Scan mens en maatschappij, inhoudelijk concept document

Door in deze fase lichte ondersteuning te bieden in de vorm van budgetbeheer of een schuldhulpmaatje, willen we voorkomen dat mensen hoge schulden krijgen.

46

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Gemeentelijke doelen Onze gemeentelijke doelen zijn een nadere uitwerking van de landelijke doelen. In het kort komt dit neer op: het voorkomen van problematische schulden én inwoners met schulden snel en effectief ondersteunen. Zo bieden we inwoners rust op financieel vlak. Dat maakt het makkelijker voor ze om te (blijven) werken, leren en sociaal actief te zijn. Met het bieden van integrale schuldhulpverlening, dus ook de oorzaken aanpakken, streven we ernaar dat mensen niet terugvallen. Doelgroepen We richten ons op alle inwoners die problematische schulden hebben én op inwoners die in zo’n situatie terecht kunnen komen. Sommige groepen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van problematische schulden. In de praktijk melden zich vooral veel mannen tussen de 26 en 45 jaar die alleenstaand, laagopgeleid, laaggeletterd en vaak ook werkloos zijn. Verder zien we regelmatig mensen met schuldenproblematiek na een ingrijpende gebeurtenis in hun leven. Denk aan echtscheiding, ontslag, het overlijden van een partner of kind en arbeidsongeschiktheid óf een combinatie van dit soort life events. Huishoudens met twee inkomens komen tegenwoordig steeds vaker in de schulden terecht. Van de huishoudens met schulden heeft 40 procent een kostwinner met een betaalde baan.

Partners Op het gebied van schuldenproblematiek is een nauwe samenwerking vereist tussen de rijksoverheid, gemeenten, uitvoeringsorganisaties en maatschappelijke organisaties. Gemeente Moerdijk trekt in de ontwikkeling op dit beleidsterrein op met andere gemeenten in de regio. Toch is er nog verschil in de aanpak. In de toekomst hoopt Moerdijk meer uniform samen te werken. Voor nu wordt al in werkpleinverband budgetbeheer en de schuldbemiddeling en schuldsanering ingekocht bij de Kredietbank Nederland. Verder zijn er tal van betrokken organisaties in de regio en lokaal. Welke plek zij innemen, is te zien in het overzicht op pagina … Actuele context In 2018 introduceerde de rijksoverheid de Brede Schuldenaanpak. Belangrijke uitgangspunten hiervan zijn: het voorkomen van problematische schulden, het snel en goed helpen van mensen die in de schulden zitten en een zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso. Dit betekent bijvoorbeeld een ruimere betalingsregeling bij verkeersboetes, zodat mensen hierdoor niet nòg verder in de problemen komen. Een laatste uitgangspunt van de Brede Schuldenaanpak is het beter op elkaar laten aansluiten van schuldenbewind en andere vormen van maatschappelijke ondersteuning. Hiervoor werd de stand van zaken van de schuldhulpverlening in gemeente Moerdijk beschreven. Hierna komen opgedane inzichten aan bod.

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

47

Inzichten Schulden vroeg signaleren helpt. In het algemeen schamen mensen zich voor schulden en vinden ze het een grote stap om aan te kloppen bij de gemeente. Toch is het heel belangrijk dat inwoners geen drempel ervaren om bij ons aan te kloppen, want bij voorkeur signaleren we schuldenproblematiek een vroeg stadium. Samenwerking met partners kan bijdragen aan het vroeg signaleren van schulden. Gemeente Moerdijk werkt al nauw samen met energieleveranciers en Woonkwartier. Het zou goed zijn om ook samen te werken met bedrijven. Hoe meer schuldeisers, hoe meer stress dit een inwoner oplevert. Ook los van het verschuldigde bedrag. Als gemeente kunnen we hier ondersteuning bieden door de totale schuld bij één partij onder te brengen. Op basis van de genoemde inzichten én de uitgangspunten voor het sociaal domein die de gemeenteraad vaststelde, zijn hierna kansen voor de toekomst geformuleerd.

