Bijlage 1 Zomernota 2026

33

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2026 Toelichting We brengen via onderzoek in kaart wat de culturele behoefte is van inwoners en kijken waar aanbod ligt. En wegen af op welke manier we cultuurparticipatie kunnen stimuleren. (F.1) We realiseren een loketfunctie om inwoners en culturele organisaties te ondersteunen. (F.2) De planning voor F.1 en F.2 schuift naar verwachting op, maar we voeren de genoemde acties wel uit. Onder punt F.1. is de aanleiding van de vertraging dat er intern meer tijd benodigd is voor onderzoek. De verwachte oplevering is in 2027. De aanleiding voor de vertraging onder F.2. is dat er meer tijd benodigd is om een loketfunctie te realiseren. Onderdeel hiervan is een culturele nieuwsbrief waarin de nieuwe wethouder Cultuur wordt voorgesteld. De verwachte oplevering is in het najaar van 2026.

34

Zomernota 2026

Programma 4 – Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening A. Bestuur Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel A.1. Een leidende rol innemen bij de • Voortzetten en verder uitbouwen van initiërende en/of leidende rol op opgaven die voor Molenlanden van belangrijke gemeente overstijgende opgaven, zoals (agrarische) economie, belang zijn in de regio. mobiliteit, landschap, energietransitie en water (veiligheid) (A.1) • Invulling geven aan de positionering van onze gemeente en opgavengerichte samenwerkingen binnen de regio AlblasserwaardVijfheerenlanden, provincie Zuid-Holland en landelijk. (A.1 en A.2) A.2. Het Molenlandse geluid sterker • Regionale afstemming en inzet voor het versterken van onze lobbykracht door laten klinken richting de onder andere over de ruimtelijke puzzel. (A.2) Provincie, het Waterschap, het Rijk en in Brussel. Daarmee willen we kansen pakken of beperkingen wegnemen. A.3. Een sterke rol innemen binnen • De in 2025 uitgevoerde evaluatie Nota Verbonden Partijen leidt tot een de gemeenschappelijke regelingen. nieuwe versie van deze nota. We leggen deze in het tweede kwartaal van Ook gericht op het, tot een 2026 ter vaststelling aan de raad voor. (A.3) minimum, beperken van (financiële) risico’s. A.4. Kansen benutten op • Uitvoering geven aan de Regio Deal. (A.4) inhoudelijke thema’s door eigen middelen in te zetten als hefboom voor bekostiging. A.5.

Als raad willen we zichtbaar • Uitvoering geven aan het vastgestelde raads- en griffieplan 2025-2026. zijn en in verbinding staan met onze Hierbij is in ieder geval aandacht voor de aansluiting van de raad op de inwoners, bedrijven, en lokale samenleving, een doorontwikkeling van de positionering van de raad buurgemeenten en werken we aan in de regio en in Verbonden Partijen, de voorbereiding op de een krachtige positie in de regio. gemeenteraadsverkiezingen in 2026 en het inwerken van de nieuwe raad (A.5)

35

Tijd

Geld

Zomernota 2026 Toelichting Invulling geven aan de positionering van onze gemeente en opgavengerichte samenwerkingen binnen de regio AlblasserwaardVijfheerenlanden, provincie Zuid-Holland en landelijk. (A.1 en A.2) In verband met een personele wissel heeft dit traject enige tijd stilgelegen. De vacature is inmiddels (tijdelijk) ingevuld, waardoor de werkzaamheden weer zijn opgepakt en wordt toegewerkt naar een raadsvoorstel in het najaar van dit jaar.

B. Openbare orde en Veiligheid Wat willen we bereiken Wat gaan we ervoor doen Doel B.1. Een veilige gemeente blijven en • Eind 2025 stelt de gemeenteraad het geactualiseerde Veiligheidsplan vast. ervoor zorgen dat inwoners dat ook In 2026 voeren we deze uit. De onderwerpen zijn afhankelijk van wat de zo ervaren. gemeenteraad in december 2025 vaststelt. Waarschijnlijk maken de volgende onderwerpen daar deel van uit: ondermijning (voorlichting in- en extern, handhavend optreden, controles e.d.), jeugd- en woonoverlast en weerbaarheid (o.a. voorlichting, noodsteunpunten). (B.1) o Invulling van de uitbreiding van de boa capaciteit, met de daarbij behorende extra taken zoals aanschaf van systemen, inzet en meer handhaving. (B.1)

Tijd

Geld

Toelichting Invulling van de uitbreiding van de boa capaciteit, met de daarbij behorende extra taken zoals aanschaf van systemen, inzet en meer handhaving. (B.1) De vacature voor een extra BOA staat open en is nog niet ingevuld. Het handhavingssysteem hebben we inmiddels aangeschaft en geïmplementeerd. We werken aan het vergroten van de bekendheid van de BOA. Deze inzet krijgt een extra impuls zodra de vacature is ingevuld.

C. Actualisatie uitvoering dienstverlening Wat willen we bereiken C.1. Gemak bieden aan onze inwoners met goede (telefonische)

Wat gaan we ervoor doen • Het uitbreiden van de eerstelijns telefonische dienstverlening van het informatiecentrum (C.1)

36

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2026 bereikbaarheid, snelle en kwalitatief goede (digitale) dienstverlening. C.2. Maatwerk bieden in begeleiding van inwoners voor wie digitale dienstverlening minder toegankelijk is. C.3. Continu de kwaliteit van dienstverlening en zichtbaarheid blijven verbeteren door te luisteren naar inwoners en andere relevante (interne) partijen.

•

•

•

•

•

De informatie van en over de producten en diensten van de gemeente is makkelijk (online) vindbaar en benaderbaar voor onze inwoners en ondernemers. En wij bieden hun maatwerk en ondersteuning waar nodig. (C.2) De dienstverlening verrijken we met de Molenlandse Manier en de ontwikkelingen op participatie. (C.3)

Het aanbod van opleidingen en trainingen voor medewerkers aan laten sluiten op onze visie van dienstverlening. Dit draagt bij aan het borgen en verhogen van onze kwaliteit van dienstverlening. (C.3) De top 10 klantreizen en klantprocessen zijn inzichtelijk en onze dienstverlening is aangepast, zodat we blijvend aansluiten bij het perspectief van onze inwoners en ondernemers. (C.3) We monitoren structureel de tevredenheid en beleving van onze dienstverlening. (C.3)

Toelichting Per 1 juni 2026 treedt de nieuwe Adviseur Dienstverlening in functie. Tot die datum is de uitvoering van onderstaande punten tijdelijk vertraagd: • De dienstverlening verrijken we met de Molenlandse Manier en de ontwikkelingen op participatie. (C.3) • Het aanbod van opleidingen en trainingen voor medewerkers aan laten sluiten op onze visie van dienstverlening. Dit draagt bij aan het borgen en verhogen van onze kwaliteit van dienstverlening. (C.3) • De top 10 klantreizen en klantprocessen zijn inzichtelijk en onze dienstverlening is aangepast, zodat we blijvend aansluiten bij het perspectief van onze inwoners en ondernemers. (C.3) • De informatie van en over de producten en diensten van de gemeente is makkelijk (online) vindbaar en benaderbaar voor onze inwoners en ondernemers. En wij bieden hun maatwerk en ondersteuning waar nodig. (C.2) De informatie over producten en diensten van de gemeente is voor inwoners en ondernemers over het algemeen goed (online) vindbaar en toegankelijk. Als inwoners of ondernemers informatie niet kunnen vinden of extra hulp nodig hebben, biedt het Klant

37

Zomernota 2026 Contact Centrum (KCC) passende ondersteuning en maatwerk. Er is extra tijd en inzet nodig om de vindbaarheid, toegankelijkheid en volledigheid van informatie verder te verbeteren en ook op de lange termijn te waarborgen. Dit pakken we integraal op met de betrokken teams.

