Bijlage 1 Jaarstukken 2024

33

ValidSigned door R. van Hattem Msc RA op 25-06-2025

Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 25 juni 2025 met kenmerk 312020002.25.336

Jaarstukken 2024 - pagina 1

Inleiding

3

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

130

Financiële samenvatting

9

Toelichting op de balans per 31 december 2024

134

Jaarverslag

10

Gebeurtenissen na balansdatum

154

1. Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid

10

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

156

2. Economie, Energie en Buiten

20

Rechtmatigheidsverantwoording

158

3. Welzijn, Sociaal en Cultuur

35

Incidentele baten en lasten

160

4. Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening

51

Wet Normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT)

166

Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien

59

EMU-saldo

168

Overhead

62

Overzicht van baten en lasten per taakveld

169

Paragrafen

65

SiSa verantwoording

172

Jaarrekening

125

Investeringen

190

Balans per 31 december 2024

125

Overzicht Programma’s met taakvelden

203

Overzicht van baten en lasten

129

Jaarstukken 2024 - pagina 2

Inleiding Met het jaarverslag en de jaarrekening over 2024 leggen wij als college verantwoording af over het afgelopen jaar. Wij gaan daarbij in op de belangrijkste beleidsresultaten en financiële resultaten. We leggen die naast onze plannen uit de programmabegroting 2024.

Terugblik beleidsresultaten In 2024 voerde de gemeente Molenlanden verschillende beleidsinitiatieven en projecten uit gericht op het verbeteren van de leefomgeving en het welzijn van inwoners. De belangrijkste onderwerpen benoemen we in deze jaarstukken. Allereerst werd in de gemeente DIFTAR (Differentiatie Tarief Afvalstoffenheffing) ingevoerd. Hierbij stemmen we het tarief voor afvalstoffenheffing af op het daadwerkelijke gebruik. Dit stimuleert afvalscheiding en draagt bij aan duurzaamheid. Na jaren van uitstel en lange voorbereiding werd de nieuwe Omgevingswet ingevoerd. Deze wet bundelt regels over de fysieke leefomgeving om zo de regelgeving overzichtelijker en toegankelijker te maken. Denk aan regels voor wonen, werken, infrastructuur en natuur. Voor bouw- of verbouwplannen moeten inwoners sinds de invoering een omgevingsvergunning aanvragen via het Omgevingsloket online. In mei verhuisde de gemeentelijke organisatie van Hoornaar naar Bleskensgraaf. Op zaterdag 14 september openden burgemeester Segers en wethouder Visser de nieuwe gemeentelijke werklocatie. Op 9 juli besloten de gemeenteraden van Molenlanden en Gorinchem om alleen locatie S (Gorinchem-Noord, deels in Molenlanden) als zoeklocatie voor windenergie in de Alblasserwaard voor te dragen aan de provincie Zuid-Holland. Andere locaties in Molenlanden zijn volgens de raad niet mogelijk.

Daarnaast sprak de raad zich uit over het onderzoeken van andere mogelijkheden voor grote windturbines, met de nadruk op het stimuleren en faciliteren van initiatieven binnen bestaande beleidskaders. In september is de herijkte versie van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld met als doel verouderde en kwalitatief onvoldoende schoolgebouwen te vernieuwen en duurzame, toekomstbestendige schoolgebouwen te realiseren. We stelden de visie Sociaal Domein 2024-2027 Molenlanden vast. In deze visie beschrijven we trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de (soms complexe) vraagstukken in het brede sociale domein. Per trend staan de belangrijkste opgaven waar we de komende vier jaar extra nadruk op willen leggen. Ook stelden we de Toekomstvisie Molenlanden 2050 vast. Met deze toekomstvisie geven we richting aan ons beleid en hoe we omgaan met uitdagingen die op ons afkomen. De visie bevat vijf perspectieven die we baseerden op de karakteristieken van Molenlanden. En ook op kennis van ons verleden, het heden en op trends en ontwikkelingen die wij op ons af zien komen.

Jaarstukken 2024 - pagina 3

2024 stond ook in het teken van de inzet voor de opvang van ontheemde Oekraïners en vluchtelingen en de daarbij horende integratie binnen onze samenleving. We troffen voorzieningen om hen hierbij te ondersteunen. Het versnellen van woningbouw is een speerpunt van ons beleid. In 2024 was het streven de oplevering van 200 woningen. In totaal willen we 800 woningen realiseren tot 2026. Ondanks alle inspanningen zijn slechts 86 woningen toegevoegd aan de woningvoorraad. Redenen hiervoor zijn verschillend en liggen vaak buiten onze invloedsfeer. Desondanks verwachten we nog steeds ons doel tot 2026 te behalen. Het is belangrijk om te blijven inzetten op goede en fatsoenlijke huisvesting voor inwoners. Naast een tekort aan woningen zorgt de aanpak van de verschillende energievraagstukken voor een blijvende uitdaging. Naast financiële ondersteuning voor huishoudens hebben we projecten opgezet gericht op het verbeteren van energie-efficiëntie en het bevorderen van duurzame energiebronnen in de gemeente. Deze initiatieven illustreren de inzet van de gemeente om een duurzame, leefbare en zorgzame gemeenschap te creëren met oog voor zowel de huidige als toekomstige behoeften van inwoners.

Financieel resultaat Financieel hebben we het jaar 2024 voor accountantscontrole afgesloten met een positief resultaat van € 8.103.879. Het voordelige saldo dat is ontstaan is hoger dan de prognose die we deelden in de Najaarsnota 2024. We voorspelden toen een verwacht rekeningresultaat van € - 50.012. Een verschil van € 8.153.891. Het verschil (tussen het saldo van de Najaarsnota 2024 en het vastgestelde saldo) wordt ook dit jaar veroorzaakt door grotendeels incidentele mee- en tegenvallers. Er is een aantal onderdelen dat toch een forse afwijking laat zien. Deze benoemen we in het overzicht op de volgende pagina onder het kopje ‘belangrijkste voor- en nadelen’. Bij de Najaarsnota 2024 is een lijst opgesteld om niet bestede budgetten over te hevelen naar 2024. Deze budgetten zijn niet benut in 2024, maar dit moet nog wel gebeuren om moverende redenen. Voor deze posten stellen we voor om deze over te hevelen naar 2025. In het raadsvoorstel vragen we hier ook apart aandacht voor bij een afzonderlijk beslispunt. Onze incidentele financiële positie blijft solide. De algemene reserve is ruimschoots voldoende om als buffer te dienen voor de geïnventariseerde risico’s. Als we uitgaan van de meest actuele cijfers komt de weerstandsratio uit op 6,5. Hieronder geven we een overzicht van de grootste voor- en nadelen om het saldo te verklaren.

Jaarstukken 2024 - pagina 4

Belangrijkste voor- en nadelen In de Jaarrekening beschrijven we bij de programma’s de afwijkingen. Ook mutaties in reserves lichten we daar toe. Het kan zijn dat een budget een directe relatie heeft met een reserve. Afwijkingen die worden verrekend met een reserve hebben daardoor geen effect op het jaarrekeningresultaat. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de afwijkingen op kapitaallasten. Het resultaat is ook geanalyseerd op eventuele structurele budgettaire effecten. Deze zijn meegenomen bij de opstelling van de Zomernota 2024 en Kadernota 2025. Het jaarrekeningresultaat is ten opzichte van het voorlopige saldo 2024 € 8.153.891 hoger. In de programma’s lichten we de verschillen per taakveld toe. In de onderstaande tabel zijn de belangrijkste verschillen hoger dan € 100k tussen de uitkomst van de jaarrekening en de Najaarsnota 2024 toegelicht (positief = voordeel negatief = nadeel, I = Incidenteel, S = Structureel). Afwijking

Bedrag

I/S

Toelichting

Afrekening GR SOJ

1.295 V

I

Algemene Uitkering

1.275 V

S

Verschil in salarislasten

930 V

I

Boekwinst woningen NLL onder hoogspanningsmasten Afrekening Beschermd Wonen

807 V

I

676 V

I

Voornamelijk veroorzaakt door het toepassen van het woonplaatsbeginsel en lagere uitvoeringskosten door het deels niet kunnen invullen van vacatures en besparingen op ICT, de effecten van het project Onze Kinderen Nabij, lagere rentekosten en de daling van zware zorg onder deze groep jongeren. De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de septembercirculaire. De werkelijke ontvangsten zijn hoger door enkele maatstaven, specifieke uitkeringen en afrekeningen van vorige jaren. Door late invulling van vacatures is er een uiteindelijke onderbesteding. Daarnaast zijn er meer compensatiemiddelen ontvangen en zijn er uren gefactureerd aan derden waar in de personeelsbegroting geen rekening mee was gehouden. Dit wordt veroorzaakt door de verkoop van voormalige woningen onder hoogspanning in Nieuw-Lekkerland aan een bedrijf. Er komen in 2025 overigens nog wel kosten. De definitieve afrekening van 2024 leverde een voordeel op.