Kansen voor 2023 en 2024 Schuldhulpverlening naar de mensen toe Als gemeente gaan we de schuldhulpverlening ‘naar onze inwoners toe brengen’. Als eerste stap leiden we medewerkers op. Vervolgens gaan zij op locaties als dorpshuizen naar de mensen toe. Zo wordt de schuldhulpverlening makkelijker toegankelijk. Bovendien biedt dit een extra kans om mensen met schulden te informeren over de ondersteuningsmogelijkheden binnen het armoedebeleid. Veel mensen met schulden zijn zich hier niet van bewust. Werkgevers betrekken We gaan als gemeente samenwerken met werkgevers, omdat dit kan helpen om schuldenproblematiek in een vroeg stadium te signaleren. Bedrijven zijn de eersten die ons kunnen informeren wanneer een schuldeiser beslag legt op het loon van een werknemer. Dat stelt ons in staat om proactief ondersteuning te bieden. Eén schuldeiser geeft minder stress We focussen ons meer op het primaire schuldhulpverleningsproces en de effectiviteit en efficiëntie daarvan. Tot voor kort werd in eerste instantie een schuldenregeling met schuldeisers getroffen. Pas als dit echt niet mogelijk was, kwam een inwoner in de schuldsanering. Voortaan worden eerst alle afzonderlijke schulden afgekocht en samengevoegd tot één schuld bij de Kredietbank. De ervaring leert dat dit mensen veel minder stress oplevert dan wanneer ze meerdere schuldeisers hebben.

Bovendien duurt het traject op deze manier vaak korter dan de drie jaar die ervoor staan. De6voorondernemers.nl Via de website www.de6voorondernemers.nl kunnen bedrijven en zzp’ers advies inwinnen. Onderdeel van deze site is een gratis ‘hulp voor ondernemers check’. Met deze check wordt duidelijk welke specialist van de gemeente, de Stichting Over Rood of het Werkplein het beste antwoord kan geven op een hulpvraag. Die vraag kan gaan over schulden, maar ook over onder meer budgetten, bedrijfsfinanciering en belasting. De specialisten worden voorgesteld met een foto en profieltekst. Inwoners kunnen hen online of telefonisch benaderen. Relatie met uitgangspunten In de toekomstkansen is een aantal uitgangspunten te herkennen: normaliseren, investeren in preventie, investeren in samenwerking met de maatschappelijke partners en het zoveel mogelijk verminderen van administratieve lasten. Kortom Met het Moerdijkse armoedebeleid en de schuldhulpverlening willen we toekomstperspectief en een beter leefklimaat voor iedereen creëren, met minder armoede en minder sociale uitsluiting. Dat vraagt nauwe samenwerking met externe partners, de klantadviseurs van het Werkplein én ook een meer integrale interne samenwerking met de adviseurs voor Wmo-ondersteuning en jeugd.

48

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Hoofdstuk 1.2 Thema’s

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

49

1. Verwijzers Investeren in betere aansluiting tussen verwijzers en gemeente In Moerdijk is veel vrij toegankelijke ondersteuning beschikbaar. Activiteiten in het Huis van de Wijk, het maatschappelijk werk van Surplus en de vrijwilligers van SchuldHulpMaatje zijn slechts een paar voorbeelden. Ons-Moerdijk.nl biedt een breder overzicht. Inwoners die met deze voorzieningen niet geholpen zijn, kunnen in aanmerking komen voor een maatwerkvoorziening van de gemeente. Verschillende organisaties verwijzen hiervoor inwoners naar ons door, de zogenaamde verwijzers. Verwijzers kunnen bijvoorbeeld scholen en kinderdagverblijven zijn of zorginstellingen en de politie. We maken onderscheid tussen ‘formele’ en ‘informele’ verwijzers. Formele verwijzers mogen buiten de gemeentelijke toegang om doorverwijzen naar voorzieningen die zij passend vinden. Formele verwijzers Formele verwijzing buiten de gemeentelijke toegang om is alleen bij jeugdhulp wettelijk toegestaan. Jeugdhulp omvat hulp bij psychische problemen, verstandelijke beperkingen en opvoedproblemen. Het kan gaan om hulp thuis in het gezin of op school én behandeling op afspraak op de locatie van een jeugdhulpaanbieder. Maar ook om opvang in een pleeggezin of logeerhuis en plaatsing in een instelling.

