Bijlage 1 Zomernota 2024

Zomernota 2024

Inhoudsopgave Inleiding .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 3 1.Programmaverantwoording ............................................................................................................................................................................................................................................. 4 Programma 1 – Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid ...................................................................................................................................................................................... 5 A. Wonen .....................................................................................................................................................................................................................................................................................5 B. Ruimtelijke Ordening ..............................................................................................................................................................................................................................................................9 C.

Buitenruimte..........................................................................................................................................................................................................................................................................11 D. Verkeer en Vervoer ...............................................................................................................................................................................................................................................................12 Programma 2 – Economie, Energie en Buiten.................................................................................................................................................................................................................... 13 A.

Economie...........................................................................................................................................................................................................................................................................13

B.

Agrarische Economie ........................................................................................................................................................................................................................................................14

C.

Vrijetijds Economie ...........................................................................................................................................................................................................................................................16

D.

Vrijetijds Economie Kinderdijk .........................................................................................................................................................................................................................................17

E.

Arbeidsmarkt ....................................................................................................................................................................................................................................................................19

F.

Energietransitie ................................................................................................................................................................................................................................................................19

G.

Afval en Circulariteit .........................................................................................................................................................................................................................................................21

H.

Klimaatadaptatie .............................................................................................................................................................................................................................................................22

I.

Landschap .........................................................................................................................................................................................................................................................................23

Programma 3 – Welzijn, Sociaal en Cultuur ....................................................................................................................................................................................................................... 24 A.

Versterken preventie ........................................................................................................................................................................................................................................................24

B. Verbeteren zelfredzaamheid ................................................................................................................................................................................................................................................26

1

Zomernota 2024 C. Verbeteren meedoen.............................................................................................................................................................................................................................................................28 D. Doorontwikkelen stads- en dorpsgericht werken ................................................................................................................................................................................................................30 Programma 4 – Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening .................................................................................................................................................................................................... 31 A. Bestuur ..................................................................................................................................................................................................................................................................................31 B. Openbare orde en Veiligheid ................................................................................................................................................................................................................................................32 C.

Dienstverlening .....................................................................................................................................................................................................................................................................34 1.5. Ontwikkelingen Bedrijfsvoering ..........................................................................................................................................................................................................................................36 2.

De financiële verantwoording .................................................................................................................................................................................................................................. 38 2.1 De exploitatie .......................................................................................................................................................................................................................................................................38 2.2 Investeringen........................................................................................................................................................................................................................................................................50 2.3 Voortgangsrapportage Projecten ........................................................................................................................................................................................................................................52 2.4 Reserves en voorzieningen ...................................................................................................................................................................................................................................................56

2

Zomernota 2024

Inleiding In deze Zomernota rapporteren we over beleidsmatige en financiële ontwikkelingen over de eerste maanden van 2024 met een doorkijk naar het einde van dit jaar. Dit is de eerste tussentijdse rapportage van de gemeente Molenlanden over het jaar 2024. Waarom deze nota? Tweemaal per jaar biedt het college de gemeenteraad een rapportage aan. Eén hiervan is de Zomernota, waarin het gaat over de beleidsmatige en financiële tussenstand per 1 juni. Deze nota bestaat uit twee delen. De beleidsmatige toelichting (deel 1) geeft inzicht in de voortgang op de verschillende inspanningen binnen de programma’s. In deel 2 wordt een financiële tussenstand gegeven van het lopende begrotingsjaar. De geconstateerde over- en onderschrijdingen (> € 25.000) van de exploitatie- en investeringsbudgetten worden aangegeven, toegelicht en verwerkt in een begrotingswijziging. Wat kunt u verwachten? Deze Zomernota is gebaseerd op de Programmabegroting 2024. Deze bestaat uit vier programma’s waarbij de indeling van de programma’s en de financiële middelen één op één gekoppeld zijn. Wij rapporteren in deel 1 beleidsinhoudelijk en in deel 2 financieel over de vier programma’s. Wat zijn de kaders? Het kader voor de Zomernota is artikel 6 van de Financiële verordening gemeente Molenlanden.

Daarin is geregeld dat het college de raad met twee tussentijdse rapportages over de realisatie van de lopende begroting informeert: • de Zomernota: over de stand per 1 juni; • de Najaarsnota: over de stand per 1 oktober. Hierdoor wordt duidelijk of de uitvoering van de begroting op koers ligt en of er aanleiding is om zo nodig bij te sturen. U stelt de Zomernota vast inclusief de hieruit voortvloeiende begrotingswijziging. Voortgangsrapportage projecten Als onderdeel van de doorontwikkeling Projectmatig Werken is afgesproken dat we in de Zomer- en Najaarsnota rapporteren over de uitvoering van de grote projecten. We rapporteren op hoofdlijnen over de projectbeheersingsaspecten geld, tijd, organisatie, informatie, kwaliteit, draagvlak en risico’s.

3

Zomernota 2024

1.Programmaverantwoording De programma’s in de gemeentebegroting 2024 zijn de volgende: 1. Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid; 2. Economie, Energie en Buiten; 3. Welzijn, Sociaal en Cultuur; 4. Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening Per programma is er een zogeheten ‘Verkeerslicht rapportage’ opgenomen om de voortgang per programma onderdeel weer te geven. Daarbij wordt vanuit drie invalshoeken naar de verschillende beleidsvoornemens gekeken: • wordt het doel dit jaar gehaald zoals dat is beschreven in de begroting (doel); • wordt het doel ook dit jaar behaald of is dat niet meer haalbaar (tijd); • wordt het beleidsvoornemen gerealiseerd met de in de begroting gevoteerde middelen (geld); Voor de verschillende invalshoeken hebben de kleuren de volgende betekenis. Doel Het resultaat wordt behaald Het resultaat wordt deels behaald Het resultaat wordt niet behaald Tijd De uitvoering loopt volgens planning De uitvoering verloopt niet geheel volgens planning De uitvoering blijft achter op de planning Geld De uitvoering van het resultaat wordt gerealiseerd binnen het vastgestelde budget De uitvoering van het resultaat wordt naar alle waarschijnlijkheid niet binnen het beschikbare budget uitgevoerd. Er dreigt een budget over- of onderschrijding De uitvoering van het resultaat zal niet lukken binnen het beschikbaar gestelde budget of het budget is overschreden

4

Zomernota 2024

Programma 1 – Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid A. Wonen Wat willen we bereiken A.1. Voorzien in de woonbehoefte, zoals beschreven in de Woonvisie Molenlanden 2020 - 2024.

Wat gaan we ervoor doen • Versnellen van de woningbouw door (A.1). o het aantal uren van de Programmamanager Versnelling Woningbouw uit te breiden; o de Regionale realisatieagenda uit te voeren, met afspraken over de kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen voor woningbouw; o een creatieve visie en uitvoeringsprogramma op te stellen voor het realiseren van betaalbare woningen. Toelichting: We bouwen in de periode tot 2030 1.460 woningen om de woningvoorraad op peil te brengen. We streven 200 nieuwe woningen per jaar. We zetten vooral in op de bestaande, grote en kansrijke plannen binnen het programma Versnelling Woningbouw en sluiten we aan op landelijke, provinciale en regionale initiatieven zoals de Nationale woon- en bouwagenda. • Het volkshuisvestingsprogramma opstellen dat in plaats komt van de woonvisie (A.1). Toelichting: Het Volkshuisvestingsprogramma wordt op basis van de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrvh) een verplicht programma onder de Omgevingswet. Het Volkshuisvestingsprogramma is breder dan een woonvisie. De gemeente moet de lokale behoefte zelf onderbouwen. Daarvoor hebben we een groter budget geraamd. • Huisvestingsverordening opstellen (A.1). Toelichting: De Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrvh) verplicht een huisvestingsverordening. We bereiden de verordening voor in regionaal verband.