38

Zomernota 2026

1.5 Ontwikkelingen Bedrijfsvoering I-Domein Implementatie nieuw zaaksysteem In januari hebben we het aanbestedingstraject afgerond met de ondertekening van de definitieve contracten. In februari heeft de kick-off van het implementatietraject plaatsgevonden. In de eerste fase staan de oplevering van de technische omgeving, het prioriteren van de benodigde koppelingen, het maken van werkafspraken nodig voor de inrichting van werkprocessen, de trainingen voor de functioneel beheerders en de voorbereiding van de migratie centraal. We verwachten deze eerste fase voor de zomervakantie af te ronden. Zorgplicht Cybersecuritywet (CBW) In 2026 wordt de cyberbeveiligingswet vastgesteld maar we zijn al gestart met het borgen van bedrijf continuïteit met als onderdeel het opstellen van een bedrijfscontinuïteitsplan. Hierin komen afspraken te staan hoe we moeten handelen bij grootschalige uitval van (ICT)systemen bijvoorbeeld als gevolg van een cyberaanval. Dit traject heeft een relatie met een regionale aanpak voor het vergroten van de lokale weerbaarheid. Verder bereiden we een minicompetitie voor om een nieuwe partij te selecteren voor het leveren van e-learnings op het gebied van bewustzijn zoals informatiebeveiliging, privacy en AI-bewustzijn. In de loop van dit jaar volgen nog twee minicompetities voor Governance en Detectie.

Ook zijn we gestart met de implementatie van data classificatie specifiek op vertrouwelijkheid. AI-verkenning We hebben ons georiënteerd op diverse ontwikkelingen en zijn gestart met de implementatie van AI met als vertrekpunt het opstellen van uitgangspunten en huisregels. Ook schaffen we verplichte bewustwordingstrainingen aan die we via onze HR-applicatie beschikbaar gaan stellen aan de medewerkers. Ook starten we binnenkort een drietal pilots met in eigen regie en beheer ontwikkelde specifieke toepassingen voor het maken van communicatie-uitingen volgens het Molenlandse handboek, het notuleren van vergaderingen en een vraagbaak voor het beantwoorden van telefoongesprekken bij het Informatiecentrum (KCC). Soevereine cloud Met onze managed servicepartner hebben we gekeken naar een alternatieve methode voor het back-uppen en het veilig opslaan van deze data binnen Europese cloud. Daarnaast volgen we de ontwikkelingen van Rijksoverheid, VNG en IBD op het gebied van soevereine cloud. Facilitair Binnen het vakteam Vastgoed en Facilitair wordt momenteel gewerkt aan het verduidelijken van de dienstverlening. Hiervoor stellen we een demarcatielijst op die inzichtelijk maakt met welke vragen collega’s bij welk (sub)team terecht kunnen. Dit draagt bij aan heldere communicatie en efficiëntere afhandeling van verzoeken.

39

Zomernota 2026

Daarnaast is een aanbesteding gestart voor het huidige wagenpark, waarbij we als pilot drie bestelauto’s in lease onder beheer van team Facilitair brengen. Waar voorheen de buitendienst zelf verantwoordelijk was voor de aanschaf, het onderhoud en de afhandeling van schades, zetten we hiermee een belangrijke stap richting centralisatie en ontzorging. Met deze werkwijze professionaliseren we het beheer van het wagenpark en leggen we een basis voor een toekomstbestendige en efficiënte inrichting. Vastgoed Er is een organisatieonderzoek uitgevoerd naar de inrichting van de organisatie om het IHP (Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs) te realiseren. De evaluatie en actualisatie van het Vastgoed-, Tarieven- en Accommodatiebeleid is momenteel in uitvoering. Bestuurlijke besluitvorming is gepland voor Q3/Q4 2026. Vanuit het Meerjaren Investeringsprogramma Duurzaamheid zijn de volgende maatregelen uitgevoerd dan wel in opdracht gegeven: - Bij dorpshuis Multistee is de verlichting vervangen door Led; - Er is opdracht verstrekt voor het bijplaatsen van warmtepompen bij De Overstap. Communicatie We communiceren op de Molenlandse manier met onze inwoners, ondernemers en partners: dichtbij en inclusief. Met het traject Molenlands communiceren zetten we stappen om omgevingsbewust werken, communiceren in begrijpelijke taal en participatie verder door te ontwikkelen.

Communicatie en de verbinders van dorps- en stadsgericht werken, werken hierbij integraal samen. Hiervoor investeren in middelen, faciliteiten en trainingen om medewerkers te ondersteunen bij hun dagelijkse communicatie met inwoners, waaronder trainingen Klare Taal. Ook gaan we verder met Communiceren met Focus. Focus in onze communicatie zorgt voor herkenbare en begrijpelijke communicatie voor inwoners waarbij duidelijk is waar de gemeente voor hen aan werkt. In de driehoek bestuurder, (beleids)collega en communicatie wegen we af of en hoe communicatie bijdraagt aan het realiseren van een organisatiedoel, opgave, prioriteit of project. Informatiecentrum In de afgelopen periode is een belangrijke stap gezet in het datagedreven werken binnen het Klantcontactcentrum (KCC). Waar voorheen beperkt inzicht beschikbaar was, beschikken we nu over stuurinformatie op zowel eerstelijns- als tweedelijnscontacten. We hebben inzicht in herhaalverkeer, de onderwerpen waarover inwoners contact opnemen en de momenten waarop dit plaatsvindt. Dit stelt ons in staat om gerichter te analyseren en bij te sturen. Daarnaast zijn we gestart met het opschonen van de IVR-structuur (interactieve spraakrespons).

De bereikbaarheid van het KCC is goed, het herhaalverkeer op eerstelijnscontacten zijn onder controle en het team ontwikkelt zich positief, met een groeiende samenwerking en verbinding met andere vakteams.

40

Zomernota 2026 Tegelijkertijd signaleren we risico’s binnen het domein digitale communicatie. De beschikbare capaciteit is momenteel onvoldoende om de gewenste ontwikkeling en borging te realiseren. Kennis is nog te vaak belegd bij individuele medewerkers, wat kwetsbaarheid met zich meebrengt. In combinatie met een hoge werkdruk en de invloed van ad hoc-werkzaamheden (‘waan van de dag’) staat de structurele doorontwikkeling onder druk. Dit vraagt om gerichte aandacht in de komende periode. Juridische en Bestuurlijke zaken, Inkoop Juridische zaken De afgelopen maanden is in het kader van de bewustwording van medewerkers voor juridische kwaliteitszorg besloten om DilemmaDinsdag aan te passen en heeft er weer een training voor nieuwe medewerkers plaatsgevonden. De evaluatie van het Woo-proces (Wet open overheid) is voortgezet alsook de evaluatie van het handboek voor het omgevingsvergunningenproces. Er hebben daarnaast diverse gesprekken plaatsgevonden met de andere vakteams over de behoefte aan ondersteuning vanuit de juridische afdeling. In de eerste helft van 2026 is er veel gebruik gemaakt van de specialistische kennis van onze huisadvocaat voor onder andere onderwijshuisvestingsvraagstukken, een tweetal grotere contracten en ondersteuning bij diverse (Woo-)beroepszaken. Verder is er nadrukkelijk aandacht besteed aan de optimale inzet van de beschikbare Woo-budgetten.

