedin in een jaar niet in staat zijn preferent dividend uit te keren dan schuift deze uitbetaling op naar een volgend jaar (met winst). Ook verwachten we op basis van de huidige financiële prognoses dat Stedin in staat is elk jaar cumulatief preferent dividend uit te betalen.

Kadernota 2022 17

Uitkomsten meicirculaire De doorrekening van de meicirculaire geeft een positief beeld voor alle begrotingsjaren. Dit positieve beeld neemt wel af van € 744.629 in 2022 naar € 103.447 in 2025. Voor deze laatste jaarschijf was ook in de december circulaire al een positieve correctie vermeld die is meegenomen in de volledige doorrekening. Wat mag het kosten? Rode bedragen zijn negatief Zwarte min-bedragen zijn positief Implementeren vitaliteitsplan

2022

2023

2024

30.000

Pilot Digitaal platform

249.000

Dekking pilot uit algemene reserve

-249.000

Saldo dividendopbrengst na Kapitaalstorting STEDIN

-41.280

Flexibele personeelsbegroting

482.000

Autonome ontwikkelingen

-79.839

-69.610

-117.011

-112.041

Uitkomsten mei-circulaire

-744.629

-495.995

-277.591

-103.447

Netto effect bedrijfsvoering

-353.748

-124.885

46.118

225.232

Overige thema’s

3.1

Corona

Het jaar 2022 zal op onderdelen een jaar van herstel zijn, herstel van de brede effecten van de coronacrisis. Als gemeente zullen we samen met de samenleving hier vorm en inhoud aan geven. Soms zullen we richtinggevend zijn maar veel meer anticiperend en faciliterend.

2025

In de 2e helft van 2020 werd duidelijk dat het primaire doel van het noodfonds Corona, het bieden van noodsteun aan verenigingen en ondernemers die op omvallen staan, niet goed meer aansluit op de actuele behoefte. De uitdaging ‘samenleven met en na Corona’ vraagt om een heroriëntatie op het huidige noodfonds. De Agenda “Vitaal Molenlanden” geeft een antwoord op de vraag hoe verder met het noodfonds? De Agenda benoemt ook de opgaven, die inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties hebben als het gaat om leven, ondernemen en participeren in en na Corona. Deze opgaven zijn het Kadernota 2022 18

resultaat van gesprekken, een enquête én het maken van de verbinding met wat er al is gedaan en welke plannen er zijn als het gaat om het aanpakken van de gevolgen van Corona. Na besluitvorming in de gemeenteraad (voorzien op 15 juli 2021) worden de opgaven uitgewerkt en uitgevoerd in de staande organisatie, zo nodig nadat de uitwerking ter besluitvorming is voorgelegd.

3.2

Risico’s

In deze Kadernota volstaan wij met het opnemen van de grootste risico’s die voorzien. In de Begroting 2022 werken wij de risico’s uit met de daarbij behorende risicowaarde. Algemene uitkering uit het gemeentefonds In maart 2019 startte het onderzoek voor de herijking van het gemeentefonds. Na een aantal onderzoeken heeft de minister van BZK op 7 december 2020 de Tweede Kamer geïnformeerd dat de beslissing over de nieuwe verdeling door het volgende kabinet wordt genomen. Dat betekent dat de invoering van de nieuwe verdeling opschuift naar 1 januari 2023. Tegelijk met de brief aan de Tweede Kamer zijn op 7 december 2020 ook de laatste onderzoeksrapporten gepubliceerd. De fondsbeheerders hebben begin februari 2021 advies gevraagd over de nieuwe verdeling aan de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Bij deze adviesvraag is een inschatting vermeld van de gevolgen voor alle gemeenten. Op basis van deze informatie zou de herijking van het gemeentefonds een beperkt financieel voordeel voor de gemeente Molenlanden opleveren. Het gaat echter om een voorlopig verdeelstelsel, waarbij een lobby van nadeelgemeenten mogelijk nog tot een andere verdeling kan leiden. Tot definitieve besluitvorming blijft het risico op verlaging van de algemene uitkering uit het gemeentefonds actueel.

