Bijlage 1Veiligheidsplan 2022-2025.pdf

1

2

Inhoudsopgave Inleiding ...................................................................................................................... 4 Doelstellingen & Prioriteiten......................................................................................... 7 Hoofdstuk 1 Veilige Kernen........................................................................................ 10 Hoofdstuk 2 Zorg & Veiligheid ................................................................................... 15 Hoofdstuk 3 Ondermijning......................................................................................... 21 Hoofdstuk 4 Fysieke veiligheid ................................................................................... 26 Hoofdstuk 5 Bedrijvigheid en veiligheid ..................................................................... 31 Hoofdstuk 6 Capaciteit, Financiën en Verantwoording ................................................ 35 Bijlagen ..................................................................................................................... 39

3

Inleiding Veiligheid en leefbaarheid in Molenlanden De leefbaarheid in gemeente Molenlanden wordt al jaren zeer goed gewaardeerd. Ook waarderen inwoners de veiligheidsbeleving als ‘hoog’. Molenlanden staat daarbij in de top 20 veiligste gemeenten in Nederland van de AD Misdaadmeter. Het vraagt van alle partijen, waarbij voor de gemeente de regierol is weggelegd, doorlopend veel inzet en doorzettingsvermogen om deze lijn vast te houden. In een veranderende wereld, ook vanuit het oogpunt van veiligheid, wil Molenlanden een gemeente zijn waar het veilig wonen, werken en verblijven is. Het Coronavirus heeft – hoewel nog veel onbekend is – invloed op de beleving en concrete veiligheidsonderwerpen. De komende jaren zal meer duidelijk worden en zullen we maximale aandacht geven aan de gevolgen van de pandemie. Het uitvoerend beleid, de praktijk van alle dag, is op orde. Dit blijkt ook uit de analyse. Dit Veiligheidsplan, waarin we mede putten uit de plannen die in de voormalige gemeenten voor de fusie zijn vastgesteld, geeft overzicht en duiding over inzet, prioritering voor de komende vier jaar. Daarin zijn veel bevindingen en aanbevelingen van het rekenkamer rapport ‘Veilig voorwaarts’ verwerkt.

4

Context Kerntaak overheid Het zorgdragen voor de veiligheid van haar inwoners is een van de kerntaken van de overheid. Door de gemeente wordt bij voorkeur preventief en repressief beleid gevoerd om ongewenst en crimineel gedrag terug te dringen. Daarbij is de hulp van partners onverminderd nodig, met name de oplettendheid, aandacht en inzet van de inwoners. We zetten als gemeente in op het behouden en verstevigen van de veiligheid en de beleving daarvan. De gemeente Molenlanden staat klaar wanneer acute incidenten of crisissituaties onze onmiddellijke aandacht vragen. Maatschappelijke ontwikkelingen In de afgelopen decennia is er op gebied van veiligheid veel veranderd en zijn de taken en verantwoordelijkheden voor de lokale overheid verbreed. Dat vraagt bezinning op de rol van gemeenten en de burgemeester. De ‘traditionele’ criminaliteit, zoals inbraken en fietsendiefstal, is gedaald. Toch vraagt dit doorlopend onze aandacht. Daarnaast zien we een opkomst van stalking, cybercrime en ander soorten van digitale criminaliteit, ondermijning en verharding van de georganiseerde criminaliteit. De lokale overheid krijgt in de bestrijding hiervan door de wetgever een steeds prominentere rol. Dat vraagt om aanpassing van de regierol en de inzet. Daarbij willen we nog meer aansluiting vinden bij politie en openbaar ministerie en afspraken en beleid hierop afstemmen.

Samenleving Partijen zetten zich in voor een stabiele samenleving in Molenlanden. Om de veiligheid en de veiligheidsbeleving te blijven borgen en criminaliteit terug te dringen doen we een nadrukkelijk beroep op de samenleving. Onze inwoners zijn in dit kader voor ons zeer belangrijke partners: ogen en oren in de samenleving, maar ook hoeders van de veiligheid in de eigen leefomgeving. Daarom blijven we constant in verbinding met de inwoners, bedrijven en andere partijen in het maatschappelijk middenveld en roepen hen op zich te manifesteren in het voorkomen van en doen van meldingen van ongewenste activiteit. De gemeente voert de regie, is soms faciliterend (bijv. bij Whatsapp buurtbordjes), aanjagend, voorlichtend en uitvoerend (handhaving).

Het veiligheidsplan De gemeente voert de regie over het lokale integrale veiligheidsbeleid. De uitvoering daarvan is een gezamenlijke opgave van vele partners, zowel intern als extern. Overlast en criminaliteit, bijvoorbeeld, worden aangepakt door een combinatie van preventie, repressie en zorg. Waar bouwen we op voort? Aan de basis van de veiligheidsaanpak van de gemeente Molenlanden liggen onze ervaringen vanuit het verleden en de veiligheidsplannen van de rechtsvoorgangers Giessenlanden en Molenwaard. Daarbij putten we ook uit de (cijfermatige) gegevens van het Gezamenlijk Veiligheidsbeeld, de Veiligheidsmonitor, het Samenlevingsprogramma en de meldingen en signalen van de inwoners. Veel van de inzichten en aandachtspunten verkregen door de bespreking met de gemeenteraad van het Rekenkamerrapport ‘Veilig voorwaarts’ zijn in het veiligheidsplan verwerkt.

5

Thema’s Om grip te krijgen op het brede veld van veiligheid en de vele onderwerpen hebben we een vijftal thema’s geformuleerd. De thema's zijn:

• • • • •

Veilige Kernen Zorg & Veiligheid Ondermijning Fysieke Veiligheid Bedrijvigheid & Veiligheid

Het Veiligheidsplan richt zich op de onderwerpen waar de gemeente de regie voert, waar wij als gemeente invloed op hebben. Partners Gemeente Molenlanden zorgt voor de afstemming met de (veiligheids-)partners, zoals politie en openbaar ministerie, Veiligheidsregio (waaronder de brandweer), Ambulancedienst, Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid, Veilig Thuis, Zorg- en Veiligheidshuis, woningbouwcorporaties. Afhankelijk van het onderwerp worden ook andere partijen betrokken, zoals inwoners, ondernemers, scholen, kerken, verenigingen, sociale wijkteams, jongerenwerk en andere maatschappelijke partners. Daarnaast is het steeds duidelijker geworden dat samenwerking met omliggende gemeenten belangrijker wordt. Criminaliteit en misdaad stopt niet bij de gemeentegrens. Van 2022-2025 Het Veiligheidsplan geeft richting en koers voor de komende vier jaren. Ook al is ‘de inkt droog’, we blijven in de praktijk aanvullen en aanpassen, anticiperen en handelen om de veiligheid in Molenlanden te waarborgen en zo mogelijk te verbeteren. De acties die aan de doelstellingen gekoppeld zijn worden opgenomen in een uitvoeringsprogramma. Concretisering van die activiteiten wordt op hoofdlijnen benoemd in de begroting en jaarlijks wordt gerapporteerd op activiteit / resultaat.

6

Doelstellingen & Prioriteiten Doelstellingen Hoofddoel van het Veiligheidsplan is om het huidige veiligheidsniveau te behouden en waar mogelijk te verbeteren. Molenlanden wil inwoners en bedrijven een veilige omgeving bieden. Het huidige veiligheidsniveau is hoog. In de laatste Veiligheidsmonitor (2019) geven inwoners de veiligheidsbeleving het rapportcijfer 8,0. De leefbaarheid geeft men een 7,9. Het vraagt veel inzet om dit zo te behouden. Tegelijkertijd is het doel om op sommige punten verbetering te bereiken. Daarbij is participatie belangrijk. Waar mogelijk betrekken we inwoners, bedrijven of instellingen bij de vraagstukken.

7

De doelen voor de komende vier jaar zijn: Veilige kernen 1. Stabilisatie van het aantal (unieke) meldingen van woonoverlast; 2. We zetten in op het voorkomen van stijging van het aantal inbraken ten opzichte van 2020; 3. We zetten in op bewustwording bij inwoners ten aanzien van digitale criminaliteit; 4. Vermindering van het aantal jeugdoverlastlocaties; 5. Een blijvend maatschappelijk gedragen wijze van viering van de jaarwisseling.