BTW terugontvangen op Sport (verrekening 2023)

462 V

I

Achteraf blijkt dat er over 2023 minder is aangevraagd waardoor wij, in tegenstelling tot de eerste vier jaar van deze regeling, onze volledige claim uitbetaald kregen.

Automatisering

450 V

I/S

I: Gepland werk kon niet uitgevoerd worden door late invulling van vacatures en de vertraging van een aanbesteding door VNG leidde tot een onderbesteding. Daarnaast diverse kleinere voordelen. Totaal voor € 420k. S: De inkijkkosten voor het voormalig financieel systeem zijn vervallen, € 30k.

Bedragen x € 1.000

Jaarstukken 2024 - pagina 5

Opvang Oekraïners

480 V

I

Ontvangen rente

407 V

I

Afrekening resultaat Avres 2023

310 V

I

Winstname bedrijventerrein Bleskensgraaf

289 V

I

Toe te rekenen loonkosten voor SiSa projecten Klimaat Mensen met een migratieachtergrond

270 V

I

230 V

I

Kosten Omgevingsplannen vallen lager uit

220 V

I

Vrijval voorziening wachtgeldverplichtingen

202 V

I

Vennootschapsbelasting (VpB)

186 V

I

Lagere inhuurkosten RO Bijdrage aanleg rotonde

186 V 125 V

I I

Niet-bestede middelen Klimaat- en RAS-gelden

123 V

I

Lagere inhuurkosten Leefomgeving en ook lagere leges Projecten en activiteiten Bedrijfsloket (vakteam E&T)

118 V

I

102 V

I/S

Jaarstukken 2024 - pagina 6

Voor de exploitatie krijgen we een hogere vergoeding dan wat het heeft gekost; voordeel € 580k. De ontvangen Rijksvergoeding over 2023 was overigens € 100k lager dan waar rekening mee gehouden was. Er was geen rekening gehouden met de rente van de bij het Ministerie van Financiën gestalde middelen; € 340k (V). De rente voor de nieuw afgesloten langlopende lening was € 36k hoger dan begroot (N). De toe te rekenen rente was € 102k (V) hoger. De bestemming van het resultaat 2023 is na het traject van zienswijze alsnog terug gevloeid naar de deelnemende gemeenten in plaats van een toevoeging aan het eigen vermogen van Avres. De grondexploitatie van de 2e fase van het bedrijventerrein in Bleskensgraaf is afgesloten met een positief resultaat. Volgens de regeling konden wij eigen loonkosten doorbelasten naar de regeling wat ons een voordeel geeft op de personeelsbegroting. In de Najaarsnota was geen rekening gehouden met de ontvangsten van het Rijk ter dekking van de uitvoeringskosten van Avres voor mensen met een migratie achtergrond (Inburgering). Tijdens de controleperiode is gebleken dat, in tegenstelling tot eerdere berichten, dit wel toegestaan is. Hierdoor is een voordeel van € 230k ontstaan. De uitgaven voor advieskosten voor omgevingsplannen waren € 220k lager dan begroot.

Op basis van het actualiseren van de aangegane wachtgeldverplichtingen door ASR is € 201k vrijgevallen. Verschil ten opzichte van de begroting van € 186k dat verband houdt met de winstnemingen bij de grondexploitaties en enkele afrekeningen van VPB over voorgaande jaren. Over deze winst van de grondexploitaties betalen we vennootschapsbelasting. Minder aanvragen waardoor ook minder ingehuurd moest worden, vooral 4e kwartaal. De bijdrage aan de provincie voor de aanleg van een rotonde heeft niet plaatsgevonden en zal pas een jaar later plaatsvinden. Voorgesteld wordt dit bedrag over te hevelen naar 2025. Bij de Najaarsnota 2024 hadden we deze middelen moeten vermelden in het overzicht voor nog over te hevelen middelen. Nu moeten we dit doen via overheveling bij de resultaatbestemming. Minder aanvragen in het kader van de komst van de nieuwe Omgevingswet. Een onderbesteding heeft plaatsgevonden, mede veroorzaakt door de verplaatsing van de prioriteit en aandacht die naar de Regio-deal is gegaan. Structureel 33k en incidenteel € 69k.

Terugvordering subsidie stichting Jeugdteams

101 V

I

Grondexploitaties niet bedrijven / ophogen voorziening

-140 N

I

Extra dotatie voorziening onderhoud gebouwen

-439 N

S

Storting voorziening pensioenen wethouders

-470 N

I

Riolering

-544 N

I

Som van kleinere bedragen Totaal afwijkingen > 100k Som van kleinere afwijkingen < 100k Resultaat t.o.v. verwachting Najaarsnota

113 V 7.764 V 340 V 8.104 V

I

Jaarstukken 2024 - pagina 7

Op basis van de definitieve vaststellingsbeschikking wordt een deel van de betaalde subsidie teruggevorderd. De geraamde kosten voor het plan Schoolstraat in Nieuwpoort zijn fors bijgesteld. Het te verwachten nadeel voor dit plan neemt daardoor toe. Voor dit tekort is een voorziening gevormd. Deze voorziening moet conform de BBV-voorschriften met € 140k worden verhoogd tot € 317k. De doorrekening van het MeerjarenOnderhoudsPlan is gewijzigd van 10 naar 20 jaar, dit heeft als gevolg dat er een extra dotatie nodig is aan de voorziening onderhoud gebouwen. In de Najaarsnota 2024 was de verwachting dat de dotatie, op basis van actuariële berekeningen van dat moment, niet nodig was. Uiteindelijk bleek dat op basis van de actuariële berekeningen per 31-12-2024 toch het geval te zijn. Er zijn meer loonkosten toegerekend aan dit taakveld; € 164k. En er is een bedrag van € 400k aan BTW die we wel hebben gevorderd in het tarief, maar niet hebben uitgegeven.

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De indeling van de jaarstukken is gelijk aan die van de begroting 2024. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de verantwoording van de verplichte paragrafen. In de paragrafen presenteren we dwarsdoorsnedes op een aantal onderwerpen, waaronder de bedrijfsvoering. Via de programmaverantwoording en de paragrafen leggen we verantwoording af over de uitvoering van het voorgenomen beleid uit de begroting 2024. In het jaarverslag rapporteren we over de programma’s zoals die in de begroting van 2024 zijn vastgesteld: 1. Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid 2. Economie, Energie en Buiten 3. Welzijn, Sociaal en Cultuur 4. Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening Vervolgens is de jaarrekening aan de orde. Deze bestaat uit de balans per 31 december 2024, een overzicht van de baten en lasten, de grondslagen en toelichtingen van de jaarrekening en de SISA-verantwoording. Tot slot volgen er vier bijlagen, het overzicht van incidentele baten en lasten, de investeringen, de Rapportage Interbestuurlijk Toezicht en het overzicht van de programma’s met de taakvelden.

Jaarstukken 2024 - pagina 8

Financiële samenvatting Het financieel resultaat Het jaar 2024 sluiten we af met een voordelig resultaat van € 8.103.879. Samengevat ziet het resultaat over 2024 er als volgt uit: Resultaat 2024 (bedragen x €)

Saldo Begroting 2024 (voor besluit Zomernota) Saldo Zomernota 2024 Saldo Najaarsnota 2024 Voorlopig saldo 2024 Saldo mutaties na Najaarsnota 2024 Gerealiseerd resultaat

Saldo 791.000 -2.671.580 1.830.568 -50.012 8.153.891 8.103.879

Voordelig Nadelig Voordelig Nadelig Voordelig Voordelig

Het voorlopige nadelige saldo 2024 na de verwerking van de Najaarsnota 2024 bedroeg € - 50.012. Dit voorlopige saldo is niet tussentijds toegevoegd aan de algemene reserve en valt daardoor in het resultaat van 2024. De financiële mutaties na de Najaarsnota leiden in deze jaarrekening tot een voordeel van € 8.153.891. Uit de hiervoor opgenomen toelichting blijkt dat er zich, na het opstellen van de Najaarsnota 2024, meevallers en tegenvallers hebben voorgedaan.

