Bijlage 1 Woonzorganalyse

85

Beschut en geclusterd wonen Spoor 3

Bij beschut wonen woont een persoon zelfstandig. Wel is er in de buurt ondersteuning en bijvoorbeeld dagbesteding. Geclusterde woon(zorg)concepten zijn minimaal vijf zelfstandige wooneenheden met een gemeenschappelijke ontmoetingsruimte. Geclusterde woonvormen worden positief ervaren door verschillende doelgroepen, daarnaast biedt het ook de mogelijkheid tot onderlinge mantelzorg en daaruit volgend een stukje zingeving.

86

Gezonde en veilige wijken Beschut en geclusterd wonen

> Inclusieve wijken | Mensen met een verstandelijke of psychiatrische beperking wonen steeds vaker in wijken en dorpen. Afwijkend gedrag is onbekend voor buurtbewoners, zij weten vaak niet hoe ze daar mee om kunnen gaan. Door bijvoorbeeld voorlichting te geven, weten buurtbewoners welke actie ze kunnen ondernemen. In een inclusieve wijk voelen inwoners met een kwetsbaarheid zich ook thuis. Zo hebben inwoners met een stoornis in het autistisch spectrum vaak baat bij een woonomgeving met weinig stimulansen. Om de optimale woonzorgomgeving te creëren, moet er rekening gehouden worden met fysieke, functionele en mentale componenten. Realiseer een goede woonzorgomgeving, hou daarbij rekening met zowel de wijk als de woning. Zorg voor begrip en ondersteuning in de wijken voor mensen die afwijkend gedrag vertonen.

> Veiligheid | Veiligheid kan onderverdeeld worden in twee typen veiligheid, namelijk objectieve en subjectieve veiligheid. Objectieve veiligheid wordt bijvoorbeeld gecreëerd door de aanwezigheid van oversteekplaatsen, aanbrengen van verlichting op bepaalde plekken en brede stoepen. Terwijl subjectieve veiligheid meer over het gevoel en de beleving van veiligheid gaat. De twee typen veiligheid hangen uiteraard onderling samen. Mensen voelen zich gezonder in een omgeving waar ze zich veilig voelen. Om veiligheid te vergroten is samenwerking tussen o.a. de gemeente en de politie belangrijk. Ook zijn sociale cohesie en de fysieke structuur nauw verbonden met het thema veiligheid. Vergroot de leefbaarheid door de veiligheid te verbeteren op plekken waar dit niet vanzelfsprekend is.

> Passende zorg en ondersteuning | Naast het realiseren van passende woningen, is het leveren van passende zorg en ondersteuning ten minste even belangrijk. Maak afspraken over het verbeteren van het zorg en ondersteuningsaanbod (zorg op maat) en over de rol van het sociale wijkteam binnen dit thema.

87

Voldoende geschikte woningen Beschut en geclusterd wonen

> Voldoende geclusterd en beschut woningaanbod | Momenteel is er beperkt aanbod van geclusterd en beschut wonen in Molenlanden. Het aanbod moet vergroot worden, zodat er genoeg beschikbare zelfstandige woningen zijn voor de verschillende doelgroepen. De gemeente kan daarbij innovatieve concepten en woonvormen stimuleren en faciliteren. Om goed aan te sluiten op de behoeften van de doelgroep, is maatwerk van belang. Geclusterd wonen/ co-wonen kan informele zorg en ondersteuning bevorderen en de veerkracht en weerbaarheid van ouderen vergroten en zo hun zorgvraag verminderen. Maak afspraken met andere partijen over het realiseren van geclusterde en beschutte woningen en voldoe daarbij aan de behoefte van de doelgroepen. > Boven regionale capaciteit opvangen | Op termijn moet Molenlanden de bovenregionale capaciteit gedeeltelijk opvangen, daarom ligt ook het uitbreiden van geclusterde en beschut wonen voor de hand. Zelfstandige woningen komen extra van pas, aangezien inwoners van Molenlanden een relatief hoge SES hebben en daarom zorg vaker verzilveren in een volledig pakket thuis of modulair pakket thuis dan in ZIN-verblijf. Vergroot het woonaanbod zodat de (voormalige) inwoners van Molenlanden zorg kunnen ontvangen in hun eigen omgeving.