Inkoop In de eerste helft van 2026 heeft inkoop bewust ingezet op het vergroten van de zichtbaarheid door de start van een tweewekelijks inloopmoment voor collega's en het geven van lunchlezingen. De voorgenomen presentaties voor nieuwe medewerkers zijn ingepland en er heeft een interactieve sessie plaatsgevonden met inkoop, het MT en de directie. Er is daarnaast gewerkt aan het aanscherpen van het inkoopbeleid en het verlichten van de administratieve lasten voor het inkoopproces voor kleinere inkopen. Voor het optimaliseren van het contractbeheer is dit voorjaar een collega aan het inkoopteam toegevoegd. Wet Open Overheid Uitvoering Woo complexer dan verwacht Landelijk bevindt de implementatie van de Wet open overheid (Woo) zich in een fase van verdere ontwikkeling, maar ook herijking. Bestuursorganen voldoen grotendeels aan de verplichtingen uit de eerste tranche actieve openbaarmaking (sinds november 2024), maar de uitvoering blijkt in de praktijk complexer dan voorzien, met name door de omvang en gevoeligheid van Woo-verzoeken en de bijbehorende uitvoeringslast. Deze ontwikkeling is ook zichtbaar binnen Molenlanden, waar het aantal complexe verzoeken sinds begin 2026 toeneemt.

(Aantal Woo-verzoeken mei 2026: 42) Vertraging verdere tranches Met betrekking tot actieve openbaarmaking loopt de verdere inwerkingtreding van de overige informatiecategorieën (tranches 2 t/m 4) vertraging op. In recente Kamerbrieven is aangegeven dat de ontwikkeling van de Generieke Woo-voorziening achterloopt, waardoor de planning van de volgende tranches moet worden herijkt. Een aangepaste landelijke planning wordt in de loop van 2026 verwacht.

41

Zomernota 2026 In maart 2026 heeft het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) de staatssecretaris geadviseerd om te stoppen met de ontwikkeling van een centraal zoekportaal voor de Generieke Woo-voorziening. Volgens het ACOI leidt de huidige aanpak tot vertraging en afhankelijkheid van complexe ICT-ontwikkeling. ACOI pleit daarom voor een meer decentrale aanpak, waarbij overheidsorganisaties vanaf 2027 verplicht worden om de informatie op hun eigen website te publiceren. Landelijke lijn De landelijke ontwikkelingen bevestigen dat de implementatie van de Woo een meerjarige opgave is, waarbij tempo en prioritering deels afhankelijk blijven van Rijksbesluitvorming en de beschikbaarheid van voorzieningen. Tegelijkertijd wordt vanuit het Rijk en de VNG, onder meer via het VNG Meerjarenplan Digitale Informatiehuishouding 2026–2030 benadrukt dat gemeenten, ongeacht vertragingen, lokaal moeten blijven doorwerken aan actieve openbaarmaking en het structureel verbeteren van de informatiehuishouding. Blijvende inzet Ondanks deze vertraging blijft de Woo een structurele en meerjarige opgave. Voor Molenlanden betekent dit dat de huidige inzet wordt voortgezet: voldoen aan bestaande verplichtingen, voorbereiden op toekomstige stappen en blijven investeren in informatiehuishouding, capaciteit en organisatiebrede bewustwording.

De uitvoering van de Woo blijft daarmee een structurele opgave voor de komende jaren. Human Resources Vitaliteit, vacatures en ontwikkeling van medewerkers Eind 2025 is een verdiepend onderzoek naar psychosociale arbeidsbelasting uitgevoerd, met een hoge respons van 81%. De uitkomsten worden gebruikt bij de uitwerking van het vitaliteitsbeleid en -programma. Het gemiddelde ziekteverzuim over 2025 bedroeg 5,4%. Het landelijk gemiddelde lag in 2025 op 7,1%. In de eerste maanden van 2026 lag het gemiddelde verzuim op 5,5%. De komende periode ligt de nadruk op preventie en het terugdringen van frequent verzuim. Momenteel staan er 16 vacatures open. Vanwege de diversiteit in functies, domeinen, werkvelden en opleidings- en ervaringsniveaus vraagt werving om maatwerk met toenemend gebruik van social media. We zijn flexibel in aantrekken en behouden van afgestudeerde professionals door ruimte te bieden voor ontwikkeling en leertrajecten. We investeren in alle medewerkers door incompany trainingen en individueel maatwerk. HR-processen In deze periode ligt het accent op de invoering van HR21, het functiewaarderingssysteem dat door de meeste gemeenten wordt gehanteerd. Het project verloopt volgens planning en vindt plaats in nauwe samenwerking met de OR en medewerkers.

De invoering van HR21 draagt bij aan een transparante en evenwichtige beloningsstructuur en vergroot de duidelijkheid over functies binnen de organisatie.

42

Zomernota 2026 Organisatieontwikkeling De afgelopen periode is duidelijke voortgang geboekt in de organisatieontwikkeling. De Molenlandse Manier heeft opnieuw aandacht gekregen en leeft steeds meer binnen de organisatie. Er wordt gewerkt op basis van teamcontracten, waarmee doelen, rollen en verantwoordelijkheden binnen teams zijn verduidelijkt. Daarnaast is gestart met de ontwikkellijn Rollen en Regeltaken, waarin vaste teamrollen worden geïntroduceerd en ondersteund. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een werkmodel voor complexe strategische vraagstukken en investeren teams en het MT gericht in hun eigen ontwikkeling. Continuïteitsplan In de eerste maanden van 2026 ligt de uitvoering van het continuïteitsplan op schema. De externe partij is gestart met het in kaart brengen van de bedrijfskritieke processen en de bijbehorende risicoanalyse. Op basis hiervan wordt het continuïteitsplan geactualiseerd en verder uitgewerkt. De voortgang sluit aan bij de planning en geeft vertrouwen dat de beoogde resultaten in 2026 worden gerealiseerd.

43

Zomernota 2026

2.

De financiële verantwoording

2.1 De exploitatie Kort samengevat komt het financiële resultaat van deze Zomernota op het volgende neer: - Verwacht begrotingsresultaat oorspronkelijke begroting 2026 - Het financiële saldo van deze Zomernota

€ 1.471.000 € 3.347.000

V N

- Prognose resultaat per ultimo 2026 (o.b.v. inzichten mei 2026)

€

N

1.876.000

De belangrijkste oorzaken van het financiële saldo van de Zomernota zijn: Mutatie

Onderwerp

I/S*

Bedragen € 1

1 Hogere lasten GR SOJ conform rapportage maart 2026 2 Effecten meicirculaire 2026 (Algemene uitkering) 3 Personeelsbesluiten en opdrachten privacy en rechtmatigheid 4 Lagere legesopbrengsten omgevingsvergunningen Hogere kosten voor individuele begeleiding door cliënttoename en hogere indicaties 6 Beoogde subsidies Openbaar Groen nog niet beschikbaar gekomen Uitvoeringskosten voor Wet Inburgering worden niet langer meer 7 vergoed door het Rijk 8 Hogere kosten voor stroom bij Openbare Verlichting Hogere kosten voor woonvoorziening door dure woningaanpassingen en 9 extra trapliften 10 Herinrichting Bazeldijk/Stationsweg Arkel, bijdrage aan ontwikkelaar 5

44

-1.683.000

N

I/S

-963.000

N

I

-346.000

N

I

-336.000

N

I

-200.000

N

S

-150.000

N

S

-133.000

N

S

-125.000

N

S

-110.000

N

S

-100.000

N

I

Zomernota 2026

11

Uitstel wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen leidt tot vrijval van budget

134.000

V

I

12 Hogere rentebaten op uitzettingen (treasury)

195.000

V

I

13 Hogere opbrengst toeristenbelasting dan geraamd 14 Hogere dividenduitkering 2025 Stedin

285.000

V

I

300.000

V

I

15 Effecten decembercirculaire 2025 (Algemene uitkering) 16 Overige verschillen

655.000

V

I

-770.000 -3.347.000

N N

I/S

Totaal mutaties Zomernota 2026 *S = Structureel *I = Incidenteel

De mutaties van deze Zomernota hebben veelal een incidenteel effect voor 2026. De mutaties met een structureel karakter zijn inmiddels ook verwerkt in de Kadernota 2027. In het overzicht hierna zien we de mutaties per programma. De programma’s zijn opgedeeld in taakvelden. Deze taakvelden zijn voorgeschreven in het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Per programma geven wij u een overzicht van de belangrijkste mutaties met toelichting. Bij de specificatie van de mutaties geven wij aan op welke taakvelden de mutaties waren. Mutaties per taakveld groter dan € 25.000 lichten we toe.