Zorg & Veiligheid 1. Verdere versterking verbinding OOV/sociaal domein; 2. Bewustwording bij jongeren en hun ouders van de gevaren en schadelijke effecten van drank, (nieuwe soorten) middelen zoals lachgas en drugs varianten, waarbij we inzetten op vermindering van drank en middelengebruik; 3. Verdere verbetering van de naleving van de wet: geen verkoop van alcohol aan minderjarigen; 4. Eerdere verbetering van situatie rondom personen met verward gedrag of multiproblematiek zodat overlast voor omgeving afneemt of beperkt blijft.

Ondermijning 1. Verbeteren van de informatiepositie gemeente en partners om ondermijning aan te pakken; 2. Meer optreden tegen ondermijnende criminaliteit vanuit de verbeterde informatiepositie; 3. Verder vergroten bewustwording van de gevaren van ondermijning en de mogelijkheden om dit te voorkomen bij inwoners en ondernemers, de gemeentelijke organisatie en maatschappelijke professionals; 4. Geen coffeeshop toestaan in de gemeente.

Fysieke veiligheid 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Een veilig woon-, leef- en werkklimaat en ruimtelijke ontwikkeling; Zelfredzaamheid van inwoners vergroten; Continueren van de doorontwikkeling van bevolkingszorg; Het verder versterken en intensiveren van de samenwerking met de VRZHZ; Voorbereid zijn en blijven op nieuwe ontwikkelingen; Behoud van een goedwerkend brandweerstelsel.

Bedrijvigheid en veiligheid 1. Meer weerbare bedrijven tegen digitale (on)veiligheid; 2. Beperken administratieve en organisatorische last voor evenementenorganisatoren; 3. Naleving van de wet- en regelgeving op het gebied van constructieve veiligheid bij evenementen.

Prioriteiten Met deze visie en de beschikbare middelen is het nodig dat thema's worden benoemd waar de komende periode nadruk op ligt. Voorgesteld wordt om drie prioriteiten te benoemen. In de keuze van deze prioriteiten hebben we ons laten leiden door de vraag waar we vanuit gemeentelijk oogpunt significante invloed op hebben of een bijdrage aan kunnen leveren en de input van inwoners. Bij het hanteren van prioriteiten is altijd sprake van een keuze element, waarbij de prioriteiten ook de andere aandachtspunten 8

niet uitsluiten. Bij de nu voorgestelde prioriteiten is ook uit de analyse gebleken dat er sprake is van een maatschappelijk belang, en veel aandacht voor en meldingen vanuit de samenleving over het onderwerp. Met name het onderwerp verkeersveiligheid en te hard rijden in de kern is door inwoners vaak genoemd. Dit is opgenomen in dit Veiligheidsplan, maar niet als prioriteit en doelstelling, want het krijgt een vervolg in het op te stellen Verkeers- en Vervoersplan / Mobiliteitsplan Molenlanden. Ook de andere thema's in het Veiligheidsplan worden uitgevoerd maar de focus ligt op de hoofdthema's. We blijven daarnaast alert op nieuwe ontwikkelingen. •

Ondermijning (Georganiseerde criminaliteit):  We versterken de aanpak van georganiseerde criminaliteit. • Veilige Kernen:  We verminderen het aantal jeugdoverlast locaties; • Zorg & Veiligheid:  Bewustwording bij jongeren en hun ouders van de gevaren en schadelijke effecten van drank, (nieuwe soorten) middelen zoals lachgas en drugs varianten, waarbij we inzetten op vermindering van drank en middelengebruik; In Hoofdstuk 6 Capaciteit, Financiën en Verantwoording beschrijven we de randvoorwaarden van het Veiligheidsplan. De doelstellingen, prioriteiten en randvoorwaarden samen vormen het kader voor het veiligheidsplan.

9

Hoofdstuk 1 Veilige Kernen Het thema Veilige Kernen richt zich op het veiliger maken van straten, buurten en wijken. Het gaat hierbij om de sociale veiligheid, dat wil zeggen criminaliteit, overlast en verloedering. Essentieel aan dit veiligheidsveld is dat Veilige Kernen over de veiligheid en de leefbaarheid van de kernen gaat. De inwoners van de gemeente Molenlanden moeten veilig kunnen leven en werken en zich veilig voelen in hun eigen dorp of stad.

10

Waar staan we? We scoren hoog op leefbaarheid en veiligheidsbeleving De leefbaarheid in gemeente Molenlanden wordt al jaren hoog gewaardeerd. Ook de veiligheidsbeleving wordt door inwoners hoog gewaardeerd. Dit een goede score als we dit vergelijken met de regiogemeenten. Molenlanden staat daarbij in de top 20 veiligste gemeenten in Nederland van de AD Misdaadmeter. Een aantal ontwikkelingen en onderwerpen die de leefbaarheid en veiligheid in de kernen beïnvloeden vragen extra aandacht. Woonoverlast blijft gelijk, wel zijn er meerdere complexe cases Het aantal meldingen over woonoverlast is redelijk stabiel. De politie ontvangt rond de 80 meldingen per jaar. Dit aantal is inclusief sommige complexe cases waar meerdere meldingen per situatie plaatsvinden. Bij woonoverlast zetten we in op Buurtbemiddeling. Mede hierdoor is het aantal lopende niet complexe cases van woonoverlast afgenomen. En meldingen over eenvoudige overlastsituaties komen niet meer terug. Complexe casussen zijn casussen waarbij vaak sprake is van meervoudige problematiek; zoals overlast en psychische problematiek. Buurtbemiddeling heeft dan vaak geen effect. In Molenlanden spelen er zoals in elk gebied doorlopend meerdere complexe cases. De inzet en aanpak beschrijven we in het Hoofdstuk Zorg & Veiligheid).

Aantal diefstallen en inbraken neemt af maar hebben grote impact High Impact Crimes (HIC) als woninginbraak, bedrijfsinbraak, auto-inbraak en overvallen zijn misdrijven die een grote impact hebben op het veiligheidsgevoel van slachtoffers en anderen in de directe (leef)omgeving van slachtoffers. Inwoners, politie en gemeente zetten zich de afgelopen jaren op verschillende manieren in om de kans te verkleinen om slachtoffer te worden van dit soort delicten met grote impact. Na een stijging in 2019 zijn de inbraakcijfers in 2020 weer afgenomen. In de periode herfst en winter (de donkere dagen) vraagt de politie extra aandacht om woninginbraak te voorkomen. De gemeente zorgt voor preventieve communicatie richting huiseigenaren. Bestuurlijk wordt gebruik gemaakt van het instrument Last onder Dwangsom bij het aantreffen van personen met inbrekerswerktuigen. Inbreken wordt minder aantrekkelijk als het lastig is om de gestolen spullen te verkopen. Daarom is het voor opkopers verplicht om aangesloten te zijn op het Digitaal Opkopers Register (DOR). Molenlanden is aangesloten op de digitale variant daarvan. Opkopers moeten hun gekochte spullen registreren. Steekproefsgewijs worden opkopers gecontroleerd. Mogelijk hebben de lagere cijfers in 2020 ook te maken met de aanwezigheid van mensen thuis omdat door corona meer thuis is gewerkt.

