Bijlage 1 EINDVERSIE Jaarstukken 2022 gemeente Molenlanden - 5 juli

1 Algemene dienstverlening 1.1 Burgerlijke stand 1.2 Reisdocumenten 1.3 Rijbewijzen 1.4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen 1.9 Overige publiekszaken 1.10 Gemeentearchief

pag. 62

Totale lasten

Totale baten

Kostendekkendheid

Resultaat

92.683 365.616 263.552 9.769 8.915 6.930

65.523 274.104 182.824 7.853 7.805 9.447

71% 75% 69% 80% 88% 136%

-27.160 -91.512 -80.728 -1.916 -1.110 2.517

Jaarrekening 2022

1.11 Huisvestingswet 1.12 Leegstandswet 1.16 Kansspelen 1.17 Kabels en leidingen 1.18 Verkeer en vervoer 1.20 APV 2 Fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning 2.2 Vooroverleg / beoordeling conceptaanvraag 2.3 Omgevingsvergunning

2.134 524 243 98.910 21.77 1.235

1.254 264 725 119.506 8.823 325

59% 50% 298% 121% 40% 26%

-880 -260 482 20.596 -12.954 -910

75.651 1.774.327

65.384 2.090.249

86% 118%

-10.267 315.922

92.833

54.150

65%

-28.683

3.1 Horeca

4.904

1.837

37%

-3.067

3.2 Organiseren evenementen of markten

7.909

1.918

24%

-5.991

150

118

79%

-32

2.818.062

2.892.109

102%

74.047

2.8 Bestemmingswijziging zonder activiteiten 3 Europese dienstenrichtlijn

3.6 Winkeltijdenwet Totaal

Rechten – begraafrechten De begraafrechten worden geheven voor begrafenissen en het onderhouden van de begraafplaatsen. Het aantal begrafenissen was in 2022 redelijk gemiddeld. Het aantal grafrechten dat werd verlengd was 25% hoger dan in 2021waardoor een hogere opbrengst is gerealiseerd dan begroot.

Afvalstoffenheffing en rioolheffing Voor de afvalstoffenheffing geldt dat de baten niet hoger mogen zijn dan de lasten. Het kostendekkingspercentage voor de afvalstoffenheffing was in 2022 95%. Het lagere kostendekkingspercentage is het gevolg van de beleidskeuze om de kosten voor het afvalbeleidsplan te dekken vanuit de algemene reserve en daarnaast de egalisatievoorziening in te zetten om de stijging van het tarief te beperken tot 1,5%. Iedere zelfstandige wooneenheid binnen de gemeente wordt aangeslagen voor deze belasting. Molenlanden hanteert tarieven voor één- en meerpersoonshuishoudens. Het al of niet gebruikmaken van de gemeentelijke ophaaldienst, is hiervoor niet relevant. Voor de recreatiewoningen in parken is een afwijkende regeling getroffen. Deze hebben een eigen contract met Waardlanden voor grote verzamelcontainers.

pag. 63

Jaarrekening 2022

Afvalstoffenheffing Bedragen x €

Lasten taakveld

4.876.745

Overhead

109.323

BCF BTW

957.182

Totale lasten

5.943.250

Afvalstoffenheffing

5.515.923

Overige inkomsten

-

Totale baten Kostendekkendheid Resultaat

5.515.923 93% 427.327

De gemeente Molenlanden heft zowel rioolheffing van de eigenaar als van de gebruiker van een op het riool aangesloten onroerende zaak. De gebruikersheffing wordt geheven door middel van een opslag per m³ waterverbruik. Het waterleidingbedrijf Oasen int dan ook deze heffing. Het kostendekkingspercentage voor de rioolheffing was in 2022 114%. Het resultaat is veroorzaakt door fors lagere extracomptabele lasten dan oorspronkelijk begroot. De BTW op investeringen is fors lager alsmede de investeringen in duikers en baggeren. Daarnaast zijn salariskosten, overhead en kapitaallasten lager dan begroot. Het resultaat is toegevoegd aan de voorziening riolering. Rioolheffing Bedragen x €

Lasten taakveld

2.837.968

Overhead

293.595

BCF BTW

517.624

Totale lasten

3.649.187

Rioolheffing

4.175.309

Overige inkomsten Totale baten Kostendekkendheid Resultaat

pag. 64

4.175.309 114% -/- 526.122

Jaarrekening 2022

Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt geheven per persoon per nacht. De opbrengst van de toeristenbelasting is in 2022 toegenomen doordat Vakantiepark Molenwaard in 2021 vanaf mei open was en in 2022 het gehele jaar.

Ontwikkeling lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo), onderdeel van de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoekt jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten. De uitkomsten worden jaarlijks gepubliceerd in de Coelo-atlas. De Coelo-Atlas over 2022 geeft aan dat de gemeente Molenlanden op plaats 151 staat van 349 gemeenten. Nummer 349 is daarbij de duurste gemeente. Uit de atlas blijkt dat het OZB-tarief van Molenlanden onder het gemiddelde van Nederland zit. De gemiddelde woningwaarde is net boven het gemiddelde van Nederland. Bij de milieuheffingen scoren de tarieven van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing van Molenlanden net boven het landelijk gemiddelde.

Kwijtschelding Inwoners van Molenlanden met de laagste inkomens kunnen kwijtschelding krijgen van de afvalstoffenheffing en de rioolafvoerheffing. Voor deze kwijtschelding moeten inwoners voldoen aan de eisen van de ministeriële regeling. In 2022 kwamen 248 inwoners in aanmerking voor automatische kwijtschelding. Daarnaast zijn er 220 verzoeken binnengekomen. Van deze 220 verzoeken zijn er 123 geheel of gedeeltelijk toegewezen en 97 afgewezen of ingetrokken. Het totaalbedrag aan kwijtschelding bedroeg € 146.610.

pag. 65

Jaarrekening 2022

Paragraaf Weerstandvermogen en risicobeheersing Algemeen Deze paragraaf gaat in op de volgende vraag: in welke mate is de gemeentelijke financiële positie toereikend om de financiële gevolgen van risico’s op te kunnen vangen? Inzicht in de omvang van de risico’s is een voorwaarde voor een gezonde bedrijfsvoering. Bij de besluitvorming kan hiermee rekening worden gehouden. De financiële inschatting van de risico’s wordt gerelateerd aan de vermogenspositie van de gemeente. Binnen de organisatie is globaal geïnventariseerd welke risico’s er bekend zijn. Op basis van de risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Volgens artikel 20 van de Financiële verordening moet de gemeenteraad een nota ‘Weerstandsvermogen & risicobeheersing’ vaststellen. In deze nota zijn de uitgangspunten voor de risicobeheersing en het risicobeheersingsproces vastgelegd.

Financiële kengetallen In deze risicoparagraaf zijn aan het eind een aantal financiële kengetallen opgenomen. Deze getallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente.

Beleid en beschikbaarheid van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit ziet er als volgt uit: Weerstandscapaciteit

Jaarstukken 2022

Begroting 2023

24.578.624 8.490.292

31.030.189 559.000 40.000 31.629.189

Bedragen in €

Algemene reserves ( vrij aanwendbaar) Begrotingssaldo / Jaarrekeningresultaat Post onvoorzien Totale Weerstandscapaciteit

33.068.916

Voor de hoogte van de algemene reserve is uitgegaan van het saldo van de algemene reserve op de balansdatum inclusief de geplande onttrekkingen/toevoegingen.

pag. 66

Jaarrekening 2022

Weerstandsratio De weerstandsratio is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de geïnventariseerde risico’s. Weerstandsvermogen

2023

UITSTEKEND

6,6

Een ratio van >1,0 is noodzakelijk om alle risico’s te kunnen opvangen. Een ratio onder de 1,0 is onwenselijk. Een ratio van >2,0 of hoger is uitstekend. Een ratio van 6,6 is uitzonderlijk goed.

Beleid met betrekking tot de risico’s Bij elk risico wordt een inschatting gemaakt: wat is de mate van waarschijnlijkheid dat het risico zich voordoet en wat zijn de financiële consequenties hiervan. Dit wordt uitgewerkt in een kans- en een gevolgwaarde.