Jaarstukken 2024 - pagina 9

Jaarverslag

Doel is gerealiseerd

1. Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Wonen

Voorzien in de woonbehoefte, zoals beschreven in de Woonvisie Molenlanden 2020 - 2024. (A.1)

Doel is deels gerealiseerd Doel is niet gerealiseerd

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) Versnellen van de woningbouw (A.1) Een doel van de Regionale Realisatieagenda (RRA) (ook wel bekend onder de Woondeal is het oplossen van kritische succesfactoren om de voortgang/versnelling van de woningbouw te kunnen realiseren. Onderdeel van deze uitwerking is de inrichting van versnellingstafels. Dit versterkt de samenwerking met bouwers, ontwikkelaars en woningcorporaties om sneller woningen te bouwen. Waarna afspraken kunnen worden gemaakt om specifieke woningbouwprojecten te versnellen en thematische knelpunten op te lossen. Via de ‘Helpende Hand’, traject van de provincie ZH is een actieplan opgesteld om de Versnellingstafel Molenlanden op te zetten. Afgelopen jaar hebben de voorbereidingen/acties plaatsgevonden om deze tafel op te zetten. De 1e tafel heeft 13 februari 2025 plaatsgevonden. Het volkshuisvestingsprogramma opstellen dat in plaats komt van de woonvisie (A.1) In voorbereiding op het volkshuisvestingsprogramma voerden we in 2024 het woningbehoefteonderzoek uit. Vanwege de nieuwe wetgeving is een dergelijk onderzoek verplicht als basis voor het volkshuisvestingsprogramma. Daarom kozen we ervoor om dit onderzoek eerst uit te voeren en in 2025 te beginnen met het volkshuisvestingsprogramma.

Huisvestingsverordening opstellen (A.1) Het volkshuisvestingsprogramma vormt de basis voor de in te zetten instrumenten, waaronder de huisvestingsverordening. Daarom beginnen we in 2025 pas met het opstellen van deze verordening. In Q2 van 2025 vindt een (beperkte) wijziging plaats van de huidige urgentieverordening op het onderdeel ‘regionale regeling verlaten instellingen’. Asielzoekers opvangen (A.1) Met de komst van de spreidingswet is onze gemeentelijke opgave voor opvang asiel groter geworden. Het vinden van passende locaties is een complex en tijdrovend vraagstuk. We voldoen op dit moment niet aan de spreidingswetopgave en er zijn geen concrete plannen voor een AZC.

Jaarstukken 2024 - pagina 10

Uitvoeringsprogramma's opstellen in samenwerking met de netwerkpartners ter uitvoering van de Woonzorgvisie (A.1) De uitvoeringsprogramma’s zijn door personeelsgebrek niet opgepakt in 2024. In 2025 staat dit alsnog gepland. Meerjarige afspraken over het woonbeleid maken, uitvoeren en monitoren in samenwerking met woningcorporaties en huurdersorganisaties (A.1) De meerjarige afspraken zijn in december 2024 vastgesteld. We doorlopen in 2024 een pilot voor de opvang en huisvesting in eventuele bijzondere woonvormen voor verschillende kwetsbare doelgroepen (o.a: statushouders, Oekraïners en jongeren met een beperking) (A.1) Deze pilot is vanwege gewijzigde omstandigheden gesplitst in twee verschillende (deel)projecten, namelijk: 1. Flexwonen voor spoedzoekers (zoals statushouders en jongeren met een beperking) en Huisvesting Oekraïners. De deelopdracht Flexwonen is onderzocht, alleen in de vorm van tijdelijke woningen is dit financieel niet haalbaar. We kijken nu naar een andere vorm van Flexwonen met vaste woningen die verhuurd worden via een tijdelijk contract. 2. De huisvesting van Oekraïners is losgekoppeld van Flexwonen en/of het vestigen van een asielopvang. De opvanglocaties voor Oekraïners lopen in Waal en Groot-Ammers naar tevredenheid. De locatie Giessenburg is in 2024 voorbereid en realiseren we naar verwachting in de zomer 2025.

Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid van een kleinschalige opvanglocatie in Nieuwpoort als dependance van de locatie in Groot-Ammers. Zodra de Oekraïners er niet meer wonen gaat de gemeente in overleg met omwonenden van Waal en Giessenburg over een verdere bestemming van het pand of locatie. Uitvoering geven aan de beleidsnotitie Huisvesting tijdelijke werknemers (voorheen: arbeidsmigranten) (A.1) Om initiatieven op bedrijventerreinen milieutechnisch te beoordelen is een beleidskader ontwikkeld. Deze is nog niet definitief vastgesteld. We willen in de vorm van een pilot toetsen of het kader werkbaar is in de praktijk. Dat willen we doen aan de hand van concrete initiatieven. Die liggen er nu, waardoor we hiermee in 2025 kunnen doorgaan. Woonwagenbeleid opstellen (A.1) Het Woonwagen- en standplaatsenbeleid is in september 2024 vastgesteld.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Ruimtelijke ordening

Behouden en door ontwikkelen van vitale kernen en een vitaal buitengebied. (B.1)

Verder uitwerken van processen en het werken met de Omgevingswet optimaliseren (B.4) In 2024 zijn de eerste processen doorlopen in het kader van de Omgevingswet. Processen zijn geoptimaliseerd en nieuwe afspraken (politiek en ambtelijk) zijn gemaakt om processen te versnellen. Voorbeelden hiervan zijn de BOPAprocedure, BOPA-light beleid en de lijst adviesrecht en verplichte participatie.

Het tijdig inspelen op trends, opgaven en ontwikkelingen. (B.2)

De Omgevingsvisie met een vervolgaanpak laten vaststellen (B.2 - B.4) In 2024 is de Omgevingsvisie vastgesteld. Bij de vaststelling informeerden we de raad via een raadsinformatiebrief over de vervolgaanpak.

Jaarstukken 2024 - pagina 11

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Behoud en waar mogelijk verbeteren van het karakteristieke landschap en de kwaliteit van de (lint)bebouwing van onze gemeente, met ruimte voor nieuwe initiatieven die passend zijn in het gebied. (B.3) Integraal, slagvaardig en participatief invulling geven aan de ruimtelijke inrichting van ons gebied. (B.4)

Vervolgstappen nemen naar een gebieddekkend omgevingsplan in 2029 (B.4) De wettelijk termijn voor een gebieddekkend omgevingsplan is 8 jaar na de invoering van de Omgevingswet. De Omgevingswet is per 1 januari 2024 ingevoerd. Hiermee is de doorlooptijd voor het Omgevingsplan doorgeschoven naar 2032. We hebben een transitieplan om in 2032 de uitwerking van het plan af te ronden. Deelnemen aan bovenlokale samenwerkingsverbanden en adviseren waar het gaat om landelijke en regionale opgaven (B.4 - B.5 - B.6) In verschillende samenwerkingsverbanden is een bijdrage geleverd. Denk hierbij aan de opgaven rond de energietransitie. We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden aan initiatieven die hieraan bijdragen. We onderkennen de ruimtelijke dynamiek van de kernen, linten en het buitengebied. Daarbij zijn we kritisch op of het bijdraagt aan het landschap en andere waarden. Instrumenten die we hiervoor inzetten zijn de intake- en omgevingstafel (B.1- B.3). We denken vroeg mee met de initiatiefnemer, in eerste instantie met startgesprekken. De intake- en omgevingstafel gebruiken we om de wenselijkheid en haalbaarheid te toetsen. We zien dat de omgevingstafel nog maar beperkt gebruikt wordt, verwachting is dat het gebruik zal stijgen. We investeren in water als beleidsterrein (B.1) Dit doen we om een bijdrage te leveren aan het onderwerp vitaal buitengebied.