We ramen extra budget voor het begeleiden van dit proces vanwege de beperkte personele capaciteit en de toenemende werkdruk. • Asielzoekers opvangen (A.1).

5

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024

• •

•

•

•

Toelichting: invulling geven aan de opgave om asielzoekers op te vangen, passend bij de schaal en de kernen van Molenlanden. Uitvoeringsprogramma's opstellen in samenwerking met de netwerkpartners ter uitvoering van de Woonzorgvisie (A.1). Meerjarige afspraken over het woonbeleid maken, uitvoeren en monitoren in samenwerking met woningcorporaties en huurdersorganisaties (A.1). Toelichting: De meerjarige prestatieafspraken lopen van 20222024. Vanaf 2024 maken we nieuwe meerjarige afspraken. Jaarlijks maken we met onze partners een uitwerking, waarin we de afspraken voor dat jaar concretiseren. De afspraken gaan onder andere over: het betaalbaar en beschikbaar houden van woningen in de sociale huursector, verduurzaming, bijzondere doelgroepen en leefbaarheid. We doorlopen in 2024 een pilot voor de opvang en huisvesting in eventuele bijzondere woonvormen voor verschillende kwetsbare doelgroepen (onder andere: statushouders, Oekraïners en jongeren met een beperking) (A.1). Uitvoering geven aan de beleidsnotitie Beleidsnotitie huisvesting (groepen) arbeidsmigranten Molenlanden (A.1). In 2022 is het beleid geactualiseerd. Daarbij is de mogelijkheid ontstaan om locaties te onderzoeken op bedrijventerreinen. Voor deze locaties zijn meerdere gesprekken gevoerd met eigenaren. Zij zijn hun plannen aan het voorbereiden.

Daarnaast is het beleidskader ontwikkeld om milieutechnisch de juiste afweging te maken voor deze verzoeken. Woonwagenbeleid opstellen (A.1). Toelichting: Hierin beschrijven we hoe we omgaan met toekomstige aanvragen voor woonwagenbewoning en hoe we omgaan met de huidige locatie.

6

Zomernota 2024 Toelichting Versnellen van de woningbouw door (A.1) Het aantal uren van de van de Programmamanager Versnelling Woningbouw zijn uitgebreid, dit resultaat is behaald conform planning en beschikbaar personeelsbudget. De Regionale realisatieagenda (woondeal) heeft een looptijd van 10 jaar en bevat verschillende kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen voor woningbouw. De vervolgstappen/afspraken zijn een uitvoeringsagenda met daarbij een voortgangsrapportage. Echter er is hiervoor geen budget opgenomen. Het opstellen van een visie en uitvoeringsprogramma voor het realiseren van betaalbare woningen, wordt meegenomen in de actualisatie van de Woonvisie (Volkshuisvestelijk programma onder Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrvh)). Naast de doelstelling vanuit de huidige Woonvisie is in het Coalitieakkoord 2022-2026 een aanscherping opgenomen ten aanzien van de kwantitatieve opgaven voor de woningbouw, namelijk de realisatie van 800 woningen in deze collegeperiode. Hiervoor is echter geen extra budget beschikbaar gesteld om extra kennis en/of kunde in te schakelen indien nodig. Er is een budget gewenst van €40K voor het programma Versnelling Woningbouw. Huisvestingsverordening opstellen (A.1) Het wetsvoorstel introduceert verplichting voor de gemeenten om een huisvestingsverordening vast te stellen met een urgentieregeling.

Daarnaast verplicht het wetsvoorstel gemeenten om regionale afspraken te maken over de evenwichtige verdeling van de huisvestingsopgave van wettelijk verplichte urgent woningzoekenden. Asielzoekers opvangen (A.1) Wij zijn de mogelijke komst van 4 opvanglocaties voor maximaal 75 bewoners aan het voorbereiden. Helaas moest dat even op zich laten wachten omdat de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne prioriteit had. In de raadsvergadering van 12 december 2023 zijn criteria vastgesteld voor de lange termijn opvang van asielzoekers. Bij die gelegenheid is door uw raad een motie aangenomen over het betrekken van inwoners bij opvanglocaties voor asielzoekers en vluchtelingen. Wij benutten de zomerperiode 2024 voor de voorbereiding van de uitvoering van de motie en richten ons daarbij op een passende aanpak voor het gesprek met onze inwoners in september 2024. Uitvoeringsprogramma's opstellen in samenwerking met de netwerkpartners ter uitvoering van de Woonzorgvisie (A.1) De uitvoeringsprogramma's van de Woonzorgvisie worden samengevoegd met de uitvoeringsprogramma's van de visie Sociaal domein. Een gezamenlijke aanpak hierin wordt verder uitgewerkt. We doorlopen in 2024 een pilot voor de opvang en huisvesting in eventuele bijzondere woonvormen voor verschillende kwetsbare doelgroepen (onder andere: statushouders, Oekraïners en jongeren met een beperking). (A.1)

7

Zomernota 2024 Deze pilot is in verband met gewijzigde omstandigheden onder gesplitst in twee verschillende (deel)projecten namelijk: 1. Flexwonen voor spoedzoekers (o.a. statushouders en jongeren met een beperking) en Huisvesting Oekraïners. De deelopdracht Flexwonen is onderzocht echter in de vorm van tijdelijke woningen is dit financieel niet haalbaar en wordt er nu gekeken naar de andere vorm van Flexwonen met vaste woningen die verhuurd worden onder een tijdelijk contract. 2. De huisvesting van Oekraïners is ontkoppeld van Flexwonen en/of het vestigen van een asielopvang. Na beëindiging van bewoning door de Oekraïners treedt de gemeente in overleg met omwonenden over een verdere bestemming van het pand of locatie. Uitvoering geven aan de beleidsnotitie huisvesting tijdelijke werknemers (voorheen: arbeidsmigranten). (A.1) Hierbij wordt opgemerkt dat er geen budget is voor dit doel. Vanuit reguliere capaciteit bij team Leefomgeving wordt een actieve faciliterende houding aangenomen richting partijen met initiatieven, teneinde te bevorderen dat er kansrijke initiatieven worden ingediend voor de huisvesting van tijdelijke werknemers. In de tweede helft van dit jaar wordt de balans opgemaakt of deze werkwijze voldoende oplevert. Zo niet, dan wordt mogelijk bij de begroting 2025 budget gevraagd voor meer gerichte inzet op dit onderwerp.

Initiatieven die worden ingediend, blijken soms voor onwenselijke locaties. Daarnaast blijken initiatieven en de gemeentelijk beleidsnotitie niet automatisch op elkaar aan te sluiten, waardoor meer afstemming en tijd benodigd is. Het beleidskader om de milieuthema's goed af te kunnen wegen, is in concept gereed en zal medio 2024 door het college worden vastgesteld.

8

Zomernota 2024

B. Ruimtelijke Ordening Wat willen we bereiken B.1. Behouden en doorontwikkelen van vitale kernen en een vitaal buitengebied.

Wat gaan we ervoor doen • We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden aan initiatieven die hieraan bijdragen. We onderkennen de ruimtelijke dynamiek van de kernen, linten en het buitengebied. We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden aan initiatieven die hieraan bijdragen. Daarbij zijn we kritisch op of het bijdraagt aan het landschap en andere waarden. Instrumenten die we hiervoor inzetten zijn de intake- en omgevingstafel (B.1- B.3). • We investeren in water als beleidsterrein (B.1). Dit doen we om een bijdrage te leveren aan het onderwerp vitaal buitengebied. •

B.2. Tijdig inspelen op trends, opgaven en ontwikkelingen.