De volgende partijen mogen rechtstreeks verwijzen naar jeugdhulp: • Huisartsen en praktijkondersteuners van huisartsen; • Kinder- en jeugdartsen én medisch specialisten: • Gecertificeerde instellingen zoals Jeugdbescherming Brabant, William Schrikker en het Leger des Heils. Gecertificeerde instellingen kunnen hulpverlening inzetten zonder toestemming van de gezaghebbende ouder, op basis van een ondertoezichtstelling of voogdijmaatregel van de rechter. De hulp kan verleend worden in de thuissituatie of door een uithuisplaatsing. De kosten van de rechtstreekse verwijzingen door de formele verwijzers zijn altijd voor de gemeente. Pilot Dementieproject In het kader van het Dementieproject vond in Zevenbergen een pilot plaats met formeel verwijzen buiten de gemeentelijke toegang om. Daarbij konden wijkzusters en de casemanagers Dementie een advies voor een indicatie voor Wmo-begeleiding geven. Uit de pilot bleek dat dit een te grote investering in tijd en kennis van de wijkzusters vroeg, in verhouding tot het kleine aantal inwoners voor wie de aanpak relevant was. Op dit moment geeft alleen de casemanager Dementie in een enkel geval een advies voor een indicatie. Informele verwijzers Deze organisaties, professionals en vrijwilligers kunnen inwoners adviseren en de weg wijzen naar uiteenlopende gemeentelijke voorzieningen.

Voor kinderen en jongeren kan het gaan om jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Voor inwoners vanaf 18 jaar zijn er uiteenlopende Wmovoorzieningen. Dit kan variëren van huishoudelijke hulp tot vervoer in de regio en aanpassingen in een woning. De informele verwijzers zijn talrijk. Denk aan: buren, familie, verenigingen, andere ouders etc etc. Hiervoor is kort weergegeven hoe verwijzen naar gemeentelijke voorzieningen werkt in Moerdijk. Hierna volgen inzichten en uitgangspunten. De inzichten gaan over het belang van de juiste informatie bij de juiste mensen. Op dit punt is verbetering nodig. Ook de uitgangspunten van gemeente Moerdijk leven nog onvoldoende bij de verwijzers.

Inzichten Samen werken aan duurzamere oplossingen. Knelpunten bij informele verwijzers Het is erg belangrijk dat verwijzers beschikken over de juiste informatie. Over voorzieningen waarvoor de toegang via de gemeente loopt. Over voorliggende vrij toegankelijke voorzieningen. En over de visie en uitgangspunten van de gemeente. Dit lijkt erg voor de hand liggend, maar is in de praktijk onvoldoende het geval. Met name bij de route via informele verwijzers zijn er knelpunten. Binnen de betrokken organisaties is vaak

50

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

alleen het management goed op de hoogte van afspraken met de gemeente. Professionals of vrijwilligers op de werkvloer die naar de gemeente verwijzen, zijn meestal minder goed geïnformeerd. Bij de formele verwijzers speelt dit ook, maar in mindere mate. De informele verwijzer geeft vaak al in een te vroeg stadium aan wat een inwoner van de gemeente kan verwachten, gaat nog te vaak uit van ‘producten of potjes’ en te weinig van maatwerk. De uitkomst van een intake door de gemeente kan anders uitpakken. Ook door verhalen van andere inwoners, kunnen mensen de indruk krijgen dat een product of dienst van toepassing is voor de eigen situatie. Hoewel de hulpvraag hetzelfde lijkt, kan na een gesprek of onderzoek toch andere hulp passender blijken te zijn. Iedere vraag verdient maatwerk. Dit alles maakt dat cliënten al veel verwachtingen hebben voorafgaand aan de intake. Voor hen is het lastig deze bij te stellen. Zo staat de gemeentelijke consulent bij de start van een intake al met 2-0 achter; het kost veel tijd en energie om foutieve verwijzingen om te buigen. Om in de toekomst verbeteringen te realiseren, is nader onderzoek nodig. Onderzoek naar hoe het komt dat de huidige rol van verwijzers vaak onvoldoende aansluit op de organisatie van volwassenenzorg en jeugdzorg binnen de gemeente.