In 2024 is hier een slag in gemaakt en er is nu vaste formatie beschikbaar. Deze vaste formatieruimte is tot nu toe alleen nog niet ingevuld. Met vaste invulling van deze functie is het mogelijk om proactiever actie te ondernemen op de wateropgaven in samenhang met andere opgaven in het fysieke domein. Zicht krijgen op bovenlokale opgaven en ontwikkelingen waarbij wij een vanzelfsprekende (samenwerkings)partner zijn (B.2) In praktijk lukt het om zicht te krijgen op de opgaven. Alleen blijkt het in praktijk een opgave om als een vanzelfsprekende samenwerkingspartner aan te sluiten. Dit vanwege de hoeveelheid aan opgaven, de complexiteit en de samenhang met andere domeinen. We haken aan bij en adviseren over landelijke en regionale opgaven die voortkomen uit de Energietransitie (B.4). We hebben een proactieve houding ingenomen bij deze opgaven. Zowel op strategisch- als op ruimtelijk niveau zijn we direct aangehaakt bij de ontwikkelingen van de energietransitie. Dit gaat over zowel regionale overleggen rond de plaatsing van windmolens als de uitdagingen rond het oplossen van de netcongestie. Daarnaast participeren we actief op zowel strategisch en ruimtelijk niveau bij de voorgenomen aanleg van het nieuwe 380 kW hoogspanningstraject door de gemeente Molenlanden.

Adviseren over en input leveren ten behoeve van de Rijksnota Ruimte, de bijbehorende provinciale ruimtelijke puzzel en de herziening van het provinciale omgevingsbeleid. Input is geleverd op de momenten dat hier ruimte voor was.

Jaarstukken 2024 - pagina 12

Samenwerkingspartner zijn bij en adviseren over landelijke en regionale opgaven die voortkomen uit de Energietransitie zoals de opgave voor een nieuwe 380kV-hoogspanningsverbinding en de opgave voor ruim 200 extra trafohuisjes in de gemeente plaatsen (B.2 – B.4). We namen een constructieve houding in bij deze opgave en gaven aan waar mogelijkheden zitten. We doen een eerste aanzet in de Omgevingsvisie om een Fonds Bovenwijksevoorzieningen af te kunnen wegen en in te kunnen gaan stellen (B.1 – B.3). Dit onderdeel is meegenomen in de vastgestelde Omgevingsvisie.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) bereiken)

Buitenruimte Een buitenruimte waarin onze inwoners en bezoekers zich comfortabel en veilig voelen (C.1).

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Verkeer en vervoer

Een goed bereikbare gemeente met veilige wegen. (D.1) Ketenmobiliteit die zich aanpast aan maatschappelijke ontwikkelingen. (D.2) De bereikbaarheid en mobiliteit versterken, onder meer door een goed systeem van vervoer van personen over water. (D.3)

Jaarstukken 2024 - pagina 13

Beheren en herinrichten van onze buitenruimte op basis van het vastgestelde integraal beheerplan Buitenruimte (C.1). We voerden beheer en onderhoud uit volgens de vastgestelde kwaliteitsniveaus in het integraal beheerplan. De beeldkwaliteit is het hele jaar gemonitord en is slechts incidenteel (als gevolg van weersomstandigheden) onder niveau geweest. Dit blijkt ook uit een minimaal aantal meldingen hierover vanuit inwoners. Het ging namelijk slechts over 18 meldingen over de beeldkwaliteit.

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) De Mobiliteitsvisie afronden (D.1) De mobiliteitsvisie is in oktober 2024 vastgesteld door de raad. Bij geplande grootschalige werkzaamheden actief sturen op het beperken van de overlast bij weggebruikers. En we voorkomen zoveel mogelijk sluipverkeer. Hiervoor sluiten wij aan bij de Bereikbaarheidsaanpak Drechtsteden en Alblasserwaard (D.1) Om overlast en sluipverkeer bij grootschalige werkzaamheden te beperken was en is goede afstemming nodig. Daarom werkten we gedurende het jaar intensief samen met RWS, provincie, waterschap en buurgemeenten. Door overlegverbanden voor onder andere de A27 en RWS-projecten Drechtsteden. Voor de Voorstraat/Sluis in Groot-Ammers onderzoeken we de mogelijkheden om de leefbaarheid te verbeteren en de verkeersveiligheid te bevorderen (D.1) Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid is een reconstructie/ herinrichting gepland in 2026. Het afgelopen jaar is hiervoor een projectleider ingehuurd. Die stelde in overleg met de omgeving een extra maatregelenpakket samen om de verkeersoverlast aan de Voorstraat-Sluis te verminderen. Het maatregelenpakket bestaat voor de korte termijn uit gedragsbeïnvloedingscampagnes en het plaatsen van snelheidsdisplays. Voor de lange termijn moet men denken

aan het ondergronds verbeteren van de wegfundering, het verleggen van kolken en het toepassen van andere rioolputten. E het realiseren van een wegprofiel passend bij een erftoegangsweg waar 30 km/h de standaard is. Werken aan de herinrichting van de Molenstraat in Kinderdijk (D.1) De herinrichting van de Molenstraat zit nog in de VO-fase (voorontwerp). Door de complexiteit van het deel bij het entreegebied is het losgeknipt van de herinrichtingsplannen. Voor het verdere project lijkt er nu overeenstemming met belangrijke stakeholders zoals Rijkswaterstaat, Waterschap en IHC. Dan kunnen we het plan weer voorleggen aan de bewoners. We verwachten dat heel 2025 nodig is voor de verdere voorbereiding van het project en dat we met de daadwerkelijke uitvoering in 2026 kunnen starten. Verbeteren van de bereikbaarheid van het openbaar vervoernetwerk met bijvoorbeeld de inzet van deelfietsen bij OV-haltes op knooppunten (D.2) Er zijn in 2024 geen afspraken gemaakt voor het plaatsen van deelfietsen. Dit vindt iets later plaats dan de gepland; in maart 2025.

Effect/resultaatindicatoren Indicator Aantal nieuwe woningen Tevredenheid inwoners over de openbare ruimte

Indicator Nieuwe woningen Demografische druk Gemiddelde WOZ-waarde Gemeentel. woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentel. woonlasten meerpersoonshuishouden Indicator Verkeersongevallen Ongevallen Gewonden Doden

Jaarstukken 2024 - pagina 14

Realisatie 2024 86 Gemiddeld (2022)

Streefwaarde 2024 200/pj Goed

Bron CBS (streefwaarde formeel niet vastgesteld) ‘Leefbaarometer’ van het ministerie van BZK 2022 (laatst bekende cijfer)

Berekend per 1000 woningen 2023 Perc. 0-20 jr en 65+ tov 20-65 jr 2024 Woningen 2024 Euro 2024 (Coelo) Euro 2024 (Coelo) Uitkomst 2023 Alle wegen Gemeentelijke wegen 176 51 50 17 1 0

MLL 10,5 80,3 419.000 901 1.078

NL 9,3 70,4 379.000 911 994

Uitkomst 2024 Alle wegen Gemeentelijke wegen 238 47 70 13 3 0

Bron CBS CBS CBS

Indicator Tevredenheid over woningaanbod (woningzoekers) Tevredenheid over woningaanbod (algemeen) Tevredenheid over bereikbaarheid Tevredenheid over kwaliteit netwerk Tevredenheid over verkeersveiligheid Tevredenheid over het openbaar vervoer

2024 (gem. rapportcijfer) 4,1 4,7 6,2 6,4 6,0 4,2

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000

A. Lasten

Begroting voor wijziging 23.302

B. Baten

6.776

6.386

4.057

C. Mutaties reserves

-366

247

-127

Totaal Programma 1

16.892

18.422

16.927

Jaarstukken 2024 - pagina 15

Begroting na wijziging

Realisatie

25.055

20.857

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2024 na wijziging en de realisatie Het voordelig saldo op dit programma bedraagt € 1.495.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo T03 Beheer overige gebouwen en gronden € 155.000 N

Incidenteel of structureel Structureel

Toelichting

Incidenteel

Op salariskosten is een voordeel van € 287k ontstaan. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten. Een hogere verkoopopbrengst van het voormalig servicepunt Bleskensgraaf levert een voordeel van € 31k.

De doorrekening van het MeerjarenOnderhoudsPlan is gewijzigd van 10 naar 20 jaar, dit heeft als gevolg dat er structureel een extra dotatie nodig is aan de voorziening onderhoud gebouwen, € 439k nadeel.