Bij gemeenten met grote stations is een toename van diefstal van elektrische fietsen te merken. In Molenlanden is dit (nog) niet of minder zichtbaar. Digitale diefstal/criminaliteit vindt steeds vaker plaats Criminelen verleggen hun werkveld van fysieke criminaliteit naar digitale criminaliteit. Dit is een landelijke trend, die we ook in Molenlanden zien. Voorbeelden hiervan zijn internetoplichting, whatsappfraude en phishing (berichten die verwijzen naar nepwebsites). De manier waarop dit gebeurt, wordt steeds professioneler. Valse 11

berichten zijn steeds lastiger te onderscheiden van echt. Het aantal meldingen hierover neemt dan ook toe. Op verschillende manieren lichten we inwoners hierover voor. Toch vindt digitale oplichting nog vaak plaats. Geweldsdelicten spelen in geringe mate een rol Geweldsdelicten die onder dit thema vallen (uitgaansgeweld, straatroof e.d.) komen de afgelopen jaren in zeer geringe mate voor binnen de gemeente. In 2020 is het aantal meldingen over bedreiging en mishandeling wel gestegen. Hiervoor is geen duidelijke verklaring. De aantallen zijn nog steeds beperkt als we dit vergelijken met andere gemeenten. Het aantal meldingen van jeugdoverlast neemt toe Het aantal meldingen van jeugdoverlast, al dan niet in combinatie met drugs en/of alcohol, neemt de afgelopen jaren toe. In coronatijd speelden de omstandigheden een rol bij de toename (jeugd thuis, omwonenden thuis). In Molenlanden zijn tijdens wisselende perioden locaties te noemen waar omwonenden overlast ervaren van jeugd. Het onderwerp komt ook naar voren in het Samenlevingsprogramma. Op deze locaties wordt structureel inzet gepleegd door politie, boa’s, jongerenwerker en gemeente. Zij trekken samen op met omwonenden. Opvallend is wel dat jongeren zich tegenwoordig niet in één vaste groep ophouden maar in wisselende samenstelling op wisselende plaatsen "hangen". Deels komen deze jongeren ook uit diverse andere gemeenten.

Een integrale aanpak op het gebied van jongeren is essentieel, waarbij samenwerking met omliggende gemeenten belangrijk is. Bij preventie, het voorkomen van overlast, hebben met name de jongerenwerkers een belangrijke signalerende en voorlichtende functie. Zij werken samen met de scholen in ons gebied. Het jongerenwerk is recent uitgebreid, ook om hier meer op in te zetten. Ook de boa's houden de overlastlocaties in de gaten. Na een periode van stijging van HALT-verwijzingen, zijn de cijfers in 2020 weer gedaald. Het blijft belangrijk om de instrumenten die er zijn te benutten. En om de hangende groepen jeugd te blijven zien als onderdeel van de samenleving. Daarbij past de in 2021 aangenomen motie om in kaart te brengen waar behoefte is aan een jongeren ontmoetingsplek. Betrokkenheid van inwoners bij de jeugd helpt om overlast te voorkomen. Over Criminele jeugd wordt geschreven in hoofdstuk 2 Zorg & Veiligheid. Kleine ergernissen nemen toe Het aantal meldingen over kleine ergernissen stijgt sinds een aantal jaren. Het gaat daarbij over het niet opruimen van hondenpoep, loslopende honden en bijvoorbeeld het hinderlijk parkeren van (grote) voertuigen. Deze onderwerpen komen ook naar voren in het Samenlevingsprogramma. Op diverse manieren is de afgelopen jaren ingezet op communicatie en handhaving om dit soort ergernis te voorkomen.

Het zijn echter hardnekkige issues, waaraan ongewenst gedrag ten grondslag ligt. Sinds het begin van de coronaperiode is het aantal meldingen nog verder gestegen. Als de trend doorzet is er extra capaciteit bij de boa's nodig om alle meldingen te kunnen blijven behandelen.

12

Het maatschappelijk debat over de jaarwisseling is van invloed Hoewel de jaarwisselingen in Molenlanden relatief rustig verlopen, is er jaarlijks wel schade aan gemeentelijke eigendommen. Daarbij neemt het aantal meldingen over overlast rondom de jaarwisseling toe. Landelijk, en ook zijn hier lokaal signalen van, is er een tendens waarbij er anders naar het verloop en de wijze van viering van de jaarwisseling wordt aangekeken. Het maatschappelijk debat is actueel en zeker nog niet afgerond. Voor de komende jaren vraagt dit ook voor Molenlanden inzet en mogelijke aanpassing van bestaande gebruiken en tradities, al dan niet ingegeven door landelijke regelgeving. De nabijheid van politie is verbeterd De afgelopen jaren is bestuurlijk ingezet op het verhogen van het aantal wijkagenten. De politie heeft landelijk echter een capaciteitstekort. Daarom is gefocust op de nabijheid van politie in kwaliteit. Daarmee is een grote stap voorwaarts gezet door een relatief groot politiebureau in Molenlanden te creëren (Bleskensgraaf). De politie is in Molenlanden meer zichtbaar en nabij. Dit kan zowel zorgen voor een verhoogd veiligheidsgevoel als afschrikking voor strafbare feiten.

In de regio werken we samen om de verkeersveiligheid te vergroten Via de opgave Verkeersveiligheid in de Regionale Maatschappelijke Agenda werken we samen om de verkeersveiligheid te verbeteren en de verkeersoverlast te verminderen. Het doel van het regionale project is halvering van het aantal verkeersslachtoffers in de regio in 2030 en nul verkeerslachtoffers in 2050. Met elkaar zetten we in op gedragsbeïnvloeding en het treffen van fysieke maatregelen zoals herinrichten van wegen. In regionaal verband schrijven we een strategisch plan verkeersveiligheid als basis voor het lokale Verkeers- en Vervoersplan/Mobiliteitsplan (dat klaar is in 2022/2023). We verzamelen nu data voor het op te stellen lokale Verkeers- en Vervoersplan om op basis daarvan beleidskeuzes te maken. We vragen inwoners ook om verkeersonveilige situaties te melden.

Waar willen we naartoe? 1. 2. 3. 4. 5.

Stabilisatie van het aantal (unieke) meldingen van woonoverlast; Voorkomen van stijging van het aantal inbraken ten opzichte van 2020; Vergroten bewustzijn en herkenning van inwoners van digitale criminaliteit; Vermindering van het aantal jeugdoverlast locaties; De jaarlijkse viering van de jaarwisseling blijft maatschappelijk gedragen.

Waar willen we naar toe? 1. Meer weerbare bedrijven tegen digitale (on)veiligheid; 2. Beperken administratieve en organisatorische last voor 1.1 Weevenementenorganisatoren; optimaliseren de aanpak van de wet woonoverlast We maken gebruik van de Wet Woonoverlast. Er van wordt daarbij ingezet op 3. Nalevingactief van de wet- en regelgeving op het gebied constructieve goed verhuurderschap. De Wet Woonoverlast is daar recent op aangepast (januari veiligheid bij evenementen.

Focuspunten in aanpak

13

2021). Hierdoor kunnen ook verhuurders aangesproken worden op hun verantwoordelijkheid bij het voorkomen van woonoverlast. 2.1

We maken het inbrekers lastiger We pakken heling verder aan en passen de last onder dwangsom inbrekers vaker toe. Er wordt meer gecontroleerd op heling bij opkopers. Op deze manier kunnen gestolen voorwerpen worden opgespoord. De samenwerking en netwerking tussen politie, boa’s en de gemeente is belangrijk bij de aanpak van helingincidenten.

2.2

We zetten in op participatie Zicht op wat er 's avonds gebeurt op straat is belangrijk. De afgelopen periode hebben we gezien dat bewoners bereid zijn (veiligheids)initiatieven te ontplooien in de eigen woon- en leefomgeving. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de Whatsappgroepen die inwoners instellen als buurtpreventie. De gemeente faciliteert met het plaatsen van bordjes. Ook Buurtpreventie kan daar een goede bijdrage aan leveren. Zij zijn in een klein aantal kernen actief. We stimuleren meer kernen om hiermee aan de slag gaan. Uit onderzoek elders is gebleken dat zichtbare deelname afschrikwekkend voor inbrekers werkt.

3.1

We lichten inwoners meer voor over digitale criminaliteit Om inwoners zich meer bewust te laten zijn van de verschillende varianten van digitale criminaliteit, gaan we hen daarover meer voorlichten. We kunnen de daders van digitale criminaliteit niet direct beïnvloeden. Daarom maken we de potentiële slachtoffers meer weerbaar tegen digitale criminaliteit. We doen dat door voorlichtingscampagnes, via verschillende kanalen, waarbij we inspelen op actualiteit zodat inwoners tijdig worden bereikt.