Benadering van de risico’s en de vertaling in kans en het effect We kijken eerst naar de totale omvang van het te lopen risico, als deel van het totaalbedrag dat als last is opgenomen in de jaarrekening. Zo duiden we de risico’s in omvang. Vervolgens wordt een inschatting gemaakt van de kans dat het risico zich voordoet. Daarbij wordt de volgende indeling gehanteerd: • • • •

Laag: Het gevolg van het risico wordt voor 25% meegenomen in het risicoprofiel. Gemiddeld: Het gevolg van het risico wordt voor 50% meegenomen in het risicoprofiel. Hoog: Het gevolg van het risico wordt voor 75% meegenomen in het risicoprofiel. Zeer hoog: Het is nagenoeg zeker dat het risico zich voordoet. Voor het gevolg van het risico wordt een voorziening getroffen of dit is financieel verwerkt in de begroting.

Van een risico zijn de geschatte (totale) kosten (kans x effect) gekwantificeerd en opgenomen in de tabel van risico’s.

pag. 67

Jaarrekening 2022

De financiële risico’s die zich voordoen In de tabel op de volgende pagina treft u de gekwantificeerde risico’s aan. Het totaal aan risico’s bedraagt € 5.007.642 (was € 5.660.737 bij de begroting 2023). Deze daling wordt veroorzaakt door lagere inschattingen van de risico’s op de onderwerpen: grondexploitaties, dividenden, stijging van rentelasten op basis van de noodzakelijke geldbehoefte ( deze wordt nu iets lager ingeschat). De belangrijkste oorzaak is het wegvallen van de zogenaamde REMU-claim die eind vorig jaar nog wel vermeld stond en er nu uit is omdat dit geen risico meer is. Omschrijving Bedragen x €

Totale omvang van te lopen risico

Omvang risicogedeelte

Kans dat risico zich voordoet

Geschat risico (omvang x kans)

Grondexploitaties* Garanties (fin. Lasten 1% over hoofdsom)

153.984.000

153.984

25%

987.750 38.500

Gemeentefonds BTW compensatiefonds overschrijding plafond

71.029.000 4.500.000

1.420.580 200.000

75% 25%

1.065.435 50.000

Dividenden Stedin en BNG Bedrijfsvoering loonkosten en overhead

260.881 25.549.000

130.440 2.554.900

50% 25%

65.220 638.725

Stijging rentelasten Leges bouwvergunningen Participatie Jeugdzorg

25.000.000 1.575.850 1.461.000 10.700.000

250.000 787.925 146.100 1.070.000

50% 50% 50% 75%

125.000 393.962 73.050 802.500

WMO Leerlingenvervoer Exploitatie maatschappelijk vastgoed

6.000.000 850.000 2.000.000

600.000 85.000 200.000

50% 50% 25%

300.000 42.500 50.000

Prijsstijgingen t.g.v. Crises

10.000.000

500.000

75%

375.000

Totaal

5.007.642

*De opbouw van de risico’s rondom dit onderwerp staan beschreven op de volgende pagina.

pag. 68

Jaarrekening 2022

Toelichting risico’s Grondexploitaties en Vastgoed Projecten Voor de risico’s die zich voordoen binnen de grondexploitaties en vastgoedprojecten is uitgegaan van het risicoprofiel op individueel niveau en een recente doorrekening van alle grondexploitaties. De risico’s op grondexploitaties bedragen: € 488.800 De risico’s op de overige grondgebonden projecten bedragen: € 498.950 Totaal € 987.750 Garanties en waarborgen De gemeente staat garant voor tal van leningen en deelnemingen. De kans dat zich hierbij risico’s voordoen, is erg klein. Het risico is bepaald op 0,1% van de hoofdsom, de kans daarop als klein, 25%. De mogelijke risico’s als gevolg van extra te verlenen garanties in verband met de coronacrisis worden afgedekt door het Noodfonds. Gemeentefonds Het Kabinet is voornemens in 2026 de tijdelijk geschrapte ‘opschalingsschorting’ weer toe te passen. Dit zal een negatief effect op de ontwikkeling van het accres hebben. Daarnaast is van belang dat de minister van Binnenlandse Zaken er naar streeft ‘om een stabielere financiering voor de medeoverheden te realiseren en hun autonomie te vergroten’. Daarvoor wordt in de komende jaren een nieuwe financieringssystematiek voor de periode na 2025 uitgewerkt. Daarbij wordt de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied betrokken.

Daarbij worden ook alternatieven voor de onroerendezaakbelasting (OZB) en de motorrijtuigenbelasting (MRB) bekeken. Nadere uitwerking, in gesprek met medeoverheden, volgt nog. Waarschijnlijk komt er vóór de zomer een zgn. Contourennota. De integratie-uitkering Sociaal Domein/Voogdij 18+ vormt een mogelijk risico, omdat deze naar verwachting anders wordt verdeeld met ingang van 2022. De mogelijkheid bestaat dat er een gedeeltelijke compensatie komt. Het risico voor het gemeentefonds wordt ingeschat op 75%. BTW-compensatiefonds Gemeenten en provincies kunnen vanaf 2016 tot een vastgesteld maximum BTW declareren. Verschillen ten opzichte van het plafond worden aan gemeenten uitgekeerd. Praktijk is dat gemeenten steeds meer bij het BTW-compensatiefonds declareren en vervolgens via het gemeentefonds op de algemene uitkering worden gekort. Met een omvang van € 4.500.000 merken wij € 200.000 aan als risico. Dividend Stedin en BNG Jaarlijkse schommelingen van dividend kunnen een verschil van de raming betekenen in de begroting. De signalen die er waren in verband met de coronacrisis dat Stedin en BNG geen dividend zouden uitkeren, is inmiddels naar de achtergrond verdwenen. Ook zijn de aandelen van Stedin voor een deel preferente aandelen. Daarom merken wij dit nog steeds aan als 100% onzekerheid met een kans van 75%.

pag. 69

Jaarrekening 2022

Bedrijfsvoering loonkosten en overhead Het gaat om risico’s van nog niet voorzienbare kosten in verband met wachtgeld van politieke ambtsdragers en ontslag van personeel. Ook zijn er risico’s op het gebied van informatiebeveiliging en juridische aansprakelijkheid. Er zijn en worden diverse beheersmaatregelen getroffen om deze risico’s zoveel mogelijk te beperken. Dit gebeurt op het terrein van informatiebeveiliging, back-up, uitwijkfaciliteiten en verzekeringen. Voor deze risico’s hebben wij een inschatting gemaakt van 10% van de totale personeels- en bestuurskosten met een kans van 25%. Stijging rentelasten In de begroting 2023-2026 is rekening gehouden met een hogere rentestand bij de raming van de rentelasten op nieuw aan te trekken leningen. Het huidige rentebeleid van de ECB is er op gericht de inflatie te beteugelen gezien het feit deze nu is opgelopen naar percentages van boven de 10% terwijl 2% wenselijk wordt geacht. Op herfinanciering van bestaande leningen voor een langere periode lopen we geen risico. Het gaat alleen om nieuw aan te trekken leningen. Medio 2023 moet er waarschijnlijk wel een langlopend geld aangetrokken worden. We schatten de kans van verdere rentestijgingen in op groot. Leges bouwvergunningen De raming van de bouwleges vormt een risico.

Met de komst van de Omgevingswet, die wederom is uitgesteld naar 1 januari 2024, is het lastig om op voorhand te bepalen welke effecten dit zal hebben voor gemeenten. Komen er juist meer aanvragen na die datum en welke kosten hangen hiermee samen? Het risico van een lagere opbrengst wordt hoog ingeschat. Het risicobedrag is bepaald op de halve omvang met een kans van 50% aan lagere opbrengsten. Participatie De GR Avres voert de Participatiewet, Minimabeleid en de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening uit voor onze gemeente. Hoewel het budget bij de uitvoering en het beleid door Avres leidend is, kan toch een tekort ontstaan. Avres heeft daarbij o.a. te maken met gevolgen van de coronacrisis, de energiecrisis en de leefgeldverstrekking aan opgevangen Oekrainers. Daardoor nemen ook de uitgaven voor minimavoorzieningen toe. De zittende medewerkers in de sociale werkvoorziening hebben loon- en baangarantie, terwijl de rijksvergoeding daalt. Avres speelt samen met de deelnemende gemeenten zo goed mogelijk in op deze ontwikkelingen. Het risico wordt op gemiddeld ingeschat. Jeugdzorg (Dienst gezondheid en jeugd) Jeugdzorg wordt door de serviceorganisatie jeugd (SOJ) uitgevoerd. Een nadelig exploitatieresultaat zal SOJ direct bij de deelnemende gemeenten op basis van een verdeelsleutel in rekening brengen. SOJ beschikt niet over reserves.