Het restant nadeel wordt door meerdere kleine voor- en nadelen veroorzaakt. Incidenteel T21 Verkeer en vervoer € 618.000 V

Jaarstukken 2024 - pagina 16

Incidenteel

Op dit taakveld werden diverse meevallers gerealiseerd. Hieronder een opsomming van de belangrijkste afwijkingen en de achterliggende redenen:

Incidenteel

Op de reguliere onderhoudskosten voor wegen werd € 60k minder uitgegeven dan geraamd.

Incidenteel

De kosten voor onderhoud asfalt vielen € 87k lager uit dan begroot. Dit kwam doordat reparaties van diverse schades en sleuven van glasvezel zijn verplaatst naar 2025. De werkzaamheden zijn bij bepaalde wegen op minimaal niveau uitgevoerd omdat de weg binnenkort gereconstrueerd wordt. Daarnaast speelt onderbezetting hier eveneens een rol.

Incidenteel

Bij de inspectie en onderhoud van civiele kunstwerken zorgde onderbezetting voor een onderbesteding van € 43k. De bovenste drie punten zijn met name ontstaan na de zomervakantie van 2024.

Incidenteel

Als gevolg van onderbezetting konden minder salariskosten worden toegerekend aan dit taakveld voor per saldo € 299k. Op concernniveau heeft dit overigens geen effect.

Incidenteel

De toegerekende kapitaallasten voor wegen vielen in 2024 met € 104k lager uit, voornamelijk als gevolg van vertraging in de uitvoering.

Incidenteel

Door grote opgravingen in 2024 van grotere projecten zijn er hier meer inkomsten ontvangen van derden als vergoeding dan gebruikelijk. Dit heeft ons een financieel voordeel / compensatie opgeleverd van € 68k meer dan begroot.

Incidenteel

Voor belastingen is een positief verschil van € 60K ontstaan. Dit heeft te maken met de doorbelasting van de totale kosten en splitsing daarvan naar de specifieke taakvelden. Op concernniveau zorgt dit niet voor een afwijking want het voordele op dit taakveld zorgt voor een nadeel op taakveld 57 (openbaar groen).

Incidenteel

Toegezegd is een gemeentelijke bijdrage voor de aanleg van een rotonde in de N216 bij Goudriaan. Het lukte de provincie niet om deze op basis van eerdere planning te realiseren. Er resteert nu nog wel een bijdrage van Molenlanden aan de Provincie die voorzien was eind 2024 maar de verantwoording hierover heeft nog niet plaatsgevonden. De bijdrage van € 125k willen we daarom beschikbaar houden om in 2025 te kunnen uitbetalen. We hebben dit ook meegenomen in het overzicht van nog over te hevelen middelen.

T22 Parkeren € 2.000 V T25 Openbaar vervoer € 18.000 V T42 Onderwijshuisvesting € 145.000 V

Incidenteel

Op dit taakveld hebben zich geen grote afwijkingen voorgedaan.

Incidenteel

Op dit taakveld hebben zich geen grote afwijkingen voorgedaan.

Incidenteel

Er is een voordeel van € 34k op de bijdrage aan een VvE, er wordt gekeken in hoeverre dit voordeel een structureel karakter heeft. Door een eindafrekening van de specifieke uitkering ventilatie in scholen is er een eenmalig voordeel van € 30k. Aan onderhoudskosten is minder uitgegeven dan vooraf gedacht en dit levert een voordeel van € 31k. De ingehuurde adviseur voor onderwijshuisvesting is eerder gestopt dan gedacht en daarom is er een onderbesteding van € 16k op ingeleend personeel. Het restant voordeel wordt door meerdere kleine voor- en nadelen veroorzaakt.

T52 Sportaccommodaties € 44.000 N

Structureel

De contracten van de sportvelden zijn opnieuw tegen het licht gehouden en hieruit bleek dat er op één onderdeel een te hoge raming stond als jaarlijkse huuropbrengst.

Jaarstukken 2024 - pagina 17

Er was geen rekening gehouden met een afbouw. Dit zorgt voor een lagere opbrengst in de jaarrekening en een structureel nadeel voor de begroting van € 42k. T81 Ruimtelijke Ordening € 391.000 V

Incidenteel

Binnen dit taakveld wordt veel gewerkt in het kader van de nieuwe Omgevingswet en zitten veel RO-deskundigen. Een groot deel van de teamsamenstelling kwam het afgelopen jaar uit externe inhuur. In de Zomernota hebben wij daarom € 1,1 mio. moeten vragen aan de gemeenteraad om hier op te kunnen doorpakken. Aan het einde van het jaar houden we op dit bedrag € 186k over. De reden dat dit lager uitpakt hangt vooral samen met minder aanvragen. De invoering van de Omgevingswet is daarvan juist de reden denken we. Op de leges haalden we in 2024 dan ook per saldo € 66k minder binnen. Voor 2025 zien we inmiddels het aantal aanvragen juist weer sterk stijgen in het eerste kwartaal.

Incidenteel

Doordat we meer inhuur hebben gehad was de doorbelasting van de personeelsbegroting lager, dit verschil geeft een voordelig cijfer van € 55k. Voor de ICT-kosten die we hadden begroot rondom de Omgevingswet zijn in 2024 minder kosten gemaakt. Het gaat om € 35k. Er moet nog onderzocht worden waar de oorzaak precies zit en ook of dit deels structureel is.

Incidenteel

T82 Grondexploitatie (niet bedrijventerrein) € 338.000 N

Jaarstukken 2024 - pagina 18

Voor de verdere doorontwikkeling na de invoering van de Omgevingswet zijn kosten begroot. We hebben hiervoor deels de dekking van de reserve Omgevingswet ingezet die nu per 31-12-2024 is vrijgevallen. Bij de Najaarsnota zijn we er ten onrechte uitgegaan dat de kosten voor Omgevingsplannen ook via de reserve verrekend zouden worden en daarom saldoneutraal zou uitpakken voor de jaarrekening. Dit is echter niet zo. In de begroting hadden we deze kosten niet toegerekend om uit de reserve te halen. De uitgaven vielen uiteindelijk € 220k lager uit (begroot € 300k, uitgaven € 80k). Hierdoor is een voordeel voor de exploitatie ontstaan en telt mee in de uitkomst van deze jaarrekening.

Incidenteel

De geraamde kosten voor het plan Schoolstraat in Nieuwpoort zijn fors bijgesteld. Het te verwachten nadeel voor dit plan neemt daardoor toe. Voor dit tekort is een verliesvoorziening gevormd. Deze voorziening moet conform de BBV-voorschriften met € 140k worden verhoogd tot € 317k.

Incidenteel

BBV schrijft ook voor dat er tussentijds winst genomen moet worden op lopende grondexploitaties. Het resultaat van Langerak-Zuid is nadeliger dan bij de inschatting van vorig jaar. Er wordt daarom in deze jaarrekening een deel van de eerder genomen winst ad € 96k teruggedraaid.

T83 Wonen en Bouwen € 858.000 V

Jaarstukken 2024 - pagina 19

Incidenteel

De weg van het plangebied van het woningbouwplan Groot-Ammers Zuid-Oost is in 2024 gerealiseerd. De omvang van de kosten bedraagt € 86k. Het project was al afgesloten omdat conform de voorschriften grondexploitaties (financieel) afgesloten worden wanneer alle opbrengsten zijn behaald en er alleen nog kosten zijn ter afwerking van de infra. Dat was hier het geval. Bij de afsluiting was er een winstname en nog te gebruiken ramingen voor bouw- en woonrijp maken en plankosten. Bij dit project was dat in totaal € 232k. Dit bedrag is toegevoegd aan de Algemene reserve. Via het rekeningresultaat wordt dit weer met de AR verrekend.

Incidenteel

In 2024 moest op dit taakveld veel werk verzet worden om de extra aanvragen uit 2023 te kunnen verwerken. Door o.a. de teruggang in aanvragen gedurende het jaar, bleek dat we minder inhuur van personeel nodig hadden wat een begrotingsvoordeel van € 118k gaf. In het verlengde daarvan bleef op de bestaande formatie door openstaande vacatures en doorbelasting, per saldo een bedrag over van € 661k. Dit valt als geheel binnen de analyse van de totale personeelsbegroting op concernniveau, maar zorgt op dit taakveld voor een positieve afwijking. Gezegd kan worden dat we minder vaste mensen in dienst hadden, daarvoor hebben ingehuurd en de inhuur is uiteindelijk lager uitgevallen.