4.1

We zetten in op het voorkomen van jeugdoverlast We maken de aanpak van overlastgevende jeugd meer integraal. Daarbij wordt het uitgebreide jongerenwerk ingezet, zodat er meer preventief wordt gewerkt. We gaan meer voorlichting geven op scholen en aan ouders. Jeugd is daardoor eerder in beeld. We werken met in- en externe partijen samen in de recent opgestarte integrale werkgroep Jeugd. De werkgroep vormt het informatieknooppunt voor onveilige en/of overlastsituaties en –plekken. Inwoners kunnen over situaties melden via het meldpunt Openbare Ruimte. Meldingen worden door de werkgroep opgepakt. Als boa's meer ingezet worden op jeugdoverlastlocaties vereist dat meer capaciteit.

5.1

We anticiperen op de uitkomsten van het maatschappelijk debat over de jaarwisseling Naar verwachting wordt landelijk een standpunt ingenomen over het afsteken van vuurwerk. Lokaal spelen we daar op in en geven waar nodig invulling aan lokaal te maken beleidskeuzes. We vinden maatschappelijk draagvlak voor de wijze van invulling van gebruiken en tradities rondom de jaarwisseling van belang. Dit betekent dat we meebewegen met de maatschappelijke discussie over deze viering. Wijziging van dit draagvlak kan leiden tot aanpassing.

14

Hoofdstuk 2 Zorg & Veiligheid Verschillende maatschappelijke ontwikkelingen brengen onvermijdelijke risico’s met zich mee op het gebied van zorg en veiligheid. We zien dat de twee domeinen elkaar steeds vaker raken en er inzet op beide terreinen nodig is.

15

Waar staan we? Zorg & Veiligheid zijn nauw met elkaar verbonden Een klein deel van de inwoners van Molenlanden kampt met ernstige problemen op meerdere leefgebieden. Daarbij kan problematisch gedrag ontstaan dat zowel het zorgdomein als het veiligheidsdomein raakt. Het kan voor komen dat bijvoorbeeld personen met verward gedrag of andere inwoners (woon)overlast veroorzaken, jongeren afglijden richting criminaliteit, ex-gedetineerden weer in het criminele milieu terechtkomen en multiprobleem gezinnen en huiselijk geweldsituaties een specifieke aanpak vragen. Ook ouderenmishandeling valt onder dit thema (daar valt ook financiële uitbuiting onder), en stalking. Complexe cases worden besproken in afstemming tussen de domeinen Zorg en Veiligheid. Bij deze multiproblematiek is een domeinoverstijgende aanpak nodig. Het gaat steeds om ernstige én verschillende problemen in één situatie die veel inzet en zorg van professionals vragen. Een van de ingezette instrumenten daarbij is het Zorg- en Veiligheidshuis Zuid-Holland Zuid. Bijvoorbeeld stalkingscases worden direct gewogen en op risico beoordeeld. Bij hoog risico wordt met diverse partijen afgestemd en maatregelen genomen. De coronacrisis heeft op sommige inwoners grote invloed De COVID-19-pandemie heeft (grote) gevolgen voor inwoners tijdens de crisisperiode zelf maar naar verwachting ook de jaren erna.

Deze heeft invloed op de thuissituatie van onze inwoners, zeker in de wat meer kwetsbare situaties zien onze professionals onrust en spanningen en ook huiselijk geweld oplopen. Sociaal-emotionele problematiek is toegenomen. Daardoor was en is er meer vraag naar inzet van jeugdhulp. We willen de noodzaak tot het inzetten van specialistische jeugdhulp verminderen. Dit vindt zijn vervolg via de aanpak ‘Onze kinderen nabij’. Het aantal meldingen over personen met verward gedrag neemt toe Vroeg signaleren en het inzetten van (zorg) interventies in een samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid, is erg belangrijk. Sinds meerdere jaren hanteren we een sluitende aanpak waar het gaat om personen met verward gedrag. Bij diverse situaties vormen we een groep professionals vanuit verschillende disciplines om zo vroeg mogelijk interventies in te zetten. Soms is begeleiding op basis van vrijwilligheid niet voldoende en moeten maatregelen worden afgedwongen. Dit kan bijvoorbeeld op grond van de Wet Verplichte GGZ waarbij sinds kort meerdere gedwongen maatregelen (ook thuis) mogelijk zijn. Het beeld daarbij is wel dat regelmatig een individuele casus een groot effect heeft op de woonomgeving. Dat zorgt voor veel meldingen en vereist dan ook veel inzet vanuit gemeente in de regierol.

Molenlanden is aangesloten bij het Meldpunt Zorg & Overlast, waar inwoners laagdrempelig kunnen melden wanneer zij overlast van iemand ervaren of zorgen over iemand hebben zodat begeleiding opgestart wordt. Door het vaker zelfstandig/begeleid wonen van kwetsbare personen in de kernen, is onze rol groter geworden. De complexiteit is daarbij ook vergroot. In onze aanpak streven we naar de juiste balans tussen preventie, zorg en repressie. We willen hiermee onrust of veiligheidsrisico’s voorkomen. Belangrijk is, dat we vroegtijdig signalen herkennen en inzetten op een integrale (persoons- of groepsgerichte) aanpak

16

met de verschillende disciplines. Daarbij is samenwerking met de omgeving van deze personen nodig. Dat kan ook meldingen voorkomen. Het aantal meldingen over huiselijk geweld neemt toe Het aantal meldingen bij Veilig Thuis over huiselijk geweld is de afgelopen jaren toegenomen. Dit is een regionaal beeld. Het gaat hierbij om aantallen meldingen, niet om aantallen personen. Over kindermishandeling komen de meeste meldingen van vermoedens en signalen binnen, daarna over huiselijk geweld (partnergeweld zonder kinderen) en een klein aantal over ouderenmishandeling. De coronapandemie kan bij deze cijfers een rol spelen. Ook speelt er een aantal complexe casussen waar meerdere meldingen over binnen blijven komen. Vanuit het Sociaal Domein is er het programma ‘Geweld hoort nergens thuis’. Stalking lijkt steeds vaker plaats te vinden Ook stalking lijkt een trend van de laatste jaren, waarbij ex-partners toenadering blijven zoeken. In de regio is een meetinstrument ontwikkeld, om risico's bij stalkingsmeldingen in te schalen. Bij een hoog risico wordt direct opgetreden en worden veiligheidsmaatregelen getroffen. Ouderenmishandeling en babbeltrucs zijn trends, alhoewel bij ons lage cijfers Ouderenmishandeling is een onderwerp waar we in onze gemeente al meerdere jaren aandacht voor hebben. Het gaat daarbij ook om financiële uitbuiting (bijv.

het misbruiken van het pinpasje van een senior door de hulp, of door een familielid). Er zijn meerdere regionale samenwerkingsverbanden waaraan wij deelnemen, waarbij veel partners betrokken zijn. Binnen onze sociaal teams/sociaal loket zijn meerdere aandachtsfunctionarissen ouderenmishandeling aangesteld. Ook in Molenlanden hebben we te maken met situaties waar sprake is van - vermoedens van ouderenmishandeling. De manier waarop wij betrokken raken verschilt. Het kan om een melding gaan van een betrokkene zelf of van iemand uit de directe omgeving. Het komt ook voor dat signalen duidelijk worden in een hulpverleningstraject vanuit een zorgaanbieder of het sociaal team. De aard van de situaties loopt uiteen van fysieke mishandeling tot financiële uitbuiting. Meestal is er sprake van een afhankelijkheidsrelatie. De aanpak is steeds maatwerk. De afgelopen jaren hebben we weinig meldingen ontvangen. Er wordt gewerkt aan een convenant regionale aanpak ouderenmishandeling waar een groot netwerk van partijen bij betrokken wordt. We zien dat criminelen al meerdere jaren senioren door babbeltrucs geld afhandig proberen te maken. De vormen waarmee zij dat doen worden steeds inventiever. Alhoewel de misbruikcijfers niet heel hoog zijn in Molenlanden, vinden we voorlichting hierover belangrijk. Landelijk en regionaal stijgen de cijfers.