Rente geldleningen In 2020 is de leningenportefeuille van de gemeente opnieuw gefinancierd. De dure leningen zijn afgelost en vervangende financiering is aangetrokken tegen historisch lage rentepercentages. Op korte termijn is het niet de verwachting dat de rente gaat stijgen. De komende jaren zullen door aflossingen en nieuwe investeringen (vervangende) leningen moeten worden aangetrokken. Bij eventueel hogere rentepercentages zal dit de exploitatie negatief beïnvloeden. Opgemerkt dient te worden dat de rente sinds januari 2021 iets is gestegen. Toch past deze recente stijging nog steeds binnen het meerjarig patroon van dalende rentes. Verkenning overdracht wegen Waterschap Rivierenland In 2018 heeft het Waterschap Rivierenland (WSRL) te kennen gegeven het onderhoud van wegen niet langer als één van haar kerntaken te zien. Het Waterschap is gestart met het verkennen van de mogelijkheid om haar wegen over te dragen aan de gemeenten. Het is duidelijk geworden dat een eventuele overdracht van de wegen van het WSRL aan onze gemeente een grote financiële impact heeft. In 2021 zetten we deze verkenning voort. Taakstelling bezuiniging bij VRZHZ en Avres De gemeenschappelijke regelingen Avres en Veiligheidsregio ZuidHolland Zuid (VRZHZ) hebben een ontwerpbegroting 2022 opgesteld die een taakstelling bevatten.

Wij hebben beperkt invloed op de wijze waarop deze taakstelling wordt ingevuld. Het is hierbij niet uitgesloten dat deze ontwikkelingen uiteindelijk leiden tot hogere kosten en/of een lager serviceniveau van deze gemeenschappelijke regelingen. Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs Molenlanden Het Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs Molenlanden 2021 2032 is op 20 april 2021 vastgesteld in de raad. Daarbij is besloten om separate besluiten te nemen over de exacte invulling en de financiële effecten van de projecten. De lasten die horen bij deze

Kadernota 2022 19

• •

investeringen zijn nog niet verwerkt in de meerjarenraming, maar zullen na concretisering van de plannen worden opgenomen. Stelpost Jeugd In de meerjarenraming is een stelpost opgenomen die de effecten van overlap in bezuinigingen en hogere kosten van de Serviceorganisatie Jeugd neutraliseert. Deze stelpost bedraagt € 900.542 voor 2022 oplopend tot € 1.379.849 in 2025. De verdeling van de door het Rijk te compenseren bedragen is nog niet officieel bekendgemaakt. Daarom is een voorzichtige eerste inschatting gemaakt voor 2022 en is deze vervolgens structureel vertaald. De mogelijkheid bestaat dat de compensatie niet of niet geheel volgt.

personeelsbegroting; nadere invulling van het accommodatiebeleid. Dit jaar worden nog 2 voorstellen ingediend voor uitbreiding capaciteit kunstgrasvoetbalvelden.

Financieel meerjarenperspectief

4.1

Exploitatie

Integratie-uitkering Sociaal Domein De integratie-uitkering Sociaal Domein/Voogdij 18+ wordt met ingang van 2022 anders verdeeld. Voor Molenlanden betekent dit een lagere uitkering tot een bedrag van € 709.000. Deze verwerken wij voorlopig saldo neutraal omdat ook hiervoor naar verwachting een compensatie volgt. De mogelijkheid bestaat dat de compensatie niet of niet geheel volgt. Energietransitie-Klimaatadaptatie Met de uitvoering van de energietransitie (RES en TVW) en de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie zijn kosten gemoeid. Deze zijn niet in de Kadernota opgenomen en worden in de tweede helft van dit jaar uitwerkt en aan de raad voorgelegd. Daarbij komt dat het Rijk op korte termijn geen uitsluitsel gaat geven welke middelen gemeenten kunnen verwachten als bijdrage aan deze opgaven. Nog nader te bepalen financiële gevolgen In deze Kadernota worden op meerdere onderdelen kosten voorzien die nog niet concreet zijn vertaald. Voorbeelden hiervan zijn: • Vervoersmiddelen over water; • de energietransitie en klimaatadaptatie; • separate besluiten voortkomend uit het IHP; • verdere investeringen uit het ‘Uitvoeringsprogramma Kinderdijk 2020 – 2025;

De uitkomsten van deze Kadernota schetsen het volgende beeld:

2022

2023

2024

2025

A. Vastgestelde begroting 2021 (jaren 20222024) B. Saldo begroting 2022 na genomen besluiten C. Autonome ontwikkelingen

890.944

1.192.877

1.415.596

385.314

709.907

906.610

1.459.610

34.169

30.878

-27.142

-26.135

D. Prognose begroting 2022 - 2025:

351.145

679.029

933.752

1.485.745

E. Nieuw beleid - bestuurlijk relevant

1.370.837

1.411.818

1.739.022

2.031.416

F. Prognose begroting 2022 inclusief nieuw beleid:

-1.019.692

-732.789

-805.270

-545.671

Kadernota 2022 20

Toelichting: A. saldi van de vastgestelde begroting in november 2020 voor de jaarschijven 2021-2024 (deze waren allen positief). B. saldi van de vastgestelde begroting in november 2020 met daarbij de reeds genomen besluiten tot aan juni 2021 zoals de besluitvorming rondom de nieuwe nota reserves en voorzieningen en de effecten van het accommodatiebeleid. Daarnaast heeft jaarschijf 2025 positieve invloed van de december circulaire door een voordeel voor de Algemene Uitkering. C. saldi van de autonome ontwikkelingen na vaststelling van de begroting. Deze zijn noodzakelijk om op te nemen binnen de begroting, bestuurlijk gezien zijn deze minder relevant. D. nieuwe saldi na verwerking van alle noodzakelijke wijzigingen onder de punten B en C. Alle jaren zijn positief. E. totalen van de uitkomsten uit de voorliggende Kadernota. De grootste effecten worden veroorzaakt door achtereenvolgens de nieuwe Beheerplannen, Jeugdzorg (geneutraliseerd door een stelpost) en de personeelsbegroting. F. te verwachten saldi per jaarschijf na verwerking van alle elementen binnen deze Kadernota. We concluderen dat het meerjarig perspectief onder F een negatief beeld schetst voor alle jaarschijven. Daarom is het noodzakelijk om te kijken naar mogelijkheden om dit perspectief om te buigen.

Het is lastig om op dit moment een betrouwbaar financieel meerjarig perspectief te schetsen omdat de rijksuitkeringen van vooral het sociaal domein onzeker zijn. De informatie die de komende maanden wordt verwacht kan dit perspectief zo weer doen kantelen. Om toch een richting aan te geven voor het sluitend maken van het meerjarenperspectief zijn in deze kadernota de volgende dekkingsvoorstellen verwerkt:

Dekking incidentele uitgaven door Algemene Reserve In de auditcommissie van 8 maart 2021 is in reactie op de motie ‘Samenhang toepassing instrumenten’ (M2020-32) de ‘Notitie instrumenten voorkomen belastingenverhogingen bij een overschot begroting en hoogte Algemene Reserve’ behandeld. Hierin wordt beschreven welk gedeelte van de Algemene Reserve kan worden ingezet als incidenteel dekkingsmiddel voor het realiseren van (nieuwe) bestuurlijke prioriteiten. In onderstaande tabel wordt weergegeven voor welk bedrag dit per jaarschijf mogelijk is. De kaders die horen bij deze manier van inzetten van de Algemene Reserve staan beschreven in hoofdstuk 5.3 Reserves. Bezuinigingsplan Na het inzetten van de Algemene Reserve resteert nog een negatief begrotingssaldo. Daarmee komen bezuinigingen in beeld. Echter, we zullen niet eerder bezuinigingen inzetten tot het moment dat er meer duidelijkheid is over de nog te ontvangen (aanvullende) uitkeringen van het Rijk. Daarom worden de bezuinigingen vooralsnog als stelpost in onderstaande tabel opgenomen. Indien bezuinigingen alsnog noodzakelijk blijken te zijn dan zal gebruik worden gemaakt van de resterende bezuinigingsmogelijkheden 2020 fase 2, die zijn benoemd in hoofdstuk 5.1 Bezuinigingen. Het effect is aangegeven in onderstaande tabel. Meerjarenraming F.

Prognose begroting 2022 inclusief nieuw beleid: Incidentele kosten dekken uit algemene reserve Stelpost bezuinigingen Prognose begroting 2022

2022

2023

2024

2025

-1.019.692

-732.789

-805.270

-545.671

505.328

153.975

82.000

514.364

578.814

723.270

545.671

Kadernota 2022 21

4.2

Reserves en voorzieningen

In dit overzicht zijn de uitkomsten van de Jaarrekening 2020 en de op 26 januari jl. vastgestelde nota reserves en voorzieningen verwerkt. Naam van de reserve/voorziening