> Gelijkmatige verdeling over gemeenten | De leefbaarheid komt onder druk te staan op het moment dat er een groot aantal woningen aanwezig is in een gemeente voor mensen met een midden- of hoger inkomen en er slechts een kleine hoeveelheid woningen voor sociale huur beschikbaar zijn. Dit kan zorgen voor wachtlijsten voor sociale huur en een situatie waarin mensen uit verschillende groepen met elkaar concurreren. Het is belangrijk dat woningen die passen bij de behoeftes van specifieke doelgroepen, daadwerkelijk aan deze mensen worden toegewezen. Om een evenwicht te bereiken moeten prestatieafspraken gemaakt worden. Zoals vermeld in het document “Een thuis voor iedereen” moet de gemeente met als streven toegroeien naar 30% sociale huurwoningen voor mensen met een laag inkomen. Daarnaast moet 1/3 van alle huur en koopwoningen betaalbaar zijn voor mensen met een middeninkomen. Maak prestatieafspraken over toewijzing van woningen, de bouw en over het inrichten van een ondersteuningsstructuur. Stel maatregelen op voor bijvoorbeeld voorrang toewijzen en leg deze maatregelen vast in een huisvesting- of urgentieverordening.

88

Gezamenlijke initiatieven Beschut en geclusterd wonen

> Woonvormen | Er is de afgelopen tijd veel geëxperimenteerd met verschillende woonvormen, die veelal ruimten hebben voor ontmoeting en activiteiten. De (semi-)collectieve en geclusterde woonvormen kunnen bijdragen aan onderlinge mantelzorg tussen kwetsbare en vitalere ouderen, maar het kan ook een gemixte groep zijn met mensen met psychische problematiek of een verstandelijke- of lichamelijke handicap. Er mag meer bewustzijn gecreëerd worden van het bestaan van deze woonvormen en de voordelen die het met zich meebrengt, zoals: autonomie, privacy, zingeving en gelijksgezindheid. Zo kan een grootschalige realisatie gestimuleerd worden. Voorbeelden van deze woonvormen zijn; (knarren)hofjes, geclusterde woningen, woongebouwen, woongemeenschappen, woonzorgcentra en -complexen, gestippelde woonzorggroepen, zorgvilla’s, kangoeroewoningen etc. Stimuleer gezamenlijke initiatieven van nieuwe of bijzondere woonvormen en woonprojecten die door bewoners ontwikkeld worden. Maak afspraken met verschillende partijen voor het realiseren van verschillende beschutte en geclusterde woonvormen.

> Activiteiten vanuit bewoners | Initiatieven van bewoners (voor andere bewoners) vergroten de sociale cohesie. Dit is zoals we eerder hebben gelezen belangrijk voor het gevoel van veiligheid, maar ook voor het kennisnetwerk van buurtbewoners. Vergroot de leefbaarheid door activiteiten en initiatieven van bewoners en/ of vanuit en voor bewoners te stimuleren/ financieren.

89

Voldoende dagbesteding Beschut en geclusterd wonen

> Zinvolle dagbesteding | Zinvolle dagbesteding is een belangrijk thema door de druk op de mantelzorg en het beperkte voorzieningenaanbod in de gemeente. Zinvolle dagbesteding draagt bij aan de kwaliteit van leven (ontmoeting, zingeving, zelfontwikkeling) en kan daarnaast ook bijdragen aan de samenleving. Aangezien velen het liefste betaalde werkzaamheden doen, wordt bij het regelen van dagbesteding steeds vaker een verbinding gemaakt met arbeid. Zo kunnen verschillende groepen mee doen naar vermogen. Organiseer met andere partijen voldoende en zinvolle dagbesteding voor verschillende doelgroepen. Creëer voor jongeren bijvoorbeeld aangepast ‘regulier’ werk, op deze manier kunnen ze een maatschappelijke bijdrage leveren.