Er zijn zorgen op het gebied van drank, drugs (met name in relatie tot jongeren) Het aantal meldingen dat bij politie gemaakt wordt van drank- en drugsoverlast door jongeren neemt toe. Net als bij meldingen over jeugdoverlast speelden in coronatijd de omstandigheden een rol bij de toename (jeugd thuis, omwonenden thuis). Waar het alcoholgebruik onder jongeren in Molenlanden voorheen nog afnam, zien we sinds de laatste jaren dat deze positieve trend is komen te stagneren. De voorheen dalende 17

trend is te verklaren door de wijziging van de leeftijdsgrens in de wetgeving. Deze wijziging is na een aantal jaren niet meer als daling terug te zien. Vanuit een lokale aanpak vragen we nog steeds aandacht voor de risico’s van overmatig alcoholgebruik. We zetten boa’s in om regelmatig drank- en horecacontroles uit te voeren. Zij controleren en handhaven op het alcoholgebruik en verkoop (aan jongeren) bij horeca, evenementen, supermarkten, verenigingen. Dat gebeurt onder meer door middel van de methode ‘mystery-shopping’. Onlangs is de Alcoholwet aangepast zodat wederverstrekking (doorgeven) van alcohol door een meerderjarige aan een minderjarige strafbaar is. Horeca en supermarkten hebben zelf ook een rol. Medewerkers worden getraind in de verkoop van alcohol, ketens voeren zelf controles uit. Sinds kort kan de politie makkelijker personen controleren op rijden onder invloed. De eerste controles laten zien dat er ook in Molenlanden relatief vaak mensen onder invloed toch de auto pakken. Regelmatig komen er nieuwe soorten drugs op de markt waarvan we niet weten welke risico's dit met zich meebrengt. Door creatieve oplossingen van drugsproducenten vallen nieuwe varianten - ook wel designerdrugs genoemd - vaak onder de Warenwet zodat het niet verboden is. Ook over het gebruik van lachgas zijn zorgen.

Landelijk moet steeds de (Opium)wet worden aangepast waardoor gemeenten er soms al eerder voor kiezen om lokaal regelgeving aan te passen. Vanuit politie wordt ingezet op het pakken van drugsdealers. Daarnaast is preventie, zoals door voorlichting, belangrijk. De focus ligt vanuit de preventieve insteek en vanwege de schadelijkheid voor de gezondheid op jonge leeftijd, op de groepen 12-18 jaar en 18-25 jaar. Aandacht gaat daarnaast uit naar ouders en scholen, vanwege hun voorbeeldrol en de opvoeding met betrekking tot alcohol en drugs. Een vervolg op de huidige aanpak wordt uitgewerkt in het preventie- en handhavingsplan alcohol & drugs. Daarbij zoeken we aansluiting bij het Koersdocument Sociaal Domein 2020-2023 en het Sport- en Preventieakkoord. Problematiek rondom criminele jeugd/individuele probleemjongeren lijkt beperkt In het vorige hoofdstuk is ingegaan op overlast door (hang)jongeren. In slechts een beperkt aantal gevallen is er echt sprake van criminele jeugd. Bij een aantal individuele probleemjongeren wordt er een persoonsgerichte aanpak ingezet. Het aantal probleemjongeren blijft ongeveer gelijk. In een aantal gemeenten om ons heen zijn er grote zorgen rondom het gebruik van messen door jongeren. Op basis van ervaringen van wijkagenten en jongerenwerkers is het gebruik bij Molenlandse jongeren nog relatief beperkt, maar komt het op kleine schaal wel voor.

Hiervoor hebben wijkagenten en jongerenwerkers extra aandacht. We zien een toename van ontwikkelingen zoals (cyber)pesten van jongeren Landelijk zien we dat mediagebruik onder kinderen en jeugd steeds meer toeneemt. Internetgebruik brengt ook risico's met zich mee, zoals sexting, grooming, (cyber)pesten en oplichting. Deze thema's worden steeds meer bespreekbaar waarbij het van belang is om vroeg in te grijpen bij signalen en kinderen al vroeg te leren hoe je social media gebruikt. Een veilig klimaat in en om de school waarin misbruik van mediagebruik besproken kan worden, is belangrijk voor de ontplooiing en ontwikkeling van kinderen.

18

Radicalisering en polarisatie gaat Molenlanden niet voorbij Molenlanden is zelden een verblijfplaats voor geradicaliseerde personen. Er zijn de afgelopen jaren nagenoeg geen meldingen/situaties geconstateerd. We hebben niet altijd grip op de aanleiding van polarisatie. Soms komt het van binnenuit, meestal van buitenaf. Denk hierbij aan het fenomeen extremisme, sterke aanwezigheid van sociale media, polarisatie in het landelijke debat, het wij-zij denken, de migratieproblematiek of de economische ontwikkelingen en werkgelegenheid. Daarnaast is landelijk waar te nemen dat bevolkingsgroepen soms tegenover elkaar komen te staan. Ook de coronacrisis heeft groepen tegenover elkaar gezet. Een landelijke ontwikkeling van de laatste jaren is dat er online opgeroepen wordt tot het massaal verstoren van de openbare orde op een specifieke plaats. Landelijk wordt onderzocht welke mogelijkheden burgemeesters hebben om online in te grijpen. Het blijft van belang in te zetten op het voorkomen van sociale spanningen tussen groepen, maatschappelijke onrust, polarisatie en radicalisering.

Waar willen we naartoe? 1. Verdere versterking verbinding OOV/sociaal domein; 2. Bewustwording bij jongeren en hun ouders van de gevaren en schadelijke effecten van drank, (nieuwe soorten) middelen zoals lachgas en drugs varianten, waarbij we inzetten op vermindering van drank en middelengebruik; 3. Verdere verbetering naleving van de wet ter voorkoming van de verkoop of verstrekking van alcohol aan minderjarigen; 4. Eerdere verbetering van situatie rondom personen met verward gedrag of multi-problematiek zodat overlast voor omgeving afneemt of beperkt blijft.

Focuspunten in aanpak 1.1

We verbeteren informatie-uitwisseling en samenwerking tussen partijen sociaal en veiligheid Dit betreft zowel interne als externe partijen. Er wordt al met heel veel partijen samen gewerkt, maar we kunnen die samenwerking verder verbeteren als informatie over ontwikkelingen of personen bij alle partijen bekend is. In de praktijk worden hier soms door diverse partijen juridische obstakels gezien. We zorgen voor een grondslag voor uitwisseling van deze informatie. Daardoor zal er ook veel samengewerkt worden tussen de partijen, en kan vanuit gemeente gestuurd worden op het juist uitvoeren van eenieders verantwoordelijkheid/mogelijkheden.

2.1

We blijven inzetten op voorlichting over drank- en drugsgebruik bij onderwijsinstellingen, ouders en jeugd; Jeugd wordt zo op verschillende manieren voorgelicht, ook over nieuwe soorten middelen. Alleen handhaving is niet voldoende, door vroeg te beginnen kunnen we meer voorkomen dat jeugd teveel drank en drugs gebruikt. Ouders en scholen zijn daarbij een belangrijke partner.

3.1

We voeren meer controles door mystery shopping uit. Daarvoor is dan meer formatie nodig; (zie het Handhaving- en preventieplan alcohol & drugs) Gecombineerd met preventie is ook handhaving belangrijk. Gemeente ziet toe op de naleving van de Alcoholwet. Mystery shopping is een goede 19

handhavingsmethode, gecontroleerde partijen zullen door de controles meer aandacht voor de naleving van de wet hebben. 4.1

We verstevigen de vroege signalering door interne en externe partijen, daarbij inzetten van de mogelijkheden zoals de Wet Verplichte GGZ. Daarbij inzetten van ‘out-of-the-box’ oplossingen voor inwoners met multiproblematiek, zoals het betrekken van de omgeving. We willen in een nog vroeger stadium begeleiding/hulpverlening bieden aan personen met verward gedrag of inwoners met multi-problematiek, zodat escalaties meer voorkomen kunnen worden. Daarvoor is het belangrijk dat mogelijkheden benut worden, zoals het afdwingen van hulp bij mensen die dat niet willen maar wel nodig hebben. De omgeving zoals omwonenden zou daarbij meer betrokken kunnen worden. Zij weten nu vaak niet dat bepaalde kwetsbare personen al begeleiding krijgen, of weten niet waar zij terecht kunnen met hun zorgen/melding. Het aantal meldingen over dezelfde personen met verward gedrag kan daardoor afnemen.