Saldo aan het einde van 2021

Saldo aan het einde van 2022

Saldo aan het einde van 2023

Saldo aan het einde van 2024

Saldo aan het einde van 2025

45.768.922

45.787.618

45.635.386

45.575.790

45.516.194

52.461.815

50.644.783

48.858.889

47.126.390

45.393.892

446.043

114.141

ALGEMENE RESERVES Algemene reserve

Uitgangspunten begroting en meerjarenraming 2022-2025

5.1

Bezuinigingen

In de tabel hieronder zijn de resterende bezuinigingsmogelijkheden uit 2021 fase 2 opgesomd. Daarbij is middels het stoplichtmodel een eerste inschatting gemaakt van de technische uitvoerbaarheid en haalbaarheid. Voor alle genoemde bezuinigingen geldt dat ze inhoudelijk nog verder verkend moeten worden:

OVERIGE BESTEMMINGSRESERVES Kapitaallasten Afwikkeling vorige jaren Omgevingswet Klankbordgroepen/dorpsberaden Onderhoud gebouwen

903

288.742

3.345.879

3.281.016

3.193.166

3.107.903

3.030.340

Onderhoud Openbare Ruimte

1.093.902

1.261.867

1.429.832

1.597.797

1.765.762

Wegen

13.242.046

15.139.988

17.020.588

18.941.188

20.861.788

Leefbaarheid Kinderdijk

60.675

Ontwikkeling recreatie/toerisme/platteland Arhi-uitkering i.v.m. herindeling

37.461

972.508

2.589

Slingelandse plassen

790.880

710.880

630.880

550.880

470.880

Toekomstvisie begraafplaatsen

240.000

Sociaal Begeleidingsplan

250.000

Duurzaamheid Gebouwen

3.500.000

Duurzaamheidsprojecten

1.048.126

808.126

568.126

328.126

88.126

Noodfonds Corona

2.855.074

Voormalige reserves (voor herschikking) Sociaal Domein

86.810

-157.500

126.489.784

124.826.362

124.414.811

124.306.019

124.204.926

276.741

Pensioenvoorziening huidige wethouders Wachtgeldvoorziening personeel

1.855.283

1.898.983

1.942.683

1.986.383

2.030.083

188.096

Rioleringen

12.574.360

12.009.232

11.569.704

11.365.989

11.162.274

BTW vraagstukken

302.800

Afvalstoffen

20.278

191.346

533.482

657.295

654.295

651.295

648.295

645.295

Totaal voorzieningen

15.874.853

15.521.493

15.464.801

15.301.786

15.138.771

ALGEHEEL TOTAAL

142.364.637

140.347.856

139.879.613

139.607.805

139.343.697

Totaal reserves

Omgevingsplannen Afkoop onderhoud graven

2023

2024

2025

475.000 475.000 Hiervoor wordt extra budget aangevraagd in deze kadernota Wmo totaal 111.200 111.200

475.000

111.200

Beheer buitenruimte

Jeugdzorg

Reeds verwerkt in Begroting 2021 Servicepunten/burgerzaken

VOORZIENINGEN: Wachtgelden wethouders

2022

303.000

404.000

Subsidies totaal 108.803 108.803 108.803 108.803 Inmiddels zijn aanvullende keuzes gemaakt in het nieuwe Subsidiebeleid Accommodaties 410.000 385.000 225.000 225.000 Inmiddels zijn aanvullende keuzes gemaakt in het nieuwe Accommodatiebeleid Gemeenschappelijke regelingen 52.000 52.000 52.000 52.000 Gemeenschappelijke regelingen vragen mogelijk aanvullende bijdragen zoals beschreven in de risicoparagraaf Bovenwettelijke middelen onderwijs 125.000 125.000 125.000 125.000 Budget bewonersinitiatieven 100.000

100.000

690.500

Belastingen totaal

Kadernota 2022 22

5.2

Kostenverhaal en anterieure overeenkomsten Reeds verwerkt in Begroting 2021 Reserves en voorzieningen totaal 763.000 763.000 763.000 Inmiddels zijn aanvullende keuzes gemaakt in de nieuwe Nota Reserves en Voorzieningen Mogelijkheden kostentoerekening 200.000 200.000 200.000 Nog nader te onderzoeken

