Begroting 2024
Tekst van het document
Begroting 2024
2.6 Paragraaf verbonden partijen ............................................... 67
Inhoud Inleiding ......................................................................................... 4
2.7 Paragraaf grondbeleid ......................................................... 74 3.
Financiële begroting ............................................................... 78
Van Kadernota naar Begroting ........................................................ 8
3.1
Geprognotiseerde balans ................................................. 78
Leeswijzer .................................................................................... 11
3.2
Overzicht van baten en lasten .......................................... 79
1. Programma's ............................................................................ 13
3.3
Verschillen tussen de begroting 2024 en 2023................. 81
1.1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid .................. 13
3.4
Jaarlijks terugkerende arbeidskosten ................................ 82
1.2 Economie, Energie en Buiten................................................ 18
3.5
Mutaties algemene reserve ............................................... 83
1.3 Welzijn, Sociaal en Cultuur .................................................. 25
3.6
Grondslagen waarop ramingen zijn gebaseerd ................. 84
1.4 Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening................................. 31
3.7
Overzicht van baten en lasten per taakveld ...................... 86
1.5 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien ....................... 35
3.8
Incidentele baten en lasten............................................... 90
1.6 Overhead ............................................................................ 36
3.9
Stand en verloop van reserves en voorzieningen .............. 94
Paragrafen ............................................................................. 37
3.10
Investeringen ................................................................ 96
2.1 Paragraaf lokale heffingen ................................................... 37
3.11
Emu-saldo ................................................................... 105
2.
2.2 Paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing.............. 43
4.
Bijlagen ................................................................................ 106
2.3 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ............................... 52
4.1 Overzicht Programma’s met taakvelden ............................. 106
2.4 Paragraaf financiering ......................................................... 61
4.2 Uitgangspunten aanwending Algemene Reserve ................ 107
2.5 Paragraaf bedrijfsvoering .................................................... 63
moet gaan bieden. In deze begroting gaan we er vanuit dat de kosten ook in 2024 door het Rijk worden vergoed.
Inleiding 2024 wordt het tweede begrotingsjaar van deze raadsperiode en het coalitieakkoord. Samen met onze inwoners, bedrijven, verenigingen, maatschappelijke organisaties en kerken is het college met de organisatie vol energie aan de slag gegaan. En dat willen we voortzetten in 2024. Want samen zijn wij Molenlanden! Door deze bril kijken we ook naar de maatschappelijke opgave van de komende jaren. We zien dat we meer dan in voorgaande jaren keuzes moeten maken. Om de kernen vitaal te houden, blijven we investeren, Maar wel in een context van rentestijging, een schaarsere arbeidsmarkt en bestedingsruimte die beperkt is. Met deze begroting legt het college een realistisch voorstel aan u voor met aandacht voor een goed evenwicht tussen onze maatschappelijke en financiële opgaven. Speerpunten Het versnellen van de woningbouw is ook in 2024 één van de speerpunten. In het coalitieakkoord 2022-2026 staat dat er jaarlijks 200 woningen (in totaal 800 woningen tot 2026) worden opgeleverd. Ook in 2024 streven we er dus naar om 200 nieuwe woningen toe te voegen aan de huidige woningvoorraad. We zijn volop bezig met de energietransitie om een afname van het energieverbruik in onze gemeente te bevorderen. . We werken aan een betaalbare, betrouwbare en duurzame energievoorziening voor onze inwoners en bedrijven op een manier die past bij onze klimaatdoelstellingen.
Daarbij hebben we ook oog voor het energienetwerk. De opvang van vluchtelingen en het huisvesten van statushouders vraagt ook in 2024 aandacht en capaciteit. We blijven ons inspannen voor de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne. De signalen zijn dat ook onze gemeente asielzoekers een plaats voor langere termijn
Ook in 2024 zet Molenlanden onverminderd in op armoedebestrijding. Dit is noodzakelijk omdat ook in Molenlanden armoede toeneemt. We zetten samen met partners niet alleen in op financiële ondersteuning en (schuld)hulpverlening maar ook op preventie, scholing en loopbaanontwikkeling. Vanaf 1 januari 2024 betalen we in Molenlanden voor het restafval dat wordt aangeboden . Een flinke verandering voor onze inwoners en ondernemers die we met Waardlanden zo goed mogelijk invoeren. Ook gaat de Omgevingswet na jaren van uitstel per 1 januari 2024 van start. Na jaren van voorbereiding zijn we er klaar voor om hier eindelijk mee aan de slag te gaan. In 2024 leren we in de praktijk wat dit betekent en hoe we de dienstverlening naar de inwoners optimaal kunnen houden. In 2024 openen we een stikstofbank voor de Alblasserwaard. Veel boeren in de Alblasserwaard hebben vragen rondom hun vergunning. Het is van belang dat alle boeren op een gelijkwaardige manier kunnen nadenken over hun toekomst. Daarnaast gaan we verder met de uitwerking van de plannen voor schoolhuisvesting en sportaccommodaties. Ook hebben we volop aandacht voor de inzet van het welzijns- en jongerenwerk en de implementatie van het cultuurbeleid. In deze begroting is veel van onze ambitie te lezen. Hiervoor hebben we ons personeel hard nodig.
Door de enorme krapte op arbeidsmarkt is het moelijker om onze doelen te kunnen behalen. We zetten op een creatieve manier in op de werving van medewerkers. Zo lukt het ons steeds beter om ons personeelsbestand op pijl te houden. We Mede door de manier waarop we georganiseerd zijn, blijken we een aantrekkelijke werkgever te zijn. We doen het samen!
Begroting 2024 - 4
En dat vanuit de nieuwe locatie in Bleskensgraaf waar we in 2024 naar toe verhuizen.
Woonlasten 2023
2024
Verschil
Financieel: Het saldo van de begroting 2024 is positief. Het meerjarige beeld is positiever dan in de Kadernota is geschetst. Dit komt door de gunstige uitkomst van de septembercirculaire. Desondanks is er nog een negatief saldo van € 232.000.
Afvalstoffenheffing
370
403
9,0%
Rioolheffing eigenaar
100
106
6,0%
Rioolheffing gebruiker
139
149
7,0%
OZB eigenaar
316
328
4,0%
In de Kadernota is een taakstelling opgenomen van € 500.000 structureel met ingang van 2024. Deze taakstelling is in deze meerjarenbegroting verwerkt. Om het positieve meerjarig beeld vast te houden is in de kadernota afgesproken om vanaf 2025 nogmaals € 500.000 te besparen. We blijven ons op deze manier inspannen om meer ruimte in de exploitatie te krijgen. Deze ruimte is hard nodig voor toekomstige investeringen zoals het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP), de in het accommodatiebeleid genoemde renovaties en nieuwbouw van sportaccommodaties.
Totaal
925
986
6,5%
De provincie gaat als toezichthouder akkoord met het verlagen van de uitgaven voor jeugdzorg vanaf 2025. Het Rijk en de VNG werken al enige tijd aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. In dit kader heeft het kabinet besloten tot een besparing die mogelijk wordt door een aantal wetswijzigingen. Dit kabinetsbesluit heeft een financieel voordeel voor de exploitaties van de gemeenten. Voor onze gemeente zou het gaan om € 900.000 per jaar. Wij hebben er voorzichtigheidshalve voor gekozen dit voordeel nog niet in de meerjarenbegroting te verwerken.
De stijging van 6,5% komt door prijsstijgingen bij GR Waardlanden en de indexering van de rioolheffing en OZB. Vorig jaar werd nog aan ieder huishouden een korting van 30 euro gegeven. Reservepostie De reservepositie van Molenlanden is onverminderd sterk. Nog steeds heeft onze meerjarenbegroting ruimte om de algemene reserve te versterken. We proberen de reserves zoveel mogelijk te laten werken voor de inwoners of de exploitatie te ontlasten. Er zijn wel uitdagingen voor de toekomst om alle investeringen te kunnen blijven betalen. Onze weerstandsratio, de omvang van onze weerstandscapaciteit afgezet tegen het totaal van de ingeschatte risico’s, komt uit 7,6. Dit betekent dat we ruimschoots voldoende middelen hebben om in eerste instantie onverwachte tegenvallers op te vangen. Meerjarige nadelige effecten moeten we echter opvangen in de begroting of dekken uit de algemene reserve.
Woonlasten De lokale lastendruk voor een meerpersoonshuishouden ontwikkelt zich in Molenlanden als volgt:
Begroting 2024 - 5
Begroting 2024 - 6
Begroting 2024 - 7
Van Kadernota naar Begroting Na vaststelling van de Kadernota 2024 waren interne en externe ontwikkelingen van invloed op de uitkomst van de begroting. In de volgende tabel maken we het verschil zichtbaar:
Bedragen x € 1.000
2024
2025
2026
2027 Toelichting
Stand Kadernota
382
-1.780
-1.793
-1.013
Mutaties na de kadernota Septembercirculaire
587
714
452
1.750
Opbrengst OZB, inclusief areaal uitbreiding
-35
-116
-107
-89
De opbrengst voor OZB was in de kadernota te hoog ingeschat
Wmo en dagbesteding
-650
-642
-642
-642
Op basis van verwachte kosten in combinatie met de nu bekend zijnde indicaties zijn de budgetten herberekend. Hierbij is rekening gehouden met de aangekondigde indexeringen van diverse leveranciers.
Bijdrage GR Avres
-86
-86
-86
-86
Voor bijzondere bijstand is het extra te betalen budget voor 2023 vanuit de zomernota ook vanaf 2024 in de begroting opgenomen.
Bijdrage GR Veiligheidsregio ZHZ
-282
-282
-282
-282
Na vaststelling van de Kadernota is een begrotingswijziging van de Veiligheidsregio ontvangen, deze is in september voor zienswijze aangeboden aan de gemeenteraad. De hogere bijdrage wordt voornamelijk gevraagd voor de CAO-stijging.
Bodemtaken
-80
-80
-80
-80
De bodemtaken die gemeenten dienen op zich krijgen afgewend worden uitgevoerd door GR OZHZ. Wij hadden hier al een deel voor opgenomen in de meerjarenbegroting. Het deel waar naar verwachting ook legesinkomsten tegenover staan hadden we nog niet opgenomen.
Leges bodemtaken
80
80
80
80
We ramen hier legesinkomsten die we gelijkstellen aan de extra taken rondom de bodemtaken die meerjarig voor dit deel nog niet waren meegenomen.
Er is in de voorjaarsnota een herziening van de financieringssystematiek vanaf 2027 aangekondigd i.v.m. het zgn. ravijnjaar. Toen had het Rijk er geen geld voor beschikbaar. Nu is er € 700 miljoen in de Rijksbegroting voor opgenomen, waarvan € 1,3 mln ons deel is. Daarnaast zijn diverse landelijke aantallen bijgesteld, waaronder de ontwikkeling van bijstandsontvangers en 75-plussers. Deze bijstelling pakt voor ons goed uit met ongeveer € 500.000 structureel.
Begroting 2024 - 8
Afschrijvingskosten
399
-80
-124
-210
De afschrijvingskosten zijn gemuteerd op basis van de investeringsplannen. De activastaat is doorgerekend. De nieuwe werklocatie wordt pas afgeschreven vanaf 2025, omdat de financiële verordening bepaalt dat we pas afschrijven in het jaar na ingebruikname. Dit is een voordeel voor 2024. Later nemen de lasten toe door met name hogere ICTinvesteringen en uitbreiding van begraafplaatsen.
Begraafrechten
88
150
214
281
In een periode van 3 jaren wordt sinds 2021 gestreefd naar een de kostendekkendheid van de begraafrechten van 80% zonder stijging van de tarieven. De stijging van de toerekenbare lasten aan het taakveld zorgen er echter voor dat dit percentage niet wordt behaald, onder andere door uitbreidingen van begraafplaatsen. Om deze reden worden de tarieven is nu opgenomen om de begraafrechten structureel met 3% te laten stijgen (exclusief de inflatie) om de kostendekkendheid naar 80% te laten toenemen. Deze geleidelijke groei is gelijk aan de stijging die reeds bij de rioolheffing plaatsvindt.
Rioolrecht
58
-74
-2
-314
De Rioolrechten zijn kostendekkend in de begroting opgenomen. In het Gemeentelijk Rioleringsplan is aangegeven dat de rioolheffing jaarlijks naast inflatie met 3% stijgt. Door een egalisatie van de meerkosten met de voorziening realiseren we een 100% kostendekking. De verrekening met de voorziening wordt vooral beïnvloed door de BTW-aspecten in relatie tot de geplande rioolinvesteringen.
-296
-296
-296
-296
De berekening van de overhead aan de investeringen vindt plaats op basis van de toegerekende loonkosten. In de jaarschijf 2024 worden minder overheadkosten toegerekend aan investeringen dan in de kadernota begrotingen voorzien.
Onderhoud zwembaden
82
60
57
55
De onderhoudskosten zijn lager na een update van het meerjarenonderhoudsplan.
Stelpost prijsstijgingen
975
975
975
975
In de meerjarenbegroting was rekening gehouden met prijsstijgingen ten opzichte van 2023.Hiervoor was een stelpost opgenomen. Nu de ramingen opgenomen zijn met prijspeil 2024 valt deze stelpost vrij. Dit compenseert de vele prijsstijgingen in de begroting 2024.
Toerekening overhead aan investeringen
Begroting 2024 - 9
ICT
-186
-186
-186
-186
De kosten voor hardware zijn substantieel gestegen door inflatie, gestegen energie- en vervoerskosten, schaarste van chips, gestegen lonen. Verder gaan we alle Windows 10 machines uitfaseren ten gunste van Windows 11, welke duidelijk meer gericht is op betere beveiliging dan de voorganger.
Projecten
-50
0
0
0
Voor het plan Ruimtelijk perspectief Bleskensgraaf kunnen we het kostenverhaal (voorlopig) niet verwerken in een dekking middels een grondexploitatie. Deze eenmalige kosten zullen we moeten dekken binnen de gemeentelijke exploitatie.
Saldo van kleinere mutaties
-195
-100
-177
-175
Stand begroting
791
-1.743
-1.997
-232
Begroting 2024 - 10
tussentijds of via het jaarverslag, of het college de afgesproken prestaties realiseert.
Leeswijzer In deze leeswijzer geven we een korte toelichting op de samenstelling van de programmabegroting. De begroting is opgebouwd uit programma’s en paragrafen De programma’s geven informatie per ‘beleidsveld’. De paragrafen geven informatie over de gemeente in zijn geheel en geven dwarsdoorsneden door de programma’s heen De programma’s zijn: 1. Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid; 2. Economie, Energie en Buiten; 3. Welzijn, Sociaal en Cultuur; 4. Bestuur en Veiligheid. Per programma is dezelfde opbouw gekozen De programma’s zijn uitgewerkt aan de hand van de drie ‘w-vragen’: wat willen we bereiken?, wat gaan we ervoor doen? en wat mag het kosten?: •
•
Wat willen we bereiken? We geven aan welk maatschappelijk effect (of algemene beleidsdoelstelling) wij met het programma willen bereiken. Ten opzichte van de vorige begroting is een belangrijke kwaliteitsverbetering doorgevoerd in afstemming met de auditcommissie. Wat gaan we ervoor doen? We benoemen de specifieke inspanningen die we in het begrotingsjaar gaan leveren, die bijdragen aan de doelstellingen. Deze hebben we zo geformuleerd dat de raad kan controleren,
•
Wat mag het kosten? We geven aan wat het benodigde budget is met de belangrijkste mutaties ten opzichte van de vorige begroting zoals de effecten van gewijzigd of nieuw beleid.
We leiden ons succes af van indicatoren Dit doen we aan de hand van landelijke, verplichte BBV indicatoren. Deze zijn meestal afkomstig uit landelijke databases bijvoorbeeld CBS, waarstaatjegemeente.nl. Daarnaast zijn specifieke 'Molenlandse’ indicatoren vermeld. Deze geven, net als de landelijke indicatoren, een beeld van de gerealiseerde en beoogde prestaties en effecten. Niet alle indicatoren worden jaarlijks gemeten en/of zijn deze nog in ontwikkeling waardoor niet alle actuele informatie beschikbaar is. We blijven werken aan de meetbaarheid van de impact die we in de samenleving willen bereiken, zodat we beter kunnen bepalen of ons beleid het gewenste effect heeft. Naast de programma’s in het programmaplan worden de berekening van de overhead en de algemene dekkingsmiddelen aangegeven. Algemene dekkingsmiddelen zijn de financiële middelen die niet specifiek aan een bepaald programma kunnen worden toegewezen. Er is ook een financieel deel van de begroting In het financieel deel van de begroting zijn vooral de verplichte financiële overzichten opgenomen, zoals het overzicht van baten en lasten, de geprognotiseerde balans en een overzicht van de reserves en voorzieningen.
Begroting 2024 - 11
U vindt apart de taakveldenraming De taakvelden zijn de vertaling van de bestuurlijke doelen naar de ambtelijke uitvoering en behoren tot het domein van het college. Daarom worden deze in de programmabegroting niet uitgewerkt, maar alleen genoemd om het verband tussen programma’s en taakvelden zichtbaar te maken.
Begroting 2024 - 12
1. Programma's 1.1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid
•
Missie We zetten in op een optimale leefomgeving waar mensen graag (willen) wonen, verblijven en samenleven. We houden Molenlanden via wegen, water en spoor goed bereikbaar. Ook waarborgen we de verkeersveiligheid binnen en buiten de kernen. Wonen Wat willen we bereiken? • Voorzien in de woonbehoefte, zoals beschreven in de Woonvisie Molenlanden 2020 - 2024. (A.1). Toelichting: Om beter aan te sluiten op de vraag ligt het accent op betaalbare woningen voor starters en jonge doorstromers en kleinere woningen voor oudere huishoudens. Daarbij houden we rekening met de kwaliteiten van ons gebied. Wat gaan we ervoor doen? • Versnellen van de woningbouw door (A.1): o het aantal uren van de Programmamanager Versnelling Woningbouw uit te breiden; o de Regionale realisatieagenda uit te voeren, met afspraken over de kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen voor woningbouw; o een creatieve visie en uitvoeringsprogramma op te stellen voor het realiseren van betaalbare woningen. Toelichting: We bouwen in de periode tot 2030 1.460 woningen om de woningvoorraad op peil te brengen. We streven 200
•
•
• •
Begroting 2024 - 13
nieuwe woningen per jaar. We zetten vooral in op de bestaande, grote en kansrijke plannen binnen het programma Versnelling Woningbouw en sluiten we aan op landelijke, provinciale en regionale initiatieven zoals de Nationale woon- en bouwagenda. Het volkshuisvestingsprogramma opstellen dat in plaats komt van de woonvisie. (A.1) Toelichting: Het Volkshuisvestingsprogramma wordt op basis van de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrvh) een verplicht programma onder de Omgevingswet. Het Volkshuisvestingsprogramma is breder dan een woonvisie. De gemeente moet de lokale behoefte zelf onderbouwen. Daarvoor hebben we een groter budget geraamd. Huisvestingsverordening opstellen (A.1) Toelichting: De Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrvh) verplicht een huisvestingsverordening. We bereiden de verordening voor in regionaal verband. We ramen extra budget voor het begeleiden van dit proces vanwege de beperkte personele capaciteit en de toenemende werkdruk. Asielzoekers opvangen (A.1) Toelichting: invulling geven aan de opgave om asielzoekers op te vangen, passend bij de schaal en de kernen van Molenlanden. Uitvoeringsprogramma's opstellen in samenwerking met de netwerkpartners ter uitvoering van de Woonzorgvisie. (A.1) Meerjarige afspraken over het woonbeleid maken, uitvoeren en monitoren in samenwerking met woningcorporaties en huurdersorganisaties.
(A.1) Toelichting: De meerjarige prestatieafspraken lopen van 20222024. Vanaf 2024 maken we nieuwe meerjarige afspraken. Jaarlijks maken we met onze partners een uitwerking, waarin we de afspraken voor dat jaar concretiseren. De afspraken gaan onder andere over: het betaalbaar en beschikbaar houden van woningen in de sociale huursector, verduurzaming, bijzondere doelgroepen en leefbaarheid.
•
• •
•
We doorlopen in 2024 een pilot voor de opvang en huisvesting in eventuele bijzondere woonvormen voor verschillende kwetsbare doelgroepen (onder andere: statushouders, Oekraïners en jongeren met een beperking). (A.1) Uitvoering geven aan de beleidsnotitie Huisvesting tijdelijke werknemers (voorheen: arbeidsmigranten). (A.1) Uitvoering geven aan de beleidsnotitie Beleidsnotitie huisvesting (groepen) arbeidsmigranten Molenlanden. (A.1) Toelichting: in 2022 is het beleid geactualiseerd. Daarbij is de mogelijkheid ontstaan om locaties te onderzoeken op bedrijventerreinen. Voor deze locaties zijn meerdere gesprekken gevoerd met eigenaren. Zij zijn hun plannen aan het voorbereiden. Daarnaast is het beleidskader ontwikkeld om milieutechnisch de juiste afweging te maken voor deze verzoeken. Woonwagenbeleid opstellen. (A.1) Toelichting: Hierin beschrijven we hoe we omgaan met toekomstige aanvragen voor woonwagenbewoning en hoe we omgaan met de huidige locatie.
Netwerk Inwoners, ontwikkelaars, woningcorporaties, huurdersverenigingen, regiogemeenten, zorgaanbieders, provincie, Waterschap Rivierenland. Ruimtelijke ordening Wat willen we bereiken? • Behouden en doorontwikkelen van vitale kernen en een vitaal buitengebied. (B.1) • Tijdig inspelen op trends, opgaven en ontwikkelingen. (B.2) • Behouden en waar mogelijk verbeteren van het karakteristieke landschap en de kwaliteit van de (lint)bebouwing van onze gemeente, met ruimte voor nieuwe initiatieven die passend zijn in het gebied. (B.3) • Met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden zorgen voor een betere ruimtelijke inrichting van ons gebied. (B.4)
Wat gaan we ervoor doen? • Verder uitwerken van processen en het werken met de Omgevingswet optimaliseren. (B.4) • De Omgevingsvisie met een vervolgaanpak laten vaststellen. (B.2 - B.4) • Vervolgstappen nemen naar een gebied dekkend omgevingsplan in 2029.(B.4) • Deelnemen aan bovenlokale samenwerkingsverbanden en adviseren waar het gaat om landelijke en regionale opgaven (B.4 B.5 - B.6) (behoort dit niet tot regulier werk?) • We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden aan initiatieven die hieraan bijdragen. We onderkennen de ruimtelijke dynamiek van de kernen, linten en het buitengebied. We denken mee met de initiatiefnemer om ruimte te bieden aan initiatieven die hieraan bijdragen. Daarbij zijn we kritisch op of het bijdraagt aan het landschap en andere waarden. Instrumenten die we hiervoor inzetten zijn de intake- en omgevingstafel. (B.1- B.3). • We investeren in water als beleidsterrein.(B.1) Dit doen we om een bijdrage te leveren aan het onderwerp vitaal buitengebied • Zicht krijgen op bovenlokale opgaven en ontwikkelingen waarbij wij een vanzelfsprekende (samenwerkings)partner zijn.
(B.2) • We haken aan bij- en adviseren over landelijke en regionale opgaven die voortkomen uit de Energietransitie (B.4 • Adviseren over en input leveren ten behoeve van de Rijksnota Ruimte, de bijbehorende provinciale ruimtelijke puzzel en de herziening van het provinciale omgevingsbeleid. • Samenwerkingspartner zijn bij en adviseren over landelijke en regionale opgaven die voortkomen uit de Energietransitie zoals de opgave voor een nieuwe 380kV-hoogspanningsverbinding en de opgave voor ruim 200 extra trafohuisjes in de gemeente plaatsen (B.2 – B.4)
Begroting 2024 - 14
•
We doen een eerste aanzet in de Omgevingsvisie om een Fonds Bovenwijksevoorzieningen af te kunnen wegen en in te kunnen gaan stellen. (B.1 – B.3)
• •
Netwerk Inwoners, professionele partijen, Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid, Dienst Gezondheid en Jeugd, Veiligheidsregio, provincie, waterschap, omliggende gemeenten, VNG. Buitenruimte Wat willen we bereiken? • Een buitenruimte waarin onze inwoners en bezoekers zich comfortabel en veilig voelen. (C.1). We vertalen dit naar passende fysieke inrichting (inclusief dagelijks beheer) die voorziet in: o voldoende groen, water en speelgelegenheid; o voldoende bereik per openbaar vervoer, fiets en auto; o ruimte voor ondergrondse infrastructuur; o een aantrekkelijke, toegankelijke en veilige leefomgeving; o een klimaatbestendige- en duurzame leefomgeving.
Wat gaan we ervoor doen? • Beheren en herinrichten van onze buitenruimte op basis van het vastgestelde integraal beheerplan Buitenruimte. (C.1) Het integraal beheerplan is geactualiseerd aan de hand van de door de raad vastgestelde uitgangspunten: o op orde brengen en houden van het basisbeheer; o realiseren van een toegankelijke buitenruimte (VN-verdrag); o omvormen van trapveldjes naar beweegparken (Sportakkoord);
uitbreiden areaal bomen; aanleg natuurontwikkelingsgebieden. Onderhouden van de sportaccommodaties . (C.1) Naast het reguliere onderhoud zullen vanuit het meerjarenplan de volgende projecten worden uitgevoerd: o renovatie natuurgrasvelden bij ASV Arkel, SteDoCo en vv Nieuw-Lekkerland; o renovatie kunstgrasveld vv Peursum. o o
Netwerk Inwoners, dorpsberaden/klankbordgroepen, woningbouwcoöperaties, politie, brandweer, provincie, Waterschap Rivierenland, omgevingsdienst, marktpartijen (advies- en ingenieursbureaus, aannemers en dergelijke). Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? • Een goed bereikbare gemeente met veilige wegen. (D.1) • Ketenmobiliteit die zich aanpast aan maatschappelijke ontwikkelingen. (D.2) Wat gaan we ervoor doen? • De Mobiliteitsvisie afronden. (D.1) • Bij geplande grootschalige werkzaamheden actief sturen op het beperken van de overlast bij weggebruikers. En we voorkomen zoveel mogelijk sluipverkeer. Hiervoor sluiten wij aan bij de Bereikbaarheidsaanpak Drechtsteden en Alblasserwaard (D.1) • Voor de Voorstraat/Sluis in Groot-Ammers onderzoeken we de mogelijkheden om de leefbaarheid te verbeteren en de verkeersveiligheid te bevorderen. (D.1) • Werken aan de herinrichting van de Molenstraat in Kinderdijk. (D.1) • Verbeteren van de bereikbaarheid van het openbaar vervoernetwerk met bijvoorbeeld de inzet van deelfietsen bij OV-haltes op knooppunten. (D.2)
Begroting 2024 - 15
Netwerk Rijk, Provincie, Rijkswaterstaat, Waterschap Rivierenland, Inwoners, Qbuzz, Waterbus, (regio)gemeenten, Politie, andere wegbeheerders, veerexploitant(en), verkeersveiligheidspartners (onder meer VVN, fietsersbond). Effect/resultaatindicatoren Indicator
Realisatie
Aantal nieuwe woningen
285 (2021) 224 (2022)
Tevredenheid inwoners over de openbare ruimte
Goed (2020)
Streefwaarde 2024
Bron Woonvisie Molenlanden 2020-2024
Goed
‘Leefbaarometer’ Min. BZK, 2020
Indicator
Uitkomst 2018
Uitkomst 2019
Verkeersongevallen
GeAlle meenwe- telijke gen wegen
GeGeAlle meen- Alle meenwe- telijke we- telijke gen we- gen wegen gen
Alle Gemeenwe- telijke gen wegen
Alle Gemeenwetelijke gen wegen
210
46
174
47
147
33
175
51
185
46
37
9
25
6
30
8
45
8
38
12
0
0
4
0
4
1
2
0
8
1
Ongevallen Gewonden Doden
Uitkomst 2020
Uitkomst 2021
Indicator Tevredenheid over woningaanbod (woningzoekers)
Indicator
Berekend
MLL
NL
Nieuwe woningen
per 1000 woningen 2022
10,5
9,3
Demografische druk
Perc 0-20 jr en 65+ t.o.v. 20-65 jr 2023
80,5
70,3
Woningen 2023
389
369
Gemiddelde WOZ-waarde (x € 1000)
Gemeentelijke Woonlasten eenpersoonshuishouden Gemeentelijke Woonlasten meerpersoonshuish.)
€ (2023)
812
867
€ (2023)
950
944
Uitkomst 2022
2022 (gem. rapportcijfer) 4,6
Tevredenheid over woningaanbod (algemeen)
5,1
Tevredenheid over bereikbaarheid
6,3
Tevredenheid over kwaliteit netwerk
6,5
Tevredenheid over verkeersveiligheid
5,9
Tevredenheid over het openbaar vervoer
3,8
Actuele kaderstellende beleidsnota’s • Woonvisie Molenlanden 2020 – 2024 (oktober 2020) • Nota Grondbeleid • Vastgoed en Accommodatiebeleid • Integraal Huisvestingsplan • Beleidsnotitie Arbeidsmigranten/Tijdelijke Medewerkers • Beleidsdocument begraafplaatsen • Beleidsdocument Gladheidsbestrijding • Beheerplannen: • Integraal beheerplan Molenlanden 2022-2026 • Gemeentelijk Rioleringsplan Molenlanden 2020-2024 • Baggerplan 2022-2033
Begroting 2024 - 16
• • • • • •
Beheerplan begraafplaatsen 2022-2026 Uitvoeringsplan begraafplaatsen Uitvoeringsplan Gladheidsbestrijding MeerJaren OnderhoudsPlan wegen-riolering (MJOP) GVVP gemeente Molenwaard vastgesteld op 17.03.2017 GVVP gemeente Giessenlanden vastgesteld op 08.12.2015
Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000.000
2022
2023
2024
2025
2026
2027
A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 1
20,7 7,7 -0,7 12,3
24,2 8,0 -0,8 15,4
23,3 6,8 0,4 16,9
22,0 5,8 0,2 16,4
24,4 7,7 -0,3 16,3
25,0 7,7 -0,6 16,6
Toelichting: In deze tabel zijn naast de bestaande budgetten ook de beleidsintensiveringen/-mutaties opgenomen waarvoor in de kadernota en/of in de begroting extra of minder middelen zijn opgenomen. Het betreft de volgende budgetten: • • • • • • • •
Onderhoud wegen (€ 142.000 structureel) Bijdrage Waterschap Rivierenland voor wegen (€ 103.000 structureel) RMA Verkeer (€ 82.000 structureel en € 75.000 incidenteel) Inhuur omgevingsvergunningen (€ 880.000 incidenteel) Beleidsmedewerker verkeer (€ 118.000 structureel) Mutaties vastgoed (€ 186.000 structureel) Onderhoud zwembaden (€ 82.000 structureel voordelig) Ruimtelijk perspectief Bleskensgraaf (€ 50.000 incidenteel)
Begroting 2024 - 17
1.2 Economie, Energie en Buiten Missie We willen een gemeente zijn waarin volop ruimte is voor innovatie en ondernemen. We werken aan een toekomstbestendige landbouw in een toekomstbestendig landschap. En bieden het (agrarische) bedrijfsleven en de recreatieve sector de ruimte om zich op een passende manier te ontwikkelen. We willen bijdragen aan: • De ontwikkeling naar een energieneutraal, circulair en klimaatbestendig Molenlanden; • Het behoud (en verrijking) van ons landschap; • Een gezonde bodem als basis voor een eerlijke voedselketen. Economie Wat willen we bereiken? • Ruimte voor innovatie en ondernemen, zowel in onze dienstverlening als in het aanbod van bedrijventerreinen, waarbij ondernemers elkaar weten te vinden. (A.1) • Goede aansluiting van onderwijs op behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten. (A.2) Toelichting: We willen de bedrijvigheid en bedrijventerreinen optimaliseren, passend in de omgeving. Met meer bedrijven die werkgelegenheid bieden aan de lokale beroepsbevolking. En hierdoor meer kansen voor jongeren op de lokale arbeidsmarkt. We hebben oog voor de vele ondernemers die niet gebonden zijn aan de bedrijventerreinen. Mogelijkheden in de linten voor passende (kleinschalige) bedrijvigheid benutten we en bij overlastgevende situaties zijn we actief in het faciliteren van een herontwikkeling.
We willen het aanbod bedrijventerreinen voor Molenlandse bedrijven vergroten, want er is een tekort. Ook is goede aansluiting van onderwijs op de behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten van belang.
Wat gaan we ervoor doen? • Een uitvoeringsagenda opstellen om de doelen uit het Beleid Bedrijvigheid te bereiken. Wordt een toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen, voldoende uitbreiding en eventueel nieuwe bedrijventerreinen en passende bedrijfslocaties in de linten. (A.1.) • De ruimtelijke procedure van de bedrijfsontwikkeling Parallelweg te Schelluinen begin 2024 afronden en daarna het vergunningsverleningstraject verder te doorlopen. (A.1.) • Bijdragen aan de uitvoering van de regionale bedrijventerreinenvisie Zuid-Holland-Zuid. (A.1) • Inzetten op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en ondersteunen initiatieven daartoe. (A.2.) • Uitvoering geven aan de campagne Koop Lokaal. (A.1.) Netwerk Ondernemers, collectieven van ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen, omgevingsdienst Zuid Holland Zuid, maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen als buiten de gemeente. Agrarische economie Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige, duurzame, agrarische sector die zich verder kan ontwikkelen naar een duurzamere landbouw met nieuwe verdienmodellen waarbij verbreding en diversifiëring van de bedrijfsvoering mogelijk is. (B.1) Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoering geven aan het vergunningenloket en stikstofbank. Toelichting: Veel boeren in de Alblasserwaard hebben vragen rondom hun vergunning.
Het is van belang dat alle boeren op een gelijkwaardige manier kunnen nadenken over hun toekomst. Dat betekent dat er oplossing moet komen voor PASmel-
Begroting 2024 - 18
•
•
•
•
• •
• •
ders, niet melders en interimmers. Van daaruit kunnen we verdere stappen zetten op het gebied van Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Tevens willen we komen tot de oprichting van een stikstofbank op het niveau van de Alblasserwaard. Stikstofreductie die we in het gebied realiseren, willen we benutten voor de ontwikkeling van landbouw, natuur en woningbouw. Een coöperatieve grondbank vormgeven. Toelichting: Doel van de boerengrondbank is werken aan duurzaam toekomstperspectief. Zo kunnen we vanuit boerenperspectief werken aan maatschappelijke opgaven. Samen met partijen uit het gebied beschrijven we in stappen hoe we een coöperatieve grondbank in 2024 vorm kunnen geven. Samen met OZHZ/NVWA brengen we de regels rond voedselveiligheid in beeld voor de verkoop van boerderijproducten ( B.1). In samenwerking met agrarische ondernemers, boerenorganisaties en gebiedsplatform werken we, als daar draagvlak voor is, aan een deelgebiedsplan Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). (B.1) We participeren ambtelijk en bestuurlijk in het traject van het Zuid–Hollands Programma Landelijk Gebied ). We zetten het voorzitterschap van de Regiegroep NPLG Alblasserwaard voort. (B.1) Uitvoeren van het visiedocument Landbouw in samenwerking met de stakeholders.
(B.1) We ondersteunen de ontwikkeling van een agri- en foodcampus onder de voorwaarde dat dit een innovatiehub wordt waarin overheid, onderwijs, ondernemers samenwerken aan toekomstbestendige veenweiden. ) Voortzetten pilots drukdrainage en onderwaterdrainage. (B.1) In 2024 geven we uitwerking aan het geactualiseerde beleid vrijkomende agrarische bebouwing.
Netwerk Agrarische ondernemers, collectieven van (agrarische) ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen, Veenweide Innovatie Centrum (VIC), Rabobank, Regiegroep Veenweidestrategie, maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen als buiten de gemeente. Vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken? In de Toeristische Agenda Molenlanden (TAM) is vastgelegd dat wij de komende jaren werken aan de volgende doelen: • Verhogen van bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector. (C.1) • Toerisme is in balans: Toerisme & Recreatie zorgen niet voor overlast (bij inwoners of het landschap), maar dragen bij aan maatschappelijke doelen, zoals duurzaamheid, leefbaarheid, mobiliteit, bewegen & gezondheid, educatie en opleidingen. (C.2) • Toeristen komen specifiek voor het ‘verhaal van Molenlanden’. Dit doen we door de beleving van landschap, kernen en iconen te vergroten. (C.3) • Door gebiedsmarketing en promotie staat Molenlanden ‘op de kaart’. Hiervoor werken we samen met onder meer de provincie en marketingpartners. (C.4) • Het recreatieve routenetwerk (fietsen en vooral wandelen) wordt meer fijnmazig en verkeersveilig. (C.5) Wat gaan we ervoor doen? • Beter benutten van de fiets-, wandel- en vaarroutenetwerken om inwoners en bezoekers te stimuleren de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken.
We zorgen ervoor dat de basis (beheer en onderhoud) van het fiets- en wandelroutenetwerk op orde is en dat het wandelroutenetwerk fijnmaziger wordt. (C.5) • Samen met stakeholders opzetten van Destinatie Marketing Organisatie (DMO) voortbordurend op het platform ‘Ontdek de Alblasserwaard’. (C.4)
Begroting 2024 - 19
• •
•
•
• •
Ontwikkelen 'recreatie- en çultuur-kaart’ voor inwoners en toeristische bezoekers. (C.3, C.4) Verzamelen cijfers om kennisfundament recreatie en toerisme op orde te krijgen en te kunnen sturen in het kader van ‘toerisme is in balans’. (C.2) In 2023 is er een analyse gemaakt van de toeristische bebording binnen gemeente Molenlanden. We gaan in 2024 waar nodig de bebording vervangen, verwijderen of bijplaatsen. (C.2, C.5) Organiseren van toeristische, recreatieve ondernemersavonden, bedrijfsbezoeken en aanbieden “Ken uw gast traject” om toeristisch, recreatief aanbod kwalitatief te verbeteren (C.1, C.2, C.3) Uitvoeren verkenning Agrotoerisme Molenlanden (C) Aanleg van het Struinpad. We gaan door met de aanleg van het pad waar we in 2023 mee gestart zijn en streven ernaar om het Struinpad eind 2024 op te leveren. (C.1, C.2, C.3)
Netwerk Recreatieve ondernemers en organisaties, gemeenten, provincie en maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen de gemeente als in de regio. En ook: het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC), Dordrecht Marketing en Partners, Den Hâneker, Stichting Groene Hart Verbinders, erfgoedtafels Waterdriehoek en Oude Hollandse Waterlinie. Vrijetijdseconomie Kinderdijk Wat willen we bereiken? • Het icoon Kinderdijk vertelt een authentiek en aansprekend verhaal. (D.1) • De dorpen Kinderdijk en Alblasserdam ontwikkelen zich in de luwte van de toeristenstroom. (D.2) • De verkeersveiligheid en leefbaarheid vergroten we door een optimale grip op alle bezoekersstromen naar het Werelderfgoed over weg en water. (D.3)
•
•
De bestuursstructuur is slagvaardig en flexibel, op alle niveaus voelen belanghebbenden (dus ook bewoners) zich vertegenwoordigt bij de ontwikkeling van Kinderdijk. (D.4) De gezonde exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de coronacrisis. (D.5)
Wat gaan we ervoor doen? • Het uitvoeringsprogramma Kinderdijk verder verfijnen, invullen en uitvoeren. (D1 t/m D5). Toelichting: Niet alleen Molenlanden staat voor investeringen. Ook de gemeente Alblasserdam, de SWEK, het Waterschap en de Provincie dragen hun steentje bij. Elke investering dekken we door exploitatie-inkomsten dan wel door het verrekeningsmechanisme dat met het ondertekenen van de Samenwerkingsovereenkomst Kinderdijk (SOK) is vastgelegd. Een update van het uitvoeringsprogramma wordt voorgelegd aan de gemeenteraad zodra het Bestuurlijk Platvorm Kinderdijk hierover positief heeft geadviseerd (herfst 2023). Netwerk Recreatieve ondernemers en organisaties, Gemeenten, Provincie en maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen de gemeente als in de regio. Stichting Wereld Erfgoed Kinderdijk, Provincie Zuid-Holland, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Waterschap Rivierenland (WSRL), Gemeente Alblasserdam, Dordrecht Marketing en Partners, Waterbus (Blue Amigo), Gemeente Krimpenerwaard, Den Hâneker Erfgoedtafels Waterdriehoek en Oude Hollandse Waterlinie, Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC). Arbeidsmarkt Wat willen we bereiken? Aansluiting van vraag en aanbod van arbeidskrachten in de regio verbeteren, waarbij we optimaal gebruik maken van ieders mogelijkheden. (E.1)
Begroting 2024 - 20
Wat gaan we ervoor doen? • Deelnemen aan het RMT (Regionaal MobiliteitsTeam) AV werkt door. (E.1) • Financieel en inhoudelijk bijdragen aan het i_lab in Gorinchem (E.1) • Continueren en herijken van de activiteiten op het gebied van Onderwijs. (E.1) Toelichting: Per activiteit wordt bekeken of deze nog voldoet aan de huidige wensen en behoeften van de deelnemers (onderwijs en ondernemers). • Deelnemen aan de arbeidsmarktregio en de activiteiten die daaronder vallen. (E.1). • Versterken van bestaande initiatieven en structuren zoals de Sity academy en bijdragen aan nieuwe activiteiten zoals het begeleiden van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen naar werk. (E.1) Netwerk Individuele ondernemers, ondernemersverenigingen, onderwijsinstellingen, omliggende gemeentes, arbeidsmarktregio, Avres, UWV, werkgeversservicepunt, leerwerkloket, RMT AV werkt door. Energietransitie Wat willen we bereiken? • Een betaalbare en betrouwbare duurzame energievoorziening voor onze inwoners en bedrijven. Waarbij we opwekken, opslaan en gebruik van energie zo dicht mogelijk bij elkaar organiseren conform de klimaatdoelstellingen. (F.1) • Een versnelling in de afname van energiegebruik. (F.2). Toelichting: De klimaatdoelstellingen zijn: In 2030, ten opzichte van 2020, minimaal 20% energie besparen in Molenlanden. 35% van het totale energiegebruik komt in 2030 van hernieuwbare bronnen.
De gemeentelijke organisatie is in 2030 CO²- en energieneutraal. In 2050 is de hele gemeente aardgasvrij en (nagenoeg) CO²-neutraal.
•
Het vastgoed van de gemeente is in 2030 (nagenoeg) energieneutraal (F.3).
Wat gaan we ervoor doen? • Met Stedin en ondernemers werken aan het verminderen van en op langere termijn oplossen van de ontstane netcongestie en aansluitingsproblemen in het oostelijk deel van onze gemeente en aan het voorkomen hiervna in het deel van onze gemeente dat hier nog niet mee te maken heeft. We doen dit door te zoeken naar innovatieve oplossingen om het opwekken en gebruik van energie, de opslag en warmtetransitie in onze kernen en op bedrijventerreinen aan elkaar te verbinden (‘energiehubs’). (F.1) • Energietransitie koppelen aan ruimtelijk beleid en gebiedsontwikkelingen. We nemen (waar mogelijk) kaders en regels op in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. (F1) • Vaststellen van beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie in grootschalige duurzame energieprojecten. (F.2) • Uitvoeren van projecten, acties en diensten die in het Uitvoeringsprogramma (F1 en F2) Duurzaamheid en Klimaat zijn opgenomen, op basis van de vastgestelde RES 1.0, de Transitievisie warmte • Faciliteren van lokale initiatieven van inwoners/partners, zonder daarbij de rol van de initiatiefnemer over te nemen. Het verwachte 'duurzaamheids- en CO²-rendement en de mate van bereik onder inwoners' wegen we mee bij ons besluit over het faciliteren van een lokaal initiatief. (F.1) • Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed.
Nieuwe gebouwen worden ten minste energieneutraal en de inrichting voeren we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen. (F.3) • Uitreiken van de duurzaamheidsprijs eens in de twee jaar voor duurzame initiatieven uit de Molenlandse samenleving (F.1)
Begroting 2024 - 21
Afval en Circulariteit Wat willen we bereiken? • Aantal kilo's restafval per inwoner te laten dalen van 207 kilo nu naar 100 kilo in 2025. (G.1) • Afvalpreventie om afvalproducten te voorkomen. (G.2) De gemeenten Gorinchem, Molenlanden, Hardinxveld-Giessendam en Vijfheerenlanden hebben samen met Reinigingsdienst Waardlanden in 2021 een grondstoffenplan opgesteld. In dit nieuwe plan staat hoe we de hoeveelheid restafval terugbrengen. We willen van 207 kilogram in Molenlanden in 2021 naar 100 kilogram per persoon per jaar in 2025. In de Strategienota staan drie stappen die bijdragen aan die doelstelling. Waardlanden neemt de leiding in de uitvoering. Sommige stappen zijn maatwerk voor Molenlanden. Wat gaan we ervoor doen? • Gemeentelijk beleid schrijven op circulaire economie.(G.2) • Gedragscampagne uitvoeren om de positieve kant van (rest)afval scheiden te laten zien. (G.1) • Uitvoering van Strategienota 2021-2025 “Samen voor een afvalvrije en schone gemeente”. (G.1) • Invoering DIFTAR bij alle huisaansluitingen in de gemeente in 2024. (G.1) • In samenwerking met Waardlanden communicatiemiddelen inzetten om bewoners tijdig, correct en volledig te informeren over scheiden van afvalstromen en wat dit precies betekent met betrekking tot Diftar. (G.1 ) • Faciliteren en uitrollen van initiatieven om afvalpreventie te realiseren.
(G.2) Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken? Versterking van het aantrekkelijke woon- en leefklimaat door klimaatbewust handelen. (H.1)
Wat gaan we ervoor doen? • Groenblauwe Dooradering (GBDA) toepassen en meenemen en verbinden in gemeentelijke projecten op basis van het inrichtingsconvenant die opgesteld wordt voor GBDA. (H.1) • Inwoners faciliteren en stimuleren om hun eigen leefruimte betaalbaar te vergroenen. (H.1) • Uitvoeren van projecten die behoren tot de eerste fase van de uitvoering van de Lokale Adaptatiestrategie en Regionale Adaptatiestrategie. (H.1) • Verstrekken van subsidies voor groendaken, conform de vastgestelde subsidieregeling. (H.1) • De Lokale Adaptatie Strategie vertalen naar een uitvoeringsplan. (H.1) Landschap Wat willen we bereiken? Regie houden op de ontwikkeling van ons karakteristieke open veenweidelandschap, met het oog op de komende grote ontwikkelingen als NPLG,ZHPLG energietransitie, bodemdaling, klimaatadaptatie en circulaire landbouw. (I.1) Samen met het Waterschap Rivierenland, als bevoegd gezag, zoeken we naar passende ruimte voor alternatieve sanitaire voorzieningen. Het gaat daarbij om locaties waar geen rioolaansluiting in ons buitengebied mogelijk is. Daarmee willen we ervoor zorgen dat op die locaties ontwikkelingen mogelijk worden en blijven zoals woningbouw (met name Tiny en Small houses) en afvalwaterbehandeling voor agrariërs (met het oog op de eisen van de Kaderrichtlijn water). (I.2) Wat gaan we ervoor doen? • Ontwikkelen en uitvoeren van Gebiedsdeal 5.
(I.1) • Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma landschap en landbouw (RMA). (I.1) • Participeren in het bestuurlijk platform Groene Hart (novex). (I.1)
Begroting 2024 - 22
• •
•
Voortzetten bestuurlijk en ambtelijk overleg noordelijke Drechtsteden. (I.1) Met het waterschap en de omgevingsdienst inwoners en agrariers duidelijkheid geven over ruimte voor water. En wat nodig en verantwoordelijkheid is bij de aanleg, beheer en onderhoud van IBA's (Individuele Behandeling van Afvalwater) waarbij de waterkwaliteit belangrijk is. ( I.2). We geven uitvoering aan het inrichtingsconvenant Groen Blauw Alblasserwaard – Vijfheerenlanden. ( I.2).
Netwerk Medeoverheden, Gebiedsplatform AV, LTO, Natuur- en Vogelwachten, BlauwZaam, bouw- en ontwikkelpartijen, inwoners, regiogemeenten, dorpsraden met werkgroepen duurzaamheid, energiecoöperaties, wooncorporaties en Stichting Duurzaam Molenlanden. Effect/resultaatindicatoren Indicator
Realisatie
NL Streefwaarde
2021
2023
Bron
Aandeel hernieuwbare energie
9,2% (2021) 35% in 2030 (0,8% toename tov 2020)
Klimaatmonitor (augustus 2023)
Indicator
2022 (gem. rapportcijfer) 6,6
Tevredenheid over de fietspaden Tevredenheid over de mogelijkheid om te recreëren in de eigen gemeente Erkenning van het economisch belang van toerisme
6,3
Ervaren overlast van recreatie en toerisme
7,1
6,8
BBV-indicatoren Indicator
Berekend Verhouding tussen banen en woningen
52,1
53,8
Bedrijfsvestigingen (2022)
Per 1000 inw 15-64 jr
169,9
174,1
Banen (2022)
Aantal per 1000 inwoners van 15-74 jaar
685,0
825,4
3,0%
4,20%
CBS
Netto arbeidsparticipatie
73,7%
73,5%
CBS
Indicator
Berekend
MLL
NL
Aantal toeristische overnachtingen
96.879
-
Eigen adm.
Omvang huishoudelijk restafval
Kg per inwoner 2021
207
169
Hernieuwbare elektriciteit
Percentage 2021
22,6
33,2
Indicator
Realisatie Streefwaarde Bron 2020 Gerealiseerde energiebesparing Verbruik 2021: 3355 TJ in 2030 Klimaatmonitor (augus3724 TJ (2,7% (20 % besparing tus 2023) toenamen tov t.o.v. 2018 (4194 2020)* TJ)
NL
Functiemenging (2022)
Werkloosheidspercentage
125.000
MLL
Actuele kader stellende beleidsnota’s • Nationaal Programma Landelijk Gebied • Zuid–Hollands Programma Landelijk Gebied • Visiedocument landbouw • Veenweidestrategie Alblasserwaard • Toeristische agenda Molenlanden
Begroting 2024 - 23
•
• • • • • • • • • • • • • •
Kaderstellende ambitie, randvoorwaarden en uitgangspunten voor de uitwerking en invulling van de toekomst van Kinderdijk Uitvoeringsplan RMA 2024 Plan van Aanpak RMT AV werkt door Uitvoeringsprogramma Kinderdijk 2020-2025. Klimaatakkoord Nederland 2019 Regionale Energiestrategie Alblasserwaard 1.0, 30 juni 2021 Transitievisie Warmte Molenlanden 1.0, 23 november 2021 Beleid kleine windturbines, 18 april 2023 Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Klimaat Subsidieregeling Groene Daken Molenlanden Beleidsregels Energiebesparingsabonnement gemeente Molenlanden 2023, maart 2023 Beleidsregels ondersteuningsfonds gemeente Molenlanden 2023, 20 december 2022 Lokale adaptatiestrategie Klimaat en Bodemdaling, 15 juli 2021 Afvalbeleid 2021 Laadvisie Molenlanden
• • • •
Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000.000
2022
2023
2024
2025
2026
2027
A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 2
17,8 12,8 -1,4 3,6
21,4 14,8 -2,3 4,3
20,7 14,9 -0,6 5,2
20,4 14,6 -0,7 5,1
20,3 15,6 -0,4 4,3
20,2 14,6 -0,4 5,3
Toelichting: In deze tabel zijn naast de bestaande budgetten ook de beleidsintensiveringen/-mutaties opgenomen waarvoor in de kadernota en/of in de begroting extra of minder middelen zijn opgenomen. Het betreft de volgende budgetten: •
Omgevingsdienst ZHZ (€ 333.000 structureel) Begroting 2024 - 24
Projecten economie en toerisme (€ 268.000 incidenteel) Innovatieve oplossingen energie (€ 109.000 incidenteel) Rentemutatie riolering (€ 450.000 structureel voordelig) Personeel beheer buitenruimte (€ 253.000 waarvan € 59.000 structureel)
1.3 Welzijn, Sociaal en Cultuur
•
Missie ‘Gelijke kansen voor iedereen’. In onze samenleving zijn alle inwoners even belangrijk, telt iedereen mee en neemt naar eigen kunnen deel: een inclusieve samenleving (VN Verdrag Handicap). De gemeente is een toegankelijke en nabije partner die afstemt welke rol helpend is in het verder ontwikkelen van Molenlanden. Versterken preventie Wat willen we bereiken? • Meer inwoners van 0 tot 100 hebben een gezonde leefstijl, dit gaat over voeding en bewegen én over mentale gezondheid. (A.1) • Meer jongeren nemen deel aan het sport- en beweegaanbod. (A.2) • Kwetsbare kinderen en jongeren zijn eerder in beeld en geholpen. Als we jongeren eerder helpen, neemt het aantal jongeren dat jeugdhulp vanuit de regionale zorgmarkt nodig heeft af. Dat aantal willen we in de periode tot 2026 terugdringen met 10%. (A.3) • Alle 0-4-jarigen in Molenlanden krijgen een kansrijke start, dit begint al bij de zwangerschap. (A.4) • Minder mantelzorgers voelen zich overbelast. (A.5) • Minder inwoners hebben te maken met huiselijk geweld, kindermishandeling, ouderenmishandeling of met de gevolgen daarvan. (A.6) Wat gaan we ervoor doen? • Pilots uitvoeren om te onderzoeken waar de behoefte ligt voor het sport- en beweegaanbod in de buitenruimte.
(A.1, A.2) • Samen met het Molenlandse onderwijs in beeld brengen of intensivering van het bewegingsonderwijs zinvol en/of wenselijk is, waaronder het opnieuw invoeren van een vorm van schoolzwemmen. (A.2)
•
•
•
• • •
•
•
• •
Begroting 2024 - 25
Uitvoeren van de aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (A.1). We zetten in op het terugdringen van gezondheidsverschillen, met onder meer aandacht voor mentale gezondheid, overgewicht/obesitas en valpreventie. Ook sturen we op de uitvoering van het Sport- en Preventieakkoord Molenlanden waarbij we voor de jeugd verbinding maken met het onderwijs, Lokaal Educatieve Agenda en NPO- gelden. En we zetten verder in op fitheidstesten en gezonde leefstijl trainingen 18+. (A.1) Preventie over (en handhaven in samenwerking met Programma 4) alcohol en drugs, voor de groep jongeren 18+ en jongvolwassenen (A.1). De lijn van het project Onze Kinderen Nabij voortzetten. Dit werken we verder uit in een nieuw op te stellen notitie jeugd die we in het eerste kwartaal van 2024 opleveren. (A.3) Versterken van de inzet en deskundigheid van het Sociaal Team op het voorkomen en beheersen van relatieproblematiek. (A.3, A 4) Uitvoeren van de Hervormingsagenda Jeugd (A.3) Inclusief onderwijs/BSO, in samenwerking met het onderwijs en opvang, verder vormgeven (A.4). We zetten in op initiatieven voor jonge kinderen in de leeftijd – 9 maanden tot vier jaar die bijdragen aan gezond en veilig opgroeien, door ‘Kansrijke Start’, ‘Voor- en Pré-zorg’ en Prenataal huisbezoek.
(A.4) Samen met de regiogemeenten werken we aan de uitvoering van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de ketenaanpak Zorg en Veiligheid. (A.6) De pilot ‘welzijn op recept’ uitrollen over meerdere huisartsenpraktijken. En een regionale samenwerking verder vormgeven (A.5, C.1) Structureel maken van welzijns- en jongerenwerk (A.3, A.5) Toelichting: We willen de huidige inzet van het welzijns- en jongerenwerk structureel maken. Dit is inclusief de extra inzet vanuit het versterken van de welzijnsstructuur en de incidentele inzet van Stichting Welzijn Molenlanden vanuit één tegen eenzaamheid, motie jongerenontmoetingsplekken en de NPO-
• • • • •
• •
middelen. Hiermee geven we invulling aan onze doelstellingen. Uitvoering geven aan de motie ‘jongerenontmoetingsplekken’ Sporten en bewegen stimuleren voor iedereen. De notitie Bewust Blijven Bewegen helpt hierbij (A1) De Gezonde School-aanpak stimuleren waarbij we ernaar streven dat alle scholen in Molenlanden hieraan meedoen. (A.1) We bouwen verder aan en promoten het platform Samen Actief in Molenlanden. (A.1) Doorontwikkelen van het Steunpunt Mantelzorg en extra aandacht voor 5respijtzorg en werkende en jonge mantelzorgers. (A.3) Doorontwikkelen Odensehuis Molenlanden. (A.5) Inzetten op het verminderen van huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling. We werken hiervoor met een lokaal actieteam ‘Veilig opgroeien is teamwerk’ en aan Samenwerkingsafspraken Veilig Oud. (A.6)
Verbeteren zelfredzaamheid Wat willen we bereiken? • Verbeteren van taal- en leesvaardigheden door het stimuleren van een positief leesklimaat en leesbevordering. (B.1) • Minder inwoners leven in beleven armoede en ervaren financiele stress. (B.2) • Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen. (B.3) • Hulp en ondersteuning bieden vanuit de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Dit is effectiever en heeft een duurzamer effect. (B.4) • Snellere en betere inburgering voor mensen met een migratieachtergrond. (B.5) • Onze samenleving is toegankelijker, zowel fysiek als digitaal. (B.6)
Wat gaan we ervoor doen? • Wmo-voorzieningen toekennen voor langere en/of onbepaalde tijd. Waarbij we inzetten op een integrale werkwijze en het bieden van maatwerk/menselijke maat, vooral als het gaat om hulpvragen van (jonge) gezinnen. (B.3, B.4) • De toegang tot het Sociaal Domein evalueren en aanpassen aan de doelen van de nieuwe Visie Sociaal Domein (A, B, C integraal) • Actiepunten uit de Lokale Inclusieagenda Molenlanden 20222024 (met als basis het VN-verdrag Handicap) verder uitvoeren om te zorgen dat mensen met een beperking mee kunnen doen in de samenleving. (B.6, C.3) • Bevorderen van taalvaardigheid door uitrol van het Lokaal actieprogramma aanpak laaggeletterdheid en bibliotheekwerk 0100. (B.1) • Taalvaardigheid bevorderen door diverse cursussen,Taalcafés en Taalhuizen die bibliotheek Aanzet organiseert. In de Taalcafés kan de taal worden geoefend. Taalhuizen verwijzen mensen naar informele en formele opleidingen. (B.1.) • Voortzetten extra inzet op armoedebestrijding ter uitvoering van Notitie extra maatregelen bestrijding armoede (B.2) • Voedselbanken, Schuldhulpmaatje, Stichting Leergeld en andere lokale partners ondersteunen. Daarbij houden we rekening met een extra beroep doen op hun inzet vanwege toenemende armoede en opvang Oekraïners. (B.2) • Uitwerken en uitvoeren notitie extra maatregelen armoedebestrijding samen met lokale partners.
(B.2) • Onderzoeken van noodzakelijke woonvoorzieningen voor doelgroepen Beschermd Wonen en dak- en thuislozen en het realiseren ervan. Dat doen we via het lokale project ‘Huisvesting Kwetsbare Groepen’. (B.3) • (Voortzetten van het beleid uit het project Onze Kinderen Nabij. Dit werken we verder uit in een nieuw op te stellen notitie jeugd die we in het eerste kwartaal van 2024 opleveren. (B.4)
Begroting 2024 - 26
•
•
•
•
Gecontracteerde Wmo-zorgaanbieders actief en structureel betrekken bij de transformatie, innovatie en signalering binnen het sociaal domein. (B.3, B.4) ( Bij inkoop en contractering voor de Wmo inzetten op gekwalificeerde ondersteuning. Monitoring en borging vinden plaats via contractbeheer. (B.3, B.4) Versterken van de doelmatigheid en de rechtmatigheid van de Wmo-ondersteuning via inkoopprocedures, indicatiestelling en facturering. (B.3, B4) Inburgeraars begeleiden door in samenwerking met AVRES en Vluchtelingenwerk te zorgen voor een goede intake. Aan de hand hiervan kunnen we een goede route (Onderwijs, B1 of Zroute) bepalen voor de inburgeraar. Deze route wordt vastgelegd in een persoonlijk inburgeringsplan (PIP) en gemonitord door AVRES.
Verbeteren meedoen Wat willen we bereiken? • Minder inwoners ervaren eenzaamheid. (C.1) • Meer inwoners werken naar vermogen en nemen deel aan activiteiten. (C.2) • Onze samenleving is inclusiever. (C.3) • Cultuur is van iedereen en voor iedereen. En cultuur zorgt voor meer betrokkenheid tussen inwoners en bij onze dorpen. (C.4) • Meer inwoners nemen actief deel aan de samenleving en leveren een bijdrage. (C.5) Wat gaan we ervoor doen? • Verder uitrollen van de Motie Respect: Naast de (basis) antidiscriminatievoorziening van Radar zetten we ook in op preventie in de vorm van trainingen over inclusie en diversiteit. (C3) • Mogelijkheden voor ontwikkeling van nieuwe lokale participatieprojecten benutten zoals een sociale moestuin. (C.5) • Via Avres het Ambitiefonds inzetten om de doelen van Avres en de lokale participatiedoelen dichterbij te brengen. (C.2) • Uitvoeren van het actieplan eenzaamheid. (C.1)
• •
• •
•
•
Voortzetten lokaal participatieproject ‘Jij bent in beeld’. (C.2) Verbreding en versterking van lokale participatie- en ontwikkelmogelijkheden door ondersteunen en verbinden van maatschappelijke initiatieven. Bijvoorbeeld via een sociale moestuin en lokale partners zoals Avres. Maar ook via bedrijven en middenstanders, bijvoorbeeld door een lokaal ontwikkelbedrijf en welzijnsvoorzieningen. (C.2) Extra inzet op dienstverlening en ondersteuning dicht bij de inwoners en de lokale netwerken richting Avres. Voortzetten wachtlijstbanen Nieuw Beschut. (C.2) (Uitvoeren van nazorg voor ex-gedetineerden door het Veiligheidshuis. (C.3) Bestaand beleid (motie Respect in Molenlanden) voortzetten en verbreden naar meer exclusiviteit, waarin ook aandacht is voor diversiteit. Omdat de samenleving steeds diverser wordt en meer inwoners met verschillende culturele achtergronden in Molenlanden wonen. We betrekken partners en ondersteunen initiatieven die bijdragen aan brede inclusie. (C.3) We stellen samen met onze inwoners, partners en stakeholders een cultuurvisie op basis van het vastgestelde kaderstellende beleid door de raad. Dit met als doel een uitvoeringsagenda te ontwikkelen. De visie is gebaseerd op de pijlers erfgoed (monumenten, immaterieel), kunsten, musea, cultuureducatie en participatie, archeologie en bibliotheken.
We zetten cultuurtoerisme in om de pijlers in stand te houden (C.4)
Netwerk Inwoners, vrijwilligersorganisaties, dorpsraden, maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders, antidiscriminatievoorziening, muziek en cultuurcentrum MC Forte, kinderopvang, peuterspeelzalen, scholen, kerken, (sport)verenigingen, huisartsen, Dienst Gezondheid & Jeugd, Serviceorganisatie Jeugd ZHZ, Avres, gemeenten regio Zuid-Holland Zuid, aangrenzende gemeenten niet behorend bij ZHZ (bijv. Vijfheerenlanden, Altena, Krimpenerwaard).
Begroting 2024 - 27
Stads- en dorpsgericht werken Wat willen we bereiken? • We werken dorps- en stadsgericht waardoor we de betrokkenheid, inzet en autonomie van onze samenleving versterken. (D.1) • Medewerkers kennen de Molenlandse samenleving en zijn betrokken bij ondernemers en inwoners. (D.2) • We zetten in op een integrale doorontwikkeling tussen het stads- en dorpsgericht werken, dienstverlening en participatie. (D.3) Wat gaan we ervoor doen? • Vanuit het traject ‘meten van participatie’ inspelen op de behoeften van de samenleving en organisatie. (D.1) • We actualiseren de visie op stads- en dorpsgericht werken (D.2) • Ontwikkelen van een doorgaande leerlijn voor medewerkers door advies en consultatie op maat. (D.1) • Overleggen vaker in de kernen plannen, waardoor onze zichtbaarheid toeneemt. (D.2) • Meten hoe de gemeente scoort als het gaat om betrekken en inspelen op de behoefte van inwoners. (D.2) • Onze partners helpen om bij gemeentelijke projecten op de Molenlandse manier te communiceren. (D.2) • Ontmoetingen met inwoners organiseren. Bijvoorbeeld over initiatieven, sociale en ruimtelijke vraagstukken. De ontmoetingen worden zoveel mogelijk bij de inwoner thuis of bij de inwoner in de buurt/kern gehouden (D3) Netwerk Inwoners, dorpsoverleggen, ondernemers, maatschappelijke partners.
Effect/resultaatindicatoren Indicator Aantal inwoners 19+ met gezonde leefstijl neemt toe Aantal mensen met ervaren eenzaamheid Aantal verwijzingen vanuit de huisarts naar specifieke. Jeugdhulp Verhouding aantal verwijzingen naar spec. Jeugdhulp
Realisatie 2022
Streefwaarde 2024
48%
51%
Gezondheids monitor
46%(2022 na corona) 493 (2020)
27%
Gezondheids monitor
Van totaal: 52 % medisch verwijzers 26% jeugdteam
% van alle mantelzor19% (2022 na cogers dat overbelasting rona) ervaart Aantal gerealiseerde 0 woon-zorg initiatieven Deelnemers participa- respondenten evaluatie training: tieprojecten ervaren een vergroting van hun 72% zeer tevreden participatiemogelijk-he- 24% goed tot zeer tevreden den en basisvaardighe5% weet niet den. Aantal deelnemers met 69% van de deelneuitstroom naar pasmers vanaf 2017 sende plaats