Anderzijds wordt een voordelig verschil uitgekeerd. Qua sturing is het voortdurend zoeken naar een balans tussen zorgvraag en beschikbaar budget. Bij de beleidsplanning en het contracteren van zorgaanbieders is het beschikbare budget uitgangspunt. Op basis van de beschikbare sturingsinformatie wordt ingeschat dat de geschetste effecten een risico vormen voor de Gemeente Molenlanden. Als uitgangspunt nemen we 10% van de totale kosten op als risicogedeelte, waarbij we uitgaan van een hoge kans.

pag. 70

Jaarrekening 2022

Aanbieders van gesloten jeugdhulp hebben in toenemende mate problemen met hun bedrijfsvoering en het rond krijgen van hun exploitatie. Dit is voor een belangrijk deel het gevolg van het beleid om het aantal jeugdigen dat gesloten wordt geplaatst, terug te dringen. Bij de twee aanbieders in Zuid-Holland is de problematiek al zo groot, dat regio's en gemeenten in de provincie Zuid-Holland financieel moeten bijspringen. De omvang van de benodigde continuïteitssteun is nog onzeker. WMO Aan de hand van ervaringscijfers wordt zo realistisch mogelijk geraamd. Dat neemt niet weg dat er risico’s bestaan, zoals de toename van het aantal cliënten met een indicatie voor huishoudelijke ondersteuning en andere maatwerkvoorzieningen. Dit is het gevolg van de dubbele vergrijzing, langer thuis wonen en het door het Rijk ingevoerde vaste abonnementstarief. Een ander risico vormen de aanbestedingen van begeleiding, dagbesteding (met vervoer) en trapliften, de verhoging van tarieven (door de AMvB ‘reële marktprijs’, krapte op de arbeidsmarkt en de gestegen materiaalkosten) en het open-einde karakter van de Wmo. Er wordt ingeschat dat er een gemiddelde kans is op een afwijking van 10% met een risico van 50%. Leerlingenvervoer Leerlingenvervoer is een open-eind regeling. Het benodigde budget is vooral afhankelijk van de ontwikkeling van het aantal aanvragen. De kans is bepaald op ‘gemiddeld’.

Prijsstijgingen t.g.v. crises In het afgelopen jaar zijn de prijzen van grondstoffen en eindproducten enorm gestegen. Dit heeft ook voor Molenlanden gevolgen gehad. We verwachten dat de inflatie nog wel een tijdje hoog zal blijven en zien dat de stijgende rente de inflatie nog niet goed kan dempen. Voor 2023 gaan we uit van een groot risico met een hoge kans. De prijsstijgingen zijn overigens voor een deel wel meegenomen in de begroting. Ontwikkelingen Een aantal ontwikkelingen laat zich nog niet financieel vertalen. Deze worden op een later tijdstip aan de gemeenteraad aangeboden. Dit is afhankelijk van nog uit te voeren onderzoeken. Als voorbeelden noemen we: • • •

Kinderdijk: ontwikkeling entreezone, tweede fase parkeervoorzieningen Westrand. Nadere invulling van het accommodatiebeleid, zoals het investeringsprogramma van circa € 10 mln. Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs Molenlanden 2021-2032 is door de gemeenteraad vastgesteld waar we de komende 12 jaren gaan investeren. Daarbij is besloten om separate besluiten te nemen over de exacte invulling en de financiële effecten van de projecten. De lasten die horen bij deze investeringen, die geschat zijn op 46 tot 52 mln. euro, zijn nog niet verwerkt in de meerjarenraming, maar worden na concretisering van de plannen opgenomen. Het plan is verdeeld in 3 blokken van elk 4 jaar waarin de prioritering is aangegeven. Het kan gaan om nieuwbouw, renovatie en/of aanpassingen op het terrein van duurzaamheid. In overleg met de scholen/schoolbesturen

pag. 71

Jaarrekening 2022

• •

worden de plannen uitgewerkt waarbij cofinanciering onderwerp van gesprek is. Elk afzonderlijk plan met een investeringsvraagstuk zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd. De invoering van de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld naar 1 januari 2024. De structurele financiële gevolgen van de Omgevingswet zijn op dit moment nog steeds niet volledig bekend en vormen een risico. Het gaat hier dan om de uitwerking van de personele consequenties, overhead etc. De specifieke risico’s rondom de leges zijn opgenomen onder de leges bouwvergunningen. In het najaar van 2022 is de Hervormingsagenda Jeugd opgeleverd. Met de agenda wil men het stelsel verbeteren en de uitvoering van de jeugdhulp versterken. In deze agenda is er op hoofdlijnen overeenstemming tussen het Rijk en gemeenten over een aantal centrale thema’s die in de komende tijd nader uitgewerkt moet worden. Het betreft o.a. de reikwijdte van de Jeugdwet, toegang en toeleiding naar de jeugdhulp, kwaliteit van de jeugdhulp en effectiviteit, kennis, leren en ontwikkelen. Naar verwachting zal landelijk ook opnieuw richting worden gegevens met kaders voor regionale samenwerking, inkoop, de beperking van administratieve lasten, belang van data en monitoring. Duidelijk is dat de hervormingsagenda een grote opgave is die van iedereen veel inzet zal vergen. Wat de financiële consequenties gaan zijn, is op dit moment onduidelijk.

De eerste (mogelijke) kosten zouden gelden voor jaarschijf 2024.

Financiële kengetallen Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is een aantal financiële kengetallen opgenomen die inzicht geven in de financiële positie van de gemeente. In het onderstaande overzicht de uitkomsten: Kengetallen: A. Netto Schuldquote B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen C. Solvabiliteitsratio D. Structurele exploitatieruimte E. Grondexploitatie F. Belastingcapaciteit

Jaarrekening 2021 1,5% -8,1%

Begroting 2022 21,1% 13,5%

Jaarrekening 2022 1,8% -4,4%

60,9% 3,7% 2,4% 102,9%

51,5% 2,5% 4,7% 101,3%

61,2% 8,6% 3,9% 92,3%

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een netto schuldquote tot 100% wordt algemeen beschouwd als goed. Dit kengetal wordt voor de gemeente Molenlanden daarom als redelijk beoordeeld. Er is een correctie op dit getal als we de verstrekte leningen hieruit filteren. Ten opzichte van de begroting is het kengetal fors lager omdat door achtergebleven investeringen minder geldleningen zijn aangetrokken dan waar bij de begroting vanuit gegaan was.

pag. 72

Jaarrekening 2022

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. De ratio is hoog doordat er sprake is van een groot eigen vermogen. Een gezond percentage ligt in ieder geval boven de 20%. De gemeente Molenlanden komt ruimschoots uit boven deze ondergrens. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Dit kengetal laat zien dat er sprake is van een kleine ruimte in de structurele exploitatie van 2022. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Het betreft hier de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van belastingcapaciteit is hier: woonlasten van een meerpersoonshuishouden, opgebouwd uit OZB, afvalstoffen- en rioolheffing.

Algemeen wordt een belastingcapaciteit tot 100% als goed beoordeeld. De gemeente Molenlanden scoort lager wat onder andere komt door de gehanteerde heffingskorting. Beoordeling onderlinge verhouding tussen kengetallen De gemeente Molenlanden heeft een stevige financiële reservepositie en een materieel sluitende meerjarenbegroting. De solvabiliteitsratio is hoog. Tegenvallers kunnen opgevangen worden door aanwending van de reserves, wat ook blijkt uit de hoge weerstandsratio. Het beleid is erop gericht om structurele uitgaven te dekken door structurele inkomsten.

pag. 73

Jaarrekening 2022

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen In deze paragraaf geven we uitleg over wat er in 2022 is bereikt bij het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente. We bekijken dit op basis van het geldende beleid en de daarbij beschikbaar gestelde financiële middelen. De belangrijkste onderdelen voor de instandhouding van de kapitaalgoederen zijn de hoofdgroepen wegen, riolering, water, verlichting, groen en gebouwen. Ook is een aantal kleine kapitaalgoederen opgenomen die bijdragen aan het functioneren van de buitenruimte. De kosten voor de instandhouding van de kapitaalgoederen zijn gebaseerd op de beheerplannen. De kapitaalgoederen maken een belangrijk deel van de begroting uit. Deze kosten hebben zowel een beleids- als een beheeraspect. Het beleidsaspect komt primair tot uiting in de programma’s, terwijl het beheeraspect bij het college ligt. De kapitaalgoederen bepalen in sterke mate de uitstraling, beleving, kwaliteit en ook de veiligheid van de openbare ruimte van de gemeente. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau binnen de gemeente en de daarmee samenhangende lasten. Het belang van een goed beleid en beheer is dus groot.