• •

763.000

200.000

Technisch administratieve uitgangspunten

Algemene uitgangspunten Bij opstelling van de (meerjaren)begroting 2022-2025 gaan we uit van de volgende algemene kaders: 1. de laatste jaarschijf (= 2025) van de meerjarenraming sluit zonder incidentele baten en lasten positief, en legt een basis voor duurzaam financieel evenwicht vanaf 2025 (richtlijn provincie). 2. belastingen en heffingen 2022 worden gebaseerd op de uitgangspunten en besluiten die zijn vastgesteld bij de harmonisatie van het belastingbeleid voor Molenlanden in 2019. Voor begraven zijn de tarieven inmiddels ook geharmoniseerd en om de kosten te dekken is een taakstelling opgenomen. Vanaf 2022 brengt gemeente Molenlanden geen precariobelasting meer in rekening. Technische uitgangspunten begroting 2022 Binnen de genoemde algemene kaders gelden de volgende technische uitgangspunten voor het opstellen van de begroting en meerjarenraming: • Realistische raming op basis van gegevens jaarstukken 2020 en begroting 2021. • Inflatie wordt, conform de notitie “Bezuinigingen, fase 1” alleen en voor zover onvermijdelijk opgenomen voor bijdragen aan Gemeenschappelijke Regelingen en uitgaven voor contributies. In de nieuwe beheerplannen nemen we inflatoire effecten mee. Alle andere budgetten worden vooralsnog niet gecompenseerd.

•

• •

Geen toevoeging van rente aan reserves. Algemene uitkering uit het Gemeentefonds meerjarig opnemen op basis van lopende prijzen en voor inflatie vanaf 2023 op basis van de gegevens van de mei- en septembercirculaire 2021 (vanaf 2023 wordt inflatie verwerkt als stelpost). In 2020 is een nieuw subsidiebeleid met bijhorende subsidieverordening en nadere subsidieregels door de raad vastgesteld. Dit geldt als uitgangspunt en kader. Ramingen voor Gemeenschappelijke Regelingen worden gebaseerd op de vastgestelde begroting van de betreffende Gemeenschappelijke Regeling. Dividenden van verbonden partijen worden gebaseerd op het ontvangen dividend 2021 of het door de vennootschap in het vooruitzicht gesteld in 2022 uit te keren dividend. Ramingen sociaal domein worden gebaseerd op verwachte uitgaven; er is geen relatie (meer) met de inkomsten uit het gemeentefonds. Voor onvoorziene uitgaven € 40.000 opnemen (€ 1 per inwoner). Er wordt rekening gehouden met stijging van loonkósten (werkgeverslasten) en CAO-ontwikkelingen. De loonkosten worden voor de jaren 2022 t/m 2025 geïndexeerd met respectievelijk 1,5%, 2,3%, 2,1% en 2,4%. Dit is de inschatting die door het Rijk in de meicirculaire 2021 van het Gemeentefonds wordt aangegeven.

Rente • Het rentepercentage voor berekeningen van heffingen en retributies en doorbelasting aan overige taakvelden wordt berekend via een rente-omslagpercentage. Dit renteomslagpercentage is, conform de notitie “Bezuinigingen fase 1” met ingang van 2021 bepaald op 0,5%. • De rentebaten van de uitzettingen van de voormalige gemeente Giessenlanden worden niet meegenomen in de berekening van het rentepercentage. Deze rentebaten maken deel uit van de algemene middelen. Kadernota 2022 23

•

• •

Het rentepercentage voor grondexploitaties wordt berekend zoals in het Besluit Begroting en Verantwoording en de Financiële Verordening Molenlanden is aangegeven. Naar de huidige inzichten wordt voor 2022 een rentepercentage van 0,5% verwacht. Rentepercentage voor eventueel nieuw aan te trekken langlopende financiering is 0,5%. (=marktrente is in 2021 vergelijkbaar). Rentepercentage voor eventueel kortlopende financiering is 0% in 2022, 2023 en 0,5% in 2024 en 2025. Rentebaten 2022 in verband met verwachte uitzettingen per ultimo 2021 verantwoorden we als algemeen dekkingsmiddel.

Opbrengsten • Indexatie tarieven voor verhuur van ruimten en diensten aan derden, zijn conform de Consumenten Prijs Index (CPI) 2022 zoals die is opgenomen in de meicirculaire 2021 (1,5% ten opzichte van 2021). • Opbrengsten gemeentelijke belastingen worden, conform het vastgestelde Belastingbeleid Molenlanden 2019, verhoogd met de voor 2022 verwachte inflatie, zoals aangegeven in de meicirculaire 2021 (1,5%). Grondexploitaties • Vanuit het advies van de accountant in de managementletter november 2020, is besloten om jaarlijks een Nota Grondprijzen en Parameters te maken en deze voor te leggen aan het college in het begin van het lopende begrotingsjaar. In februari 2021 is de eerste Nota vastgesteld. • Deze Nota biedt ook de uitgangspunten voor de actualisatie van de grondexploitaties. Voor 2021 e.v. gelden de volgende parameters:

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Molenlanden&id=a06445d0-6892-461a-884b-ccde42c4eb19