B.3. Behouden en waar mogelijk verbeteren van het karakteristieke landschap en de kwaliteit van de (lint)bebouwing van onze gemeente, met ruimte voor nieuwe initiatieven die passend zijn in het gebied.

•

We doen een eerste aanzet in de Omgevingsvisie om een Fonds Bovenwijksevoorzieningen af te kunnen wegen en in te kunnen gaan stellen (B.1 – B.3). De Omgevingsvisie met een vervolgaanpak laten vaststellen voor 1 januari 2027 (B.2 - B.4).

•

Zicht houden en krijgen op (nieuwe) bovenlokale opgaven en ontwikkelingen waarbij wij een vanzelfsprekende (samenwerkings)partner zijn (B.2).

•

Samenwerkingspartner zijn bij- en adviseren over landelijke en regionale opgaven die voortkomen uit de Energietransitie zoals de opgave voor een nieuwe 380kV-hoogspanningsverbinding en de opgave voor ruim 200 extra trafohuisjes in de gemeente (B.2 – B.4). Adviseren over en input leveren ten behoeve van de Rijksnota Ruimte, de bijbehorende provinciale ruimtelijke puzzel en de herziening van het provinciale omgevingsbeleid (B.3).

•

9

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 B.4. Met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden zorgen voor een betere ruimtelijke inrichting van ons gebied.

•

Verder uitwerken van processen en het werken met de Omgevingswet optimaliseren (B.4).

•

Vervolgstappen nemen naar een gebied dekkend omgevingsplan in 2029. De Omgevingswet stelt als uiterlijke termijn einde 2031 (B.4).

•

Deelnemen aan bovenlokale samenwerkingsverbanden en adviseren waar het gaat om landelijke en regionale opgaven (B.4 - B.5 - B.6). We haken aan bij- en adviseren over landelijke en regionale opgaven die voortkomen uit de Energietransitie (B.4).

•

Toelichting We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden aan initiatieven die hieraan bijdragen. Instrumenten die we hiervoor inzetten zijn de intake- en omgevingstafel. (B.1- B.3). Hierbij wordt opgemerkt dat nu de Omgevingswet in werking is getreden, veel capaciteit benodigd is om de intake- en omgevingstafel goed te laten werken en om initiatieven verder te kunnen brengen middels BOPA of Omgevingsplanprocedure. Daarnaast blijft het aantal initiatieven onverminderd groot en wordt de complexiteit per initiatief steeds groter. Dit alles zet het meedenken met de initiatiefnemer en het behandelen van initiatieven onder druk. Om die reden is extra inhuurbudget gevraagd voor team Leefomgeving voor de tweede helft van 2024. Het VAB-beleid is geactualiseerd en vastgesteld door uw raad begin 2024, waarbij een VAB-loket en sloopbank zijn genoemd als nieuwe instrumenten. Verdere uitwerking van het VAB-beleid is op dit moment onder handen. Zicht houden en krijgen op (nieuwe) bovenlokale opgaven en ontwikkelingen waarbij wij een vanzelfsprekende (samenwerkings)partner zijn. (B.2) Hierbij wordt opgemerkt dat nieuwe landelijke regelgeving ten aanzien van de verduurzaming en organisatiegraad van bedrijventerreinen en het Molenlandse beleidskader voor bedrijvigheid ook capaciteit vergt vanuit de ruimtelijke kant.

In het uitvoeringsprogramma bedrijvigheid of bij de begroting 2025 wordt zal gevraagd worden om extra middelen. Samenwerkingspartner zijn bij en adviseren over landelijke en regionale opgaven die voortkomen uit de Energietransitie zoals de opgave voor een nieuwe 380kV-hoogspanningsverbinding en ruim 200 extra trafohuisjes in de gemeente plaatsen (B.2 – B.4) De samenwerking intern tussen teams en extern met partijen zoals provincie, Tennet, Stedin, Ministerie EZK verloopt goed. De opgaven en de ruimtelijke consequenties worden steeds helderder, waardoor ook duidelijk begint te worden hoeveel capaciteit deze opgave vergt van team Leefomgeving voor in ieder geval de komende jaren. Bij de begroting 2025 zal hier zonodig middelen voor worden gevraagd.

10

Zomernota 2024 Verder uitwerken van processen en het werken met de Omgevingswet optimaliseren. (B.4) We zijn op 1 januari 2024 gestart met het in praktijk uitvinden hoe met de Omgevingswet te werken. We zitten in de overgangsfase waarbij nog veel aanvragen onder de oude wet afgerond moeten worden en tegelijkertijd nieuwe aanvragen onder de Omgevingswet binnenkomen. De nadruk ligt op dit moment op wennen, het optimaliseren komt later, zo mogelijk in de tweede helft van dit jaar. Er is dus nog geen signaal dat het dit jaar niet lukt om de processen goed uit te werken en het werken te optimaliseren. De beoordeling staat daarom voor wat betreft doel/tijd/geld op groen. Uit analyses en doorrekeningen blijkt dat veel van de huidige inhuurcapaciteit bij team Leefomgeving, boven op de vaste formatie, structureel benodigd zal zijn. Bij de begroting 2025 zal hier zonodig structurele middelen voor worden gevraagd. In aanloop naar de Omgevingswet is de formatie van team Leefomgeving en team Omgevingsvergunning nauwelijks aangepast, zodat eerst ervaring opgedaan kon worden met het werken onder de Omgevingswet en de structurele capaciteit die daarbij nodig is. Vervolgstappen nemen naar een gebied dekkend omgevingsplan in 2029. (B.4) Als vervolgstap is een regieteam Omgevingsplan ingesteld dat bemand wordt met adviseurs van team Leefomgeving.

Naast het reguliere r.o.werk zorgen zij ervoor dat het Omgevingsplan volledig herzien wordt en in de tussentijd ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt middels een Omgevingsplan. Een overzicht met een gefaseerde aanpak van het Omgevingsplan en globale planning zal na de zomer dit jaar met uw raad worden gedeeld. De eerste vingeroefeningen laten zien dat het (gefaseerd) herzien van het Omgevingsplan een aanzienlijke klus is en niet ‘zomaar’ erbij gedaan kan worden. Om die reden is de beoordeling voor tijd op oranje gezet. Op dit moment lijkt voldoende budget voor dit jaar beschikbaar om capaciteit en advies in te kunnen huren. Het uiteindelijke doel om voor 2032 een gebiedsdekkend Omgevingsplan te hebben komt vooralsnog niet in gevaar. Indien nodig zal in de begroting 2025 aanspraak worden gedaan op de reserve Omgevingswet.

C. Buitenruimte Wat willen we bereiken C.1. Een buitenruimte waarin onze inwoners en bezoekers zich comfortabel en veilig voelen. (C.1). We vertalen dit naar passende fysieke inrichting (inclusief dagelijks beheer) die voorziet in: o voldoende groen, water en speelgelegenheid;

Wat gaan we ervoor doen • Beheren en herinrichten van onze buitenruimte op basis van het vastgestelde integraal beheerplan Buitenruimte (C.1). Het integraal beheerplan is geactualiseerd aan de hand van de door de raad vastgestelde uitgangspunten: o op orde brengen en houden van het basisbeheer; o realiseren van een toegankelijke buitenruimte (VNverdrag); o omvormen van trapveldjes naar beweegparken (Sportakkoord); o uitbreiden areaal bomen;

11

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 voldoende bereik per openbaar vervoer, fiets en auto; o ruimte voor ondergrondse infrastructuur; o een aantrekkelijke, toegankelijke en veilige leefomgeving; o een klimaatbestendigeen duurzame leefomgeving. o

o

• •

aanleg natuurontwikkelingsgebieden.