90

Beschermd wonen Spoor 4

Beschermd wonen biedt een beschermde en veilige woonomgeving, waar ondersteuning 24 uur per dag beschikbaar is. Een bewoner stapt bij beschermd wonen niet zomaar de maatschappij in, maar komt in een veilige schil terecht.

91

Aanbod Ouderen Beschermd Wonen

> Beschermd wonen voor ouderen | Het aantal ouderen neemt de komende jaren fors toe. Daarvoor zijn niet genoeg geschikte woningen beschikbaar. Dit komt ten eerste omdat de groep enorm groeit (zie 58) en ten tweede omdat ouderen nu al uit Molenlanden vertrekken om een plek buiten de gemeente te zoeken (zie 61 en 64). Het is daarom goed nader te onderzoeken waarom ouderen buiten de gemeente zorg zoeken. > De zorgvraag stijgt en dat vraagt om oplossingen. Bespreek met zorgaanbieders wat de verwachtingen zijn van het aantal mensen dat thuis kan blijven wonen en organiseer voor de groep die dat niet kan de benodigde infrastructuur, die geschikt moet zijn voor zware zorg. Bespreek met de zorgaanbieders (en de corporaties) welke woonconcepten daarvoor het meest geschikt zijn en stem dat af met de prestatieafspraken inzake de reguliere woningvoorraad. Maak afspraken over de bouw van nieuwe huisvesting en het verbeteren van huisvesting.

92

Aanbod psychische problematiek Beschermd Wonen

> Beschermd wonen voor mensen met psychische problematiek | Beschermd wonen is een belangrijke voorziening voor mensen met (langdurige) psychiatrische problematiek die niet of moeilijk (begeleid) zelfstandig kunnen wonen. Zij kunnen aanspraken maken op zorg met verblijf vanuit de Wlz of begeleiding met verblijf vanuit de Wmo. > Conform het Dannenberg rapport wordt de Beschermd Wonen functie overgeheveld van centrumgemeenten naar de individuele gemeenten. De achterliggende gedachte is dat mensen ondersteund worden door de lokale keten en dat de focus ligt op preventie en herstel. Dit is een opgave die in de gemeente Molenlanden moet worden opgepakt samen met o.a. de GGZ. > Het gaat hierbij om het realiseren van ca 40 tot 50 extra plaatsen beschermd wonen op basis van het objectief verdeelmodel.

> Wanneer mensen uit een intramurale woning stromen is het belangrijk dat er goedkope woningen beschikbaar zijn in de buurt van hun eigen sociale netwerk.

93

Aanbod voor mensen met een ernstige lichamelijke beperking en overige kwetsbare doelgroepen Beschermd Wonen

> Beschermd wonen voor alle mensen met een WLZ indicatie (behalve ouderen) | Net als in andere gemeenten wonen in Molenlanden veel kwetsbare mensen. Het gaat om mensen met (ernstige) functiebeperkingen, mensen met niet aangeboren hersenletsel (nah), mensen met een zintuigelijk beperking en/of met een verstandelijk beperkingen (waaronder ook mensen met een lichte verstandelijke beperking (lvb)) soms gedragsproblematiek (lvb+). > Er is sprake van een ‘ondervraag’ in Molenlanden, welke mogelijkerwijs tot stand is gekomen door beperkt aanbod en het type aanbod in Molenlanden. Zo is er geen specialistisch woonaanbod voor mensen met een functiebeperking of voor mensen met NAH in Molenlanden. Deze vraag wordt voor een deels opgevangen door ouderenzorg aanbieders en deels bovenregionaal. Ook is er beperkt aanbod voor de LVB(+) groep, terwijl in deze groep een grote behoefte is aan geschikte woonplekken dichtbij het systeem.

voor een goede woonplek. Vooral (jonge) mensen met psychiatrische problematiek en (jonge) mensen met een lichte verstandelijke beperking zijn op zoek naar passende woonruimte. Dit gaat bovendien om een tamelijk grote groep. > Vrouwen opvang & crisisopvang | De visie en uitgangspunten staan voor de regio beschreven in de transformatieagenda. ‘Transformatieagenda beschermd wonen en opvang 2017-2020 Regio Drechtsteden en Alblasserwaard Vijfheerenlanden’.