45

Zomernota 2026

Programma 1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid Taakvelden programma 1 Bedragen € 1

Mutatie lasten/ baten

T03 Beheer overige gebouwen en gronden T21 Verkeer en Vervoer

-3.160 -411.200

-3.160 -411.200

N N

T25 Openbaar vervoer T42 Onderwijshuisvesting

-7.000 12.500

-7.000 12.500

N V

T52 Sportaccommodaties T81 Ruimtelijke Ordening

-23.758 -182.500

-23.758 -182.500

N N

72.600 -482.279 -1.024.797

72.600 -482.279 -1.024.797

V N N

T82 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) T83 Wonen en bouwen Totaal

Mutaties reserves

Saldo

0

Voordelig/ nadelig saldo

Toelichting/analyse per taakveld: T21 Verkeer en Vervoer Het college heeft in oktober 2025 besloten een bedrag van maximaal €100k beschikbaar te stellen voor de herinrichting van de Stationsweg en de Bazeldijk ter hoogte van het plangebied van De Overtuin te Arkel aan de ontwikkelaar als bijdrage voor de inrichtingskosten en dit bedrag vervolgens mee te nemen bij de Zomernota omdat dit niet meer in de begroting 2026 verwerkt kon worden. De energiekosten stijgen. Dit wordt vooral veroorzaakt door hogere heffingen en accijns, niet door meer verbruik. Op het onderdeel van openbare verlichting is het daarom noodzakelijk om het budget met € 125k op te hogen. Dit heeft een structureel karakter omdat we er niet vanuit kunnen gaan dat de hogere heffingen en accijns nog zullen dalen. Wel wordt maximaal ingezet om kosten zoveel als mogelijk te drukken in de vorm van besparing. De afgelopen winter heeft veel inzet plaatsgevonden om de sneeuwval het hoofd te kunnen bieden. Vooral de sneeuwval gedurende de eerste twee weken van januari hebben gezorgd voor veel inspanningen om de wegen sneeuwvrij te maken waardoor de kosten dit jaar veel hoger zullen zijn dan andere jaren. We ramen daarom voor dit jaar € 92k aan extra (noodzakelijk) budget bij.

46

Zomernota 2026 Er werd een bedrag van € 60k door het college beschikbaar gesteld om de bebording van het parkeerverbod voor grote voertuigen binnen de bebouwde kom in te richten. Voor de handhaafbaarheid van de APV Gemeente Molenlanden zijn bijbehorende borden noodzakelijk. In 2025 was budget geraamd voor het maken van de digitale wegenlegger. In 2025 is hiermee gestart maar de resterende middelen zijn niet doorgeschoven vanuit 2025 naar 2026 maar hebben we in de jaarrekening laten vrijvallen. Om het restant nog te kunnen uitvoeren vragen we om nog € 25k beschikbaar te stellen. T42 Onderwijshuisvesting De tijdelijke huisvesting bij OBS De Tuimelaar in Nieuw-Lekkerland blijft langer nodig en is verlengd tot eind 2026, dit kost € 54k. Aan het einde van het tweede kwartaal wordt duidelijk hoe de school uitgebreid kan worden. Daarna kan een planning gemaakt worden. Dan wordt ook duidelijk hoe lang de tijdelijke huisvesting nog nodig is. Door verwerking van de geïndexeerde huuropbrengsten en een nieuwe aanbesteding inclusief versobering op schoonmaakkosten is er een voordeel van € 67k. T81 Ruimtelijke ordening Binnen dit taakveld zijn 3 aanpassingen relevant te vernoemen. Zo zetten we extra bemensing in voor het Ruimtelijk perspectief Bleskensgraaf dat € 50k kost en daar bovenop zal € 30k worden besteed voor extra advieskosten en plankosten.

Daarnaast heeft het college besloten om dit jaar extra inzet te plegen voor het opnemen van de restzettingseis in het omgevingsplan. De juridische ondersteuning en adviezen die hiervoor nodig zijn bedragen naar verwachting €50k. T82 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Deze afwijking wordt veroorzaakt door personeelsbesluiten en vrijval van vacatureruimte (zie T04 Overhead voor nadere analyse). T83 Wonen en bouwen De te verwachten legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen zal naar verwachting lager uitpakken dan geraamd. Recente doorrekeningen laten zien dat we het geraamde bedrag naar beneden moeten bijstellen met € 336k. In de loop van dit jaar kan er mogelijk nog een wijziging komen en bij de Najaarsnota zullen we komen met de laatste analyse. We verwachten in ieder geval dan geen grote negatieve bijstellingen meer. In de december circulaire 2025 is een bedrag van € 149k ontvangen voor Wet versterking regie volkshuisvesting. De middelen zijn beschikbaar in 2026 en worden als uitgavenbudget toegevoegd, per saldo heeft dit geen effect op het resultaat.

47

Zomernota 2026 Binnen het taakveld voor Wonen en bouwen staan diverse vacatures open. Deze waren niet ingevuld per 1-1-26 en de verwachting is dat een deel van 2026 deze vacatures ingevuld zullen zijn en blijven met inhuur. We verhogen daarom het inhuurbudget met € 308k en verlagen vervolgens het personeelsbudget met € 308k. Per saldo heeft dit dus geen effect op het resultaat.

Programma 2 Economie, Energie en Buiten Taakvelden programma 2 Bedragen € 1

Mutatie lasten/ baten

T34 Economische promotie T57 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

315.000 -137.000

315.000 -137.000

V N

T72 Riolering T73 Afval

-37.500 0

-37.500 0

N

T74 Milieubeheer T75 Begraafplaatsen en crematoria

-139.639 -1.000

-100.000

-239.639 -1.000

N N

-139

-100.000

-100.139

N

Totaal

Mutaties reserves

Saldo

Voordelig/ nadelig saldo

Toelichting/analyse per taakveld: T34 Economische promotie Binnen dit taakveld zijn 2 aanpassingen te noemen. Allereerst wordt een geraamd bedrag voor het ondernemersfonds van € 30k afgeraamd i.v.m. de genomen besluitvorming. Daarnaast wordt een bedrag van € 285k (waarvan € 135k naheffing 2025) aan extra inkomsten verwacht op de toeristenbelasting. Deze extra inkomsten worden veroorzaakt door de gewijzigde verordening waardoor iedere bezoeker wordt belast en de uitbreiding van park Molenwaard. T57 Openbaar Groen Het nadelige saldo binnen dit taakveld wordt voornamelijk veroorzaakt door een geraamde subsidie opbrengst van € 150k die we niet verwachten binnen te halen. Voor de aanlevering van de begrotingscijfers 2026 is aangegeven dat als gevolg van het ondertekenen van het 'Beheerconvenant Alblasserwaard-Vijfheerenlanden' door onze gemeente er structureel € 150k extra budget nodig was op openbaar groen voor ecologisch beheer.