Gemeente Molenlanden Met de vorming van de gemeente Molenlanden zijn de kapitaalgoederen van de oorspronkelijke gemeenten samengevoegd. Het onderhoud in 2022 is uitgevoerd volgens de onderhoudsplanningen van de diverse kapitaalgoederen, zoals aangegeven in het Integraal beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022-2026. Het Integraal beheerplan is gebaseerd op de door de raad vastgestelde kaders. Hierbij is binnen de kaderstelling specifiek aandacht voor het beoogd onderhoudsniveau, de planning en de kosten van het onderhoud van de diverse kapitaalgoederen. Dit is verder uitgewerkt en vertaald in de beheerplannen. In het integraal beheerplan zijn naast harmonisatie en actualisatie, ook nadrukkelijk de raakvlakken met andere beleidsvelden verkend. Waar nodig zijn de raakvlakken vertaald naar uitvoeringsmaatregelen. Het beheerplan vormt de basis voor de meerjarenbegroting en de jaarrekening. Bovendien presenteert het een visie op het beheer, waarbij de vastgestelde kwaliteitsniveaus het uitgangspunt vormen. Verder zijn in het beheerplan de uitkomsten van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 integraal opgenomen en ingepast. In het kader van klimaatontwikkeling is een vervolg gegeven aan de diverse inspanningen die hiervoor nodig zijn.

Omvang Kapitaalgoederen De totale oppervlakte van de gemeente Molenlanden is 19.160 ha. De kapitaalgoederen die de gemeente in beheer en onderhoud heeft liggen voornamelijk binnen de bebouwde kom van de 20 kernen. Uitzondering zijn de onderdelen Openbare Verlichting, Riolering, Straatnaamborden en onderdelen van Straatmeubilair.

pag. 74

Jaarrekening 2022

De volgende gegevens geven een indicatie van de omvang van de kapitaalgoederen: • • • • • • • • • • • •

In totaal is ca. 175 km verhardingen in beheer, met een totale oppervlakte van 1.539.600 m2. Hiervan is ca. 355.000 m2 asfaltverharding, ca. 1.170.000 m2 elementenverharding en ca. 15.000 m2 overige verhardingen. Binnen de gemeente staan in totaal ca. 6.050 verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen, en ca. 374 overige verkeersvoorzieningen. Verder staan er ca. 418 schrikhekken, 538 afvalbakken, 24 abri’s, 587 banken en picknicksets, 180 bloembakken, 4.590 m1 hekwerken, 4.500 palen, 33 stuks openbare kunst en 1.210 overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen). Het totaal aantal verlichtingsobjecten (lichtmasten en armaturen) bedraagt ca. 10.342 stuks. In de gemeente bevinden zich in totaal 290 grote civieltechnische kunstwerken bestaande uit 197 bruggen, 35 duikerbruggen en 64 overige objecten, zoals kademuren, steigers en trappen. Daarnaast zijn er nog ca. 4.620 meter kleine duikers. De te beheren rioleringsvoorzieningen bestaan uit in totaal 431 km riolering, onderverdeeld in 205 km vrijverval riool, 187 km druk- en vacuümriolering met 1.669 pompunits en 39 km persleidingen met 81 hoofdgemalen. Daarnaast zijn er nog 16 bergbezinkvoorzieningen ruim 14.000 kolken en ca. 12 km drainage. Het open water in de gemeente bestaat vooral uit kleine sloten, weteringen en plassen. De totale oppervlakte door de gemeente te onderhouden water is ca. 311.350 m2.

Langs de gemeentelijke watergangen staan ongeveer 30.900 meter oeverbeschermingen en liggen er ca. 12.400 meter natuurlijke oevers. De totale oppervlakte aan te onderhouden groenelementen binnen de gemeente bedraagt ongeveer 120 hectare en het aantal te onderhouden bomen is ongeveer 23.985 stuks. Er zijn in totaal 25 begraafplaatsen met daarop ca. 28.900 m2 verhardingen, 41.250 m2 groenelementen, 700 bomen, 39.200 m2 grafvelden en 2 urnenmuren. In de gemeente zijn 132 speelplaatsen ingericht, met in totaal ca. 650 speel- en sporttoestellen en speelprikkels, ca. 1.100 m hekwerken, 1.135m ballenvangers, 3.327 m2 kunstgrasvelden en 5.384 m2 veiligheidsondergronden. In de openbare ruimte van de gemeente Molenlanden bevinden zich 22 openbare kunstobjecten. Op dit moment heeft de gemeente 125 gebouwen in eigendom, waaronder 16 kerktorens, 4 rouwcentra, 17 gebouwtjes op begraafplaatsen, 8 sportgebouwen, 4 dorpshuizen, 6 brede scholen, 2 zwembaden, 1 stadhuis, 17 woningen (bij hoogspanningslijnen) en een aantal overige gebouwen.

Wegen De wegenstructuur vormt de ontsluiting van de 20 kernen, verspreid over het gebied. De gemeente is verantwoordelijk voor het wegbeheer binnen de bebouwde kom. De wegen vormen binnen de kernen een belangrijke bijdrage aan een goede, veilige en toegankelijke leefomgeving. Bij de reconstructie van wegen of gebieden benutten we de kans om de leefomgeving te verbeteren. Dit doen we samen met de inwoners. De aanpassingen verbeteren de beleving en gebruikswaarde. Maatregelen door van klimaatontwikkelingen, zoals een robuust ontwerp voor het tegengaan van wateroverlast, betrekken we hierbij.

pag. 75

Jaarrekening 2022

Het beheer van wegen richt zich op doelmatig onderhoud, waarbij we werken met een duidelijke prioritering. Om de middelen effectief in te zetten werken we binnen groot onderhoud en reconstructies zoveel mogelijk integraal. Er is een directe afstemming met de rioolplanning en andere producten binnen de openbare ruimte. Dit is te zien in de uitvoeringsplannen voor wegen en riolering die jaarlijks worden opgesteld. Door zetting en droogte in de afgelopen jaren is gebleken dat de wegen meer (ongelijkmatige) zetting vertonen. Hierdoor is er meer onderhoud nodig en vinden er op sommige locaties eerder vervangingen plaats. In 2022 is weer de jaarlijkse visuele inspectie van het wegenareaal uitgevoerd. Het onderhouds- en vervangingsprogramma is waar nodig afgestemd op de resultaten van deze inspectie. Op basis van het uitvoeringsplan zijn in 2022 diverse wegen aangepakt, waar mogelijk integraal met andere producten binnen de openbare ruimte. De uitvoeringsduur, van voorbereiding tot en met oplevering, is veelal 3 tot 4 jaar. In tabel 1 is een overzicht opgenomen met de stand van zaken van het Uitvoeringsplan Wegen en Riolering 2022. De uitvoering van de gladheidsbestrijding heeft in 2022 weinig klachten opgeleverd. Door de weersomstandigheden is de frequentie van gladheidsbestrijding in 2022 lager dan gemiddeld geweest.

Na het (verplicht) toepassen van chemievrije werkmethoden is er geen sprake meer van onkruidbestrijding maar van onkruidbeheersing. Dit heeft tot gevolg dat er geen bestrijdingsmethoden zijn die voorkomen dat achterblijvende wortelresten en zaad zorgen voor een snelle nieuwe aanwas van onkruid. Veeg-/borstelbeheer wordt zo goed mogelijk afgestemd op de onkruidbestrijdingsronden. Na een nieuwe aanbesteding van het bestek ‘Onkruidbeheersing op verharding 2022-2025’ is de onkruidbeheersing in 2022 in goede orde uitgevoerd.