Doel is gerealiseerd Doel is deels gerealiseerd

2. Economie, Energie en Buiten Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Economie

Ruimte voor innovatie en ondernemen, zowel in onze dienstverlening als in het aanbod van bedrijventerreinen, waarbij ondernemers elkaar weten te vinden (A.1). Goede aansluiting van onderwijs op behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten (A.2).

Doel is niet gerealiseerd

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) Een uitvoeringsagenda opstellen om de doelen uit het Beleid Bedrijvigheid te bereiken. Wordt een toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen, voldoende uitbreiding en eventueel nieuwe bedrijventerreinen en passende bedrijfslocaties in de linten (A.1.) Concept uitvoeringsprogramma is opgesteld. We voerden verschillende onderzoeken uit zoals knel- en verbeterpunten bedrijvigheid, waarde op/van en indirect van bedrijventerrein Gelkenes, terreinlabelonderzoek Gelkenes. Ook is gemeentebreed begonnen met het onderzoek Ondernemersfonds . Kansen voor ondernemers om te groeien staan onder druk door het provinciale beleid (ruimtelijke economische visie REV). Naast de ondernemersbehoefte om te kunnen groeien speelt uitbreiding die noodzakelijk is voor circulaire economie. Basis is gelegd voor de bedrijvigheidsstrategie om toekomstbestendig en georganiseerd ondernemen verder vorm te geven. Meerdere planvormingssubsidies zijn aangevraagd om de samenwerking tussen ondernemers en gemeente te versterken. Eerste stappen zijn daarmee gezet van inzicht naar realisatie zoals klimaatadaptieve maatregelen, groen parkeren. Maar ook t.b.v. onderzoek oprichting energiecoöperatie kansen op Schelluinen-West en Gelkenes.

De ruimtelijke procedure van de bedrijfsontwikkeling Parallelweg te Schelluinen begin 2024 afronden en daarna het vergunningsverleningstraject verder te doorlopen (A.1.) De ruimtelijke procedure van de bedrijfsontwikkeling Parallelweg in Schelluinen (Fase1) is in het eerste kwartaal van 2024 afgerond. In het bestemmingsplan zijn de eisen voor de watercompensatie opgenomen. In het kader van het vergunningentraject zijn de individuele bedrijven zelf verantwoordelijk voor het aanvragen van de benodigde vergunningen. Een aantal bedrijven heeft deze aangevraagd en afgehandeld. Voor een aantal andere zijn deze in behandeling. Schelluinen-West heeft sinds oktober 2023 te maken met netcongestie. Voor nieuw te ontwikkelen bedrijfskavels kan, nadat netcongestie is afgekondigd, de netbeheerder alleen een kleinverbruikersaansluiting aanbieden. Dit betekent dat bedrijven en instellingen met een grootverbruikersaansluiting (groter dan 3x 80 Ampère) in dit gebied geen nieuw of extra transportvermogen krijgen. Dit heeft invloed op de ontwikkelmogelijkheden voor die kavels. Bijdragen aan de uitvoering van de regionale bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland-Zuid (A.1) Molenlanden leverde input voor de bedrijventerreinvisie ZHZ en het updaten van het IBIS. We werkten o.a. gezamenlijk aan lobby richting provincie (ruimtelijke economische visie REV).

De REV geeft aan geen m2 erbij, efficiënter en beter benutten & herstructureren. De basis voor de REV was vooral een stedelijk onderzoek naar ruimte. Er is voorbij gegaan

Jaarstukken 2024 - pagina 20

aan de behoeften van plattelandsgemeenten. Wethouder Visser heeft namens elf gemeentes bij Gedeputeerde Staten ingesproken. Plattelandsgemeenten vragen om een andere aanpak dan stedelijke gemeentes. Inzetten op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en ondersteunen initiatieven daartoe (A.2.) We hadden een continue verbindende rol tussen onderwijs en arbeidsmarkt door bijvoorbeeld de techniekroutes, netwerkbijeenkomsten, het vergroten van de bekendheid met en van lokale bedrijven en de stagezoekers. En door werkzoekenden zoals nieuwkomers op weg te helpen en bijgedragen aan de (zichtbaarheid van) activiteiten van i-lab. Uitvoering geven aan de campagne Koop Lokaal (A.1.) In 2024 zijn twee artikelen verschenen in de Koop Lokaal campagne.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Agrarische economie

Een toekomstbestendige, duurzame, agrarische sector die zich verder kan ontwikkelen naar een duurzamere landbouw. Met daarbij nieuwe verdienmodellen waarbij verbreding en diversifiëring van de bedrijfsvoering mogelijk is. (B.1)

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) Uitvoering geven aan het vergunningenloket en stikstofbank. In 2024 gaven we uitvoering aan het vergunningenloket. Voor de boeren die zich in 2024 meldden brachten we hun situatie in beeld. Een coöperatieve grondbank vormgeven. Het betreft een initiatief van boeren uit de Alblasserwaard- Vijfheerenlanden. De boerengrondbank stelt boeren in staat bij te dragen aan maatschappelijke doelen. En biedt agrarische familiebedrijven perspectief door toegang te bieden tot betaalbare landbouwgrond. Hierdoor kunnen boeren uit vakmanschap en ondernemerschap bijdragen aan de doelen op gebied van klimaat, biodiversiteit, water en duurzame voedselproductie. De provincies Zuid-Holland en Utrecht maken onderdeel uit van de werkgroep. We denken nog na over de organisatiestructuur en hoe we maatschappelijke opgaven kunnen borgen. Samen met OZHZ/NVWA brengen we de regels rond voedselveiligheid in beeld voor de verkoop van boerderijproducten ( B.1). Op 31 oktober 2024 dienden we een aanvraag Regiodeal in bij het Rijk. Deze activiteit was niet voorzien voor 2024. Als gevolg van dit proces gaven we geen uitvoering aan bovengenoemde activiteit. Op 3 februari 2025 werd bekend dat de ingediende Regiodeal aanvraag wordt toegekend.

In samenwerking met agrarische ondernemers, boerenorganisaties en gebiedsplatform werken we, als daar draagvlak voor is, aan een deelgebiedsplan Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) (B.1) Door het nieuwe kabinet is het overkoepelende Nationaal Programma Landelijk Gebied geschrapt. Het NPLG zorgde er met een gebiedsgerichte aanpak voor dat we de opgaven en maatregelen voor natuur, stikstof, landbouw, water, bodem en klimaat halen. Op 9 december was er een grote boerenbijeenkomst in De Til in Giessenburg. Daar bleek dat er draagvlak is om aan de slag te gaan met het maken van een gebiedsagenda. Waarin boeren, overheden, natuur en

Jaarstukken 2024 - pagina 21

landschapsbeheerders en andere partijen afspraken maken over de ontwikkeling van landbouw, natuur en landschap. Hoewel het NPLG geschrapt is zijn we het hele jaar wel verder gegaan met de gebiedsgerichte aanpak. We participeren ambtelijk en bestuurlijk in het traject van het Zuid–Hollands Programma Landelijk Gebied ). We zetten het voorzitterschap van de Regiegroep NPLG Alblasserwaard voort (B.1) In september 2024 werd het Nationaal Programma Landelijk Gebied als overkoepelend programma stopgezet, waarvan het ZH-PLG een provinciale uitwerking is. Desondanks gaf de provincie Zuid-Holland aan door te willen gaan met de uitvoering van haar plannen voor het landelijk gebied. Het afgelopen jaar voerden we het voorzitterschap uit van de Regiegroep. Uitvoeren van het visiedocument Landbouw in samenwerking met de stakeholders. (B.1) Hier gaven we uitvoering aan. Samen met de sector werken we steeds meer toe naar een toekomstbestendige landbouwsector. Dat doen we onder andere samen met de boerenwerkgroep waarin de verschillende typen boeren in vertegenwoordigd zijn. Ook is het afgelopen jaar de visie landbouw verankerd in de Omgevingsvisie. We ondersteunen de ontwikkeling van een agri- en foodcam-pus onder de voorwaarde dat dit een innovatiehub wordt waarin overheid, onderwijs, ondernemers samenwerken aan toekomstbestendige veenweiden).