20

Hoofdstuk 3 Ondermijning Georganiseerde criminaliteit omvat veel soorten criminaliteit en daarmee samenhangende activiteiten. Criminelen maken gebruik van de bovenwereld en hebben die ook nodig. Er vinden activiteiten plaats in woonwijken en in legale sectoren. Hun financiële vermogens en toegang tot zware geweldsmiddelen stelt de criminelen in staat invloed te verwerven in maatschappelijke sectoren en ongewenste sociale druk uit te oefenen op de samenleving. Het gaat dan bijvoorbeeld om illegale hennepteelt, drugshandel, geld witwassen, mensenhandel, bedreiging en intimidatie, en vastgoedfraude. In dit hoofdstuk gaan we in op het beeld van ondermijning in Molenlanden en de aanpak daarvan.

21

Waar staan we? Ondermijning komt ook in Molenlanden voor Ondermijnende criminaliteit is niet altijd zichtbaar aanwezig, dat is juist het kenmerk van deze vorm. De gevolgen kunnen wel zichtbaar zijn. Denk aan verwaarlozing van panden, drugshandel en branden die veroorzaakt worden door hennepkwekerijen. Ook in Molenlanden onderkennen we fenomenen als drugshandel en –productie, fraude en witwassen en (sporadisch) mensenhandel maar inwoners melden weinig. Volgens rapportage van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Regio Rotterdam (RIEC; overheidsorganisatie ter bestrijding van ondermijning) zijn de meest waarschijnlijke vormen van ondermijning in gebieden zoals Molenlanden drugshandel en mensenhandel. Dat heeft met de uitgestrektheid daarvan te maken en de relatief grote hoeveelheid agrarische bedrijven. Vooral binnen illegale prostitutie kan mensenhandel voorkomen. De laatste jaren is er ook meer aandacht voor mensenhandel bij arbeidsmigranten. In Molenlanden zijn er weinig signalen die wijzen op mensenhandel. Signalen van drugshandel zijn er wel. Er zijn de afgelopen jaren ook diverse hennepkwekerijen aangetroffen. Recent is er landelijk meer aandacht gekomen voor mogelijke ondermijning in de zorg en bij maatschappelijke professionals. Het gaat dan bijvoorbeeld om het misbruiken van PGB-uitkeringen.

Al een aantal jaren heeft Molenlanden op diverse manieren flink ingezet op de bestrijding van ondermijning. De rol van de gemeente groeit als het gaat om bestrijding van deze criminaliteit. Het gaat daarbij om signalering, onderzoek en bestuurlijke maatregelen. We doen veel aan preventie Medewerkers zijn de afgelopen jaren meerdere malen getraind op het herkennen van signalen van ondermijning. Zij weten waar ze deze signalen moeten melden. Doelgroepen zoals agrariërs, makelaars, notarissen en verhuurders zijn voorgelicht over mogelijke gevaren, signalen, en hun mogelijkheden om ondermijnende criminaliteit te voorkomen. Ook inwoners zijn voorgelicht via algemene communicatiemiddelen zoals artikelen op de gemeentepagina en persberichten. Inwoners melden weinig Ondanks alle preventieactiviteiten ontvangen we weinig meldingen van inwoners over mogelijke ondermijning, terwijl ‘ogen en oren’ kunnen helpen in de bestrijding. Af en toe wordt er een Meld Misdaad Anoniem-melding gedaan. Meerdere keren is al opgeroepen om bij onraad een melding te doen. Mensen lijken dit pas te doen als zij zich voldoende bewust zijn van de gevaren van ondermijning (zoals brand door hennepkwekerij).

22

We handhaven streng De afgelopen jaren is geïnvesteerd op het vaststellen van het noodzakelijke beleid. Deze basis maakt het mogelijk om streng te handhaven (denk aan sluiting van panden wegens hennepkwekerij en het weigeren van vergunningen als er een vermoeden is van witwassen). Ondanks voornoemde preventie activiteiten en de afschrikwekkende werking van handhaving worden met enige regelmaat toch hennepkwekerijen in woningen en (bedrijfs)panden aangetroffen. We zijn vaker integraal gaan controleren op bedrijfsterreinen. We werken daarbij samen met boa's, politie en de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. Bij aanvragen voor vergunningen worden aanvragers getoetst en controleren we uitgebreid of deze vergunningen niet misbruikt gaan worden voor criminaliteit (bijvoorbeeld witwassen). Dit wordt de Bibob-aanpak genoemd. Als er signalen van mogelijke misbruik zijn worden vergunningen geweigerd of ingetrokken. De focus ligt nu vooral op horecavergunningen. We werken daarin ook samen met gemeenten in de buurt. Deze samenwerking willen we intensiveren. Georganiseerde misdaad neemt de komende jaren naar verwachting toe We verwachten dat de harde aanpak van georganiseerde criminaliteit in Brabant zorgt voor een verschuiving naar onze regio ( waterbedeffect)..

We zien daarbij het toenemende gebruik van digitale technologie door criminele groepen en een groeiende vraag naar drugs, wapens en witwassen. Aandacht voor de positie van bestuurders en medewerkers is belangrijk We merken dat de harde aanpak op het gebied van ondermijning vaker leidt tot confrontaties met inwoners en andere partijen. Dat vraagt om extra aandacht voor de publieke taak van medewerkers en bestuurders. Door het CCV (Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid) worden woningen van bestuurders gecontroleerd op veiligheidsrisico’s. Ook bij ondermijning kan het voorkomen dat bestuurders of medewerkers worden benaderd. Hiervoor is in besprekingen aandacht In de gemeente Molenlanden zijn geen coffeeshops We vinden het als plattelandsgemeente, bestaande uit vele (kleinere) kernen, onwenselijk als coffeeshops zich bij ons vestigen. Coffeeshops kunnen het woon- en leefklimaat aantasten en veroorzaken soms drugsgerelateerde overlast. Mede vanwege de relatie drugs en criminaliteit kan de aanwezigheid van een coffeeshop gevoelens geven van sociale onveiligheid. Naar verwachting is er ook weinig maatschappelijk draagvlak voor de vestiging van een coffeeshop. Tot nu toe is een 0-lijn gevoerd, maar dat is niet geformaliseerd ofwel er is geen beleidsregel vastgesteld waar eventuele afwijzingen op gebaseerd kunnen worden.

23

Waar willen we naartoe? 1. Verbeteren van de informatiepositie gemeente en partners om ondermijning aan te pakken; 2. Vanuit de verbeterde informatiepositie meer optreden tegen ondermijnende criminaliteit; 3. (Verder) vergroten bewustwording van de gevaren van ondermijning en de mogelijkheden om dit te voorkomen bij inwoners en ondernemers, de gemeentelijke organisatie en maatschappelijke professionals; 4. We willen geen coffeeshop in de gemeente. Waar willen we naartoe?

Focuspunten in aanpak 1.1

Signalen en meldingen van ondermijnende criminaliteit (waaronder drugshandel en -gebruik) worden gecoördineerd en integraal opgepakt Het beleid om te kunnen handhaven is op orde. Het geeft ons een goede basis waarmee we blijven optreden tegen ondermijning. Wanneer onze informatiepositie verbetert, komen er naar verwachting meer casussen (zoals het aantreffen van overtredingen na een integrale controle, of een melding over mensenhandel), ook daartegen wordt handelend opgetreden. We zorgen dat inwoners makkelijker kunnen melden over ondermijning. Hiervoor richten we het meldpunt Openbare Ruimte nadrukkelijker in. Melden kan ook anoniem. We sluiten zelf aan bij Meld Misdaad Anoniem en beheren daardoor de ingekomen meldingen. Zo houden we ook regie op het oppakken van deze signalen. Hiervoor is een klein extra budget nodig.

1.2

We zijn nog meer zichtbaar aanwezig We houden meer toezicht zoals met integrale controles. We zijn daardoor meer zichtbaar aanwezig. De controles hebben resultaat, bovendien werken ze preventief. Bij de controles is een intensieve samenwerking tussen partijen zoals politie, boa's, omgevingsdienst noodzakelijk. Hiervoor is meer capaciteit/budget nodig.