Objecten in de openbare ruimte In de openbare ruimte van de gemeente staat een groot aantal objecten. Deze objecten zijn ook in 2022 planmatig onderhouden en vervangen volgens de in de begroting opgenomen benodigde middelen. Het gaat hierbij onder andere om verkeer- en straatmeubilair zoals verkeersborden, straatnaamborden, abri’s, banken en afvalbakken. Ook bevinden zich 22 openbare kunstobjecten in de openbare ruimte van de gemeente Molenlanden. Een deel van het jaarbudget voor deze objecten is uitgegeven aan incidentele schades, diefstal en vandalisme.

Civieltechnische Kunstwerken. Het beheer en onderhoud van de Civiele Kunstwerken (o.a. bruggen, keermuren, steigers) is gericht op het veilig en doelmatig in stand houden van deze objecten. Zij vormen een cruciale schakel in het functioneren van de infrastructuur en leefbaarheid van onze gemeente.

pag. 76

Jaarrekening 2022

Het is dan ook belangrijk dat dat deze infrastructurele verbindingen goed worden beheerd en onderhouden. Het zijn blikvangers die bepalend kunnen zijn voor de identiteit en het karakter van een dorp of stad. In het beheerplan is het areaal en de kwaliteit in relatie tot de kosten in beeld gebracht. De kosten voor onderhoud en vervanging zijn opgenomen in de begroting. Op basis hiervan plegen we planmatig onderhoud en voeren we vervangingen uit. Jaarlijks schouwen we de kunstwerken op gebreken. Van dure en risicovolle kunstwerken, die op leeftijd zijn of een belangrijke verkeersfunctie hebben, monitoren we de kwaliteit door tussentijdse instandhoudingsanalyses te laten uitvoeren. Om de 3 jaar inspecteren we alle kunstwerken. Zo anticiperen we snel op risicovolle situaties.

Het afgelopen jaar zijn er diverse kunstwerken vervangen: • Steiger en glooiing Veerweg, Nieuw-Lekkerland • Bruggen Veersedijk en Hoogstraat, Nieuwpoort • 3 bruggen Kasteellaan, Langerak • Brug Menno van Coehoornsingel / Singel, Langerak • 2 bruggen Dorpsweg, Hoornaar • Brug Triangelstraat, Arkel Er is gestart met de voorbereiding voor het vervangen van de volgende bruggen: • 3 bruggen Wielewaalpark, Nieuw-Lekkerland • 3 bruggen park Planetenlaan, Nieuw-Lekkerland • Brug Nieuwpoortseweg / Tiendweg, Nieuwpoort • Brug Tiendweg / Menno van Coehoornsingel, Langerak • Brug Brugstraat, Oud-Alblas • Bruggen Molenhoek en Tielmanstraat, Molenaarsgraaf • 2 bruggen B-even, Ottoland • Brug Reigerstraat, Schelluinen

Openbare verlichting Het beheer en onderhoud van de Openbare Verlichting is gericht op het doelmatig in stand houden van de huidige verlichting voor het verbeteren van de verkeersveiligheid, leefbaarheid en sociale veiligheid. Hierbij gebruiken we efficiënte en energiezuinige verlichtingsmiddelen.

pag. 77

Jaarrekening 2022

Het aansturen van het dagelijks onderhoud aan de openbare verlichting is ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Bureau OVL. Ook is het Bureau OVL een belangrijke schakel voor het taakveld openbare verlichting bij reconstructie-projecten. Hierin verzorgen zij onder andere het lichtontwerp, de aansluitingen op het stroomnet en directievoering. Naast het reguliere onderhoud is conform het SER-energieakkoord extra aandacht gegeven aan het vervangen van energiezuinige verlichting, door gefaseerd ledverlichting toe te passen bij vervangingen en herinrichtingsprojecten. Om landelijk goed inzicht te krijgen in de energiebesparing doen wij mee met de OVL-monitor. Ook in 2022 is er een groepsvervanging geweest waarbij veel armaturen en masten zijn vervangen, onder andere in Hoogblokland en Arkel. Verder hebben we bij diverse reconstructie werkzaamheden de openbare verlichting vervangen, onder andere in Schelluinen en de Veerweg in Nieuw-Lekkerland.

Spelen Het beheer en onderhoud van de openbare speelvoorzieningen is gericht op het doelmatig in stand houden van de openbare speelvoorzieningen en het waarborgen van de veiligheid van de spelende kinderen en toeziende volwassenen conform het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS). De speeltoestellen zijn afgelopen jaar een aantal keer geïnspecteerd en geschouwd. De uitkomsten zijn verwerkt in het beheerpakket en meegenomen in het beheerplan. Geconstateerde gebreken aan speeltoestellen zijn zo spoedig mogelijk hersteld. Planmatig onderhoud en vervanging uit het beheerplan is zo veel als mogelijk integraal opgepakt bij reconstructies en herinrichtingen. Belangrijk uitgangspunt bij het ontwerp van speelplaatsen is een uitdagende en gedurende het hele jaar te gebruiken speelomgeving. Om maatwerk per locatie te leveren, is participatie van gebruikers en omwonenden een belangrijke factor. Het afgelopen jaar zijn onder andere de speelplekken bij Dreef 17 in Noordeloos en achter de Kerk in Waal heringericht. Verder is de speellocatie nabij het zwembad aan ‘t Hoog in Hoogblokland omgevormd naar een sport- en beleefpark, en is er een sport- en beleefpark gerealiseerd in Streefkerk.

Daarnaast is er onder meer gestart met voorbereiding voor herinrichting van de speelplek aan het Blussé van Oud-Alblasplein in OudAlblas, en de speelplekken aan de Watermunt en aan de Leliestraat in Streefkerk.

Groen Het onderhoud aan openbaar groen is erop gericht een acceptabel niveau te handhaven. Dit beeldkwaliteitsniveau is conform het beheerplan gesteld op B. Gebieden met een hoogwaardige of afwijkende inrichting worden op A onderhouden.

pag. 78

Jaarrekening 2022

Als gemeente hechten wij veel waarde aan een groene leefomgeving. Hierbij spelen bomen als 'groene structuurdragers' en 'groene longen' een belangrijke rol. Bomen zorgen niet alleen voor een grotere belevingswaarde, maar houden ook water vast bij hevige regenval, geven schaduw bij hitte en zijn een verblijfplaats voor tal van vogels, insecten en vlinders. Als Molenlanden willen we stappen zetten in de klimaatopgave en de biodiversiteit verhogen. We zijn daarom in 2021 met het project ‘aanplant 2021 bomen’ gestart, waarbij het streven is om van 2021 t/m 2023 in totaal 2021 extra bomen te planten in de gemeente. In 2022 zijn ruim 700 bomen uitgereikt en in particuliere tuinen geplant en is het areaal gemeentelijke bomen met 112 toegenomen. Om een voldoende robuuste invulling te geven aan de klimaatopgave binnen de Buitenruimte kijken we, naast het planten van meer bomen, nadrukkelijk naar uitbreiding van heester-/vaste plantenvakken en grasvegetaties. Bij de planvorming van nieuwbouw of herinrichtingen is er meer dan voorheen aandacht voor het inpassen van meer groen. Dit is een opgave die gezien de ruimteclaims van andere functies niet eenvoudig is. Op locaties waar dit mogelijk is en die zich ervoor lenen, worden natuurontwikkelingslocaties ingericht om de biodiversiteit te verhogen.

Hier kunnen met het juiste beheer bloemrijke gras- en oevervegetaties en bopsplantsoen tot ontwikkeling komen. Een voorbeeld hiervan is de zuidelijke groenbuffer bij Langerak-Zuid waarvan de aanleg in 2022 is gestart.

Begraafplaatsen In Molenlanden zijn, verspreid over de kernen, 25 begraafplaatsen aanwezig. Het totaal aantal begravingen is gemiddeld 270 per jaar. Door de coronapandemie lag dit aantal ook in 2022 nog fors hoger. Alle begraafplaatsen worden conform het Beheerplan begraafplaatsen onderhouden op beeldkwaliteitsniveau A. In 2022 is een herzien en geactualiseerd uitvoeringsplan begraafplaatsen gemaakt en vastgesteld. Hierin staan per begraafplaats de aanwezige knelpunten opgesomd inclusief de beoogde oplossingsmaatregelen. De volgende werkzaamheden zijn in 2022 in voorbereiding gegaan, waarbij uitvoering in 2023 is voorzien: • Aanbrengen urnenmuren in elke kern • Realiseren van herdenkingsmonumenten op de verzamelgraven • Ophogen middengebied begraafplaats Giessen-Oudekerk • Uitvoeren achterstallige ruimingen Voor de noodzakelijke uitbreiding van de begraafplaatsen in Hoornaar, Noordeloos en Giessenburg is in 2022 een eerste verkenning gedaan. In 2023 wordt, na verdere vooronderzoeken, een plan van aanpak voor uitvoering, inclusief kredietraming, opgeleverd en voorgelegd.

pag. 79

Jaarrekening 2022

Riolering We onderhouden het rioolstelsel van de gemeente op grond van de in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geformuleerde uitgangspunten en kwaliteitsniveaus. Met het uitvoeren van het GRP continueert de gemeente haar rioleringsbeheer. Daarmee voldoen we de komende jaren aan de wettelijke taken en beheren we op een financieel efficiënte wijze. Op 30 juni 2020 is het geharmoniseerde Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 voor de Gemeente Molenlanden door de gemeenteraad vastgesteld. In het Integraal beheerplan Buitenruimte zijn de uitkomsten van het GRP integraal verwerkt en ingepast. Bij de rioolrenovatiewerkzaamheden is de samenhang met herstraatwerkzaamheden namelijk van belang. De uitvoering van uitbreidingsplannen vindt plaats conform de eisen van de gemeente. In het nieuwe GRP houden we rekening met een aantal risico’s. De druk- en vacuümriolering komt in een aantal lintbebouwingen aan de maximale capaciteit. Als toestemming wordt verleend voor het bouwen van meerdere nieuwe woningen in de buitengebieden heeft dit consequenties. Hierdoor wordt namelijk de kans groter dat de riolering het niet meer aan kan. Het systeem moet dan worden aangepast of er moet naar een alternatief worden gezocht. In 2022 is dit vraagstuk verder uitgewerkt. Er zijn berekeningen gemaakt en maatregelen opgesteld voor, in eerste instantie, de 7 prioritaire strengen.

Dit wordt in het eerste kwartaal 2023 bestuurlijk behandeld. Verder zijn de korte termijn maatregelen zoals het onderzoek naar regenwater-aansluitingen opgestart en verwachten we de resultaten in het eerste kwartaal van 2023. Door de drogere zomers van de afgelopen jaren is in de kernen merkbaar dat er meer zetting van de ondergrond plaatsvindt. Dit heeft gevolgen voor de riolering. Meer huisaansluitingen gaan kapot en de hoofdriolering komt ongelijkmatiger te liggen wat meer onderhoud vraagt en mogelijk kan gaan leiden tot snellere vervanging dan vanuit het Gemeentelijk Rioleringsplan is gepland. De kosten van het riool zijn via een kostendekkend tarief doorberekend. In de paragraaf Lokale Heffingen wordt dit verder toegelicht. Op basis van het uitvoeringsplan zijn in 2022 diverse rioleringen aangepakt, waar mogelijk integraal met andere producten binnen de openbare ruimte. De uitvoeringsduur, van voorbereiding tot en met oplevering, is veelal 3 tot 4 jaar. In tabel 1 is een overzicht opgenomen met de stand van zaken van het Uitvoeringsplan Wegen en Riolering 2022.

Water Watergangen zijn van groot belang voor de aan- en afvoer van hemelwater en grondwater. Door het baggeren van watergangen wordt voldoende afvoercapaciteit gewaarborgd. Vanuit het integrale beheerplan is een nieuw baggerplan opgesteld. Hierin is de kwaliteit en kwantiteit van de

pag. 80

Jaarrekening 2022

aanwezige bagger inzichtelijk gemaakt. Aan de hand van dit baggerplan worden de watergangen cyclisch gebaggerd. De financiële consequenties van het beheerplan zijn in de begroting verwerkt. Tevens zijn de duikers van belang voor de doorstroming van de watergangen. Deze duikers worden geïnspecteerd en gereinigd om dit te waarborgen. Op basis van de input uit de inspecties voeren we planmatig onderhoud en vervangingen uit. Naast de duikers zijn de beschoeiingen en oeverbeschermingen opgenomen binnen de beheerplannen. Conform de waterplannen nemen we maatregelen waarbij we rekening houden met de klimaatontwikkelingen. Zo besteden we aandacht aan het behouden en vergroten van open water en het robuuster maken van watergangen en duikers. Als het mogelijk is, combineren we deze maatregelen met de reconstructies van wegen en riolering. In 2022 zijn er in diverse kernen beschoeiingen vervangen in combinatie met de reconstructies van wegen. Tevens zijn er beschoeiingen vervangen waarvan de levensduur was verlopen. Op enkele locaties zijn nieuwe beschoeiingen geplaatst om – toekomstige - verzakking van de weg en de berm te voorkomen. In het kader van klimaatontwikkeling zijn wij, op een aantal locaties waar geen beschoeiing meer noodzakelijk was, overgegaan op een natuurlijke berm of een natuurvriendelijke oever.

Gebouwen Van alle gemeentelijke gebouwen zijn Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOP's) gemaakt. Deze zijn digitaal beschikbaar. Hierdoor zijn de onderhoudsbehoefte en de daaraan verbonden kosten voor de langere termijn inzichtelijk. De MJOP's worden elke drie jaar geactualiseerd. De laatste keer was in 2022, met uitzondering van de zwembaden (2021). Aan de hand van deze MJOP's kan worden bepaald welk bedrag we jaarlijks in de onderhoudsvoorziening moeten storten om het (groot) onderhoud op langere termijn te kunnen bekostigen. Voor de kerktorens gelden de MJOP's tevens als basis voor het aanvragen van onderhoudssubsidies bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Deze subsidies zijn in 2019 aangevraagd en toegekend voor de periode 2020-2025. Voor de invulling van de voormalige bibliotheek in Giessenburg is er een lokaal initiatief. Het pand wordt op tijdelijke basis ingevuld in opmaat naar de definitieve invulling. Het pand aan de Burgemeester Viezeestraat 3 in Bleskensgraaf is ingericht als servicepunt totdat de nieuwe werklocatie in de Spil is gerealiseerd. De planning is om dit pand in mei/juni 2023 te verkopen.

pag. 81

Jaarrekening 2022

In 2015 is het perceel Onderweg 2 in Arkel aangekocht ten behoeve van de realisatie van de 2e ontsluitingsweg in Arkel. Een gedeelte van dit perceel is gebruikt voor de op- en afrit van de 2e ontsluiting. De rest van deze locatie wordt verhuurd. Het beheer en onderhoud van het terrein en de opstallen wordt verzorgd door de gemeente. Voor de woning Voordijk 2 in Schelluinen geldt dat noodzakelijk onderhoud wordt uitgevoerd. De beide gemeentelijke zwembaden - De Dompelaar in Groot-Ammers en Schoonenburg in Nieuw-Lekkerland – zijn met behulp van vrijwilligers tegen zo laag mogelijke onderhoudskosten geëxploiteerd. Dit gebeurde vanuit een taakstellend budget. Deze zwembaden zijn vanaf 1 januari 2023 verzelfstandigd. Het beheer en de exploitatie ligt dan bij lokale stichtingen, waarmee dit geharmoniseerd is met de zwembaden in voormalig Giessenlanden. In de nieuwe situatie draagt de gemeente voor 80% bij in de kosten van groot onderhoud, en controleren we periodiek of dit op de juiste wijze wordt uitgevoerd. Voor de woningen die aangekocht zijn vanuit de uitkoopregeling hoogspanningslijnen geldt dat deze tegen zo laag mogelijke kosten in stand worden gehouden tot aan een definitieve invulling van deze percelen. Er ligt vanuit de duurzaamheidsambitie de opgave om in 2030 voor het gemeentelijk Vastgoed energie neutraal te zijn.

In 2019 is er voor een groot deel van het vastgoed een duurzaamheidsscreening gedaan en er is een pilot gerealiseerd; sporthal de Reiger is per 1 januari 2019 energieneutraal en gasloos. De resultaten hiervan worden meegenomen bij het opstellen van het verdere verduurzamingsplan. Het vastgoed- en accommodatiebeleid en het huisvestingplan voor onderwijs voor de gemeente Molenlanden is begin 2021 vastgesteld. Met deze informatie wordt in 2023 het plan opgesteld voor verduurzaming van het vastgoed. Het opstellen van dit plan zal na vaststelling van het beleid gebeuren om te voorkomen dat er vastgoed verduurzaamd wordt dat op termijn wellicht anders ingevuld, afgestoten of gesloopt gaat worden. De in januari 2023 gestarte Programma-manager gaat zich hiermee bezighouden. Mede vanuit de noodzaak voor bezuinigingen op structureel vlak is er een reserve duurzaamheid gebouwen gevormd, om de duurzaamheidsprestaties van gemeentelijk vastgoed te verbeteren. In 2022 zijn er geen panden aangepakt. Het streven is om in 2023 en 2024 een vervolg te geven aan het verduurzamen van ons vastgoed vanuit deze reserve.

pag. 82

Jaarrekening 2022

Uitvoeringsplan Buitenruimte Locatie

Niet gestart*

Situatie 2022

Gestart*

Uitvoeringsplan Wegen en Riolering 2021 GI

Giessenburg Dorpsstraat 2021

Wegen reconstructie

x

SC

Schelluinen Midden 2021

Riool en wegen reconstructie

x

HN

Hoornaar Midden 2021(Hoge- en Lage Giessen, Groeneweg)

Wegen reconstructie

x

MO

Molenaarsgraaf Ocker Repelaerstraat 2021

Wegen reconstructie

x

BR

Brandwijk Klimroos 2021

Wegen reconstructie

x

GO

Goudriaan Van Assendelftstraat Wetering 2021

Wegen reconstructie

x

Uitvoeringsplan Wegen en Riolering 2022 GA

Groot-Ammers Emmastraat 2022

Riool en wegen reconstructie

x

GO

Goudriaan Postkade/Molenkade 2022

Wegen reconstructie

x

NLL

Nieuw-Lekkerland Hoogaarslaan e.o. 2022

Riool en wegen reconstructie

x

NLL

Nieuw-Lekkerland Middengebied 2022

Riool en wegen reconstructie

x

AR

Arkel Entreezone 2022

Wegen reconstructie

x

AR

Arkel Vlietskade 2022

Wegen reconstructie

x

BR

Brandwijk Vuilendam noord en zuid 2022

Wegen reconstructie

x

NRD

Noordeloos Botersloot 2022

Wegen reconstructie

x

Niet gestart:

Er is niet gestart met de voorbereiding in 2022

Gestart:

Er is gestart met voorbereiding of uitvoering in 2022 of eerder

Gereed:

Werkzaamheden zijn afgerond in 2022

pag. 83

Jaarrekening 2022

Gereed*

Paragraaf Financiering In deze paragraaf komt het gemeentelijke financieringsbeleid aan de orde mede op basis van de wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO). De focus van het financieringsbeleid is gericht op het beperken van financieringsrisico’s en het beheersen van de gemeentelijke schuldpositie.

Financieringsbeleid De gemeente streeft ernaar benodigde leningen tegen een zo laag mogelijke tarief aan te trekken en tegelijkertijd de renterisico’s zoveel als mogelijk te beheersen. We houden daarom bij het afsluiten van leningen rekening met de liquiditeitsbehoefte en de rente risiconorm. In 2022 is de rente gedurende het hele jaar gestegen. Dit werd ingegeven door de oplopende inflatie waardoor de centrale banken wereldwijd moesten ingrijpen en de rente moesten verhogen. In 2022 was de liquiditeitspositie voldoende en heeft Molenlanden geen nieuwe leningen aan hoeven trekken.

Rentekosten en -opbrengsten In 2022 heeft gemeente Molenlanden geen nieuwe langlopende geldlening afgesloten en is de leningenportefeuille niet herzien aangezien dit in 2020 volledig is gedaan. Onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringspositie in het afgelopen jaar. Mutaties vaste schuld in 2022

Bedrag

Bedragen x € 1.000

Stand per 01/01/2022 Nieuwe geldleningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Rente aanpassing Omzetting vast naar vlottend Omzetting vlottend naar vast Stand per 31/12/2022

pag. 84

33.524 1.537 31.987

Gemiddelde rente 0,48% 0,00% 0,48% 0% 0% 0% 0,48%

Invloed op rente 0,00% -

Jaarrekening 2022

De volgende tabel laat het behaalde renteresultaat in 2022 zien. Renteresultaat

Bedragen x € 1.000

Realisatie

Rente kortlopende leningen Rente langlopende leningen Rente rekening-courant Totaal rentelasten Ontvangen rente Renteresultaat 2022

154 2 156 466 310

De rentebaten waren in 2022 € 310.000 hoger dan de rentelasten. Dit resultaat is verwerkt binnen het taakveld Treasury.

Kasgeldlimiet Ter beperking van het renterisico wordt door de Wet FIDO een norm opgelegd ten aanzien van de korte schuld, de zogenaamde kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet is het bedrag dat de korte schuld (korter dan 1 jaar) mag bedragen. Deze limiet wordt berekend naar een vast percentage van het begrotingstotaal per januari van het dienstjaar. De kasgeldlimiet voor de gemeente Molenlanden bedroeg in het jaar 2022, 8,5% van het totaal van de begroting van € 145.137.000. Kasgeldlimiet

Bedragen x € 1.000

A - Begrotingstotaal

145.137

B - Vastgesteld percentage

8,50%

C - Kasgeldlimiet (A x B / 100)

12.337

In onderstaande tabel is per kwartaal beoordeeld of de toegestane kasgeldlimiet wordt overschreden. Kasgeldlimiet per kwartaal Bedragen x € 1.000

Vlottende schuld: Opgenomen geld < 1 jaar Schuld in rekening-courant Gestorte gelden derden < 1 jaar

pag. 85

1e kw.

2e kw.

3e kw.

4e kw.

-

-

-

-

Jaarrekening 2022

Ov. Geldleningen (geen vaste schulden) Totaal vlottende schuld

-

-

-

-

Vlottende middelen: Uitgeleende gelden < 1 jaar Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende middelen

139 16.380 16.519

307 20.745 21.052

150 21.225 21.375

406 17.302 17.708

Toets kasgeldlimiet: Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+) of overschrijding (-)

-16.519 12.337 28.856

-21.052 12.337 33.389

-21.375 12.337 33.712

-17.708 12.337 30.045

Uit de tabel blijkt dat de kasgeldlimiet in 2022 ruimschoots binnen de gestelde limiet is gebleven.

Renterisiconorm De renterisiconorm schrijft voor hoeveel maximaal geleend mag worden voor een periode langer dan één jaar en tegelijkertijd dat de maximale aflossing voor een gemeente niet meer mag zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Hierdoor worden de financiële gevolgen van een rentestijging beperkt. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze renterisiconorm in 2022 weergegeven: Renterisiconorm en renterisico's in 2022 Bedragen x € 1.000

Renterisico Renteherziening op vaste schulden o/g Jaarlijkse verplichte aflossingen Renterisico

Budget

Realisatie

1.537 1.537

1.537 1.537

Renterisiconorm

pag. 86

Jaarrekening 2022

Begrotingstotaal Wettelijk vastgesteld percentage Renterisiconorm

125.877 20% 25.175

145.137 20% 29.027

Toets renterisiconorm: Renterisiconorm Renterisico Ruimte (+) of overschrijding (-)

25.175 1.537 23.638

29.027 1.537 27.490

pag. 87

Jaarrekening 2022

Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen Bedrijfsvoering helpt ons om de beleidsdoelstellingen en maatschappelijke opgaven te realiseren. We professionaliseren van binnenuit, maar zijn gericht op buiten. Dat geldt zeker voor de Molenlandse manier van werken die we met een visie op bedrijfsvoering meer compleet hebben gemaakt. We brengen meer samenhang tussen de andere bouwstenen van die Molenlandse manier, namelijk onze visie en plannen voor dienstverlening, dorps- en stadsgericht werken en (zelf)organisatie.

Organisatieontwikkeling Medio 2022 hebben vijf verdiepende overleggen plaatsgevonden met grote groepen medewerkers uit alle vakteams. Deze hadden elk een thema dat voortkwam uit de tussenevaluatie zelforganisatie. De besproken thema’s zijn: 1. Strategisch vermogen in de vakteams en in de organisatie 2. Teamoverstijgende samenwerking 3. Loopbaanontwikkeling; persoonlijke paden en teamontwikkeling 4. Contracteren, contractmanagement en relatiebeheer 5. Taken, rollen en regeltaken Aan deze bijeenkomsten is een follow-up gegeven geven door per onderwerp de gemaakte afspraken vast te leggen in een vervolgopdracht. De verdere uitwerking van de opdrachten vindt plaats in 2023. De bedrijfsvoering van Molenlanden ontwikkelt zich nog steeds. In de begroting 2022 heeft de raad extra middelen beschikbaar gesteld om tot een meer passende organisatie mogelijk te maken. Dat heeft onder andere geleid tot een versteviging van taken in de bedrijfsvoering. In 2022 heeft er een eerste versterking plaatsgevonden van de informatieveiligheid van systemen. Ook in 2023 gaan hier verdere stappen op plaatsvinden. Om te voldoen aan de eisen van rechtmatigheid hebben er twee aanbestedingen plaatsgevonden voor de systemen (HRM en financieel). De implementatie van beide systemen vindt plaats in 2023.

pag. 88

Jaarrekening 2022

Kerncijfers 2022 De vastgestelde formatie omvat eind 2022 252,0 fte (ultimo 2022 was de bezetting 242,4 fte). Inhuur Op 1 januari 2022: 49 medewerkers Op 1 januari 2023 : 67 medewerkers De inhuur is toegenomen door verschillende omstandigheden zoals hoogconjunctuur waardoor vooral de vakteams Omgeving en Bouw en Woning Toezicht veel meer werk hebben dan gedacht. Daarnaast hebben we te maken met lastige markt, een aantal langdurige ziektegevallen en personeelsverloop. In dienst/uit dienst In 2022 hebben 29 medewerkers de organisatie verlaten. Er zijn in 2022 46 nieuwe medewerkers in dienst gekomen. De hoge instroom wordt deels verklaard door de overname van 14 medewerkers van MeeVivenz. Samenstelling en leeftijdsopbouw Bij de gemeente Molenlanden zijn op 31 december 2022 294 medewerkers in dienst, waarvan 139 mannen en 155 vrouwen. De gemiddelde leeftijd van een medewerker van de gemeente Molenlanden is 48,3 jaar. Ziekteverzuim Het gemiddelde ziekteverzuimpercentage over 2022 is 5,7%. Dit is een stijging van 7,5% ten opzichte van 2021. Ruim 70% wordt veroorzaakt door langdurig uitval door ziekte (43 dagen of meer).

Financiën en bedrijfsvoering Financiële verordening Gemeente Molenlanden 2022 schrijft voor dat in de paragraaf bedrijfsvoering: a. de kosten, omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten; b. de kosten van inhuur derden; c. de budgetten voor de raad, de griffie, de rekenkamer en de accountant; Inzichtelijk worden gemaakt. De omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand staan opgenomen bij de kerncijfers hiervoor.

pag. 89

Jaarrekening 2022

De loonkosten en de kosten voor inhuur derden en raad, griffie, rekenkamer en accountant worden in onderstaande tabel uiteengezet. Bedragen x €

Loonkosten Inhuur Raad en commissies Griffie onderst. raad en rekenkamer Accountantskosten

Begroting 21.976.834 2.144.795 655.604 390.325 70.000

Begroting na wijziging 21.177.107 4.979.741 650.169 409.193 112.000

Realisatie 20.919.855 4.865.825 644.508 422.431 111.492

Organisatie In 2022 is de personeelsbegroting aangepast om flexibel te kunnen inspelen op personele behoeften door ziekte en de regelingen ‘Ouderschapsverlof’ en ‘Generatiepact’. Hierdoor konden de door ziekte en deze regelingen onvermijdbare kosten beter worden opgevangen. Het capaciteitsverlies van de oudere medewerkers die via het Generatiepact korter zijn gaan werken, konden we opvangen door het aantrekken van enkele trainees. Op die manier trokken we jong talent aan die we een aantrekkelijk startersfunctie boden met veel ruimte voor professionele groei. De bedoeling is dat trainees doorstromen naar reguliere vacatures waardoor meteen weer ruimte ontstaat voor nieuwe trainees. In 2022 hebben er een verschuivingen plaatsgevonden vanuit de flexibele schil naar vaste formatie om de lokale programma’s en beleidsopgaven beter in te vullen en daarbij kennis en ervaring meer in huis te ontwikkelen en te houden. Ook in 2022 zagen we inhuur met een meer langdurig karakter door structurele ondercapaciteit, maar door de inzet van zulke verschuivingen is gewerkt aan een beter evenwicht. Beleidsontwikkelingen met een structureel karakter zijn gebaat bij continuïteit. Tegelijk is vooruitgekeken op de (natuurlijke) uitstroom die we verwachten door een praktische vorm van strategische personeelsplanning op te starten.

Door medewerkers aan ons te binden, anticiperen we op uitstroom in de (nabije) toekomst en beperken of voorkomen we de relatief dure inhuur in het heden. We hebben ervoor gekozen om ons wervingsstrategie aan te passen en zo nog beter in staat te zijn de juiste mensen te vinden en aan te nemen, terwijl we ruimte opleidings- en ontwikkelmogelijkheden boden voor alle medewerkers. In 2022 zijn er wijzigingen aangebracht in de samenstelling van teams zodat deze passend zijn voor de huidige taken en opgaven. Bijvoorbeeld als gevolg van de Omgevingswet. Ook zijn er stappen gezet in de aanbesteding van een nieuwe personeels- en salarisadministratie.

pag. 90

Jaarrekening 2022

Dienstverlening Voor een groot deel wordt hierover gerapporteerd in Hoofdstuk 6 Dichtbij Molenlanden. Het verbeteren van onze dienstverlening is een continu proces. Medio 2022 is de tevredenheid over de dienstverlening van inwoners en specifiek over de servicepunten gemeten. Onze inwoners geven de dienstverlening een 8. Bij meldingen openbare ruimte is ook de inwonertevredenheid gemeten. Dit was een actie naar aanleiding van het Rekenkamer rapport over meldingen openbare ruimte. Er is eind 2022 een raadsinformatiebrief gestuurd over de acties voor verbetering van dienstverlening naar aanleiding van dat rapport. In die brief staan ook de conclusies met betrekking tot het klanttevredenheidsonderzoek. De website van de gemeente Molenlanden voldoet aan de eisen van de overheid voor een toegankelijke website. Een toegankelijke website betekent dat de website bruikbaar is voor iedereen, dus ook voor personen met een beperking. Eind 2022 is het project webformulieren in een afrondende fase en stonden alle formulieren online. In 2023 worden de laatste verbeteringen doorgevoerd in de formulieren en zal het traject worden geëvalueerd.

Informatiebeveiliging en Informatiebeheer Informatiebeveiliging Afgelopen jaar zijn er verder stappen gezet op de informatiebeveiliging. Er zijn onderzoeken en testen gedaan op de digitale weerbaarheid en de bescherming van de gemeentelijke informatiesystemen is verder ingericht in verschillende beveiligingslagen. Ook is er in de organisatie een groeiende aandacht voor bewustzijn op het gebruik van ICT-middelen en systemen. Medewerkers worden doorlopend door Quick learnings bewust gemaakt van het belang van informatiebeveiliging Wet Open Overheid In 2022 hebben we alle acties in kaart gebracht die nodig zijn om de informatiehuishouding op orde te krijgen overeenkomstig de Wet Openbare Overheid. Deze acties hebben we uiteengezet in een meerjarenplan. In 2022 is een anonimiseringstool geïmplementeerd om WOO-verzoeken conform richtlijnen in behandeling te nemen. Gelet op de vertraging van de landelijke applicatie in 2022 zal 2023 gebruikt worden om alternatieven te vinden voor plaatsing van gegevens, de actieve openbaarmaking. Pilot dataplatform In 2022 hebben we het technisch fundament voor het nieuwe dataplatform gerealiseerd. Dit betekent dat we op een veilige manier de data uit een originele databron kunnen ontsluiten, bewerken en presenteren in een dashboard/rapportage.