48

Zomernota 2026 Uiteindelijk is voor 2025 (incidenteel) €150K extra opgenomen, waarna vanaf 2026 voldoende subsidiestromen op gang zouden komen om deze meerkosten te dekken. De subsidies die we kunnen labelen voor ecologisch beheer zijn op dit moment nog niet beschikbaar. Er zijn voor Molenlanden (vanuit verschillende teams) wel subsidies aangevraagd op het gebied van klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit, maar dat zijn éénmalige uitkeringen voor aanleg en dus niet voor structureel beheer. De geraamde € 150K aan inkomsten in de begroting (die er dus naar verwachting niet gaan komen) hebben we uiteraard dit jaar wel nodig om in overeenstemming met het convenant het ecologisch beheer uit te voeren. Deze beoogde inkomsten (als dekking voor de vanaf 2025 structureel verhoogd € 150K op post voor uitvoering van het beheerconvenant) zullen dus niet beschikbaar gekomen. Op het onderdeel voor personele inzet laten we een inhuurbudget vrijvallen omdat deze al was meegenomen in de formatieberekening. Dit levert een voordeel op van € 44k. In 2025 was geld beschikbaar voor de herinrichting van het park de Wielen in Hoornaar. Het betreft hier een herinrichting, vergroening maar ook het verplaatsen van een onderbemalingspomp. De voorbereiding bleek meer tijd te kosten dan wij hadden ingeschat en we verwachten dat de uitvoering pas eind 2026 gaat plaatsvinden.

De al toezegde budgetten in 2025 hebben we laten vrijvallen in het saldo van de jaarrekening omdat we in de Najaarsnota de middelen niet hebben aangemeld voor budgetoverheveling. We stellen nu voor de diverse budgetten alsnog beschikbaar te stellen. Het gaat om een bedrag van € 75k. T72 Riolering Het college heeft besloten om medewerking te verlenen aan het plan voor de realisatie van 32 sociale huurwoningen, op de locatie Middelweg 50-68 te Nieuw-Lekkerland. Als het toekomstig gescheiden rioolstelsel al zou zijn gerealiseerd, zou kunnen worden volstaan met een rioolaansluiting van ongeveer 8 meter. Omdat dit stelsel nog ontbreekt, is een langere aansluiting van circa 38 meter noodzakelijk naar een ander bestaand gescheiden rioolstelsel. Deze extra lengte (te weten 30 meter) is niet toe te rekenen aan de ontwikkeling zelf, maar aan het tijdstip waarop de gemeentelijke infrastructuur wordt gerealiseerd. Het college acht het redelijk dat Lek en Waard Wonen uitsluitend de kosten draagt die passend zijn binnen het toekomstig beleid en dat de gemeente de meerkosten voor haar rekening neemt. Het gaat om een bedrag van € 37,5k en wordt niet gedekt via de rioolheffing. T73 Afval Bij de invoering van Diftar is op basis van de door Waardlanden ingeschatte kosten van deze investering een reserve afval gevormd, ten laste van de algemene reserve.

De kosten voor de invoering zouden hiervan betaald worden en niet via de afvalstoffenheffing bij de burger in rekening worden gebracht. Inmiddels heeft Waardlanden alle kosten gemaakt. Deze zijn lager dan ingeschat. Het resterende saldo van de reserve ad € 2.099.000 valt nu vrij en komt weer ten guste van de algemene reserve.

49

Zomernota 2026 T74 Milieubeheer Het nadelige saldo wordt veroorzaakt door het beschikbaar stellen van budget voor noodzakelijk bodemonderzoek. Dit onderzoek is nodig n.a.v. een incident dat heeft plaatsgevonden en voor de kosten van sanering na autobranden. De kosten worden geraamd op € 50k. Verder voegen we budget toe als beschikbare uitgaven die zijn ontvangen in de decembercirculaire 2025 en beschikbaar komen voor 2026. Dit zorgt op dit taakveld voor een nadeel van € 70k maar binnen de gehele exploitatie is deze saldoneutraal. Het gaat dan om middelen voor de realisatie van de energietransitie en aanvullende ondersteuning voor lokale energiehulp. Specificatie reservemutaties programma 2: Onttrekking: vrijval reserve Afval Storting: Algemene reserve: vrijval reserve Afval Storting: Motie Groen (zie programma 3, T61) Totaal reservemutaties programma

€ € € €

2.099.000 2.099.000-/100.000-/100.000-/-

Saldo

Voordelig/ nadelig saldo N N N N V V N V N N N

Programma 3 Welzijn, Sociaal en Cultuur Taakvelden programma 3 Bedragen € 1

T41 Openbaar basisonderwijs T43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken T51 Sportbeleid en activering T54 Musea T55 Cultureel erfgoed T56 Media T61 Samenkracht en burgerparticipatie T622 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd T623 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal T63 Inkomensregelingen T64 WSW en beschut werk

Mutatie lasten/ baten -25.500 -16.707 -12.000 -36.488 103.761 126.549 -571.222 41.000 -10.648 -82.697 -71.004

50

Mutaties reserves

200.000

-25.500 -16.707 -12.000 -36.488 103.761 126.549 -371.222 41.000 -10.648 -82.697 -71.004

Zomernota 2026 T65 Arbeidsparticipatie T660 Hulpmiddelen en diensten (WMO) T6712 Begeleiding (WMO) T6713 Dagbesteding (WMO) T6714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) T6752 Jeugdhulp ambulant regionaal T6753 Jeugdhulp ambulant landelijk T6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal T6791 PGB Wmo T6792 PGB Jeugd T6821 Jeugdbescherming T6822 Jeugdreclassering T692 Coördinatie en beleid Jeugd T71 Volksgezondheid Totaal

17.500 -158.504 -226.946 68.000 1.827 -1.041.395 -202.903 -314.897 -25.000 -244.577 -28.312 20.161 129.415 8.434 -2.552.154

200.000

17.500 -158.504 -226.946 68.000 1.827 -1.041.395 -202.903 -314.897 -25.000 -244.577 -28.312 20.161 129.415 8.434 -2.352.153

V N N V V N N N N N N V V V N

Toelichting gemeenschappelijke regelingen Avres De eerste begrotingswijziging 2026, in overeenstemming met het raadsbesluit van februari 2026, is verwerkt in de Zomernota. Deze begrotingswijziging vloeit voort uit de aangepaste uitkeringen op grond van het voorlopige BUIG- en LKS budget en de septembercirculaire 2025. De mutaties zijn verdeeld over de taakvelden T63 en T64. Totaalbedrag € 93k. Dienst Gezondheid & Jeugd De definitieve begroting 2026 van DG&J is na de AB vergadering van 10 juli 2025 aangepast. Daarbij is een correctie verwerkt op basis van de nieuwe CAO, die leidt tot een lastenverlichting. Dit betreft een voordeel van € 39k, nu verwerkt in de Zomernota. Daarnaast is, in overeenstemming met het raadsvoorstel van februari 2026, een bedrag van € 26k aanvullend opgenomen voor de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma. De mutaties zijn verdeeld over de taakvelden T43, T61, T634, T66 en T71.

51

Zomernota 2026 Serviceorganisatie Jeugd (SOJ) In 2026 nemen de kosten voor jeugdhulp opnieuw toe. Deze stijging wordt deels veroorzaakt door prijsontwikkelingen (indexatie en uitkomsten van het kostprijsonderzoek) en daarnaast door een toename in de intensiteit van het gebruik van jeugdhulp. De stijging van de kosten worden niet veroorzaakt doordat meer jeugdigen gebruikmaken van jeugdhulp. Dankzij de preventieve inzet die wij al enkele jaren toepassen, zien we een licht dalende trend in het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdhulp binnen de regionale zorgmarkt. Wel constateren we dat de jeugdigen die gebruikmaken van jeugdhulp vanuit de regionale zorgmarkt, vaker kostbare inzet nodig hebben. Deze ontwikkeling zagen we eerder ook al in 2024. Daarnaast zorgt het wegvallen van de financiële solidariteit ervoor dat we meer risico lopen op dergelijke kostenfluctuaties. De betreffende casussen zijn bekend bij het sociaal team. Wellicht kan een deel van deze inzet in de loop van het jaar worden afgeschaald, wat zal leiden tot een daling van de kosten. Als dit zich voordoet, zal dit worden verwerkt in de Najaarsnota. De mutaties zijn verdeeld over de taakvelden T6752, T6753, T6762, T6792, T6821, T6822, T692.Totaalbedrag € 1,68 miljoen.