1.3

We intensiveren de aanpak adresfraude Bij veel ondermijnende activiteiten is sprake van het bewust misbruik maken van de Basis Registratie Personen om bijvoorbeeld ten onrechte een BSN, een toeslag of uitkering te krijgen. Op dit moment controleren we op adresfraude naar aanleiding van signalen bij overheidsdiensten. De aanpak van adresfraude geven we een impuls door het uitvoeren van extra adresonderzoeken, vooral bij formeel leegstaande woningen. En we verhogen de bewustwording bij medewerkers en inwoners om adresfraude te voorkomen. Als we dit vaker willen doen, is daarvoor meer capaciteit nodig.

2.1

We staan gesteld om direct op te treden bij overtredingen Wanneer er door deze verbeterde informatiepositie meer overtredingen geconstateerd worden treden we daar direct tegen op. Dit vraagt om een uitbreiding van ambtelijke capaciteit, en een kleine uitbreiding van middelen in verband met kosten van bijvoorbeeld sluitingen van panden.

24

3.1

We zetten nog meer in op voorlichting en verhogen de maatschappelijke weerbaarheid We organiseren trainingen en informatiebijeenkomsten voor professionals met als doel hen bewust te maken van de risico’s en het herkennen van signalen van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Daarbij gaat het ook over integriteit, weerbaarheid van medewerkers. We informeren ondernemers, inwoners, instellingen over risico’s die zij lopen en hoe te handelen. We stimuleren daarbij de meldingsbereidheid, onder andere door een vervolg op de Meld Misdaad Anoniem campagne.

3.2

We verhogen de weerbaarheid van het bestuur verder Om duidelijk af te spreken hoe je met ondermijning om moet gaan is voor het college en gemeenteraad van Molenlanden de Gedragscode Integriteit vastgesteld. Nieuwe medewerkers en bestuurders zullen worden voorgelicht. Wethouders zullen op weerbaarheid worden getraind. Daarnaast zal er met enige regelmaat aandacht voor dit thema zijn in de organisatie. Bij het afleggen van de eed of belofte, vindt een (groeps)gesprek plaats over wat dit in de praktijk betekent. De griffie brengt het thema bij raadsleden onder de aandacht.

4.1

We stellen beleid op om de 0-lijn met betrekking tot coffeeshops in de gemeente te formaliseren. Om te voorkomen dat coffeeshops zich in Molenlanden vestigen is het nodig om beleid vast te stellen. Daardoor kunnen eventuele aanvragen voor coffeeshops onderbouwd worden afgewezen.

25

Hoofdstuk 4 Fysieke veiligheid Bij het thema veiligheid onderscheiden we fysieke en sociale veiligheid. Het onderdeel fysieke veiligheid gaat over fysieke bedreigingen zoals bijvoorbeeld (asbest)branden en overstromingen. We willen een zo veilig mogelijke gemeente zijn voor onze inwoners. Om dit te bereiken proberen we enerzijds de risico's te beperken en bereiden we ons anderzijds zo goed mogelijk voor op de bestrijding van incidenten. Ook zetten we in op het vergroten van het veiligheidsbewustzijn en veilig gedrag. Zelfredzaamheid van inwoners maakt hier een belangrijk onderdeel van uit.

26

Waar staan we? Het aantal incidenten blijft gelijk Het aantal incidenten in Molenlanden is de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven (ca. 250 incidenten per jaar). Incidenten waarbij gewerkt wordt middels de GRIP structuur zijn beperkt. In 2019 hebben er in de regio 8 GRIP incidenten plaatsgevonden, waarvan 1 in Molenlanden (GRIP 1: brand varkensstal Streefkerk). In 2020 hebben er in de regio 7 GRIP incidenten plaatsgevonden, waarvan 1 boven lokaal incident (Covid-19). We werken in de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (VRZHZ) aan verdere professionalisering van bevolkingszorg Naast de politie, de brandweer en de ambulancedienst, is ook de gemeente tijdens een ramp of crisis verantwoordelijk voor een aantal processen. Deze processen vallen onder de noemer ‘bevolkingszorg’. Binnen de VRZHZ is de afgelopen jaren gewerkt aan een verdere professionalisering van bevolkingszorg. Zo wordt er sinds 2019 gewerkt met één regionale gemeentelijke crisisorganisatie en werken de adviseurs crisisbeheersing van de 10 gemeenten binnen de regio Zuid-Holland Zuid één dag per week bij de VRZHZ. De inzet van deze Adviseurs Risicobeheersing en Bevolkingszorg (ARB) draagt bij aan het versterken van het netwerk en het vergemakkelijken van de regionale samenwerking. Hiermee wordt de voorbereiding op rampen en crises door gemeenten en VRZHZ gezamenlijk vormgegeven.

We prepareren ons waar mogelijk op specifieke (lokale) risico's De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om haar fysieke samenleving zo veilig en leefbaar mogelijk te houden. De fysieke veiligheid is echter ook onderhevig aan regionale ontwikkelingen. De Veiligheidsregio, die namens de tien gemeenten in ZuidHolland Zuid taken uitvoert op het gebied van risico- en crisisbeheersing, rampenbestrijding, brandweerzorg en geneeskundige hulpverlening houdt hier toezicht op door iedere vier jaar een regionaal risicoprofiel op te stellen. Dit is een inventarisatie en analyse van de in de regio aanwezige risico’s plus de risico’s uit aangrenzende gebieden. Op basis van dit regionaal risicoprofiel bereiden we ons voor op deze risico's. Denk bijvoorbeeld aan het onderwerp ‘overstroming en evacuatie’. Deze voorbereiding vindt op regionaal niveau plaats, waar nodig samen met de gemeenten. De regie op het voorbereiden van het specifiek evacueren van dieren ligt bij het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De VRZHZ is landelijk gezien één van de best scorende Veiligheidsregio’s maar de financiële druk neemt toe De Inspectie Justitie en Veiligheid brengt op basis van haar wettelijke taak één keer per drie jaar in beeld hoe de veiligheidsregio’s invulling geven aan de rampenbestrijding en crisisbeheersing (voor het laatst in 2019).

Uit dit periodieke beeld kunnen we concluderen dat de VRZHZ haar zaken op orde heeft. Wel zien we dat er binnen de VRZHZ steeds minder ruimte is om nieuwe ontwikkelingen binnen de begroting van de VRZHZ op te vangen. Tegelijk zien we nieuwe ontwikkelingen op de VRZHZ afkomen. Hierdoor ontstaat een spanningsveld. Dit kan leiden tot het moeten nemen van bestuurlijke beslissingen die van invloed zijn op het veiligheidsniveau. 27

Europese deeltijdrichtlijn brandweer De Europese deeltijdrichtlijn is manifest geworden bij de ontwikkelingen rondom de Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren (WNRA). Deze richtlijn gaat uit van het principe dat gelijk werk in voltijd en in deeltijd gelijk beloond behoren te worden. Dit conflicteert met de wijze waarop het huidig brandweerbestel is vormgegeven. Er worden oplossingen gezocht om aan de wet te voldoen. Effecten nieuwe ambulanceposten positief De realisatie van de ambulancepost Streefkerk en verplaatsing van de post Meerkerk naar Schelluinen hebben een positief effect gehad op de ambulancezorg. Tegelijkertijd blijft de wettelijke aanrijtijd een kwartier. Daarom blijft het belangrijk om in die tijd (burger)initiatieven in te zetten. De inzet van Hartslag Nu is succesvol Een aantal jaren geleden is het project Hartslag Nu gestart. Hulpdiensten moeten tijdens een incident altijd van een centrale plek komen. Om bij hartfalen snelle hulpverlening mogelijk te maken, hebben we ons ingezet om veel burgerhulpverleners te werven en op te leiden. Zij krijgen een melding als een incident plaatsvindt en kunnen vaak eerder ter plaatse zijn met bijvoorbeeld een AED dan de hulpdiensten. In Molenlanden is een dekkend netwerk van burgerhulpverleners en AED’s, ver boven het gemiddelde in andere gemeenten.