Onderhouden van de sportaccommodaties (C.1). Naast het reguliere onderhoud zullen vanuit het meerjarenplan de volgende projecten worden uitgevoerd: o renovatie natuurgrasvelden bij ASV Arkel, SteDoCo en vv Nieuw-Lekkerland; o renovatie kunstgrasveld vv Peursum.

Toelichting n.v.t.

D. Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken D.1. Een goed bereikbare gemeente met veilige wegen.

Wat gaan we ervoor doen • De Mobiliteitsvisie afronden (D.1). •

Bij geplande grootschalige werkzaamheden actief sturen op het beperken van de overlast bij weggebruikers. En we voorkomen zoveel mogelijk sluipverkeer. Hiervoor sluiten wij aan bij de Bereikbaarheidsaanpak Drechtsteden en Alblasserwaard (D.1).

12

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 •

•

Voor de Voorstraat/Sluis in Groot-Ammers onderzoeken we de mogelijkheden om de leefbaarheid te verbeteren en de verkeersveiligheid te bevorderen (D.1). Werken aan de herinrichting van de Molenstraat in Kinderdijk (D.1). Verbeteren van de bereikbaarheid van het openbaar vervoernetwerk met bijvoorbeeld de inzet van deelfietsen bij OVhaltes op knooppunten (D.2).

D.2. Ketenmobiliteit die zich • aanpast aan maatschappelijke ontwikkelingen. Toelichting Verbeteren van de bereikbaarheid van het openbaar vervoernetwerk met bijvoorbeeld de inzet van deelfietsen bij OV-haltes op knooppunten. (D.2) In samenwerking met provincie en Qbuzz ligt een plan klaar voor deelfietsen en is er een verdeling voor de investering gemaakt. Echter is er bij de provincie intern onenigheid over de investering, waardoor het voornemen voor de start is uitgesteld naar begin 2025. Vanuit de gemeente kijken we ondertussen verder naar andere mogelijkheden. Werken aan de herinrichting van de Molenstraat in Kinderdijk. (D.1) De werkzaamheden van de reconstructie Molenstraat en Entreezone zijn uit elkaar getrokken. De voorbereiding voor de Molenstraat wordt een apart werk, het resultaat wordt overigens wel bereikt conform plan. De planning loopt deels vertraging op vanwege de rioleringsopgave voor het afkoppelen van regenwater van de Schanspolder, dit komt er extra bij. Naar alle waarschijnlijkheid is de uitvoering van het resultaat niet binnen het beschikbare budget uitgevoerd omdat de bouwkosten sinds het beschikbaar stellen van het budget exponentieel zijn gestegen.

Programma 2 – Economie, Energie en Buiten A. Economie Wat willen we bereiken A.1. Ruimte voor innovatie en ondernemen, zowel in onze dienstverlening als in het aanbod van bedrijventerreinen, waarbij ondernemers elkaar weten te vinden.

Wat gaan we ervoor doen • Een uitvoeringsagenda opstellen om de doelen uit het Beleid Bedrijvigheid te bereiken. Wordt een toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen, voldoende uitbreiding en eventueel nieuwe bedrijventerreinen en passende bedrijfslocaties in de linten (A.1).

13

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 •

•

A.2. Goede aansluiting van onderwijs op behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten.

• •

De ruimtelijke procedure van de bedrijfsontwikkeling Parallelweg te Schelluinen begin 2024 afronden en daarna het vergunningsverleningstraject verder te doorlopen (A.1). Bijdragen aan de uitvoering van de regionale bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland-Zuid (A.1). Uitvoering geven aan de campagne Koop Lokaal (A.1). Inzetten op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en ondersteunen initiatieven daartoe (A.2). Toelichting: We willen de bedrijvigheid en bedrijventerreinen optimaliseren, passend in de omgeving. Met meer bedrijven die werkgelegenheid bieden aan de lokale beroepsbevolking. En hierdoor meer kansen voor jongeren op de lokale arbeidsmarkt. We hebben oog voor de vele ondernemers die niet gebonden zijn aan de bedrijventerreinen. Mogelijkheden in de linten voor passende (kleinschalige) bedrijvigheid benutten we en bij overlast gevende situaties zijn we actief in het faciliteren van een herontwikkeling. We willen het aanbod bedrijventerreinen voor Molenlandse bedrijven vergroten, want er is een tekort. Ook is goede aansluiting van onderwijs op de behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten van belang.

Toelichting N.V.T.

B. Agrarische Economie Wat willen we bereiken B.1. Een toekomstbestendige, duurzame, agrarische sector die zich verder kan ontwikkelen naar een duurzamere landbouw met nieuwe verdienmodellen waarbij verbreding en diversifiëring van de bedrijfsvoering mogelijk is.

Wat gaan we ervoor doen • Uitvoering geven aan het vergunningenloket en stikstofbank. Toelichting: Veel boeren in de Alblasserwaard hebben vragen rondom hun vergunning. Het is van belang dat alle boeren op een gelijkwaardige manier kunnen nadenken over hun toekomst. Dat betekent dat er oplossing moet komen voor PAS-melders, niet melders en interimmers. Van daaruit kunnen we verdere stappen zetten op het gebied van Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Tevens willen we komen tot de oprichting van een stikstofbank op het niveau van de

14

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024

•

• •

•

• •

• •

Alblasserwaard. Stikstofreductie die we in het gebied realiseren, willen we benutten voor de ontwikkeling van landbouw, natuur en woningbouw. Een coöperatieve grondbank vormgeven. Toelichting: Doel van de boerengrondbank is werken aan duurzaam toekomstperspectief. Zo kunnen we vanuit boerenperspectief werken aan maatschappelijke opgaven. Samen met partijen uit het gebied beschrijven we in stappen hoe we een coöperatieve grondbank in 2024 vorm kunnen geven. Samen met OZHZ/NVWA brengen we de regels rond voedselveiligheid in beeld voor de verkoop van boerderijproducten (B.1). In samenwerking met agrarische ondernemers, boerenorganisaties en gebiedsplatform werken we, als daar draagvlak voor is, aan een deelgebiedsplan Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) (B.1). We participeren ambtelijk en bestuurlijk in het traject van het Zuid– Hollands Programma Landelijk Gebied. We zetten het voorzitterschap van de Regiegroep NPLG Alblasserwaard voort (B.1). Uitvoeren van het visiedocument Landbouw in samenwerking met de stakeholders (B.1). We ondersteunen de ontwikkeling van een agri- en foodcampus onder de voorwaarde dat dit een innovatie hub wordt waarin overheid, onderwijs, ondernemers samenwerken aan toekomstbestendige veenweiden. Voortzetten pilots drukdrainage en onderwaterdrainage (B.1). In 2024 geven we uitwerking aan het geactualiseerde beleid vrijkomende agrarische bebouwing.

Toelichting Uitvoering geven aan het vergunningenloket en stikstofbank en een coöperatieve grondbank vormgeven (B.1). Het vergunningenloket is opgericht en is een samenwerking tussen de Omgevingsdiensten en Provincie Zuid-Holland. De eerste ervaringen worden nu opgedaan en er zijn reeds enkele aanvragen ontvangen. Om de bekendheid van het vergunningenloket te vergroten zijn alle boeren aangeschreven om het vergunningenloket onder de aandacht te brengen van de doelgroep. De verwachting was dat het aantal vragen na deze aanschrijving zal gaan toenemen en dit we zien inmiddels ook, dat is positief. Met het vergunningenloket willen we ernaar toewerken dat: 1) Alle agrarische bedrijven duidelijkheid krijgen over hun situatie;

15

Zomernota 2024 2) Alle agrarische bedrijven duidelijkheid krijgen over handelingsperspectief; 3) Bedrijven die niet te verwijten valt dat deze geen NW-wet vergunning hebben, krijgen een juridische houdbare NB wet vergunning of vergelijkbaar. Onderzoek regels voedselveiligheid (B.1). Hier zijn we het eerste half jaar nog niet aan toegekomen. De verwachting is dat we dit het 2e helft van het jaar kunnen oppakken.

C. Vrijetijds Economie Wat willen we bereiken C.1. Verhogen van bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector.

C.2. Toerisme is in balans: Toerisme & Recreatie zorgen niet voor overlast (bij inwoners of het landschap), maar dragen bij aan maatschappelijke doelen, zoals duurzaamheid, leefbaarheid, mobiliteit, bewegen & gezondheid, educatie en opleidingen.

Wat gaan we ervoor doen • Organiseren van toeristische, recreatieve ondernemersavonden, bedrijfsbezoeken en aanbieden “Ken uw gast traject” om toeristisch, recreatief aanbod kwalitatief te verbeteren (C.1, C.2, C.3). • Aanleg van het Struinpad. We gaan door met de aanleg van het pad waar we in 2023 mee gestart zijn en streven ernaar om het Struinpad eind 2024 op te leveren (C.1, C.2, C.3). • Uitvoeren verkenning Agrotoerisme Molenlanden (C.) • Verzamelen cijfers om kennisfundament recreatie en toerisme op orde te krijgen en te kunnen sturen in het kader van ‘toerisme is in balans’(C.2).

•

C.3. Toeristen komen specifiek voor het ‘verhaal van Molenlanden’. Dit doen we door de beleving van landschap, kernen en iconen te vergroten.

•

In 2023 is er een analyse gemaakt van de toeristische bebording binnen gemeente Molenlanden. We gaan in 2024 waar nodig de bebording vervangen, verwijderen of bijplaatsen. (C.2, C.5). Ontwikkelen 'recreatie- en cultuurkaart’ voor inwoners en toeristische bezoekers (C.3, C.4).

16

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 C.4. Door gebiedsmarketing en promotie staat Molenlanden ‘op de kaart’. Hiervoor werken we samen met onder meer de provincie en marketingpartners. C.5. Het recreatieve routenetwerk (fietsen en vooral wandelen) wordt meer fijnmazig en verkeersveilig.

•

Samen met stakeholders opzetten van Destinatie Marketing Organisatie (DMO) voortbordurend op het platform ‘Ontdek de Alblasserwaard’ (C.4).

•

Beter benutten van de fiets-, wandel- en vaarroutenetwerken om inwoners en bezoekers te stimuleren de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken. We zorgen ervoor dat de basis (beheer en onderhoud) van het fiets- en wandelroutenetwerk op orde is en dat het wandelroutenetwerk fijnmaziger wordt (C.5).

Toelichting Samen met stakeholders opzetten van Destinatie Marketing Organisatie (DMO) voortbordurend op het platform ‘Ontdek de Alblasserwaard’. (C.4) Plattelandsvereniging Den Hâneker verzorgt de toeristisch, recreatieve gebiedspromotie door middel van het platform Ontdek de Alblasserwaard. In 2022 sloten we als gemeente een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) af met Den Hâneker met daarin afspraken over toeristisch, recreatieve gebiedsmarketing. De DVO was alleen geldig voor het jaar 2022. In 2022 en 2023 hebben diverse gesprekken plaatsgevonden tussen gemeente, Den Hâneker en stakeholders zoals de SWEK. Dit heeft nog niet geleid tot het opzetten van een zogenaamde Destinatie Marketing Organisatie (DMO). De wens voor zo'n zelfstandige DMO (los van Den Hâneker) leeft wel bij den Hâneker, de overige stakeholders en ook bij de gemeente. Reden dat er vertraging is in dit traject is dat er een bestuurlijke wissel heeft plaatsgevonden bij Den Hâneker en dat men wat betreft het Platform Ontdek de Alblasserwaard nog vast zit aan regels die de ooit ontvangen LEADER-subsidie met zich meebrengt. Verwachting is dat dit jaar verder gesproken wordt over de toekomst van Ontdek de Alblasserwaard en een breed gedragen DMO en dat in 2025 daadwerkelijk een aparte DMO (waarschijnlijk in de vorm van een stichting) wordt opgericht.

D. Vrijetijds Economie Kinderdijk Wat willen we bereiken D.1. Het icoon Kinderdijk vertelt een authentiek en aansprekend verhaal.

Wat gaan we ervoor doen • Het uitvoeringsprogramma Kinderdijk verder verfijnen, invullen en uitvoeren (D1 t/m D5). Toelichting: Niet alleen Molenlanden staat voor investeringen. Ook de gemeente Alblasserdam, de SWEK, het Waterschap en de Provincie dragen hun steentje bij. Elke investering dekken we door exploitatie-inkomsten dan wel door het verrekeningsmechanisme dat met het ondertekenen van de Samenwerkingsovereenkomst Kinderdijk (SOK) is vastgelegd.

17

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 Een update van het uitvoeringsprogramma wordt voorgelegd aan de gemeenteraad zodra het Bestuurlijk Platvorm Kinderdijk hierover positief heeft geadviseerd (herfst 2024). D.2. De dorpen Kinderdijk en Alblasserdam ontwikkelen zich in de luwte van de toeristenstroom. D.3. De verkeersveiligheid en leefbaarheid vergroten we door een optimale grip op alle bezoekersstromen naar het Werelderfgoed over weg en water. D.4. De bestuursstructuur is slagvaardig en flexibel, op alle niveaus voelen belanghebbenden (dus ook bewoners) zich vertegenwoordigt bij de ontwikkeling van Kinderdijk. D.5. De gezonde exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de coronacrisis. Toelichting Het uitvoeringsprogramma Kinderdijk verder verfijnen, invullen en uitvoeren. (D1 t/m D5). Een update van het uitvoeringsprogramma wordt voorgelegd op de gezamenlijke radenbijeenkomst op 2 oktober 2024. Een visie “bezoekersmanagement” is in voorbereiding en zal medio dit jaar met de raad gedeeld worden. Deze visie adviseert ons hoe we de toeristenstroom kunnen managen ten gunste van o.a. de dorpen Kinderdijk en Alblasserdam. De kosten die hiermee samenhangen vragen wel om aandacht. In de visie “bezoekersmanagement” zal zeker aandacht worden gegeven aan het vervoer over water. In de herziene planvorming betreffende het ontwerp bestemmingsplan Entreegebied gaat veel aandacht naar de verkeersveiligheid.

De huidige bestuursstructuur is slagvaardig. BPK en Kernteam functioneren naar behoren. Een regieteam is samengesteld (ter vervanging van de gebiedsregisseur) en komt wekelijks bij elkaar. Ook is er een werkoverleg in het leven geroepen tussen Alblasserdam, SWEK en Molenlanden om de dagelijkse aandachtspunten te stroomlijnen. In de planning van het (herziene) ontwerp bestemmingsplan is een ruim

18

Zomernota 2024 overleg met stakeholders en bewoners opgenomen. Bezoekersaantallen herstellen zich (anno 2024 op niveau van voor Corona) en daarmee ontstaat er ook weer een gezonde exploitatie van Kinderdijk.

E. Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken E.1. Aansluiting van vraag en aanbod van arbeidskrachten in de regio verbeteren, waarbij we optimaal gebruik maken van ieders mogelijkheden.

Wat gaan we ervoor doen • Deelnemen aan het RMT (Regionaal MobiliteitsTeam) AV werkt door (E.1).

• •

• •

Doel

Tijd

Geld

Doel

Tijd

Geld

Financieel en inhoudelijk bijdragen aan het i_lab in Gorinchem (E.1) Continueren en herijken van de activiteiten op het gebied van Onderwijs (E.1). Toelichting: Per activiteit wordt bekeken of deze nog voldoet aan de huidige wensen en behoeften van de deelnemers (onderwijs en ondernemers). Deelnemen aan de arbeidsmarktregio en de activiteiten die daaronder vallen (E.1). Versterken van bestaande initiatieven en structuren zoals de Sity academy en bijdragen aan nieuwe activiteiten zoals het begeleiden van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen naar werk (E.1).

Toelichting N.V.T.

F. Energietransitie Wat willen we bereiken F.1. Een betaalbare en betrouwbare duurzame energievoorziening voor onze inwoners en bedrijven. Waarbij we opwekken, opslaan en gebruik van energie zo dicht

Wat gaan we ervoor doen • Met Stedin en ondernemers werken aan het verminderen van en op langere termijn oplossen van de ontstane netcongestie en aansluitingsproblemen in het oostelijk deel van onze gemeente en aan het voorkomen hiervan in het deel van onze gemeente dat hier nog niet mee te maken heeft. We doen dit door te zoeken naar

19

Zomernota 2024 mogelijk bij elkaar organiseren conform de klimaatdoelstellingen. •

•

•

•

F.2. Een versnelling in de afname van energiegebruik.

•

innovatieve oplossingen om het opwekken en gebruik van energie, de opslag en warmtetransitie in onze kernen en op bedrijventerreinen aan elkaar te verbinden (‘energiehubs’) (F.1). Energietransitie koppelen aan ruimtelijk beleid en gebiedsontwikkelingen. We nemen (waar mogelijk) kaders en regels op in de omgevingsvisie en het omgevingsplan (F1). Uitvoeren van projecten, acties en diensten die in het Uitvoeringsprogramma (F1 en F2) Duurzaamheid en Klimaat zijn opgenomen, op basis van de vastgestelde RES 1.0, de Transitievisie warmte. Faciliteren van lokale initiatieven van inwoners/partners, zonder daarbij de rol van de initiatiefnemer over te nemen. Het verwachte 'duurzaamheids- en CO²-rendement en de mate van bereik onder inwoners' wegen we mee bij ons besluit over het faciliteren van een lokaal initiatief (F.1). Uitreiken van de duurzaamheidsprijs eens in de twee jaar voor duurzame initiatieven uit de Molenlandse samenleving (F.1). Vaststellen van beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie in grootschalige duurzame energieprojecten (F.2).

Toelichting: De klimaatdoelstellingen zijn: In 2030, ten opzichte van 2020, minimaal 20% energie besparen in Molenlanden. 35% van het totale energiegebruik komt in 2030 van hernieuwbare bronnen. De gemeentelijke organisatie is in 2030 CO²- en energieneutraal. In 2050 is de hele gemeente aardgasvrij en (nagenoeg) CO²neutraal.

20

Zomernota 2024 F.3. Het vastgoed van de gemeente • Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed. Nieuwe is in 2030 (nagenoeg) gebouwen worden ten minste energieneutraal en de inrichting voeren energieneutraal. we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen (F.3). Toelichting F.3. Het vastgoed van de gemeente is in 2030 (nagenoeg) energieneutraal. We hebben van een 20-tal panden in beeld welke maatregelen kunnen worden toegepast met een bijbehorende planning. Deze vinden plaats op natuurlijke en zelfstandige momenten. Van de panden in de portefeuille zijn stappen gezet met vastgoedsturing (zijn panden strategisch of worden ze afgestoten?). Aan de hand daarvan worden al dan niet verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd.

G. Afval en Circulariteit Wat willen we bereiken G.1. Aantal kilo's restafval per inwoner te laten dalen van 207 kilo nu naar 100 kilo in 2025.

Wat gaan we ervoor doen • Gedragscampagne uitvoeren om de positieve kant van (rest)afval scheiden te laten zien (G.1). • • •

G.2. Afvalpreventie om afvalproducten te voorkomen.

•

Uitvoering van Strategienota 2021-2025 “Samen voor een afvalvrije en schone gemeente” (G.1). Invoering DIFTAR bij alle huisaansluitingen in de gemeente in 2024 (G.1). In samenwerking met Waardlanden communicatiemiddelen inzetten om bewoners tijdig, correct en volledig te informeren over scheiden van afvalstromen en wat dit precies betekent met betrekking tot Diftar (G.1). Gemeentelijk beleid schrijven op circulaire economie (G.2). De gemeenten Gorinchem, Molenlanden, Hardinxveld-Giessendam en Vijfheerenlanden hebben samen met Reinigingsdienst Waardlanden in 2021 een grondstoffenplan opgesteld. In dit nieuwe plan staat hoe we de hoeveelheid restafval terugbrengen. We willen van 207 kilogram in Molenlanden in 2021 naar 100 kilogram per persoon per jaar in 2025. In de Strategienota staan drie stappen die bijdragen aan die doelstelling. Waardlanden neemt de leiding in de uitvoering. Sommige stappen zijn maatwerk voor Molenlanden.

21

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 •

Faciliteren en uitrollen van initiatieven om afvalpreventie te realiseren (G.2).

Toelichting Uitvoering van Strategienota 2021-2025 “Samen voor een afvalvrije en schone gemeente”. (G.1) Het bestuur van Waardlanden heeft aangegeven een pas op de plaats te doen met (grote) financiële uitgaven. Dit betekent dat onderdelen die onder de Strategienota vallen opgepakt worden. Daar ligt nu de focus. De projectleider die is ingehuurd voor de Strategienota is vanaf 1-1-24 gedeeltelijk aan het werk, terwijl niet alle onderdelen van de Strategienota uitgevoerd zijn. Hierdoor zijn werkzaamheden verder in de tijd getrokken. Dit heeft beide als uitwerking dat het doel en de tijd niet altijd naar behoren gehaald worden. Vanuit bestuurlijk- en politiek perspectief betekent dit dat het bestuur van Waardlanden een voorzichtige en verantwoorde koers kiest, waarbij financiële stabiliteit en interne beheersing prioriteit krijgen boven expansieve projectuitgaven. Dit kan gezien worden als een verstandige maatregel om toekomstige risico's te beheersen, maar het vraagt ook om duidelijke communicatie naar stakeholders over de vertragingen en de mogelijke impact daarvan op de beleidsdoelen. Het bestuur moet daarom balanceren tussen het behouden van vertrouwen in hun financiële strategie en het rechtvaardigen van de vertragingen in hun beleidsuitvoering.

H. Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken H.1. Versterking van het aantrekkelijke woon- en leefklimaat door klimaatbewust handelen.

Wat gaan we ervoor doen • Groenblauwe Dooradering (GBDA) toepassen en meenemen en verbinden in gemeentelijke projecten op basis van het inrichtingsconvenant die opgesteld wordt voor GBDA (H.1). • Inwoners faciliteren en stimuleren om hun eigen leefruimte betaalbaar te vergroenen (H.1). • Uitvoeren van projecten die behoren tot de eerste fase van de uitvoering van de Lokale Adaptatiestrategie en Regionale Adaptatiestrategie (H.1). • Verstrekken van subsidies voor groendaken, conform de vastgestelde subsidieregeling (H.1). • De Lokale Adaptatie Strategie vertalen naar een uitvoeringsplan (H.1).

Toelichting N.V.T.

22

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024

I. Landschap Wat willen we bereiken I.1. Regie houden op de ontwikkeling van ons karakteristieke open veenweidelandschap, met het oog op de komende grote ontwikkelingen als NPLG, ZHPLG energietransitie, bodemdaling, klimaatadaptatie en circulaire landbouw.

Wat gaan we ervoor doen • Ontwikkelen en uitvoeren van Gebiedsdeal 5 (I.1).

• • •

I.2. Samen met het Waterschap Rivierenland, als bevoegd gezag, zoeken we naar passende ruimte voor alternatieve sanitaire voorzieningen. Het gaat daarbij om locaties waar geen rioolaansluiting in ons buitengebied mogelijk is. Daarmee willen we ervoor zorgen dat op die locaties ontwikkelingen mogelijk worden en blijven zoals woningbouw (met name Tiny en Small houses) en afvalwaterbehandeling voor agrariërs (met het oog op de eisen van de Kaderrichtlijn water).

•

•

Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma landschap en landbouw (RMA) (I.1). Participeren in het bestuurlijk platform Groene Hart (novex) (I.1). Voortzetten bestuurlijk en ambtelijk overleg noordelijke Drechtsteden (I.1). Met het waterschap en de omgevingsdienst inwoners en agrariërs duidelijkheid geven over ruimte voor water. En wat nodig en verantwoordelijkheid is bij de aanleg, beheer en onderhoud van IBA's (Individuele Behandeling van Afvalwater) waarbij de waterkwaliteit belangrijk is (I.2).

We geven uitvoering aan het inrichtingsconvenant Groen Blauw Alblasserwaard – Vijfheerenlanden (I.2).

23

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 Toelichting Met het waterschap en de omgevingsdienst inwoners en agrariërs duidelijkheid geven over ruimte voor water. En wat nodig en verantwoordelijkheid is bij de aanleg, beheer en onderhoud van IBA's (Individuele Behandeling van Afvalwater) waarbij de waterkwaliteit belangrijk is. (I.2). Het inrichtingsconvenant is nog ontwikkeling. De verwachting is dat dit het 2e half jaar gereed is.

Programma 3 – Welzijn, Sociaal en Cultuur A. Versterken preventie Wat willen we bereiken A.1. Meer inwoners van 0 tot 100 hebben een gezonde leefstijl, dit gaat over voeding en bewegen én over mentale gezondheid.

Wat gaan we ervoor doen • Pilots uitvoeren om te onderzoeken waar de behoefte ligt voor het sport- en beweegaanbod in de buitenruimte (A.1, A.2).

•

•

• • •

Uitvoeren van de aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (A.1). We zetten in op het terugdringen van gezondheidsverschillen, met onder meer aandacht voor mentale gezondheid, overgewicht/obesitas en valpreventie. Ook sturen we op de uitvoering van het Sport- en Preventieakkoord Molenlanden waarbij we voor de jeugd verbinding maken met het onderwijs, Lokaal Educatieve Agenda en NPO- gelden. En we zetten verder in op fitheidstesten en gezonde leefstijl trainingen 18+ (A.1). Preventie over (en handhaven in samenwerking met Programma 4) alcohol en drugs, voor de groep jongeren 18+ en jongvolwassenen (A.1). Sporten en bewegen stimuleren voor iedereen. De notitie Bewust Blijven Bewegen helpt hierbij (A1). De Gezonde School-aanpak stimuleren waarbij we ernaar streven dat alle scholen in Molenlanden hieraan meedoen (A.1). We bouwen verder aan en promoten het platform Samen Actief in Molenlanden (A.1).

24

Doel Tijd

Geld

Zomernota 2024 A.2. Meer jongeren nemen deel aan het sport- en beweegaanbod. A.3. Kwetsbare kinderen en jongeren zijn eerder in beeld en geholpen. Als we jongeren eerder helpen, neemt het aantal jongeren dat jeugdhulp vanuit de regionale zorgmarkt nodig heeft af. Dat aantal willen we in de periode tot 2026 terugdringen met 10%.

•

• •

•

• • •

A.4. Alle 0-4-jarigen in Molenlanden krijgen een kansrijke start, dit begint al bij de zwangerschap.

•

•

A.5. Minder mantelzorgers voelen zich overbelast.

•

•

Samen met het Molenlandse onderwijs in beeld brengen of intensivering van het bewegingsonderwijs zinvol en/of wenselijk is, waaronder het opnieuw invoeren van een vorm van schoolzwemmen (A.2). Uitvoering geven aan de motie ‘jongerenontmoetingsplekken’ De lijn van het project Onze Kinderen Nabij voortzetten. Dit werken we verder uit in een nieuw op te stellen notitie jeugd die we in het eerste kwartaal van 2024 opleveren (A.3).

Versterken van de inzet en deskundigheid van het Sociaal Team op het voorkomen en beheersen van relatieproblematiek (A.3, A. 4). Uitvoeren van de Hervormingsagenda Jeugd (A.3). Structureel maken van welzijns- en jongerenwerk (A.3, A.5) . Doorontwikkelen van het Steunpunt Mantelzorg en extra aandacht voor respijtzorg en werkende en jonge mantelzorgers (A.5). Inclusief onderwijs/BSO, in samenwerking met het onderwijs en opvang, verder vormgeven (A.4). We zetten in op initiatieven voor jonge kinderen in de leeftijd – 9 maanden tot vier jaar die bijdragen aan gezond en veilig opgroeien, door ‘Kansrijke Start’, ‘Voor- en Pré-zorg’ en Prenataal huisbezoek (A.4). De pilot ‘welzijn op recept’ uitrollen over meerdere huisartsenpraktijken. En een regionale samenwerking verder vormgeven (A.5, A.1, C.1). Doorontwikkelen Odensehuis Molenlanden (A.5).

25

Zomernota 2024 A.6. Minder inwoners hebben te maken met huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling of met de gevolgen daarvan.

•

Samen met de regiogemeenten werken we aan de uitvoering van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de ketenaanpak Zorg en Veiligheid (A.6).

•

Inzetten op het verminderen van huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. We werken hiervoor met een lokaal actieteam ‘Veilig opgroeien is teamwerk’ en aan Samenwerkingsafspraken Veilig Oud. (A.6).

Toelichting A1. Meer inwoners van 0 tot 100 hebben een gezonde leefstijl, dit gaat over voeding en bewegen én over mentale gezondheid. Met de komst van GALA is het Sport- en Preventieakkoord zoals we dat kennen gestopt. GALA heeft 15 verschillende regelingen die volop in ontwikkeling zijn. Soms bestaand beleid wat doorloopt of wordt doorontwikkeld (BRC-regeling, Kansrijke Start, Welzijn op Recept), soms is er een nieuwe aanpak nodig (gezonde leefomgeving, mentale gezondheid, valpreventie). In 2024 of 2025 gaan veel onderdelen pas echt van start waardoor het te vroeg is om van resultaten te spreken. Ook loopt het samen op met het veelomvattende Integraal Zorgakkoord. A.3. Kwetsbare kinderen en jongeren zijn eerder in beeld en geholpen. Als we jongeren eerder helpen, neemt het aantal jongeren dat jeugdhulp vanuit de regionale zorgmarkt nodig heeft af. Dat aantal willen we in de periode tot 2026 terugdringen met 10%. De lijn van onze kinderen nabij wordt voortgezet. De notitie jeugd komt pas later in het jaar. Dit omdat in deze notitie rekening gehouden moet worden met de visie sociaal domein (inmiddels vastgesteld), de hervormingsagenda jeugd en de evaluatie van de eerste drie jaren van Onze Kinderen Nabij. Om die reden konden we niet anders dan dit op oranje zetten, aangezien er Q1 2024 staat gemeld.

B. Verbeteren zelfredzaamheid Wat willen we bereiken B.1. Verbeteren van taal- en leesvaardigheden door het stimuleren van een positief leesklimaat en leesbevordering.

Wat gaan we ervoor doen • Bevorderen van taalvaardigheid door uitrol van het Lokaal actieprogramma aanpak laaggeletterdheid en bibliotheekwerk 0-100 (B.1). •

Taalvaardigheid bevorderen door diverse cursussen, Taalcafés en Taalhuizen die bibliotheek Aanzet organiseert. In de Taalcafés kan de taal worden geoefend. Taalhuizen verwijzen mensen naar informele en formele opleidingen (B.1).

26

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024 •

B.2. Minder inwoners leven in beleven armoede en ervaren financiële stress.

•

•

•

B.3. Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen.

•

•

•

•

•

B.4. Hulp en ondersteuning bieden vanuit de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Dit is effectiever en heeft een duurzamer effect.

•

De toegang tot het Sociaal Domein evalueren en aanpassen aan de doelen van de nieuwe Visie Sociaal Domein (A, B, C integraal). Voortzetten extra inzet op armoedebestrijding ter uitvoering van Notitie extra maatregelen bestrijding armoede (B.2). Voedselbanken, Schuldhulpmaatje, Stichting Leergeld en andere lokale partners ondersteunen. Daarbij houden we rekening met een extra beroep doen op hun inzet vanwege toenemende armoede en opvang Oekraïners (B.2). Uitwerken en uitvoeren notitie extra maatregelen armoedebestrijding samen met lokale partners (B.2). Wmo-voorzieningen toekennen voor langere en/of onbepaalde tijd. Waarbij we inzetten op een integrale werkwijze en het bieden van maatwerk/menselijke maat, vooral als het gaat om hulpvragen van (jonge) gezinnen (B.3, B.4). Onderzoeken van noodzakelijke woonvoorzieningen voor doelgroepen Beschermd Wonen en dak- en thuislozen en het realiseren ervan. Dat doen we via het lokale project ‘Huisvesting Kwetsbare Groepen’ (B.3). Gecontracteerde Wmo-zorgaanbieders actief en structureel betrekken bij de transformatie, innovatie en signalering binnen het sociaal domein (B.3, B.4). Bij inkoop en contractering voor de Wmo inzetten op gekwalificeerde ondersteuning. Monitoring en borging vinden plaats via contractbeheer (B.3, B.4).

Versterken van de doelmatigheid en de rechtmatigheid van de Wmoondersteuning via inkoopprocedures, indicatiestelling en facturering (B.3, B4). Voortzetten van het beleid uit het project Onze Kinderen Nabij. Dit werken we verder uit in een nieuw op te stellen notitie jeugd die we in het eerste kwartaal van 2024 opleveren (B.4).

27

Zomernota 2024 B.5. Snellere en betere inburgering voor mensen met een migratieachtergrond.

•

B.6. Onze samenleving is toegankelijker, zowel fysiek als digitaal.

•

Inburgeraars begeleiden door in samenwerking met AVRES en Vluchtelingenwerk te zorgen voor een goede intake. Aan de hand hiervan kunnen we een goede route (Onderwijs, B1 of Z-route) bepalen voor de inburgeraar. Deze route wordt vastgelegd in een persoonlijk inburgeringsplan (PIP) en gemonitord door AVRES. Actiepunten uit de Lokale Inclusieagenda Molenlanden 2022-2024 (met als basis het VN-verdrag Handicap) verder uitvoeren om te zorgen dat mensen met een beperking mee kunnen doen in de samenleving (B.6, C.3).

Toelichting B.1. De toegang tot het Sociaal Domein evalueren en aanpassen aan de doelen van de nieuwe Visie Sociaal Domein (A, B, C integraal) fase 1 van de projectopdracht is afgerond in december 2023, fase 2 wordt voorjaar 2024 verder opgepakt. Vanwege andere prioriteiten vraagt dit meer tijd. B.4. Hulp en ondersteuning bieden vanuit de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Dit is effectiever en heeft een duurzamer effect. Zie toelichting bij A.3. B.6. Actiepunten uit de Lokale Inclusieagenda Molenlanden (LIAM) 2022-2024 (met als basis het VN-verdrag Handicap) verder uitvoeren om te zorgen dat mensen met een beperking mee kunnen doen in de samenleving. (B.6, C.3) Vanwege personele wisselingen, de afhankelijkheid van inzet van andere samenwerkingspartners en omdat sommige acties meer tijd blijken te kosten dan gedacht, zijn niet alle actiepunten uit het LIAM al uitgevoerd.

C. Verbeteren meedoen Wat willen we bereiken C.1. Minder inwoners ervaren eenzaamheid. C.2. Meer inwoners werken naar vermogen en nemen deel aan activiteiten.

Wat gaan we ervoor doen • Uitvoeren van het actieplan eenzaamheid (C.1). •

Via Avres het Ambitiefonds inzetten om de doelen van Avres en de lokale participatiedoelen dichterbij te brengen (C.2).

• •

Voortzetten lokaal participatieproject ‘Jij bent in beeld’ (C.2). Verbreding en versterking van lokale participatie- en ontwikkelmogelijkheden door ondersteunen en verbinden van maatschappelijke initiatieven. Bijvoorbeeld via een sociale moestuin en lokale partners zoals Avres. Maar ook via bedrijven en

28

Doel

Tijd

Geld

Zomernota 2024

•

C.3. Onze samenleving is inclusiever.

•

• •

C.4. Cultuur is van iedereen en voor iedereen. En cultuur zorgt voor meer betrokkenheid tussen inwoners en bij onze dorpen.

•

middenstanders, bijvoorbeeld door een lokaal ontwikkelbedrijf en welzijnsvoorzieningen (C.2). Extra inzet op dienstverlening en ondersteuning dicht bij de inwoners en de lokale netwerken richting Avres (C.2). Verder uitrollen van de Motie Respect: Naast de (basis) antidiscriminatievoorziening van Radar zetten we ook in op preventie in de vorm van trainingen over inclusie en diversiteit (C3). Voortzetten wachtlijstbanen Nieuw Beschut. (Uitvoeren van nazorg voor ex-gedetineerden door het Veiligheidshuis (C.3). Bestaand beleid (motie Respect in Molenlanden) voortzetten en verbreden naar meer exclusiviteit, waarin ook aandacht is voor diversiteit. Omdat de samenleving steeds diverser wordt en meer inwoners met verschillende culturele achtergronden in Molenlanden wonen. We betrekken partners en ondersteunen initiatieven die bijdragen aan brede inclusie (C.3). We stellen samen met onze inwoners, partners en stakeholders een cultuurvisie op basis van het vastgestelde kader stellende beleid door de raad. Dit met als doel een uitvoeringsagenda te ontwikkelen. De visie is gebaseerd op de pijlers erfgoed (monumenten, immaterieel), kunsten, musea, cultuureducatie en -participatie, archeologie en bibliotheken. We zetten cultuurtoerisme in om de pijlers in stand te houden (C.4). Mogelijkheden voor ontwikkeling van nieuwe lokale participatieprojecten benutten zoals een sociale moestuin (C.5).