De ontwikkeling van de Agrifoodcampus brachten we in bij de Regiodeal. Ook ontwikkelden we voor het gebied een gebiedsvisie die we in juni 2024 vaststelden. De gemeenteraad informeerden we hierover in september 2024 . Voortzetten pilots drukdrainage en onderwaterdrainage. (B.1) Het afgelopen jaar gaven we uitvoering aan de pilot drukdrainage van Blauwzaam. Er vond een slotsymposium plaats waar de resultaten van de afgelopen drie jaar zijn gepresenteerd. We zetten in op continuering van de pilot en hebben hiervoor een subsidieaanvraag ingediend bij de provincie Utrecht en Zuid– Holland. In 2024 geven we uitwerking aan het geactualiseerde beleid vrijkomende agrarische bebouwing. We gaven uitvoering aan het VAB-beleid door initiatieven op een vroeg moment te koppelen aan het beleid. Er zijn meerdere informatieverzoeken geweest op dit thema. De uitvoering in de vorm van een sloopbank gaf aanleiding om het beleid aan te passen. Het aangepaste beleid leggen we de raad begin 2025 voor ter besluitvorming.

Jaarstukken 2024 - pagina 22

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Vrijetijdseconomie

Verhogen van bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector (C.1) Toerisme is in balans: Toerisme & Recreatie zorgen niet voor overlast (bij inwoners of het landschap), maar dragen bij aan maatschappelijke doelen, zoals duurzaamheid, leefbaarheid, mobiliteit, bewegen & gezondheid, educatie en opleidingen (C.2); Toeristen komen specifiek voor het ‘verhaal van Molenlanden’. Dit doen we door de beleving van landschap, kernen en iconen te vergroten (C.3); Door gebiedsmarketing en promotie staat Molenlanden ‘op de kaart’. Hiervoor werken we samen met onder meer de provincie en marketingpartners (C.4).

Jaarstukken 2024 - pagina 23

Status

Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) Beter benutten van de fiets-, wandel- en vaarroutenetwerken om inwoners en bezoekers te stimuleren de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken. We zorgen ervoor dat de basis (beheer en onderhoud) van het fiets- en wandelroutenetwerk op orde is en dat het wandelroutenetwerk fijnmaziger wordt (C.5) In 2024 maakten we een inventarisatie van ‘themarondjes’ om in het wandelroutenetwerk in te passen zodat het wandelroutenetwerk fijnmaziger wordt. De routenetwerken zijn bekeken en aanpassingen zijn doorgevoerd om het netwerk duidelijk te houden. We maakten een analyse hoe we de bestaande websites beterkunnen inzetten om inwoners en bezoekers te stimuleren meer gebruik te maken van de routenetwerken. En hoe we de vindbaarheid van onze websites kunnen vergroten. Samen met stakeholders opzetten van Destinatie Marketing Organisatie (DMO) voortbordurend op het platform ‘Ontdek de Alblasserwaard’. (C.4) Het overleg met Den Hâneker en andere stakeholders over toekomstige gebiedspromotie liep vertraging op. Den Hâneker is eigenaar van platform Ontdek de Alblasserwaard (ODA). In december 2024 rondden zij de LEADERsubsidie voor het platform af. Door het afronden van de subsidie en meer bestuurlijke capaciteit komt nu ruimte om samen te kijken naar de toekomst.

Ondertussen fungeerde in 2024 ODA goed als toeristisch, recreatieve gebiedspromotie voor Molenlanden en de gehele Alblasserwaard. Ontwikkelen 'recreatie- en çultuur-kaart’ voor inwoners en toeristische bezoekers (C.3, C.4) Voorjaar 2024 ontvingen alle huishoudens in Molenlanden de Cultuur- en Recreatiekaart. De kaart inspireerde om te recreëren in eigen omgeving. Ook toeristische bezoekers vonden deze kaart bij de verschillende toeristische, recreatieve ondernemingen en informatiepunten. Verzamelen cijfers om kennisfundament recreatie en toerisme op orde te krijgen en te kunnen sturen in het kader van ‘toerisme is in balans’ (C.2) Door het data-project van het Groene Hart (werkgroep Recreatie & Toerisme) namen wij kennis van de mogelijkheden wat betreft visitor data. De vertaling naar de Molenlandse praktijk moeten we nog maken. In 2023 is er een analyse gemaakt van de toeristische bebording binnen gemeente Molenlanden. We gaan in 2024 waar nodig de bebording vervangen, verwijderen of bijplaatsen (C.2, C.5) De analyse en gesprekken met ondernemers die een toeristisch verwijsbord aanvroegen zijn afgerond. De nieuwe borden plaatsen we in Q1 van 2025 .

Organiseren van toeristische, recreatieve ondernemersavonden, bedrijfsbezoeken en aanbieden “Ken uw gast traject” om toeristisch, recreatief aanbod kwalitatief te verbeteren (C.1, C.2, C.3) In 2024 organiseerden we drie ondernemersavonden . Samen met Den Hâneker organiseerden we de opening en sluiting van het toeristisch, recreatief seizoen . Daarnaast was er een terugkom-avond van het Ken uw Gast-traject 2023. Aan het Ken uw Gast traject 2024 namen twee ondernemers deel. Door de bijeenkomsten en het Ken uw

Gast traject deelden we kennis om het toeristisch, recreatief aanbod kwalitatief te verbeteren en samenwerking aan te jagen. Uitvoeren verkenning Agrotoerisme Molenlanden (C.1, C.3) Als gemeente Molenlanden namen we samen met de gemeenten Krimpenerwaard en Vijfheerenlanden deel aan het Groene Hart project Duurzame verdienmodellen in het buitengebied. Een belangrijk onderdeel was een Molenlandse innovatiesessie met studenten en ondernemers. Deze heeft nog niet plaatsgevonden omdat er geen geschikte datum was. Vraag staat open bij Stichting Groene Hart Verbinders om deze innovatiesessie alsnog te organiseren in het voorjaar van 2025. Aanleg van het Struinpad. We gaan door met de aanleg van het pad waar we in 2023 mee gestart zijn en streven ernaar om het Struinpad eind 2024 op te leveren (C.1, C.2, C.3) In 2023 bleek dat in het beoogde ontwikkelgebied veel beschermde diersoorten aanwezig zijn. Ondanks het enthousiasme van alle betrokken partijen zijn de kosten, vanwege de beschermde diersoorten, voor de aanleg van het wandelpad hoger dan berekend. In het originele plan van aanpak stond een kostenraming van € 120.000 voor de aanleg van het wandelpad, inclusief alle belevingselementen. De eerste schattingen voor het wandelpad in afgeslankte vorm maar met aanpassingen voor de beschermde diersoorten gaan al uit van ca. € 100.000.

Hierin is nog geen rekening gehouden met sommige belevingselementen en de te realiseren opgang bij de pont naar Schoonhoven. Uiteindelijk concludeerden we dat de kosten voor de aanleg van het wandelpad niet in verhouding staan tot de meerwaarde van het wandelpad.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Vrijetijdseconomie Kinderdijk

Het icoon Kinderdijk vertelt een authentiek en aansprekend verhaal. (D.1) De dorpen Kinderdijk en Alblasserdam ontwikkelen zich in de luwte van de toeristenstroom. (D.2) De verkeersveiligheid en leefbaarheid worden vergroot door een optimale grip op alle

Jaarstukken 2024 - pagina 24

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) Het uitvoeringsprogramma Kinderdijk verder verfijnen, invullen en uitvoeren (D1 t/m D5). Het Uitvoeringsprogramma is een lopend programma dat we regelmatig bijwerken. Momenteel werken we met het Uitvoeringsprogramma 2024-2028. Kinderdijk vertelt een consistent en aansprekend verhaal over het watermanagementsysteem in dit gebied. Een groeiend aantal toeristen (+11%) weet Kinderdijk te vinden en neemt kennis van dit verhaal. Het verhaal van Kinderdijk is echter nooit af. Veel hangt af van de uitwerking van het bezoekersmanagement. Het transferium in Alblasserdam en het last-mile vervoer zijn hierin een bepalende factor. In 2024 leek het transferium bij Poort aan de Noord onzeker maar dit wordt in 2026 gerealiseerd. Voor het last-mile vervoer van het transferium naar het Werelderfgoed zoeken we nog naar verbeteringen in het vervoer over water en alternatieven in optimalisatie van het bestaande openbaar(bus) vervoer. Door een aanpassing in het ontwerpbestemmingsplan van het entreegebied waarborgen we de leefbaarheid van Kinderdijk beter (bufferzone). Door de geplande aanpassingen in de verkeersafwikkeling in het entreegebied en de

bezoekersstromen naar het Werelderfgoed over weg en water. (D.3)

reconstructie van de Molenstraat verbeteren we de veiligheid. Het onderzoek naar de grip op de bezoekersstromen is een lang proces met veel onzekerheden (transferium, waterbus, ov). We kregen hiervoor ter ondersteuning subsidie van de Provincie.