Toelichting/analyse per taakveld: T41 Openbaar basisonderwijs Het budget voor gymonderwijs binnen het openbaar basisonderwijs wordt met € 25k verhoogd vanwege een toename van het aantal gymuren (meer groepen) en indexatie van de tarieven. T43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Het budget voor gymonderwijs binnen het bijzonder basisonderwijs wordt met € 25k verhoogd vanwege een toename van het aantal gymuren (meer groepen) en indexatie van de tarieven. T54 Musea Voor archeologie dient een nieuw communicatieplan te worden opgesteld waar we zo snel als mogelijk mee willen starten. Budgettair is hier een bedrag van € 25k voor nodig. T55 Cultureel erfgoed Er is een subsidie toegekend voor onderhoud kerktorens ad. € 59k. De structurele dotatie aan de voorziening groot onderhoud is naar beneden bijgesteld en levert een voordeel op van € 47k. T56 Media De nieuwe Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen is nog niet vastgesteld en zal naar verwachting pas in 2027 in werking treden. De hiervoor gereserveerde middelen vallen daardoor dit jaar vrij, wat leidt tot een voordeel van € 134k.

52

Zomernota 2026 T61 Samenkracht en burgerparticipatie Met ingang van 2025 worden de uitvoeringskosten voor de wet Inburgering niet meer gefinancierd door het Rijk. Dit was niet bekend bij het opstellen van de begroting 2026 en wordt nu ook aangepast. Dit zorgt voor een nadeel van € 133k. Voor het jaar 2026 heeft het college een subsidie van € 40k aan St. JILL toegekend, die niet eerder in de begroting was opgenomen. De middelen die in de decembercirculaire 2025 zijn ontvangen voor de kinderopvang voor kinderen die in een pleeggezin wonen, worden ook daadwerkelijk ingezet. Dit betreft een bedrag van € 32k (loopt via het SOJ). Dit betreft dus een budgettair neutrale mutatie. Een doorvoering van de geïndexeerde en aangepaste huurovereenkomsten levert een voordeel op van € 55k binnen de begroting. Een bedrag van € 115k is beschikbaar gesteld voor het Huisvestingsplan statushouders, een collegebesluit dat is genomen op 11-11-2025 en niet meer verwerkt kon worden in de begroting 2026, het betreft een aanpassing van € 90k. Daarbovenop kwam nog een bedrag van € 15k voor kamergewijze verhuur. Het participatietraject asiel en migratie is een intensief traject. Hier is meer inzet en facilitaire kosten voor benodigd dan vooraf ingeschat. We hebben meerdere potentiële locaties waar per locatie diverse inwonersbijeenkomsten zijn georganiseerd.

Het gaat in totaal om 7 potentiële locaties die op de shortlist staan en verder worden uitwerkt. Er is een extra bedrag van € 45k benodigd. N.a.v. ‘de Motie Groen’ die door de raad werd aangenomen, wordt een bedrag van € 100k toegevoegd als uitgaven voor vergroening als hier initiatieven voor zijn/ komen. De dekking hiervoor komt t.l.v. de reserve. Dit zorgt ervoor dat dit per saldo budgetneutraal is verwerkt in deze Zomernota. Hoewel de uitgaven binnen programma 3 zullen plaatsvinden, komt de dekking vanuit de reserve die programma overstijgend aangepast moet worden en heeft zodoende ook een relatie met programma 2. Een nadelige afwijking van € 93k wordt veroorzaakt door personeelsbesluiten en vrijval van vacatureruimte (zie T04 Overhead voor nadere analyse). T622 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd De inzet voor “jeugdhulp naar voren” is later gestart vanwege de latere invulling van de vacature bij Mooi Sociaal, wat leidt tot een voordeel van € 55k. T63 Inkomensregelingen Zie toelichting Avres. Daarnaast worden er worden meer kwijtscheldingen verwacht, een nadeel van € 30k.

53

Zomernota 2026 T64 WSW en beschut werk Zie toelichting Avres. T66 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Het budget voor woonvoorziening wordt met € 110k verhoogd, als gevolg van een aantal dure woningaanpassingen en een toename van het aantal trapliften. We verwachten dat het beschikbare budget voor vervoersvoorzieningen niet toereikend is op basis van de gedane betalingen, stijging van het aantal cliënten i.c.m. de hoogte van de afgegeven indicaties. De extra kosten worden geraamd op € 60k. Het WMO-contractmanagement werd voorheen regionaal uitgevoerd (DVO met Gorinchem) maar wordt inmiddels uitgevoerd door aangetrokken eigen personeel. Dit leidt tot een voordeel van € 44k op dit taakveld. Een nadelige afwijking van € 37k wordt veroorzaakt door personeelsbesluiten en vrijval van vacatureruimte (zie T04 Overhead voor nadere analyse). T6712 Begeleiding (WMO) Het budget voor individuele begeleiding is niet toereikend door een combinatie van een stijgend aantal cliënten en hogere afgegeven indicaties, hetgeen resulteert in een nadeel van € 200k. Een nadelige afwijking van € 27k wordt veroorzaakt door personeelsbesluiten en vrijval van vacatureruimte (zie T04 Overhead voor nadere analyse). T6713 Dagbesteding (WMO) Op basis van de gerealiseerde betalingen in 2026 zijn de budgetten voor dagbesteding en het vervoer van dagbesteding respectievelijk met € 80k en € 23k naar beneden bijgesteld.

Als gevolg van een toename in de zorgvraag is het budget voor respijtzorg thuis met juist € 35k verhoogd. T6752 Jeugdhulp ambulant regionaal Zie toelichting SOJ. T6753 Jeugdhulp ambulant landelijk Zie toelichting SOJ. T6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal Zie toelichting SOJ.

54

Zomernota 2026 T6791 PGB WMO Op basis van de toegekende PGB indicaties wordt een bedrag van € 25k bijgeraamd voor individuele begeleiding. T6792 PGB Jeugd Zie toelichting SOJ. T6821 Jeugdbescherming Zie toelichting SOJ. T6822 Jeugdreclassering Zie toelichting SOJ. T692 Coördinatie en beleid Jeugd Zie toelichting SOJ. T71 Volksgezondheid Zie toelichting DG&J. De kosten voor JGZ-zorg aan Oekraïense kinderen worden maximaal geraamd op het niveau van 2025, wat resulteert in een aframing van € 30k. Specificatie reservemutaties programma 3: Onttrekking: Motie Groen Totaal reservemutaties programma 3

€ €

55

200.000 200.000

Zomernota 2026

Programma 4 Bestuur en Veiligheid Taakvelden programma 4 Bedragen x € 1

T010 Bestuur T020 Burgerzaken T110 Crisisbeheersing en brandweer T120 Openbare orde en veiligheid Totaal

Mutatie lasten/ baten -8.989 -34.815 -13.000 -1.500 -58.304

Mutaties reserves

0

Saldo

-8.989 -34.815 -13.000 -1.500 -58.304

Voordelig/ nadelig saldo N N N N N

Toelichting/analyse per taakveld: T020 Burgerzaken Een nadelige afwijking van € 55k wordt veroorzaakt door personeelsbesluiten en vrijval van vacatureruimte (zie T04 Overhead voor nadere analyse). Een structureel voordeel van € 20k komt doordat er minder gebruik wordt gemaakt van de gratis verzending van documenten.

56

Zomernota 2026

Algemene dekkingsmiddelen Taakvelden algemene dekkingsmiddelen Bedragen x € 1

T04 Overhead T05 Treasury T061 OZB-woningen T062 OZB-niet woningen T07 Algemene uitkering gemeentefonds Totaal

Mutatie lasten/ baten -440.122 502.078 80.000 114.727 -68.394 188.289

Mutaties reserves

0

Saldo

-2.539.122 502.078 80.000 114.727 -68.394 188.289

Voordelig/ nadelig saldo N V V V N V

Toelichting/analyse per taakveld: T04 Overhead Binnen de organisatie is in de eerste vijf maanden van 2026 voor € 615k aan inhuurbudget ingezet. Daartegenover staat € 430k aan vrijval van vacatureruimte, doordat vacatures niet of later zijn ingevuld. Per saldo leidt dit concernbreed tot hogere lasten van € 185k. Daarnaast zijn opdrachten verstrekt voor de invulling van de privacy officer en de rechtmatigheidsverklaring. Samen leiden deze tot een nadeel van € 161k. Op het taakveld overhead resulteren deze personeelsmutaties en de specifieke opdrachten in een nadeel van € 367k. Een aanvullend nadeel van € 73k op dit taakveld wordt veroorzaakt door een nieuw onderhoudscontract voor de installaties van het gemeentekantoor en een lichte stijging van OZB-lasten van het gemeentelijk vastgoed. T05 Treasury Het voordeel binnen dit taakveld wordt veroorzaakt door de gestegen rente op de kapitaalmarkten waardoor we meer geld ontvangen voor onze uitzettingen. We hebben in januari gekozen om een aantal deposito’s bij de schatkist uit te zetten die dit jaar meer zullen opleveren dan geraamd. De financiële middelen hebben we slechts tijdelijk over en worden later dit jaar ingezet voor de uitgaven die we doen rondom de investeringen, dit is dus slechts van tijdelijke aard. Het voordeel betreft een bedrag van € 195k.

Verder is er een hogere dividenduitkering over 2025 vanuit Stedin wat een voordeel is van € 300k.

57

Zomernota 2026 T061 OZB-woningen Betreft de areaal uitbreiding die niet was meegenomen in de begroting van € 50k. Er is ook een voordeel van € 30k omdat er minder bezwaarschriften zijn ingediend. T062 OZB-niet woningen Betreft de areaal uitbreiding die niet was meegenomen in de begroting van € 60k. T07 Algemene uitkering gemeentefonds Decembercirculaire 2025 Algemene uitkering €895.000. Meicirculaire 2026 Algemene uitkering € 963.000 -/-

58

Zomernota 2026

2.2 Investeringen In de Zomernota informeren wij over de investeringen die we op dit moment kunnen afsluiten, waarvan tussentijds het beschikbaar gestelde krediet wordt aangepast of waarvan is vastgesteld dat deze kunnen vervallen. De reden van de mutatie is in het hieronder opgenomen overzicht vermeld. Omschrijving investering Bedragen x € 1

Oorspronkelijk budget

NP-Hennepstraat/Tiendweg 2020

661.000

NP-Woonleefhart wegen 2020

750.000

NP-Woonleefhart riolering 2020

750.000

MLN-Diverse wegen/asfalt 2025

169.419

SCH-Midden wegen 2021-Uitvoering

1.183.000

HRN-Lutjeswaardsemiddenweg 2024

280.000

MLN-Rioolgemalen 2026

171.360

Budgetmutatie (-/- = verlagen) (+ = verhogen)

Reden van de mutatie

765.000 Voor het werk Hennepstraat/Tiendweg is een aanpassing van het budget nodig. Doorlooptijd vanwege nutsbedrijven, gestegen brandstofkosten en kosten van materialen zijn hier de reden voor. -91.004 Werkzaamheden zijn uitgevoerd. Beschikbaar budget is niet volledig gebruikt. -483.587 Werkzaamheden zijn uitgevoerd. Beschikbaar budget is niet volledig gebruikt. 100.000 Betreft werkzaamheden aan de Haarweg voor toegankelijkheid van Arkel voor vrachtverkeer via een bijdrage aan Gemeente Gorinchem. 255.000 Voor het werk Schelluinen-Midden wegen 2021 is budgetaanpassing nodig. Inmiddels is vanuit de opgestelde raming gebleken dat de kosten voor de uitvoering van het project, inclusief de kosten voor voorbereiding en interne uren hoger zijn dan de op voorhand geschatte kosten. 95.000 Voor het werk Lutjeswaardsemiddenweg is budgetaanpassing nodig. Inmiddels is vanuit de opgestelde raming gebleken dat de kosten voor de uitvoering van het project, met name vanwege sterk gestegen materiaalkosten. 72.000 De aanleg van een nieuw gemaal tijdens de reconstructie van de A27 wordt voor een groot deel bekostigd door

59

Zomernota 2026 Rijkswaterstaat, maar er blijft een deel van investering over voor de gemeente. GA-Irenestraat riolering 2027

0

LG-Brug M. van Coehoornsingel 2019

25.000

SBR West-Landbouw-shovel 2025 SBR West-Heftruck 2026

86.000 0

TOTAAL

189.000 Door de nieuwbouwlocatie Mourikterrein ontstaat de mogelijkheid om in samenwerking met de ontwikkelende partij (LWW) direct een deel van de hoofdriolering te vervangen. Dit bedrag was in de begroting opgenomen voor 2027, de uitgaven komen grotendeels in 2026. 15.000 Het budget wordt met 15.000 verhoogd vanwege kostenstijgingen na 2019. De uitvoering van de brug heeft lang op zich laten wachten omdat vooruitlopend op deze brug het korfbalveld is gerealiseerd. Dit is nu gereed waarna de brug vervangen kan worden. -30.000 Beschikbaar budget is niet volledig gebruikt. 30.000 Aanschaf nieuwe heftruck (ten laste van het restant van het budget Landbouw-shovel) 961.409

60

Zomernota 2026

2.3 Voortgangsrapportage Woningbouwprojecten Molenlanden Inleiding en definities Dit is de eerste overkoepelende voortgangsrapportage van de woningbouwportefeuille van de gemeente Molenlanden, met peildatum 1 januari 2026. De rapportage geeft het bestuur en de raad op portefeuilleniveau inzicht in omvang, samenstelling, fasering en voortgang. Dit is een nulmeting: bij de volgende peildatum over een half jaar meten we voor het eerst de voortgang. De projectrapportages staan per project in de bijlagen opgenomen. Voor een goed begrip leggen we de belangrijkste termen uit: − Projecttypen: grondexploitaties (gemeente bezit grond en is actief grondeigenaar. We sturen op kosten en opbrengsten), Materiele vaste activa (MVA)-projecten (dat zijn strategische gronden die nog geen grondexploitatie zijn) en facilitaire projecten (geen grond in bezit; ontwikkeling en risico bij marktpartij of corporatie). − Woningcategorieën: Indeling volgens de Woonvisie. Sociaal: sociale huur (gesplitst in Kern, tot de eerste aftoppingsgrens, en overig) en sociale koop (tot € 295.000 Vrij Op Naam/VON peildatum 1-1-2026). Betaalbaar: koop van € 295.000 tot € 420.000 VON en middenhuur. Vrije sector: koop boven € 420.000 VON en huur. − Projectfasen: Initiatief, definitie, ontwerp, voorbereiding, realisatie en oplevering. Hoe eerder de fase, hoe groter de onzekerheid over programma, planning en kosten.

− Gerealiseerd versus in de planning: Gerealiseerde woningen zijn opgeleverd; woningen “in de planning” zijn geprogrammeerd, maar nog niet opgeleverd — van vergund tot vroege planvorming.

61

Zomernota 2026 Duiding bij de tabellen en grafieken Omvang en samenstelling

De portefeuille Woningbouwprojecten bevat 21 projecten, verspreid over 15 kernen. In totaal zijn 1.310 woningen gepland, waarvan 165 zijn gerealiseerd. Dat betekent dat er nog 1.145 woningen in de pijplijn zitten. Daarnaast is nog een project (Oud-Alblas Westeinde) die nog geen woningbouwprogramma heeft; deze aantallen zijn niet meegenomen in de totalen. Let op: kleine projecten en verbouwingen van team Leefomgeving zijn niet meegenomen in deze tellingen. Dat is voor toekomstige rapportages wel de bedoeling.