Regelmatig worden vrijwilligersavonden georganiseerd om de hulpverleners te informeren, bij te praten en met hen in gesprek te gaan over eventuele gebeurtenissen en incidenten. Wij waren de pilotgemeente in Nederland en dat is heel actief opgepakt. We zijn momenteel nog steeds een van de succesgemeenten met ongeveer 1100 burgerhulpverleners. Het toezicht op de brandveiligheid is op orde Het toezicht op de brandveiligheid is met uitzondering van enkele specifieke bedrijven de verantwoordelijkheid van de gemeente. Dit toezicht voert de gemeente in afstemming met de Veiligheidsregio uit. Uitgangspunt is het Vergunningen-, Toezichten Handhavingsbeleid (VTH-beleid). Jaarlijks rapporteert de gemeente aan de gemeenteraad en de Provincie. Er zijn geen signalen dat er (structurele) tekortkomingen zijn in het gemeentelijk toezicht of in specifieke bedrijven in Molenlanden. De risicovolle bedrijven zijn in beeld Risicovolle bedrijven, waar met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt of waar deze worden geproduceerd, zijn in beeld en gecategoriseerd. Drie bedrijven in Molenlanden vallen in de zwaarste categorie. Deze noemen we een Brzo-bedrijf (Besluit risico’s zware ongevallen). De provincie houdt toezicht op Brzo-bedrijven.

Per categorie is specifieke wetgeving van toepassing en op basis van het risiconiveau vindt waarnodig specifieke preparatie op mogelijke crisissituaties plaats door de Veiligheidsregio. Voor het vervoer van gevaarlijke stoffen gelden wettelijke regels Het vervoer van gevaarlijke stoffen is aan wettelijke regels gebonden. We hanteren als uitgangspunt dat dit vervoer over doorgaande wegen plaatsvindt en zo min mogelijk door bebouwd gebied. Dit lukt niet altijd, bijvoorbeeld als een bedrijf midden in een dorp ligt (lpg-station). Dan is het niet te voorkomen dat vervoer door dorpskernen

28

plaatsvindt. Dit wordt echter tot een minimum beperkt en is aan wettelijke regels gebonden. De uitstoot van stoffen brengt risico`s en mogelijk gevaren met zich mee De afgelopen tijd hebben we te maken met de uitstoot van stoffen die (mogelijk) risico`s met zich meebrengen. Een voorbeeld is PFAS. In basis gaat het hier om milieuen gezondheidsvraagstukken, maar er zijn en kunnen ook aspecten zijn die het veiligheidsdomein raken. Het is duidelijk dat het vraagstuk veel inzet en aandacht vraagt en dat de komende periode zal blijven vragen.

Waar willen we naartoe? 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Een veilig woon-, leef- en werkklimaat en ruimtelijke ontwikkeling; Zelfredzaamheid van inwoners vergroten; Continueren van de doorontwikkeling van bevolkingszorg; Het verder versterken en intensiveren van de samenwerking met de VRZHZ; Voorbereid zijn en blijven op nieuwe ontwikkelingen; Behoud van een goedwerkend brandweerstelsel.

Waar willen we naar toe? 4. Meer weerbare bedrijven tegen digitale (on)veiligheid;

Focuspunten inadministratieve aanpak 5. Beperken en organisatorische last voor 1.1

Weevenementenorganisatoren; blijven inzetten op een veilig woon-, leef- en werkklimaat en ruimtelijke 6. Naleving van de wet- en regelgeving op het gebied van constructieve ontwikkeling bij evenementen. Eenveiligheid veilige omgeving waarin inwoners en bezoekers zich vrij bewegen en kinderen veilig opgroeien, vinden we belangrijk. Een veilige leefomgeving bestaat uit: ✓ Veilige bouwwerken; ✓ Een zelfredzame samenleving; ✓ Het beschermen van kwetsbare groepen; ✓ Effectieve hulpverlening; ✓ De continuïteit van de samenleving. Een bewuste inrichting van de fysieke leefomgeving levert een belangrijke bijdrage aan het creëren en/of behouden van een veilige leefomgeving. De Omgevingswet speelt een belangrijke rol in de integrale ontwikkeling van de ruimtelijke omgeving, evenals de inrichting van de openbare ruimte door onze buitendienst. Deze veilige leefomgeving levert ook een belangrijke bijdrage aan de gezondheid van mensen en het creëren en/of behouden van een gezonde leefomgeving.

2.1

We blijven inzetten op het verder vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners Middels risicocommunicatie wordt getracht de zelfredzaamheid te vergroten. Denk bijvoorbeeld aan het verstrekken van informatie voorafgaand aan het hoogwaterseizoen. Om zelfredzaamheid te vergroten is het belangrijk dat het veiligheids- en gezondheidsbewustzijn van inwoners wordt vergroot. Een middel hiervoor is een ‘Risk Factory’. Dit is een fysiek gebouw waar bezoekers (o.a. basisschoolleerlingen, 50-plussers en middelbare scholieren) oefenen met scenario’s. Bezoekers krijgen zelf meer regie op een veilig en gezond leven. Eind 2021 besluit het Algemeen Bestuur van de VRZHZ of er in Zuid-Holland Zuid een Risk Factory opgezet zal worden.

29

3.1

We blijven inzetten op de verdere doorontwikkeling van bevolkingszorg Het onderhouden van de regionale gemeentelijke crisisorganisatie en het regionale netwerk vraagt blijvend aandacht. In 2020 is de doorontwikkeling van bevolkingszorg geëvalueerd. In algemene zin was de uitkomst zeer positief en heeft de gemeentelijke crisisorganisatie grote stappen voorwaarts gezet. Uit de evaluatie is ook een aantal aanbevelingen naar voren gekomen. Zoals aandacht voor de verdere uitwerking en voorbereiding op andere typen crises dan de klassieke rampen en incidenten. De komende jaren blijven we dan ook inzetten op de verdere doorontwikkeling en professionalisering van bevolkingszorg. Jaarlijks wordt er regionaal een jaarplan bevolkingszorg opgesteld. Hierin worden de regionale focuspunten ten aanzien van bevolkingszorg opgenomen.

4.1

We blijven inzetten op het verder versterken en intensiveren van de samenwerking met de VRZHZ De Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid is een belangrijke partner op het gebied van risico- en crisisbeheersing. We zetten ons in voor een goede verbinding met de Veiligheidsregio. Zo denken we proactief mee over beleidsprioriteiten en veiligheidsthema’s. Onder andere bij het opstellen van het regionaal risicoprofiel en het regionaal beleidsplan van de VRZHZ. Ook voor de Omgevingswet (treedt naar verwachting in werking in 2022) is een goede samenwerking tussen gemeente en Veiligheidsregio van belang. Niet alleen krijgt risicobeheersing een steeds grotere rol in de integrale ontwikkeling van de ruimtelijke omgeving. Ook een minder tastbaar begrip als veiligheidsbeleving komt in de Omgevingswet aan bod, omdat ook gezondheid en leefbaarheid in de uitwerking een plek hebben (omgevingsvisie, -programma en -plan).

5.1

We blijven ons voorbereiden op nieuwe ontwikkelingen Zowel lokaal als regionaal monitoren we nieuwe ontwikkelingen die op ons afkomen. Dit blijven we ook de komende jaren doen. Relevante nieuwe ontwikkelingen borgen we in het regionale beleidsplan van de VRZHZ. Vanuit de gemeente leveren wij onze bijdrage aan de verdere verkenning en uitwerking van deze nieuwe onderwerpen.

6.1

We zetten ons in voor het behoud van een goed werkend brandweerstelsel De wijze waarop het huidige brandweerstelsel is vormgegeven conflicteert met de Europese deeltijdrichtlijn. Dit betekent dat er wijzigingen doorgevoerd gaan worden in het huidige brandweerstelsel om de werkwijze aan te passen op deze richtlijn. Wij monitoren de ontwikkelingen en leveren waar mogelijk een bijdrage.

30

Hoofdstuk 5 Bedrijvigheid en veiligheid Ondernemers zijn belangrijk voor de gemeente. Zij zorgen voor veel bedrijvigheid in Molenlanden. Het veiligheidsveld ‘Bedrijvigheid en Veiligheid’ richt zich op het onbelemmerd uitvoeren van de bedrijfsvoering, zonder hinder van criminaliteit en onveiligheid. Het gaat om de aanpak van sociale veiligheid bij recreatieve en economische voorzieningen zoals winkelcentra, bedrijventerreinen, horeca en de grote diversiteit aan evenementen in Molenlanden.