De bestuursstructuur is slagvaardig en flexibel, op alle niveaus weten belanghebbenden (dus ook bewoners) zich vertegenwoordigd bij de ontwikkeling van Kinderdijk. (D.4)

Het Bestuurlijk Platform Kinderdijk en het Kernteam functioneren goed. Er wordt constructief samengewerkt. De afstemming en samenwerking met inwoners en molenaars vroeg om verbetering en heeft nu onze aandacht en die van het BPK zoals ook vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst Kinderdijk. De exploitatie van Kinderdijk is weer op het niveau van voor Corona. De bezoekersaantallen groeien door (2024 + 11%) terwijl de overlast door toeristen daalt.

De gezonde exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de coronacrisis. (D.5)

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Arbeidsmarkt

Verbetering aansluiting van vraag en aanbod van arbeidskrachten in de regio, waarbij we optimaal gebruik maken van ieders mogelijkheden (E.1)

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) Deelnemen aan het RMT (Regionaal MobiliteitsTeam) AV werkt door (E.1) In 2024 is werkte de arbeidsmarktregio aan de doorontwikkeling van het RMT naar een Regionaal Werkcentrum. Deze hervorming is gestart vanuit de landelijke overheid. In het Regionaal Werkcentrum zijn de diensten van het Leerwerkloket, het Werkgeversservicepunt en het Regionaal Mobiliteitsteam “AV werkt door” gebundeld. Doel is een optimale samenwerking creëren tussen publieke en private partners om mensen te begeleiden naar passend werk of scholing. 2025 is daarbij een transitiejaar. Financieel en inhoudelijk bijdragen aan het i_lab in Gorinchem (E.1) Zowel financieel als inhoudelijk is via de Arbeidsmarktregio bijgedragen aan het i-lab. Door medewerking aan bedrijfsbezoeken van middelbare scholieren aan de gemeentelijke organisatie, het verder bekendmaken van het i-lab en haar activiteiten bij Molenlandse bedrijven en het bijwonen van overleggen en bijeenkomsten. Zo deed bijvoorbeeld een aantal bedrijven mee aan een pilot over lasrobotisering: hoe kun je een lasrobot inzetten bij een beperkte productie? Continueren en herijken van de activiteiten op het gebied van Onderwijs (E.1) In 2024 vonden weer vier techniekroutes plaats en organiseerden we mede de netwerkbijeenkomst voor middelbare scholieren van de Lage Waard en Willem de Zwijger college.

Afstemming met andere initiatieven zoals game-on en iopen (door i-lab) is daarbij noodzakelijk om overlap te voorkomen.

Jaarstukken 2024 - pagina 25

Deelnemen aan de arbeidsmarktregio en de activiteiten die daaronder vallen (E.1). In 2024 werkten we aan de doorontwikkeling van het RMT naar het Regionaal Werkcentrum. De toegenomen gelden, belangen en landelijke ontwikkelingen vergroten de druk en urgentie om de arbeidsmarktregio beter te gaan organiseren en in te bedden. We werken aan een team met een ondersteuner, verbinder en communicatiemedewerker. Naast de huidige programmamanager, Ook werkten we aan de juridische en financiële inbedding en borging. Dit gebeurt in 2025. 2025 is een transitiejaar voor het Regionaal Werkcentrum waarin zij dit verder uitwerken. Versterken van bestaande initiatieven en structuren zoals de Sity academy en bijdragen aan nieuwe activiteiten zoals het begeleiden van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen naar werk (E.1) De Sity academy heeft, mede dankzij een financiële bijdrage vanuit de arbeidsmarktregio, haar positie en werkzaamheden verder versterkt in 2024. Sity academy organiseert kortdurende praktijkopleidingen in nauwe samenwerking met bedrijven uit de regio. En in combinatie met taallessen en aandacht voor bijvoorbeeld veiligheid. De bijdrage is in 2024 afgebouwd en afgerond.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Energietransitie

Een versnelling in de afname van energiegebruik. En een betaalbare en betrouwbare duurzame energievoorziening voor onze inwoners, gelieerd aan de klimaatdoelstellingen. (F.1) De gemeente Molenlanden geeft het goede voorbeeld: het vastgoed van de gemeente is in 2030 (nagenoeg) energieneutraal (F.2)

Jaarstukken 2024 - pagina 26

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan) Met Stedin en ondernemers werken aan het verminderen van en op langere termijn oplossen van de ontstane netcongestie en aansluitingsproblemen in het oostelijk deel van onze gemeente en aan het voorkomen hiervan in het deel van onze gemeente dat hier nog niet mee te maken heeft. We doen dit door te zoeken naar innovatieve oplossingen om het opwekken en gebruik van energie, de opslag en warmtetransitie in onze kernen en op bedrijventerreinen aan elkaar te verbinden (‘energiehubs’) (F.1) Met Stedin werkten we aan een (tussen)oplossing voor het capaciteitsprobleem van middenstation Arkel. Vooruitlopend op de definitieve oplossing wil Stedin in de vorm van een pilot werken met een mobiele tijdelijke verzwaring van station Arkel. Tot de definitieve uitbreiding klaar is. Door het net eerder te verzwaren kunnen we de netcongestie eerder verhelpen. Daarnaast doen we op een aantal bedrijventerreinen onderzoek naar het realiseren van energiehubs. Zowel in Schelluinen-West als in Groot-Ammers lopen deze onderzoeken. Bedrijven overwegen te gaan samenwerken en hun individuele aansluitingen in te leveren voor een groepscontract. Waarbij ze gezamenlijk bekijken wie wanneer stroom nodig heeft om hier onderling een verdeling in te maken zodat ze met een kleinere/huidige aansluiting vooruit kunnen.

Energietransitie koppelen aan ruimtelijk beleid en gebiedsontwikkelingen. We nemen (waar mogelijk) kaders en regels op in de omgevingsvisie en het omgevingsplan (F1) Doorlopend bekijken we welke onderdelen vanuit de energietransitie voordeel hebben bij opname in het ruimtelijk beleid. Afgelopen jaar is de energietransitie volledig opgenomen in de toekomstvisie en de omgevingsvisie. In 2023 is het beleid kleine windturbines al opgenomen in het ruimtelijk beleid.

Vaststellen van beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie in grootschalige duurzame energieprojecten. (F.2) Door de windverkenning die afgelopen jaar plaatsvond is dit beleid voorlopig vooruitgeschoven tot er meer duidelijkheid is over het al dan niet inpassen van de windturbines in Molenlanden. Uitvoeren van projecten, acties en diensten die in het Uitvoeringsprogramma (F1 en F2) Duurzaamheid en Klimaat zijn opgenomen, op basis van de vastgestelde RES 1.0, de Transitie-visie warmte Zie hiervoor de aparte verantwoording in een raadsinformatiebrief met bijlagen van 18-12-2024. Faciliteren van lokale initiatieven van inwoners/partners, zonder daarbij de rol van de initiatiefnemer over te nemen. Het verwachte 'duurzaamheids- en CO²-rendement en de mate van bereik onder inwoners' wegen we mee bij ons besluit over het faciliteren van een lokaal initiatief. (F.1) In 2024 zijn verschillende lokale initiatieven gesteund, denk hierbij aan Bles2032 (aardgasvrij Bleskensgraaf in 2032) inclusief de pilot groen gas door mestvergisting, EnerGiessen (initiatief aardgasvrij Giessenburg), verduurzaming van bedrijventerreinen en acties van Stichting Duurzaam Molenlanden. Daarnaast onderhouden we ook contact met partners en initiatiefgroepen die een wens hebben om op enig moment te beginnen met een initiatief. Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed.