Uitvoerings- en Handhavingsstrategie concept B&W versie inspraakreactie
Tekst van het document
CONCEPT-UITVOERINGS- EN
HANDHAVINGSSTRATEGIE MOERDIJK 2024-2027
CONCEPT-UITVOERING- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE (INSPRAAKVERSIE)
Inhoud 1.
Inleiding........................................................................................................................... 3
1.1
Achtergrond en aanleiding ............................................................................................ 3
1.2
Leeswijzer ....................................................................................................................... 3
1.3
Reikwijdte en doel .......................................................................................................... 4
2.
Wettelijk kader ............................................................................................................... 5
2.1
Uitvoerings- en Handhavingsstrategie ........................................................................ 5
2.2
Kwaliteitseisen ............................................................................................................... 5
2.3
Beleidscyclus .................................................................................................................. 5
2.4
Externe partners ............................................................................................................ 7
3.
Ontwikkelingen en bestaand beleid ............................................................................. 9
3.1
Profiel van de gemeente .............................................................................................. 9
3.2
Landelijke ontwikkelingen ............................................................................................ 9
3.3
Gemeentelijke ontwikkelingen .................................................................................... 11
4.
Uitgangspunten voor uitvoerings- en handhavingsstrategie .................................. 13
4.1
Professioneel, servicegericht en daar waar nodig daadkrachtig ........................... 13
4.2
Focus op de grootse risico’s ...................................................................................... 13
4.3
Eigen verantwoordelijkheid en ruimte voor eigen initiatief ..................................... 13
4.4
Van handhaving naar preventie ................................................................................. 13
4.5
Communicatie ............................................................................................................. 14
5.
Van een risicoanalyse naar VTH-strategieën ............................................................ 15
5.1
Inleiding........................................................................................................................ 15
5.2
Risicoanalyse ............................................................................................................... 15
5.3
Werking risicoanalyse ................................................................................................. 15
5.4
Analyse vakspecialisten en rol college ..................................................................... 15
5.5
Reacties inwoners en bedrijven ................................................................................ 15
5.6
Uitvoeringsprogramma en jaarverslag ...................................................................... 16
6.
Prioriteiten en doelen ...................................................................................................17
6.1
Resultaten prioritering .................................................................................................17
6.2
Doelen .......................................................................................................................... 19
7.
Strategie en uitvoering ................................................................................................ 22
7.1
Strategieën ................................................................................................................... 22
7.2
Vergunningenstrategie ................................................................................................ 22
7.3
Toezichtstrategie ......................................................................................................... 24
7.4
Handhavingsstrategie ................................................................................................. 28
7.5
Kwaliteitsborging en Kwaliteitscriteria 2.2 ................................................................ 30
7.6
Monitoring en verantwoording ................................................................................... 30
7.7
Mediation en buurtbemiddeling .................................................................................. 30
8.
Organisatie en middelen ............................................................................................. 32
8.1
Inleiding......................................................................................................................... 32
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
1
8.2
Budgetten en personele capaciteit ............................................................................ 32
8.3
Uitbesteden .................................................................................................................. 33
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
2
1.
Inleiding
1.1 Achtergrond en aanleiding Voor u ligt onze Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024-2027 (U&H-strategie). Deze strategie vervangt het Vergunningen, Toezicht en Handhavingsbeleid gemeente Moerdijk, inwerking getreden op 1 februari 2017. Deze U&H-strategie bevat het beleidskader voor de uitvoering van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (hierna: VTH). Tot voor kort werd dit het VTH-beleid genoemd. Op 1 januari 2024 heeft de Omgevingswet de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht ((Wabo) vervangen en zorgt voor een nieuw wettelijk kader met bijkomende nieuwe terminologie. Deze U&H-strategie is tot stand gekomen in nauwe afstemming met de buurgemeenten Etten-Leur, Halderberge, Roosendaal, Rucphen en Zundert, hierna te noemen De6. Binnen deze gezamenlijke U&H-strategie heeft elke gemeente de gelegenheid om naar eigen behoefte de juiste accenten voor de gemeente te leggen (couleur locale). Hiervoor verwijzen wij naar paragraaf 3.3. Deze U&H-strategie bevat het beleidskader voor alle taken met betrekking tot VTH van Moerdijk. Met deze strategie wordt aangesloten op actuele wet- en regelgeving en de praktijk op het gebied van VTH. Moerdijk streeft ernaar om de kwaliteit van de leefomgeving te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren.
De inzet door de overheid betekent echter niet dat elk risico kan worden uitgesloten en elke overtreding voorkomen kan worden. De omvang van de taak bij vergunningverlening, het houden van toezicht en handhaven in combinatie met de schaarse middelen (personeel en financiën) maakt het noodzakelijk om prioriteiten te stellen en keuzes te maken. Om die vragen te kunnen beantwoorden is het ten eerste noodzakelijk om inzicht te hebben in de omvang van de risico’s die samenhangen met activiteiten. Zijn die groot, dan krijgen ze meer prioriteit. In de tweede plaats is er een meer principiële afweging: waar ligt de grens tussen de eigen verantwoordelijkheid van burgers en bedrijven en die van de gemeentelijke overheid? In de derde plaats is er een praktische reden: de capaciteit en middelen van de gemeente voor vergunningverlening, toezicht en handhaving zijn beperkt en bij de inzet daarvan moeten keuzes gemaakt worden. Tussen deze drie zaken moet voldoende balans zijn. Hoe de gemeente Moerdijk met deze balans omgaat wordt in deze U&H- strategie beschreven. De prioriteiten en doelen worden aangegeven, evenals de instrumenten die worden ingezet om deze te realiseren. Deze strategie vormt de basis voor het jaarlijks op te stellen uitvoeringsprogramma waarin wordt vastgelegd welke activiteiten dat jaar worden uitgevoerd en met welke middelen.
De verantwoording vindt plaats via het jaarverslag. Deze U&H-strategie bevat uitvoeringsbeleid en is vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Daarmee is het een uitzondering op de gangbare lijn dat de gemeenteraad beleid vaststelt. De reden hiervoor is gelegen in het feit dat het uitvoeringsbeleid betreft en in het feit dat landelijke wetgeving het college aanwijst als bevoegd gezag en daardoor als het bestuursorgaan dat de U&H-strategie moet vaststellen. 1.2 Leeswijzer De U&H-strategie omvat 8 hoofdstukken en 12 bijlagen. In hoofdstuk 1 staan de achtergrond, aanleiding, doel en reikwijdte van deze strategie. In hoofdstuk 2 staat het wettelijk kader waarbinnen deze strategie tot stand is gekomen. Hoofdstuk 3 beschrijft de relevante ontwikkelingen. In hoofdstuk 4 zijn de gemeentelijke uitgangspunten voor deze strategie benoemd. De risicoanalyse is in hoofdstuk 5 uitgewerkt. In hoofdstuk 6 staan de prioriteiten en doelen. Hoofdstuk 7 gaat in op de strategieën en instrumenten en hoe deze worden ingezet om de doelen te realiseren. Tot slot zijn in hoofdstuk 8 de organisatie en de benodigde middelen benoemd.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
3
1.3
Reikwijdte en doel
Reikwijdte
Dit document bevat het beleidskader voor alle VTH-taken die volgens de Omgevingswet aan de gemeente zijn opgedragen met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Daarnaast vallen de VTH-taken die voortkomen uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de bijzondere wetten, zoals de Alcoholwet en Opiumwet, er ook onder. Tevens is rekening gehouden met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Het gaat hier in het algemeen om het toetsen van aanvragen om een vergunning en ingediende meldingen, het houden van toezicht en het handhaven van wet- en regelgeving met betrekking tot de bebouwde en onbebouwde leefomgeving, veiligheid, leefbaarheid en gezondheid. De handhaving van regels binnen het sociaal en financieel domein (zoals uitkeringsfraude, leerplicht, belastingen en de aanpak van adreskwaliteit) vallen buiten de reikwijdte van het deze U&A-strategie.
Doel
Wettelijke regels, normen en vergunningvoorschriften zijn er onder andere op gericht om bescherming te bieden tegen gezondheids-, veiligheids- en milieurisico’s. Vanwege dit grote maatschappelijk belang is het noodzakelijk dat deze regels worden nageleefd. Het is een taak van de overheid om de naleving te bevorderen en hierop toe te zien. Doel: de kwaliteit van de leefomgeving te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren Voor een verdere uitwerking van dit doel en de subdoelen verwijzen we naar hoofdstuk 6.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
4
2.
Wettelijk kader
2.1 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie In artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit is bepaald dat de bestuursorganen die zijn belast met de uitvoerings- en handhavingstaak een uitvoerings- en handhavingsstrategie (in een of meer documenten) moeten vaststellen. Daarin moet gemotiveerd worden aangegeven welke doelen worden gesteld voor de uitvoering en handhaving en welke werkzaamheden met het oog op die doelen zullen worden verricht. Onder de Wabo was dit geregeld in artikel 5.2 Wabo en artikel 7.2 Besluit omgevingsrecht (Bor). Met deze U&H-strategie geven wij invulling aan deze wettelijke verplichting. Deze U&H-strategie geeft weer hoe wij een eenduidige werkwijze en een integrale afweging van de inzet van beschikbare middelen willen bereiken. Het biedt de belangrijkste basis voor het jaarlijks opstellen van het uitvoeringsprogramma voor VTH. Vanwege de ontwikkelingen omtrent het omgevingsrecht, zoals de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), verandert de komende jaren veel in de werkwijze van de VTH-taken. Om deze reden is deze U&H-strategie een dynamisch document dat wij tussentijds aanpassen als de veranderende wet- en regelgeving hierom vraagt.
2.2 Kwaliteitseisen In afdeling 13.2 van het Omgevingsbesluit zijn de belangrijkste eisen beschreven waaraan de U&H-strategie, het uitvoeringsprogramma, de uitvoeringsorganisatie, de evaluatierapportage moeten voldoen. De voor het bereiken van de doelen en voor het verrichten van de werkzaamheden benodigde en beschikbare financiële en personele middelen moeten inzichtelijk worden gemaakt en in de begroting worden gewaarborgd en voor de uitvoering van het uitvoeringsprogramma moeten voldoende financiële en personele middelen beschikbaar zijn (zie hoofdstuk 8 van deze U&H-strategie). In artikel 18.20 van de Omgevingswet is vastgelegd dat de betrokken bestuursorganen zorgdragen voor een goede kwaliteit van de uitoefening van de uitvoeringstaak en de handhavingstaak. De gemeenteraad kan regels stellen over de uitoefening van deze taken door het college van burgemeester en wethouders (zie paragraaf 7.5 van deze U&H-strategie). 2.3 Beleidscyclus Zoals hiervoor is beschreven zijn in de Omgevingswet en Omgevingsbesluit eisen opgenomen waaraan de verscheidene (beleids)documenten en handhavings- en vergunningenorganisatie moet voldoen. Deze eisen leiden tot een strategische, programmatische en onderling afgestemde uitoefening van de VTH-taken.
Hierdoor wordt een transparante en systematische manier van werken bereikt, waarmee gestuurd kan worden op prioriteiten en de in te zetten capaciteit en waarover achteraf via het evaluatieverslag verantwoording kan worden afgelegd. Het start met stap 1, de risicoanalyse en vervolgens het bepalen van de prioriteiten (WAT). Daarna volgen procedurele, inhoudelijke en organisatorische eisen. Stap 2: HOE geven we invulling aan het bereiken van goede naleving op de gestelde prioriteiten. Deze manier van werken is deels wettelijk bepaald, deels door jurisprudentie en deels door (landelijke) bestuurlijke afspraken zoals met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO).
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
5
De beleidscyclus kan als volgt worden weergegeven:
Big-8 cyclus Het systematisch doorlopen van deze cyclus zorgt ervoor dat vergunningverlening, toezicht en handhaving steeds doelmatiger kan worden uitgevoerd. ‘WAT vraag’ nader toegelicht. Prioriteiten en doelen Prioriteiten en doelen zijn tot stand gekomen op basis van een strategie op vergunningverlening, toezicht en handhaving en een probleemanalyse. De risicoanalyse bestaat uit een beschouwing van interne vakspecialisten van het taakveld waarop zij werkzaam zijn en een risicoanalyse van de fysieke leefomgeving. Dit is een inschatting van de kans dat in de gemeente Moerdijk wetten en regels worden overtreden en wat de impact daarvan is. Strategie en uitvoering Vervolgens wordt beschreven hoe de doelen uit de U&H-strategie worden gerealiseerd. Aangegeven is welke strategieën worden gehanteerd, zoals de handhavingsstrategie en sanctiestrategie, welke instrumenten ingezet worden en hoe met andere partijen wordt samengewerkt. Planning en control: Het borgen van de middelen De doorwerking van de prioriteiten en doelen op de personele en financiële capaciteit vindt plaats in de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s en wordt geborgd in de (meerjaren)begroting. Rapportage en evaluatie: Bijstellen U&H-strategie De risicoanalyse, die onderdeel uitmaakt van deze U&H-strategie, wordt periodiek opgesteld en bestuurlijk vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geëvalueerd.
De U&Hstrategie, de evaluatie en de actualisatie van de probleemanalyse vormen de basis voor het
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
6
uitvoeringsprogramma. In het jaarlijkse uitvoeringsprogramma wordt vastgelegd welke activiteiten dat jaar worden uitgevoerd, welke prioriteiten daarbij gesteld worden en met welke capaciteit de werkzaamheden worden uitgevoerd. Tot slot staat beschreven hoe de resultaten worden gemonitord en hoe hierover verantwoording wordt afgelegd. 2.4 Externe partners Samenwerking met partners wordt steeds belangrijker. Risico’s en speerpunten voor vergunningen, toezicht en handhaving worden steeds vaker gezamenlijk met meerdere deelnemers in het netwerk bepaald. Gemeente Moerdijk voert deze vervolgens, binnen eigen prioritering en autonomie uit. Dit vraagt om een sterke verbinding met partners. In deze U&Hstrategie komt samenwerking dan ook terug in de gestelde doelen. OMWB De OMWB voert als belangrijke partner in mandaat de Omgevingswet-taken milieu (basistaken, niet-basistaken en advisering) uit onze gemeente. Afstemming van deze taken en de uniforme borging is vastgelegd in het jaarlijks werkprogramma en de Midden- en West-Brabant-norm (MWB-norm) welke door het algemeen bestuur van de OMWB is vastgesteld. De deelnemers hebben ook het wettelijk voorgeschreven Gemeenschappelijk Uitvoeringskader (GUK) vastgesteld. Het kader beschrijft de algemene uitgangspunten en de strategieën die door de OMWB worden gehanteerd bij de uitvoering van de VTH-milieutaak in de regio Midden- en West-Brabant.
Hiermee is de afstemming op bestuurlijk niveau geborgd en wordt voldaan aan de eisen die wetgeving stelt aan uitvoering en afstemming met de omgevingsdienst. Veiligheidsregio (brandveiligheid) Veel gemeentelijke taken op het gebied van brandveiligheid zijn uitbesteed aan de Brandweer. De brandweer voert als belangrijke partner Omgevingswet- en APV-taken uit voor gemeenten. Het gaat dan om advisering bij vergunningverlening, toezicht en het uitvoeren van controles. De inzet van de Brandweer is geregeld in het Basistakenpakket. Afspraken worden vastgelegd in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. Moerdijk wijkt voor wat betreft het onderdeel uitvoeren van brandveiligheidstoezicht bij bedrijven af van de regionale afspraken die hierover zijn gemaakt. Door het risicoprofiel van de gemeente is extra toezicht op naleving van de brandveiligheid noodzakelijk. Met de regionale inzet (beschikbare capaciteit) voor Moerdijk kunnen wij niet volstaan. Om die reden heeft Moerdijk twee toezichthouders in dienst die specifiek belast zijn met het uitvoeren van bandveiligheidstoezicht. Provincie Noord-Brabant De provincie Noord-Brabant maakt in de uitvoering, bij haar provinciale taken, ook gebruik van de instrumenten vergunningverlening, toezicht en handhaving. De provincie is het bevoegde gezag voor de uitvoering van de VTH-taken bij een groot aantal bedrijven en activiteiten in Moerdijk.
Het gaat hierbij met name om vergunningverlening, toezicht en handhaving met het oog op zwaardere milieuactiviteiten en natuurbescherming (onder andere tegen stikstof). Daarnaast heeft de provincie Noord-Brabant de (wettelijke) taak gekregen om de samenwerking tussen bestuursorganen op het gebied van de VTH-taken te coördineren. Dit komt tot uiting in het interbestuurlijk toezicht (IBT) dat zij uitvoeren over gemeenten. De provincie ziet erop toe dat gemeenten voldoen aan de wettelijk gestelde kwaliteitseisen voor de organisatie en de medewerkers. Verbinding bestuurs- en strafrecht (politie en OM) Wanneer strafrecht of bestuursrecht wordt ingezet is afhankelijk van de geldende wet- en regelgeving. Bestuursrecht is gericht op herstel van de situatie (ongedaan maken van de overtreding) en strafrecht is gericht op het vaststellen dat er (g)een strafbaar feit is gepleegd. Een doel van strafrecht is vergelding, wie een strafbaar feit heeft begaan, mag daar niet mee wegkomen. De afstemming met de organen (politie en OM) die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving is in het beleid geregeld via de lijn van de Landelijke Handhavingsstrategie. Dit komt erop neer dat individuele casussen vanuit het VTH-domein (via de AOV-ers) worden
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
7
geagendeerd bij de driehoek. Bovendien legt zowel de U&H-strategie als het Uitvoeringsprogramma en jaarverslag een link met veiligheid en de APV (openbare orde) om zo bestuurs- en strafrechtelijke besluitvorming integraal te benaderen. Waarbij Moerdijk de U&Hstrategie en het uitvoeringsprogramma deelt met de organen die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving, met als doel prioriteiten met elkaar te delen waardoor afstemming van werkzaamheden kan plaatsvinden. Samen sterk in het Brabant Het buitengebied is uniek, waardevol en kwetsbaar. Daarom is het belangrijk om het in de huidige staat te behouden. Om het buitengebied goed te kunnen beschermen is een goede samenwerking tussen de verschillende handhavingsdiensten van essentieel belang. Hiervoor is het project “Samen Sterk in Brabant” (SSiB) gestart. SSiB is een samenwerking van de provincie Noord-Brabant, alle Brabantse gemeenten, de 3 Brabantse waterschappen, de 3 Brabantse omgevingsdiensten, het OM, de politie, Brabant Water, Evides en terreinbeheerders (Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Brabants Landschap). De focus ligt op de aanpak van stroperij, wild crossen en (drugs)afvaldumpingen. Maar overtredingen als het verwaarlozen van dieren en illegale hennepteelt worden ook opgespoord. Hiertoe is binnen Noord-Brabant een handhavingsteam 24 uur per dag en zeven dagen per week op pad in het buitengebied.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
8
3.
Ontwikkelingen en bestaand beleid
3.1 Profiel van de gemeente Gemeente Moerdijk bestaat uit 11 karakteristieke plaatsen, mooie stukken polderlandschap en wordt omgeven door water. Het is een gemeente met bijna 37.000 inwoners. Moerdijk is qua oppervlakte de tweede grootste gemeente van Noord-Brabant. De kernen en dorpen die Moerdijk vormen, hebben elk hun eigen karakter. Wie de verstedelijking zoekt, voelt zich prima thuis in Zevenbergen. Daarentegen stralen de kernen Klundert, Standdaarbuiten, Fijnaart en Willemstad een sfeer van klein-stedelijkheid en landelijke rust uit. Ook historie leeft in Moerdijk. Vooral in Willemstad en Klundert zijn er goed bewaarde vestingwerken, monumentale gebouwen en sfeervolle straatjes te vinden. Met Rotterdam op slechts 40 en Antwerpen op 60 kilometer afstand, heeft Moerdijk een centrale ligging. Gemeente Moerdijk is een belangrijke economische motor voor de regio en biedt werkgelegenheid aan ruim 10.000 mensen door de zeehaven, industrie en bedrijvigheid. Moerdijk is de 4e zeehaven van Nederland. Tal van goederenstromen komen hier samen en er vindt productie plaats. We werken met onze partners, lokaal en regionaal, nationaal en internationaal, aan een hoogwaardig logistiek- en industrieel knooppunt. Met onze veiligheidspartners werken we samen aan de veiligheid op en rondom het Zeehaven- en Industrieterrein, waaronder het Logistiek Park Moerdijk.
3.2 Landelijke ontwikkelingen Omgevingswet Het omgevingsrecht was versnipperd in tientallen wetten, ongeveer 120 AMvB’s en een vergelijkbaar aantal ministeriële regelingen. Deze historisch gegroeide hoeveelheid aan wetten, regels en afspraken voor de fysieke leefomgeving zijn sinds 1 januari 2024 geïntegreerd in één nieuw stelsel. De Omgevingswet zet de gebruiker centraal én beoogt meer flexibiliteit te bieden. De wet gaat over het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving en bevat regels over ruimtelijke ordening, infrastructuur, bouwen, monumenten, milieu, natuur en brandveiligheid. Het doel van de Omgevingswet is meer ruimte voor maatwerk, minder regels, minder onderzoekslasten en heldere toetsingskaders. De wet kent vier verbeterdoelen: 1. Vergroten van inzichtelijkheid; 2. Integrale gebiedsbenadering; 3. Verbeteren en versnellen van de besluitvorming; 4. Vergroten van de bestuurlijke afwegingsruimte.
De Omgevingswet is ingrijpend en vergt de nodige veranderingen in de organisatie en processen. De wet richt zich, in lijn met de bovenstaande verbeterdoelen, grotendeels op cultuur, houding en werkwijze en in mindere mate op de invoering van juridisch-planologische instrumenten. Daarmee sluit de Omgevingswet aan bij de veranderprocessen die veel gemeenten al hebben ingezet (bijvoorbeeld het resultaat- en klantgericht werken) als gevolg van een veranderende samenleving. Voor de gemeente kent de Omgevingswet vier kerninstrumenten. Dit zijn de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan, Programma’s en de Omgevingsvergunning. Er zal gestuurd worden op deregulering en doelvoorschriften. Dat geeft meer ruimte aan bijv. bedrijven om eisen in te vullen. Meer vrijheid betekent ook meer maatwerk en overleg en kost daardoor meer tijd.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
9
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Vanuit de gedachte dat de bouwkwaliteit van bouwwerken kan en moet worden verbeterd, is er ook voor de bouwplantoetsing en het bouwtoezicht een nieuw stelsel ingegaan op 1 januari 2024. Daarbij worden bouwpartners zelf meer verantwoordelijkheid voor die bouwkwaliteit. Dit wordt geregeld in de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Het privaatrechtelijke gedeelte van het Wkb-stelsel wordt mogelijk gemaakt door wijziging van het Burgerlijk Wetboek (BW). Het publiekrechtelijk gedeelte van het Wkb-stelsel zal opgaan in het stelsel van de Omgevingswet. Het is de verwachting dat door de invoering van de Wkb wij minder werkzaamheden gaan verrichten voor vergunningverlening en toezicht. Het zou kunnen betekenen dat er wel meer tijd besteed moet worden aan handhaving omdat handhaving tijdens en na de bouw een bevoegdheid van de gemeente blijft. Bij grotere risico’s en kwetsbare functies zijn er redenen om enige vorm van betrokkenheid van het bevoegd gezag te behouden. Voor de inzet van de gemeente bij de uitvoering van de Wkb stellen we een richtlijn of protocol op. Arbeidsmarkt De huidige krapte op de arbeidsmarkt heeft ook effect op het VTH-domein. Vooral technische en juridische functies zijn moeilijk vervulbaar.
Om de uitvoering van VTH-taken niet te veel onder druk te zetten en de werkdruk bij medewerkers te verlichten moeten wij meer regionaal samenwerken en efficiënter werken. Dit laatste kan onder andere plaatsvinden door de inzet van meer (innovatieve) digitale instrumenten. De krapte biedt daarom ook kansen. Openbare ruimte Vanuit de overheid worden steeds meer toezichtstaken die nu bij de politie horen (impliciet) overgedragen naar de gemeenten. Ook heeft de VNG een voorstel gedaan bepaalde politietaken over te gaan dragen naar de gemeenten, bijvoorbeeld op het gebied van verkeer (snelheidscontroles e.d.). Deze taken moeten door de gemeentelijke toezichthouders (met bevoegdheid) worden uitgevoerd. Ondermijnende criminaliteit Ondermijnende criminaliteit bestaat uit alle vormen van misdaad die een bedreiging vormen voor de integriteit van onze samenleving. Denk aan zaken als cybercrime, drugshandel en productie, mensenhandel, wapenhandel etc. Maar ook onderwerpen als het (op grote schaal) ontduiken van belasting, crimineel geld witwassen of frauderen met vastgoed, uitkeringen of overheidssubsidies. De aanpak van georganiseerde misdaad vraagt om een georganiseerde overheid en een integrale aanpak. De verbinding tussen bestuurs- en strafrecht is belangrijk voor een goede aanpak van ondermijnende criminaliteit en een level-playing-field.
De provincie Noord-Brabant heeft aangegeven dat een borging van deze verbinding met de U&H-strategie dient te worden bereikt. De afstemming met de organen die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving is in de strategie geregeld via de lijn van de LHSO. Dit komt erop neer dat individuele casussen vanuit het VTH-domein (via de AOV-ers) worden geagendeerd bij het driehoeksoverleg (artikel 13, lid 1 van de Politiewet 2012) of de lokale driehoek (artikel 13, lid 3 van de Politiewet 2012). Vanaf 2024 is het jaarlijkse uitvoeringsprogramma gebaseerd op zowel deze U&H-strategie als het districtelijk Integraal Veiligheidsplan 2023-2026. Hiermee wordt een duidelijke link gelegd tussen de organen die belast zijn met bestuurs- en strafrechtelijke handhaving. Waarbij deze U&H-strategie en het jaarlijkse uitvoeringsprogramma afgestemd worden met de organen (politie en OM) die belast zijn met de strafrechtelijke handhaving, met als doel prioriteiten met elkaar te delen waardoor afstemming van werkzaamheden kan plaatsvinden. De integrale aanpak en samenwerking zijn gericht op de inzet van preventieve, bestuursrechtelijke, privaatrechtelijke, fiscale en/of strafrechtelijke instrumenten. Onderdeel van deze integrale aanpak is de bestuurlijke aanpak.
Binnen de bestuurlijke aanpak neemt het openbaar bestuur maatregelen die de georganiseerde criminaliteit in de activiteiten belemmeren of frustreren. Wanneer de strafrechtelijke opsporing en vervolging door politie en justitie gecombineerd wordt met bestuurlijke en fiscale middelen, ontstaat de meest optimale vorm van de bestrijding van georganiseerde criminaliteit: de geïntegreerde aanpak. Hieraan werken, verschillende partijen zoals gemeente, provincie, politie, OM, belastingdienst en
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
10
bijzondere opsporingsdiensten. De ene keer zal dat leiden tot bestuurlijk, de andere keer tot fiscaal- of strafrechtelijk optreden. Duurzaamheid Nederland staat voor grote opgaven op het gebied van de leefomgeving. Er moet een groot aantal nieuwe woningen worden bijgebouwd, om de opwarming van de aarde te beperken moeten er locaties worden gevonden voor windmolens en zonnepanelen, en door klimaatverandering, de landbouw, woningbouw en bedrijvigheid staat de draagkracht van de bodem, het water en de biodiversiteit onder grote druk. Al deze opgaven komen samen op het beperkte grondgebied van Nederland waardoor er regelmatig sprake is van tegenstrijdige belangen. Het aanpakken ervan is een ingewikkelde puzzel, niet alleen omdat voor bestaande en nieuwe functies ruimte moet worden gevonden, maar ook omdat daarbij rekening moet worden gehouden met de interactie tussen het benodigde ruimtegebruik.
Hoe kunnen woonwijken niet alleen snel worden aangelegd maar ook zodanig dat ze bestand zijn en blijven tegen langere periodes van droogte, warmte en heftigere regenbuien, hoe kan de uitkoopregeling voor de landbouw tegelijkertijd bijdragen aan de vermindering van de stikstofdepositie op natuurgebieden en de aanpak van verdroging, en hoe kunnen windturbines en zonnepanelen een plaats krijgen zonder landschappen al te veel aan te tasten en met draagvlak onder de bevolking? Deze vraagstukken op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, stikstofdepositie e.d. raken ook de VTH-taken op gemeentelijk niveau. 3.3 Gemeentelijke ontwikkelingen Uitvoeren districtelijk integraal Veiligheidsplan in samenhang met VTH-beleid Uitvoering van de fysieke en sociale veiligheidstaken zijn nauw verbonden met de uitvoering van de VTH-taken. Organisatorisch hebben wij de processen samengebracht in één team: Veiligheid, Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VVTH). Wij onderstrepen hiermee het belang van een integrale en adequate uitvoering van deze taken. Op 2 maart 2023 heeft de gemeenteraad het districtelijk Integraal Veiligheidsplan 2023-206 vastgesteld. In dit kaderstellend plan stelt de gemeenteraad de doelen vast op het gebied van veiligheid.
Door de kaders uit het veiligheidsplan in samenhang met de kaders uit dit beleid te benaderen en uit te voeren beogen wij de veiligheid, de gezondheid en het beschermen en verbeteren van de leefomgeving voor onze inwoners zo optimaal mogelijk te garanderen. Grote gebiedsontwikkelingen Moerdijk is een ontwikkelgemeente. We staan voor diverse (strategische) opgaven zoals de gebiedsontwikkeling Zevenbergen-Oost en belangrijke ontwikkelingen in het kader van de landelijke energietransitie (onder andere aanleg van het waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland en zoektocht locatie 380 kV-station). Bij de ontwikkeling van grote infrastructurele ontwikkelingen gaat het VTH-domein een belangrijke rol spelen. Door VVTH vroegtijdig bij de planvorming te betrekken verwachten wij (vergunning)procedures sneller en effectiever te doorlopen. Uitvoeringsbeleid en -protocollen Dit beleidskader geeft de belangrijkste kaders voor het uitvoeren van onze VTH-taken. Daarnaast beschikken wij over uitvoeringsbeleid (bijv. evenementen- en standplaatsenbeleid) en -protocollen (bijv. toetsingsprotocol Besluit bouwwerken leefomgeving). Voor een transparante besluitvormingsproces en het bieden van voldoende rechtszekerheid aan inwoners en ondernemers is het van belang dat deze uitvoeringskaders up-to-date zijn. Dit betekent dat we deze kaders minimaal een keer per vier jaar toetsen op actualiteit.
We beschikken over een actueel register waarin de geldende uitvoeringskaders staan vermeld. Kwaliteit en klanttevredenheid Onze ambitie is voortdurend inzicht te hebben in de kwaliteit die wij leveren bij het uitvoeren van de VTH-taken. Dit betekent dat wij continu aandacht hebben voor het verbeteren van onze processen en onze dienstverlening monitort. De kwaliteit die wij leveren leggen we vast en we
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
11
inventariseren de risico’s. Periodiek monitoren wij onze dienstverlening door het meten van de klanttevredenheid. Wij onderzoeken de mogelijkheden van het implementeren van een kwaliteitsmanagementsysteem binnen het vakgebied VVTH. Databeheer en -analyse Goede en tijdige beschikbaarheid van data maakt een steeds belangrijker onderdeel uit van ons werk. Het vereist dat wij het databeheer goed in de organisatie moeten borgen door onder andere afspraken over het verzamelen, ordenen en opslaan van gegevens uniform vast te leggen waardoor we een gewenst kwaliteitsniveau van onze data kunnen realiseren. Door adequaat databeheer is het mogelijk data-analyses uit voeren waardoor het mogelijk is om trends te vinden en onze bedrijfsprocessen te optimaliseren. Het vormt een belangrijk instrument om de kwaliteit van onze dienstverlening te verhogen en maakt het mogelijk om de VTH-taken op basis van analyses efficiënter en effectiever uit te voeren. Wij onderzoeken de mogelijkheden van databeheer en -analyse binnen het vakgebied-VVTH en kijken naar het aansluiten bij de initiatieven die de OMWB op dit gebied heeft genomen. Cultuur- en Erfgoednota Op 17 december 2023 is de Cultuur- en Erfgoednota vastgesteld. Deze nota bevat in algemene zin de kaders voor toezicht en handhaving voor het rijksbeschermd stadsgezicht van Willemstad.
In hoofdstuk 6 van de U&H-strategie staat welke prioriteit wij specifiek toekennen aan de inzet van het VTH-instrumentarium voor monumenten in brede zin. Versterking inzet BOA’s De gemeenteraad heeft in zijn vergadering van 11 mei 2023 besloten de capaciteit voor de inzet van Buitengewoon Opsporingsambtenaren (BOA’s) te versterken en heeft daarvoor structureel een budget van € 250.000 ter beschikking gesteld. De BOA-capaciteit is met 3 fte uitgebreid. Voor ondersteunende activiteiten is jaarlijks € 58.000 beschikbaar gesteld (voertuig, opleiding en trainingen en administratieve ondersteuning). De extra capaciteit draagt bij aan een betere leefbaarheid (aanpak kleine ergernissen) en veiligheid (ondersteuning politie) in de kernen, buitengebied en haven- en industrieterrein. Ook neemt de zichtbaarheid van de BOA’s toe.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
12
4.
Uitgangspunten voor uitvoerings- en handhavingsstrategie
4.1 Professioneel, servicegericht en daar waar nodig daadkrachtig Mede als gevolg van een aantal incidenten in het land met ernstige bodemverontreinigingen, branden bij bedrijven, ongelukken bij evenementen en incidenten in de bouw, hebben veel gemeenten in de loop der jaren geïnvesteerd in een meer professionele uitvoering van de vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dat geldt ook voor de gemeente Moerdijk, waar sinds 2005 bestuurlijke prioriteiten worden gesteld, programmatisch wordt gewerkt en er voldoende en kwalitatief goede medewerkers bij de gemeente of bij partners zijn waarmee wordt samengewerkt zoals De6 gemeenten, OMWB en Veiligheidsregio. De gemeentelijke inzet voor de VTH-taken kan worden samengevat onder de noemer “servicegerichte vergunningverlening en adequate toezicht en handhaving”. Hieronder wordt verstaan dat deze taken efficiënt en effectief worden uitgevoerd, streng waar nodig en oplossingsgericht waar mogelijk. 4.2 Focus op de grootse risico’s Evenals de voorgaande jaren zal ook de komende jaren het accent van het beleid liggen op het beheersbaar houden en terugdringen van de bestaande grotere omgevingsrisico’s en het voorkomen van nieuwe grotere omgevingsrisico’s. De gemeentelijke inzet zal zich concentreren op deze meest risicovolle situaties. In hoofdstuk 5 wordt deze werkwijze toegelicht.
4.3 Eigen verantwoordelijkheid en ruimte voor eigen initiatief De uitdagingen liggen in de tweede plaats in een verschuiving bij de inzet van de verschillende instrumenten die we hebben op basis van het omgevingsrecht. Het accent lag tot nu toe op het programmatisch en vanuit de regelgeving sturen op naleefgedrag en daarnaast de inwoners en ondernemers meer op hun eigen verantwoordelijkheid aan te spreken maar hen ook de ruimte laten om met eigen oplossingen te komen. Wij vinden het belangrijk om ruimte te bieden aan economische initiatieven en geen onnodige barrières op te werpen. Dat betekent dat de VTHtaken ook deels vanuit de invalshoek van inwoners en ondernemers wordt ingevuld. Waar de eigen verantwoordelijkheid onvoldoende leidt tot het realiseren van het gewenste effect, zullen inwoners en ondernemers gefaciliteerd worden. Uitgangspunt is de verwachting dat veel ondernemers en inwoners deze verantwoordelijkheid goed aan kunnen. Maar daar waar dit niet het geval is en leidt tot onacceptabele risico’s zal zo nodig stevig handhavend worden opgetreden (high trust – high penalty). 4.4 Van handhaving naar preventie Een andere uitdaging is het vroegtijdiger bijsturen in ontwikkelingen die voorzienbaar problematisch kunnen worden. Er wordt momenteel relatief veel tijd besteed aan handhavingssituaties over overlast waar in essentie sprake is van onderliggende ‘burenruzies’.
Door alerter te zijn op mogelijke onderliggende conflicten bij klachten of signalen kunnen dergelijke escalaties mogelijk worden voorkomen en wordt buitensporige inzet vanuit de handhaving voorkomen. Dit gebeurt door de preventieve en voorlichtende rol van toezichthouders en Boa’s, de inzet van communicatie-instrumenten, subsidies, mediation, buurtbemiddeling of via maatschappelijke ondersteuning. Hetzelfde geldt voor het voorkomen van onnodige overtredingen of klachten doordat inwoners en ondernemers onvoldoende op de hoogte zijn van risico’s en regelgeving. Ook hier kan tijdige voorlichting via de website en gemeentelijke publicaties herstelkosten en eventuele schade voorkomen. Ook bij de aanpak om te komen tot een veilige leefomgeving staat preventie voorop waarbij wordt doorgepakt daar waar het nodig is. Om dit mogelijk te maken is een goed zicht op ontwikkelingen binnen de gemeente vereist. Bijvoorbeeld als het gaat om de vestiging van bedrijvigheid aan huis, initiatieven van inwoners, bedrijven/verenigingen, wijken of dorpen rond (zorg)voorzieningen, veranderend gebruik van vrijkomende bebouwing of renovatie en verbouwing van bestaande gebouwen (in verband met brandveiligheid). Niet door nog alleen meer toezicht uit te oefenen, maar ook door slim gebruik te maken van bestaande informatie (bijvoorbeeld binnen de sociale sectoren), signalering, inzet
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
13
van nieuwe technologie én de bereidheid van inwoners en ondernemers om bijvoorbeeld verbouwingen tijdig te melden. 4.5 Communicatie De gemeente Moerdijk wil communicatie zo organiseren, dat het dienend is aan de doelstellingen uit de U&H-strategie, het uitvoeringsprogramma en het jaarverslag. De communicatie speelt ook in op de beleving van de burger en vergroot het vertrouwen van de burger in de aanpak van de overheid.
Communicatiedoelstellingen • • • •
Informeren over actuele wetten en regelgeving. Begrip vergroten dat we samen verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van de leefomgeving. Bevorderen van het naleven van wetten en regels. Vertrouwen in de overheid vergroten.
Met communicatie streven we dus een preventieve werking na; bevordering van het naleven van wetten en regels. Voor handhaving, deels ook voor vergunningverlening, is kennis hebben van de regels, de risico’s en de sancties van het allergrootste belang. We gaan het gesprek aan met inwoners en bedrijven aan over wat er goed gaat en wat er nog beter kan.
Kernboodschap
De U&H-strategie heeft als doel: de kwaliteit van de fysieke leefomgeving te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren. Dit vertaalt zich in de kernboodschap voor de inwoners:
Samen zijn we verantwoordelijk voor een veilige en prettige leefomgeving
Communicatiestromen algemeen • •
We bieden een overzichtelijk en laagdrempelige ingang naar informatie over actuele wet- en regelgeving. Onze medewerkers zijn ambassadeurs voor de gemeente Moerdijk en denken mee in oplossingen en mogelijkheden voor onze inwoners en ondernemers.
Balans tussen communicatie en effectief handelen
Boodschap, actie en verwacht effect moeten in balans zijn. Op de eerste plaats komt het informeren van inwoner en ondernemer. Het bekend zijn met de regels en wetgeving is een voorwaarde om de juiste keuzes te kunnen maken. Bij het signaleren van overtredingen of nalatigheid kan op basis van wat aangetroffen wordt een keuze gemaakt worden tussen samen oplossen, sancties opleggen en aanvullend externe communicatie inrichten. Hierbij houden we altijd het doel en de kernboodschap voor ogen.
Nauwkeurigheid in communicatie
Met doelgroepgerichte communicatie zorgen we ervoor dat de juiste doelgroep de goede informatie krijgt op het juiste moment. Hiervoor is het nodig na te denken welke communicatiebehoefte er is, en welke afstemming/participatie vanuit wetgeving of beleid gevraagd wordt van de initiatiefnemer (gemeente of inwoner/bedrijf). Het is van belang om vergunningverlening, toezicht en handhaving en communicatie zoveel mogelijk op elkaar af te stemmen.
Inspanningen zichtbaar maken
Wij zijn gericht op het delen van succes. De communicatie maakt zichtbaar hoe geïnvesteerd wordt in de veilige en prettige leefomgeving van de gemeente.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
14
5.
Van een risicoanalyse naar VTH-strategieën
5.1 Inleiding De vaststelling van de U&H-strategie is tot stand gekomen via vier sporen. Het eerste spoor betrof het via een risicoanalyse bepalen van prioriteiten met behulp van een risicomatrix. Tijdens het tweede spoor hebben wij een eerste reactie gegeven op de conceptstrategie voor het voor inspraak vrijgeven van de conceptstrategie. Tijdens het derde spoor is de conceptstrategie behandeld in de commissie Sociaal en Bestuur en zijn onze handhavingspartners in de gelegenheid gesteld een reactie op het concept te geven. Tijdens het vierde spoor heeft de besluitvorming plaatsgevonden en is de strategie door het college definitief vastgesteld. In dit hoofdstuk wordt bovenvermelde werkwijze kort toegelicht. In hoofdstuk 6 worden de resultaten gepresenteerd. Deze resultaten bieden een basis voor de prioriteiten die gesteld worden voor de taakvelden vergunningverlening, toezicht en handhaving. 5.2 Risicoanalyse Een belangrijk onderdeel van de strategie is het, via een risicoanalyse, in beeld brengen van risico’s en effecten van de taakvelden Vergunningverlening, toezicht en handhaving. Hieruit volgt een prioritering die als vertrekpunt is gebruikt voor het opstellen en uitwerken van de VTH-strategieën. Om een goede risicoanalyse en afweging te kunnen maken tussen alle gemeentelijke VTHtaken is gebruik gemaakt van een risicomatrix. Zie hoofdstuk 6 en bijlage 2.
5.3 Werking risicoanalyse Om de VTH-taken te kunnen prioriteren is door De6 een inventarisatie gemaakt waarbij per onderdeel en per taakveld (bouwen, bestemmingsplan, brandveiligheid, slopen, milieu en APV/bijzondere wetten) de taken in beeld zijn gebracht. Per taak zijn vervolgens op basis van de risico’s, effecten en naleefgedrag gewogen (risicoanalyse) aan de hand van de volgende beoordelingscriteria: Veiligheid, volksgezondheid, financieel/economisch en energie, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Aan de hand van deze scores is vervolgens een prioriteitenverdeling gemaakt. De volgende prioriteiten zijn hierbij gehanteerd: • Zeer hoog • Hoog • Middel • Laag • Zeer laag Aan de hand van deze prioriteiten kan per VTH-onderdeel een strategie worden opgesteld. De De6 prioriteitenlijst is in bijlage 2 bijgevoegd. 5.4 Analyse vakspecialisten en rol college De basis voor de huidige prioriteiten wordt gevormd door de risicoanalyse. Een onderdeel van de risicoanalyse is de beoordeling door de vakspecialisten van de De6 gemeenten. Deze vakspecialisten zijn in het VTH-domein werkzaam. Daarom hebben zij een goed beeld van de ontwikkelingen binnen het taakveld. Bovendien kennen zij de lokale situatie en de eventuele knelpunten waar zij in de dagelijkse praktijk mee te maken hebben. Wij hebben ons daarna zich gebogen over de resultaten van de risicoanalyse.
Op basis van bestuurlijke afwegingen zijn enkele aanpassingen in de prioriteitenverdeling aangebracht. In paragraaf 6.1 zijn de aanpassingen vermeld. 5.5 Reacties inwoners en bedrijven Wij vinden het belangrijk dat de U&H-strategie tot stand is gekomen nadat de commissie Sociaal en Bestuur en handhavingspartners de gelegenheid hebben gekregen om te reageren op het concept. Daarom is de conceptstrategie ter advisering voorgelegd aan de commissie
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
15
Sociaal en Bestuur en voor een inspraakreactie toegestuurd naar onze belangrijkste handhavingspartners. Deze reacties zijn vastgelegd in een inspraakverslag, zie bijlage 7. De inspraakreactie heeft tot de volgende aanpassing van de strategie geleid/niet tot aanpassing van de strategie geleid: [NADER IN TE VULLEN] 5.6 Uitvoeringsprogramma en jaarverslag Op basis van de prioriteiten en strategieën wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld per VTH-onderdeel. In het jaarlijkse uitvoeringsprogramma worden de prioriteiten en strategieën gekoppeld aan de beschikbare capaciteit. Het college van burgemeester en wethouders heeft hierbij de mogelijkheid om op grond van bestuurlijke afwegingen en/of couleur locale gemotiveerd de prioriteiten en bijbehorende strategieën jaarlijks aan te passen. Jaarlijks wordt een verslag gemaakt met conclusies en verbeterpunten die dienen als input voor het opstellen van een nieuwe U&H-strategie en nieuw uitvoeringsprogramma. Hierdoor is het mogelijk de prioriteiten bij te stellen en in te spelen op actuele zaken en de prioriteitenlijst opnieuw bestuurlijk vast te laten stellen. Voor zover mogelijk en noodzakelijk worden aanpassingen in De6 verband voorbereid.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
16
6.
Prioriteiten en doelen
6.1 Resultaten prioritering Het gaat hier om vergunningverlening, toezicht en handhaving van wet- en regelgeving met betrekking tot de bebouwde en onbebouwde leefomgeving; het omgevingsrecht. De genoemde instrumenten hebben, naast andere instrumenten zoals het verlenen van subsidie en het geven van voorlichting, als doel de kwaliteit van de leefomgeving te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren. Zoals hiervoor is beschreven is de basis voor de prioriteitenlijst gevormd door de risicoanalyse. Verzoeken om handhaving en klachten (meldingen) zijn niet opgenomen in de prioriteitenlijst, zij hebben – in beginsel – altijd een hoge prioriteit, vanuit een wettelijke taak en/of uit oogpunt van klantgerichtheid (zie hoofdstuk 7.4). Calamiteiten en ongewone voorvallen zijn ook niet opgenomen in de prioriteitenlijst, hiervoor wordt standaard geen capaciteit gereserveerd omdat deze zaken sporadisch voorkomen en we geen onnodig beslag willen leggen op personele capaciteit. In deze gevallen handelen we naar bevind van zaken. De prioritering die voortkomt uit de risicoanalyse wordt verder uitgewerkt in het jaarlijks uitvoeringsprogramma. De volledige De6 prioriteitenlijst is in bijlage 2 bijgevoegd. In bijlage 6 staat een overzicht waarin een uitleg is gegeven wat onder de diverse genoemde categorieën en groepen wordt verstaan.
Hieronder staan de hoogste prioriteringen van deze lijst genoemd. Deze taken hebben de hoogste prioriteit omdat deze taken scoren als een zeer hoog of hoog risico: Taakveld
Prioriteit
APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten
Taak Overlast - drugs (inclusief toepassing art. 13b Opiumwet) Afval - illegale stort chemisch Afval - illegale stort overig Overlast - vuurwerk
Bouwen Bouwen Bouwen Bouwen Bouwen Bouwen Bouwen
Illegale bouwactiviteiten Bedrijven categorie 3 Bedrijven categorie 4 Monumenten Publiek categorie 2 Publiek categorie 3 Wonen categorie 3
zeer hoog hoog hoog hoog hoog hoog hoog
Brandveiligheid Brandveiligheid Brandveiligheid Brandveiligheid Brandveiligheid Brandveiligheid
Risicovolle bedrijven Gebouwgroep 1 Gebouwgroep 2 Gebouwgroep 3 Gebouwgroep 4 Gebouwgroep C
zeer hoog hoog hoog hoog hoog hoog
Gebruik bouwwerken
hoog
Huisvesting arbeidsmigranten
hoog
Illegale milieuactiviteiten Afval(water)beheer
zeer hoog hoog
APV en Bijzondere wetten
Gebruik (bestemmingsplan) Gebruik (bestemmingsplan) Milieu Milieu
zeer hoog hoog hoog hoog
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
17
Taakveld Milieu Milieu Milieu
Prioriteit hoog hoog hoog
Milieu Milieu
Taak Autodemontagebedrijven Benzinestation met LPG Bijzondere woongebouwen Chemische industrie; grootschalige opslag gevaarlijke stoffen, Bal/Bkl Garages en autoherstelbedrijven Horeca Chemische industrie; kleinschalige opslag gevaarlijke stoffen Natte en chemische wasserijen Veehouderij
Slopen Slopen
Illegale sloopactiviteiten Sloopmelding met asbest
hoog hoog
Milieu Milieu Milieu Milieu
hoog hoog hoog hoog hoog hoog
In de bovenstaande De6-prioritering is aan een aantal taken een prioriteit toegekend die voor Moerdijk aanleiding geven op grond van lokale inzichten en bestuurlijke wensen (couleur locale) of op basis van ervaringen uit het verleden af te wijken en de toegekende prioriteit naar boven of beneden bij te stellen. Wij hebben besloten aan de volgende taken een nieuwe prioriteit toe te kennen: Taakveld APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten APV en Bijzondere wetten
Taak Alcoholwet – exploitatie (openbare inrichting) Alcoholwet – leeftijd Overlast -wonen Evenement-B (groot) Overlast - dieren Evenement-O (melding) Verkeer, parkeren en stallen
Bouwen Bouwen Bouwen
Bedrijven categorie 2 Monumenten Bedrijven categorie 4
Brandveiligheid
Evenementen B & overige plaatsen Gebouwgroep 1 Risicovolle bedrijven
Brandveiligheid Brandveiligheid
Prioriteit Was gemiddeld
hoog
laag gemiddeld gemiddeld laag laag
hoog hoog zeer hoog hoog zeer laag
laag
hoog
laag hoog hoog
gemiddeld zeer hoog zeer hoog
gemiddeld
laag
hoog
laag zeer hoog m.u.v. fabriek/opslag/magazijn/ werkplaats > 2.500 m² en/of > 50 personen < 150 personen zeer laag laag m.u.v. palletbedrijven deze gaan naar hoog
zeer hoog
Brandveiligheid Brandveiligheid
Gebouwgroep A Gebouwgroep C
laag hoog
Milieu Milieu
Horeca Scheepswerven
Wordt
hoog laag
laag hoog
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
18
Taakveld
Taak
Prioriteit Was
Milieu
Chemische industrie; grootschalige opslag gevaarlijke stoffen, Bal/Bkl
hoog
Wordt zeer hoog
In de bovenstaande tabellen ontbreken een aantal (nieuwe) taken die geen onderdeel hebben uitgemaakt van de risicoanalyse. Gelet op de lokale situatie hebben wij besloten om deze taken toe te voegen met de prioriteit hoog. Dit omdat de impact van de activiteit c.q. de situatie op de samenleving groot is. Taakveld APV en Bijzondere wetten
Taak Tegengaan onveilig, niet leefbaar en malafide ondernemingsklimaat (zoals autoverhuurbranche)
Gebruik
Regels omtrent wonen (huisvesting, overbewoning, huur en verhuur e.d.)
Prioriteit hoog
hoog
In de prioriteitenlijst die in De6-verband is opgesteld, is binnen het taakveld Bouwen de taak Illegale bouwactiviteiten als zeer hoog geprioriteerd. Het begrip ‘illegale bouwactiviteiten’ is zeer ruim en omvat activiteiten die een grote impact hebben in relatie tot activiteiten die een geringe impact hebben. Gelet op de lokale situatie hebben wij besloten om deze taak te splitsen. Taakveld
Taak Illegale bouwactiviteiten (Monumenten, Bedrijven categorie 3, Bedrijven categorie 4, Publiek categorie 2, Publiek categorie 3 en Wonen categorie 3) • Illegale bouwactiviteiten (Wonen categorie 1, Wonen categorie 2, Bedrijven categorie 1, Bedrijven categorie 2, Publiek categorie 1 en Overige) wanneer deze betrekking hebben op brand- en/of constructieve veiligheid • Illegale bouwactiviteiten (Wonen categorie 1, Wonen categorie 2, Bedrijven categorie 1, Bedrijven categorie 2, Publiek categorie 1 en Overige) wanneer deze betrekking hebben op andere activiteiten
Bouwen
Bouwen
Prioriteit zeer hoog
hoog
laag
Voor het totaaloverzicht van de prioriteiten zoals deze voor de gemeente Moerdijk van toepassing is, wordt verwezen naar bijlage 4. Een nadere onderbouwing van bovenstaande wijzigingen verwijzen is opgenomen in bijlage 5. Een nadere omschrijving van de taken binnen de taakvelden Bouwen en Brandveiligheid is opgenomen in bijlage 6. 6.2
Doelen
De6 doel voor de uitvoering van de VTH-taken
De kwaliteit van de fysieke leefomgeving te beschermen en daar waar mogelijk te verbeteren
Maatschappelijk effect:
Een veilige en gezonde fysieke leefomgeving waar inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Moerdijk het prettig vinden om te verblijven en te ondernemen.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
19
Randvoorwaarden/acties: • • • •
We voldoen aan de VTH-kwaliteitscriteria. We leveren kwalitatief goede dienstverlening (stellen normen op). We passen de LHSO toe. We werken met een U&H-strategie en uitvoeringsprogramma.
Doelen van de gemeente Moerdijk
We werken integraal (in samenhang) en servicegericht
Maatschappelijk effect:
Inwoners en ondernemers ondersteunen wij bij het realiseren en uitvoeren van hun plannen en activiteiten. Wij stemmen -indien nodig- aan de voorkant af met andere bevoegde gezagen. Onze houding daarbij is open en transparant.
Randvoorwaarden/acties • • • •
We werken volgens het principe “Ja, mits”. We beschikken over een informatiepunt waar inwoners en ondernemers terecht kunnen met hun vragen (persoonlijk contact). We werken goed samen met onze partners. We voeren toezicht uit op basis van vertrouwen.
We vergunnen risicogestuurd
Maatschappelijk effect:
Vergunningprocedures worden effectief en efficiënt doorlopen en aanvrager weet vooraf wat hij van de gemeente mag verwachten. Aanvragen voor risicovolle activiteiten toetsen we uitgebreider en intensiever.
Randvoorwaarden/acties • • •
We beschikken over actuele toetsingsniveaus voor aanvragen en meldingen. We leggen gegevens adequaat vast in onze informatiesystemen en monitoren die periodiek. We onderzoeken (op onderdelen samen met onze partners) de mogelijkheden om de VTH-data effectiever en efficiënter in onze informatiesystemen vast te leggen en onderling uit te wisselen.
We programmeren toezicht risicogestuurd
Maatschappelijk effect:
De negatieve effecten van (bedrijfs)activiteiten worden voorkomen dan wel tot een minimum beperkt; De toezichtlasten voor ondernemers beperken we zoveel mogelijk.
Randvoorwaarden/acties: • • • •
We stemmen het jaarlijks toezichtprogramma vooraf met onze partners af. We beschikken over adequate toezichtscapaciteit; De juridische handhavingscapaciteit is op het werkaanbod afgestemd. We ontwikkelen/actualiseren kengetallen en werken met (digitale) checklisten. We onderzoeken (op onderdelen samen met onze partners) de mogelijkheden om de VTH-data effectiever en efficiënter in onze informatiesystemen vast te leggen en onderling uit te wisselen.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
20
We bestrijden ondermijnende criminaliteit Maatschappelijk effect: Een veilige gemeente, waar inwoners en ondernemers weten dat ondermijnende criminaliteit niet acceptabel is en adequaat wordt aangepakt. Randvoorwaarden/acties: • We beschikken over actueel Damocles- en Bibob-beleid. • We implementeren de Brabantse norm weerbare overheid. • We zetten onze bestuursrechtelijke instrumenten breed in. • We zetten de samenwerking met partners voort en indien nodig intensiveren en breiden deze uit met nieuwe partners.
We werken volgens vastgestelde kwaliteits- en prestatienormen Maatschappelijk effect: De kwaliteit van de dienstverlening leggen we vast en is (achteraf) toetsbaar. Randvoorwaarden/acties: • We leggen jaarlijks verantwoording af over de uitvoering van de VTH-taken. • We ontwikkelen kwaliteitsnormen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving en leggen hierin prestatie-indicatoren vast. • We voeren interne procesaudits uit.
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
21
7.
Strategie en uitvoering
7.1 Strategieën In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de doelen en prioriteiten uit hoofdstuk 6 worden gerealiseerd. Hiertoe wordt een drietal strategieën ingezet. De drie uitvoeringsstrategieën zijn gebaseerd op landelijke strategieën en zijn aangevuld met regionale afspraken en gemeentelijke werkwijzen. De gemeente hanteert de volgende uitvoeringsstrategieën. • Vergunningenstrategie (Paragraaf 7.2) Hierin wordt de aanpak beschreven om voorschriften op te leggen aan activiteiten. • Toezichtstrategie (Paragraaf 7.3). Deze bevat de verschillende toezichtinstrumenten met een beschrijving van de wijze waarop deze worden ingezet. Ook de wijze waarop preventie wordt ingezet om naleefgedrag te bevorderen en overtredingen te voorkomen, de preventiestrategie, is als onderdeel van de toezichtstrategie beschreven in paragraaf 7.3. • Handhavingsstrategie (Paragraaf 7.4). Voor de aanpak bij constatering van overtredingen wordt de LHSO gevolgd. Ook de wijze waarop de gemeente omgaat met gedogen, de gedoogstrategie, wordt in dit hoofdstuk beschreven. De samenhang tussen de strategieën is schematisch weergegeven in onderstaande figuur.
Uitvoeringsstrategiën
Vergunningenstrategie
Toezichtstrategie
Handhavingsstrategie
Paragraaf 7.2
Paragraaf 7.3
Paragraaf 7.4
Aanpak om voorwaarden te stellen aan activiteiten
Aanpak om inzicht te houden in naleefgedrag en gedragsmotieven en aanpak om te voorkomen dat overtredingen ontstaan (preventie)
Aanpak bij constateringen van overtredingen en aanpak van niethandhaven bij overtredingssituaties
Kwaliteitsborging paragraaf 7.5
Monitoring en verantwoording paragraaf 7.6
7.2 Vergunningenstrategie Uitgangspunt bij vergunningverlening is dat inwoners en ondernemers verantwoordelijk zijn voor het indienen van goede en volledige aanvragen en meldingen (bijv. een melding voor een bouwactiviteit onder de Wkb). De aanvraag vormt immers de basis voor de vergunningverlening. Goede en volledige vergunningen en meldingen zijn weer noodzakelijk om adequaat toezicht uit te voeren. De gemeente heeft de taak om de verschillende belangen
CONCEPT-UITVOERINGS- EN HANDHAVINGSSTRATEGIE GEMEENTE MOERDIJK 2024-2027 (INSPRAAKVERSIE)
22
vanuit de verschillende invalshoeken te coördineren. De Omgevingswet stelt ons wel voor nieuwe uitdagingen. Aanvrager kan een aanvraag met meerdere activiteiten opsplitsen in meerdere verzoeken/aanvragen. Ze hoeven de activiteiten niet allemaal tegelijkertijd in te dienen. Aanvrager mag een project pas uitvoeren (bijv. bouwen en gebruiken) wanneer alle vereiste toestemmingen verkregen/verleend zijn. Aan het bevoegde gezag(en) de taak om hierop toe te zien. In de uitvoeringspraktijk kan dit leiden tot onduidelijkheid. We hanteren hierbij het principe “Ja, mits…”. De initiatiefnemer beschikt hierbij over één vast aanspreekpunt vanuit de gemeente na indiening. Wij werken met de volgende uitgangspunten voor het beoordelen van aanvragen om vergunningen en ingediende meldingen. 1. Aan de hand van risico’s die we lopen of belangen die met een aanvraag of melding gemoeid zijn bepalen we het toetsingsniveau. De risico-inventarisatie en daaraan gekoppelde prioritering uit hoofdstuk 6 hanteren we daarbij als leidraad. Risico/belang Zeer hoog/Hoog Gemiddeld Zeer laag/Laag 2. 3.