> Bespreek met de zorgaanbieders dat het lokale aanbod kleiner is dan de lokale vraag, Nu verhuizen mensen naar andere gemeenten

94

Combineren en innoveren Beschermd Wonen

> Woonaanbod en zorg | Door de relatief kleine aantallen mensen met een specifieke ondersteuningsbehoefte in Molenlanden, kan organisatie van de zorg een uitdaging zijn. Door bepaalde woonvormen te realiseren kunnen verschillende groepen gecombineerd wonen (gespikkeld wonen). Hierdoor kan zorg efficiënter geleverd worden.

kunnen binnen de gemeente. Het biedt ook ruimte voor initiatieven en ideeën van bewoners.

> Een voorbeeld van één van de woonvormen is de (nieuwe) woongemeenschap, hier kunnen (kwetsbare) mensen met verschillende beperkingen en leefstijlen bij elkaar wonen. Bovendien kunnen “vragende” en “dragende” bewoners elkaar ondersteunen, gezamenlijke activiteiten ondernemen en delen voorzieningen. > Een woongemeenschap kan gerealiseerd worden op een voormalig boerenerf of juist in een nieuw complex. Bewoners hebben onder andere voordeel van de sociale contacten en burenhulp.

> Elke woonvorm heeft zijn eigen voor- en nadelen. Door woonvormen te combineren en innovatieve plannen waar te maken, kan beschermd wonen een aanbod zijn voor de verschillende doelgroepen die momenteel niet of lastig terecht

95

Belangrijkste focuspunten per spoor Zelfzorg en Samenzorg

Ondersteuning en Zorg Thuis

Beschut & Geclusterd Wonen

Beschermd Wonen

Stimuleren en faciliteren van het bijbouwen van levensloopbestendige woningen/ geclusterde woonvormen die zich dichtbij voorzieningen bevinden. Cruciaal i.v.m. de vergrijzing. Vergroot de eigen regie van ouderen door langer thuis wonen mogelijk te maken.

Versterken van de infrastructuur: zorg voor veilige en dementievriendelijke wijken. Om zorg goed te organiseren, ook bij mensen thuis, is samenwerking verbeteren een cruciale stap. Ook kan E-health ingezet worden bij mensen thuis.

Realiseren van genoeg beschutte en geclusterde woningen in samenwerking met een woningcorporatie. Draag bij aan een gelijkmatige verdeling over gemeenten, door te streven naar 30% sociale huur woningen en in totaal 2/3 van de huizen betaalbaar te maken.

Zorgen voor genoeg aantal plekken beschermd wonen voor ouderen door afspraken te maken met partners. Rekening houdend met de vergrijzing.

Realiseer passend en goedkoop woningaanbod met voorzieningen dichtbij.

Zorgen voor veilige en inclusieve wijken, met passende zorg en ondersteuning.

Handel preventief. Zorg er bv. voor dat mantelzorgers af en toe ontlast worden en dat hulpbehoevenden eenvoudig in kortdurende zorg kunnen verblijven. Zo houden mantelzorgers het langer vol, wat belangrijk is omdat de druk op de zorg toeneemt en het aantal mantelzorgers afneemt.

Capaciteit Beschermd wonen op peil brengen voor andere doelgroepen. Op innovatieve wijze gespikkelde woonconcepten realiseren, zodat verschillende doelgroepen (ook ouderen) elkaar kunnen ondersteunen en zorg effectief geleverd kan worden.

96

BIJLAGEN

97

Bijlage 1 - Samenstelling bevolking 2021 Kern

Bevolking 0 tot 15 jaar

15 tot 25 jaar

25 tot 45 jaar

45 tot 65 jaar

65 jaar of ouder

Huishoudens

Arkel Bleskensgraaf ca Brandwijk Giessenburg Goudriaan Groot-Ammers Hoogblokland Hoornaar Kinderdijk Langerak Molenaarsgraaf Nieuw-Lekkerland Nieuwpoort Noordeloos Ottoland Oud-Alblas Schelluinen Streefkerk Waal Wijngaarden Molenlanden

3.390 2.895 1.350 4.845 935 4.245 1.410 1.910 800 1.710 1.205 8.445 1.410 1.755 960 2.250 1.305 2.515 130 700 44.130

370 415 210 680 125 495 170 225 105 255 150 1.325 150 270 150 370 180 410 25 105 6.174

690 625 285 915 215 1.080 325 395 195 390 295 1.790 330 390 200 460 295 515 30 120 9.518

1.045 670 370 1.405 245 1.035 435 495 250 495 295 2.105 370 495 270 635 375 695 50 205 11.914

775 570 215 1.065 170 815 270 435 110 260 210 1.525 400 330 165 335 245 480 10 155 8.509

1.500 990 500 1.880 350 1.670 575 740 340 650 450 3.100 670 690 345 780 520 935 45 265 16.951

515 615 270 785 185 830 215 365 140 315 255 1.695 170 280 180 450 215 425 20 115 8.015

98

Bijlage 2 - Bevolkingsprognose tot 2050, ontwikkeling per kern (Primos) Kern

2021

2025

2030

2035

2040

2045

2050

Arkel Bleskensgraaf ca Brandwijk Giessenburg Goudriaan Groot-Ammers Hoogblokland Hoornaar Kinderdijk Langerak Molenaarsgraaf Nieuw-Lekkerland Nieuwpoort Noordeloos Ottoland Oud-Alblas Schelluinen Streefkerk Waal Wijngaarden Molenlanden

3.401 2.880 1.316 4.860 949 4.288 1.381 1.920 825 1.705 1.182 8.436 1.410 1.769 959 2.190 1.332 2.474 137 710 44.124

3.486 2.895 1.319 4.936 957 4.431 1.373 1.916 860 1.693 1.194 8.435 1.440 1.738 923 2.180 1.323 2.516 118 708 44.441

3.566 2.957 1.320 5.017 994 4.502 1.391 1.980 893 1.679 1.203 8.569 1.499 1.733 904 2.162 1.361 2.552 105 701 45.088

3.575 3.010 1.278 5.072 973 4.677 1.377 2.038 883 1.658 1.175 8.767 1.535 1.696 882 2.178 1.379 2.605 101 704 45.563

3.573 3.017 1.245 5.034 949 4.728 1.433 2.048 923 1.662 1.167 8.949 1.580 1.676 846 2.206 1.397 2.597 103 707 45.840

3.597 3.023 1.189 5.018 941 4.725 1.441 2.056 941 1.607 1.193 9.098 1.656 1.655 842 2.171 1.397 2.658 100 699 46.007

3.575 3.029 1.134 5.006 911 4.768 1.449 2.034 903 1.614 1.178 9.135 1.647 1.600 820 2.151 1.417 2.674 103 691 45.839

Groei (#) 174 149 -182 146 -38 480 68 114 78 -91 -4 699 237 -169 -139 -39 85 200 -34 -19 1.715

Groei (%) 5% 5% -14% 3% -4% 11% 5% 6% 9% -5% 0% 8% 17% -10% -14% -2% 6% 8% -25% -3% 4%

99

Bijlage 3 – Vraagprognose Wlz, methodiek Het toekomstig gebruik van zorg baseren we op bevolkingsontwikkeling, (ontwikkeling van) de indicatieprevalentie en de verzilvering van indicaties BEVOLKING NU & TOEKOMST HUIDIG AANTAL INDICATIES & PREVALENTIE

ONTWIKKELING INDICATIE PREVALENTIE

VERZILVERING

INDICATIE-

BEVOLKINGS-

PREVALENTIE

PROGNOSE

ONTWIKKELING VAN DE VRAAG

PROGNOSE ZORGGEBRUIK

100