62

Zomernota 2026

In de bovenste tabel is af te lezen hoe ver het project in realisatie zit. In de onderste tabel is het beoogde programma voor de komende jaren opgenomen. Van het totale programma gebouwde en nog te bouwen programma is circa 33% sociaal, 20% betaalbaar en 47% vrije sector.

63

Zomernota 2026 Van de woningen die nog in de planning staan is circa 36% sociaal, circa 19% betaalbaar en circa 45% vrije sector. Op basis van historische afspraken wordt met name in project Overtuin relatief veel vrije sector woningen gebouwd.

64

Zomernota 2026

Fasering Het merendeel van de projecten zit in de ontwerp- of vroegere fasen. Negen projecten zitten in de ontwerpfase, twee in voorbereiding en drie in de initiatieffase of definitiefase. Vier projecten zitten in de realisatiefase. Eén project (Rietveld) inmiddels is opgeleverd. Het zwaartepunt ligt in de ontwerpfase. Dat, is logisch, omdat de portefeuille grotendeels nog tot ontwikkeling moet komen. De komende periode moeten veel projecten de stap naar voorbereiding en realisatie maken. Daar neemt de capaciteitsdruk toe.

65

Zomernota 2026

Planning in de tijd De woningproductie loopt geleidelijk op, met een duidelijk zwaartepunt in de latere jaren. In 2026 zijn 63 woningen gepland en in 2027 106. Deze komen vooral uit projecten die al in realisatie of voorbereiding zijn (Langerak-Zuid, Achter de Wetering, De Vogelhof, Middelweg 50-68 en een aantal kleinere projecten). Vanaf 2028 stijgt de productie naar 153 woningen, gevolgd door 184 in 2029, 206 in 2030. En een piek van 244 woningen in 2031. Na 2031 staan nog eens 189 woningen gepland, vooral in de Overtuin en Nieuw-Lekkerland-Oost. De productie in de eerste jaren is relatief laag. Dit komt deels doordat de Overtuin, met 258 woningen het grootste project, pas vanaf 2028 produceert. Het zwaartepunt van de portefeuille ligt nadrukkelijk in de periode 2029–2031 en daarna. Belangrijke projecten zijn de Overtuin (258), Nieuw-Lekkerland-Oost (209), Achter de Wetering (102), Bleskensgraaf-West (90) en Molenaarsgraaf-Zuid (85). Een belangrijk aandachtspunt: veel van de projecten die na 2028 gepland staan, zitten nu nog in de ontwerp- of definitiefase. De kans bestaat dat er verschuivingen komen in de planning. Financieel — grondexploitaties De gemeente heeft zes actieve grondexploitaties. De totale geraamde kosten bedragen circa €4,9 miljoen (inclusief boekwaarde). En de totale geraamde opbrengsten circa €5,95 miljoen.

Het verwachte saldo op eindwaarde is circa €1,1 miljoen positief, met een netto contante waarde per 1-1-2026 van circa €1,0 miljoen. Risico’s De grootste risico’s binnen de portefeuille beperkt zich tot een aantal projecten. De top 3 projecten met de hoogste risico’s zijn: De Boomgaard (juridische procedure), de nog te actualiseren raming voor woonrijpmaken bij de Herontwikkeling school Giessen-Oudekerk en mogelijke bezwaren bij de BOPA-procedure van Langerak-Zuid. Daarnaast zijn er risico’s die voor meerdere projecten gelden. Stijgende materiaalkosten, netcongestie en onzekerheid over de afzet van woningen vormen spelen bij meerdere projecten. Dit hangt deels samen met de geopolitieke situatie. In een volgende rapportage zullen risico’s wat diepgaander worden toegelicht, bij deze eerste voortgangsrapportage zijn risico’s vooral geïdentificeerd. Conclusies portefeuille breed De woningbouwportefeuille van Molenlanden is omvangrijk. Met ruim 1.145 woningen in de pijplijn ligt er een stevige opgave voor de komende jaren. Een aantal zaken valt op:

66

Zomernota 2026 •

De portefeuille is gespreid over de kernen en heeft een gevarieerd programma. De verdeling sociaal (33%), betaalbaar (20%), vrije sector (47%) is redelijk evenwichtig, maar het aantal betaalbare woningen blijft achter ten opzichte van het aantal vrije sector woningen mede als gevolg van historische afspraken in Overtuin.

•

Het grootste deel van de productie verwachten we na 2028. In 2026 en 2027 is de verwachte productie relatief beperkt (63 en 106 woningen). Dat maakt de portefeuille kwetsbaar voor vertragingen. Veel projecten moeten de komende periode de stap maken van ontwerp naar voorbereiding en realisatie. Dit vraagt om voldoende capaciteit bij zowel de projectorganisatie als bij vergunningverlening, civiele techniek, provincie en het waterschap.

•

Financieel is het beeld voor de grondexploitaties overwegend positief. Het gezamenlijke saldo is naar verwachting ruim €1 miljoen positief op eindwaarde. De belangrijkste onzekerheid zit bij projecten waar we de ramingen nog moeten actualiseren.

•

De risico’s zijn beheersbaar, maar niet te verwaarlozen. De drie projecten met de grootste risico’s (De Boomgaard, Herontwikkeling school Giessenburg, Langerak Zuid) vragen de komende periode beheersmaatregelen.

Tot slot: dit is een eerste meting. De waarde van deze rapportage neemt toe bij de volgende peildatum, wanneer we voortgang en trends kunnen meten en signaleren.

67

Zomernota 2026

2.4 Reserves en voorzieningen De onderstaande tabel geeft een overzicht van de reserves en voorzieningen. In de kolom “Mutaties zomernota 2026” staan de reservemutaties vermeld die in deze Zomernota zijn opgenomen. Naam van de reserve/voorziening Bedragen x € 1

Saldo begin 2026

Begrotingswijzigingen 2026

Mutaties zomernota 2026

Saldo eind 2026

Algemene Reserve Algemene reserve*

25.035.520

11.118.728

2.099.069

38.253.317

Bestemmingsreserves Afwikkeling voorgaande jaren Integraal HuisvestingsPlan Duurzaamheidsprojecten Duurzaamheidsinvesteringen Kapitaallasten Kapitaallasten Wegen Afval Klankbordgroepen dorpsberaden Leefbaarheid Kinderdijk Totaal reserves

1.941.682 13.800.000 2.172.850 2.780.088 62.344.178 32.066.515 2.099.069 172.032 63.818 142.475.752

-1.941.682

0 13.800.000 -100.000 770.000 2.770.378 60.538.873 32.008.567 -2.099.069 0 172.032 0 -100.000 148.313.168

Voorzieningen Onderhoud gebouwen Onderhoud openbare ruimte Wachtgelden wethouders Pensioenvoorziening wethouders Voormalig personeel

5.495.983 1.125.075 0 4.621.660 0

-1.328.272 -260.432

-1.302.850 -9.710 -1.805.305 -57.948

-63.818 5.937.415

-47.000

365.700

68

4.120.711 864.643 0 4.987.360 0

Zomernota 2026 Regeling Vervroegd Uittreden Rioleringen Onderhoud graven Afvalstoffen Verlofsparen Totaal voorzieningen

132.198 11.849.770 433.526 928.169 469.208 25.055.590

-31.270 -52.400

-3.090.316

-160.670

100.928 9.972.257 391.327 898.169 469.208 21.804.604

Totaal reserves en voorzieningen

167.531.343

2.847.100

-260.670

170.117.772

-1.825.113 -42.199

-30.000

Opmerkingen: - bedragen zijn onttrekkingen + bedragen zijn dotaties *Het resultaat van de jaarrekening 2025 is in overeenstemming met het raadsvoorstel van de jaarrekening 2025 in de bovenstaande cijfers alvast verwerkt, de Raad dient dit nog wel te besluiten.

69