Op basis van de hiervoor beschreven inzichten én uitgangspunten voor het sociaal domein die de gemeenteraad in 2021 vaststelde, zijn kansen voor de toekomst geformuleerd. Kansen vanaf 2023 Hoe komt het dat de huidige rol van verwijzers vaak onvoldoende aansluit op de organisatie van volwassenenzorg en jeugdzorg binnen de gemeente? Om deze vraag te beantwoorden is allereerst nader onderzoek nodig. De uitkomsten hiervan kunnen aanknopingspunten bieden voor verbeteringen in de toekomst. Zonder hierop vooruit te willen lopen, dienen zich ook nu al kansen aan. Investeren in accountbeheer en samenwerkingsrelaties met ketenpartners Gemeente Moerdijk wil in 2022 en 2023 werken aan een sterkere samenwerkingsrelatie door vaker in gesprek te gaan met partners én door hen meer deelgenoot te maken van de visie en uitgangspunten die bij onze wettelijke taken horen. Daarnaast willen we onze relaties met partners beter benutten om informatie op te halen over trends en ontwikkelingen, kansen of hiaten die zij zien in het lokale netwerk of zorglandschap. Informeren en adviseren om verwijzers te ontlasten De consulenten en jeugdprofessionals van de gemeente hebben een brede kennis van het lokale aanbod, voorliggend veld en de specialistische zorg. Zij gaan in 2023 een actievere rol vervullen door verwijzers beter te informeren, zodat deze juist kunnen adviseren en verwijzen.

Daarbij willen we steeds onze visie én nieuwe mogelijkheden onder de aandacht brengen, bijvoorbeeld dagbesteding met en zonder indicatie. Dit zal patiënten een beter aansluitend ondersteuningsaanbod opleveren. Met name huisartsen kunnen de druk op hun praktijk verminderen door meteen passend te verwijzen. Zij krijgen allerlei uiteenlopende vragen, ook op het gebied van jeugd. Voor de meervoudige jeugdhulpvragen is een bredere oftewel integrale gezinsintake door het Centrum voor Jeugd en Gezin passender dan een directe doorverwijzing naar een zorgaanbieder. De samenwerking moet in eerste instantie digitaal geregeld zijn in het systeem ZorgDomein, zodat de huisarts met één druk op de knop kan doorwijzen naar het CJG. Ambassadeurs in de kernen Gemeente Moerdijk ziet mogelijkheden in het inzetten van de maatschappelijk werkers van Surplus als ambassadeurs van onze gemeentelijke uitgangspunten in de verschillende kernen. Zij zijn het eerste aanspreekpunt in het Huis van de Wijk. Dit is in iedere kern aanwezig en vrij toegankelijk. De maatschappelijk werkers kunnen met inwoners meedenken en hen ondersteunen op weg naar een oplossing. Het is aan de gemeente om deze opdracht aan Surplus beter te formuleren en hier gericht op te sturen.

Relatie met de uitgangspunten De hiervoor beschreven kansen zijn in lijn met de uitgangspunten ‘investeren in samenwerking met de maatschappelijke partners’ en ‘Preventie’.

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Kortom Met het benutten van de hiervoor beschreven kansen, willen we de gemeentelijke voorzieningen, onze werkwijze, visie en uitgangspunten duidelijker maken voor verwijzers. Dat kan meer verwijzingen als gevolg hebben. De verwachting is dat dit op kwalitatief vlak voordelen oplevert: verwijzingen die aansluiten op de aanpak van de gemeente, duurzamere oplossingen, meer gebruik van vrij toegankelijke voorliggende voorzieningen in plaats van duurdere zorg én minder klachtenprocedures.

51

52

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Hoofdstuk 2. Ondersteuning en aanbieders per leefgebied

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

53

Hulp en ondersteuning bieden in het sociaal maatschappelijk domein betekent steeds onderzoeken welk antwoord bij welke ondersteuningsvraag past. Het aantal activiteiten in het sociaal maatschappelijk domein van de gemeente is ontzettend groot. De omvang en complexiteit eenvoudig in beeld brengen is niet eenvoudig. Terwijl hier wel behoefte aan is. Om te kunnen analyseren, opvallende zaken te kunnen waarnemen en kansen te kunnen zien. Daarom is ervoor gekozen om het sociaal maatschappelijk domein te ordenen. Dit kan op verschillende manieren: naar wetten, naar doelgroepen, naar belemmeringen, naar levensloopgebeurtenissen, naar preventief of curatief, naar individu of naar gezin, naar wettelijk of nietwettelijke taken of naar de kosten die ermee gemoeid zijn. Vaak wordt gewerkt vanuit wetten. Maar wetten zijn het middel voor het feitelijke doel. Mensen ondersteunen bij de pijlers van hun bestaan. We hebben daarom gekozen voor een ordening naar 10 leefgebieden, de 10 pijlers onder ieders bestaan (als basis is genomen: de Arrangementenwaaier van Thönissen Mangement en Advies, 2018) 1. Opvoeden en opgroeien

6. Financiën

2. Onderwijs

7. Algemeen dagelijks leven

3. Fysieke en mentale gezondheid

8. Veiligheid

4. Werk

9. Sociale participatie

5. Wonen

10. Mobiliteit

De gemeente ondersteunt immers de inwoners (jong en oud) die het op deze leefgebieden niet zelf redden. Dat is de essentie van het werk van de gemeente in het sociaal maatschappelijk domein. Denk aan hulp bij opvoeden of bij financiële zorgen, ondersteuning in het huishouden of de dagelijkse structuur, zorgen dat mensen alledaagse activiteiten weer zelf kunnen oppakken, kunnen deelnemen aan een vereniging of begeleiding krijgen bij de zoektocht naar werk. Per leefgebied is in beeld gebracht via welke regelingen, producten, diensten en voorzieningen de gemeente haar inwoners ondersteunt. En welke organisaties aan de lat staan om de uitvoering hiervan te doen. De ondersteuning is ingedeeld in vier categorieën: van lichte ondersteuning naar zwaardere hulp.

Eigen kracht Zelf regelen/organiseren Eigen bijdrage/zelf betalen Zelf uitvoeren ondersteuning door leefeenheid (incl. mantelzor-

-

-

Per hulpvraag wordt bekeken welke ondersteuning passend is of kan zijn.

+

Algemene voorziening Algemene voorzieningen Professionele ondersteuning in collectieve vorm/groepsverband Tijdelijke, activerende professionele ondersteuning Maatwerkvoorziening Professionele individuele ondersteuning Crisisinterventies en spoedopvang

Kosten

Zwaarte

Sociaal netwerk Ondersteuning door familie en vrienden (buiten mantelzorg) Ondersteuning door buren Ondersteuning door informele zorgverleners/dienstverleners

+

54

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

1. Eigen kracht: inwoner, gezin, mantelzorg. Hierbij wordt door een individu of een huishouden zelf gewerkt aan een oplossing van zijn/haar zelfredzaamheidsproblematiek. - Kenmerk: zelfzorg, mantelzorg. De inwoner kan het zelf (regelen) 2. Sociaal netwerk: sociale verbanden buiten het huishouden die een bijdrage leveren aan de zelfredzaamheid van de betrokkene. Dit is breed op te vatten, dus vrienden, familie, buren, vrijwilligers, verenigingen, buurtorganisaties, sociale (wijk)coöperaties, informele zorg. Hierbij worden sociale verbanden van de burgers aangesproken om te helpen bij oplossen van zelfredzaamheidsproblematiek. - Kenmerken: ontwikkeling en uitvoering door vrijwilligers, burgers, buurten en andere sociale verbanden. 3. Algemene voorzieningen: algemeen en professioneel ondersteuningsaanbod, dat direct voor iedereen toegankelijk is of op verwijzing (maar zonder indicatie). - Kenmerken: (veelal) collectief, algemeen van aard, zoveel mogelijk tijdelijk, gericht op versterking, in eigen kracht zetten van individu en sociale netwerken. Innovatieve producten ter vervanging van individuele voorzieningen. Onderscheid met sociaal netwerk is vooral dat het initiatief en uitvoering bij professionele partijen ligt. 4. Maatwerkvoorzieningen: professionele ondersteuning gericht op versterking zelfredzaamheid van individu. Van algemeen/lichter (b.v.

individuele begeleiding) tot zeer specialistisch/zwaar (interventies/ bemoeizorg). Deze voorzieningen zijn alleen op indicatie toegankelijk, waarvoor de burger dan ook een beschikking ontvangt en de (gecontracteerde) aanbieders een opdracht. - Kenmerken: professioneel, specialistisch, vangnet, gekoppeld aan zelfredzaamheidsproblematiek van individu. Leeswijzer: Na een totaaloverzicht volgt per leefgebied in de linker kolom een overzicht van de producten, diensten, regelingen en voorzieningen per categorie. In de rechter kolom de aanbieders. A: Eigen kracht/ zelfredzaam (geen hulp of ondersteuning nodig van gemeente; inwoners hebben eigen netwerk) B: Sociaal netwerk (hulp en ondersteuning wordt geboden door vrienden, familie, vrijwilligers, informele zorgverleners) C: Algemene voorzieningen (hulp en ondersteuning wordt geboden door professional, vrij toegankelijk, algemeen product, soms wel verwijzing maar geen indicatie vereist) D: Maatwerk-voorzieningen, specifiek gericht op het individu (hulp en ondersteuning wordt geboden door professional maar is maatwerk voor specifieke, individuele hulpvraag. Niet vrij-toegankelijk, verwijzing, poortproces of indicatie vereist)

55

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Ondersteuning en aanbieders per leefgebied Voor wie?

Moerdijkers van 0 - 100 jaar Kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen

Waarom?

Iedereen is zoveel mogelijk zelfredzaam en kan zoveel mogelijk meedoen

Wat biedt de gemeente?

Ondersteuning voor de mensen die het op de 10 leefgebieden écht nodig hebben

Soorten ondersteuning

Leefgebieden

Doelen

Preventief & meedoen

A

B

C

D

Eigen kracht/ Zelfredzaam

Sociaal netwerk

Algemene voorzieningen

Maatwerk voorzieningen

1. Opvoeden en opgroeien 2. Onderwijs 3. Fysieke en mentale gezondheid 4. Werk 5. Mobiliteit 6. Financiën 7. Algemeen dagelijks leven 8. Wonen 9. Veiligheid 10. Sociale participatie

Wat biedt de gemeente? Welke producten, diensten, regelingen en vormen van ondersteuning biedt de gemeente?

Met wie? 1. Uitvoeringsorganisaties (op basis van gemeentelijke subsidies en op basis van gemeenschappelijke regeling 2. Maatschappelijke partners 3. Private partijen (zoals zorgaanbieders)

56

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

1. Opvoeden en opgroeien De gemeente biedt ondersteuning bij het opvoeden en opgroeien van kinderen en jeugdigen. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Veilig Honk: Adressen van mensen die vrijwillig een veilige plek bieden onderweg van of naar school, als scholieren onderweg iets onaangenaams meemaken

Basisscholen

Algemene voorzieningen Ambulante ondersteuning (ondersteuning aan huis) door jeugdprofessionals Trainingen, interventies, spellen, werkboeken voor lichte opvoedondersteuning

Inloopspreekuren op school door jeugdprofessionals en jeugdverpleegkundigen Contacten met huisarts- en jeugdartsen Leren van fouten, voorkomen van evt criminaliteit Project preventieve opvoedondersteuning voor statushouders (leren over opvoeden in Nederland) Leesbevordering en mediawijsheid Maatwerkvoorzieningen Laagcomplexe zorg is een vorm van niet vrij Ongeveer 120 regionaal gecontracteerde toegankelijke jeugdhulp voor diverse problematiek. zorgaanbieders Hiervoor is een doorverwijzing nodig van een jeugdprofessional, jeugdbeschermer of arts. Hoogcomplexe zorg zijn zorgcombinaties voor kinderen Zes zorgcombinaties met de zwaarste zorgvragen. Jeugdzorg Plus (gesloten jeugdhulp): op basis van vrijwillige (Jeugdzorg Plus) of gedwongen (Jeugdbescherming of Jeugdreclassering) doorverwijzing. Dit is een ingrijpende vorm van hulp waarbij kinderen verplicht worden opgenomen. Betreft uitzonderlijke situaties waarbij kinderen een gevaar voor zichzelf of anderen zijn en anders niet de juiste hulp krijgen. Pleegzorg: (tijdelijk) wonen bij een ander gezin/ vrijwillig en gedwongen

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Woonzorg: (tijdelijk) wonen bij professionele opvoeders, gezinshuis of leefgroep Jeugdbescherming/ jeugdreclassering: vorm van gedwongen jeugdhulp. Op advies van de Raad vd Kinderbescherming kan de rechter een gedwongen maatregel uitspreken waarbij gezinnen onder toezicht worden geplaatst. De jeugdbeschermers en jeugdreclasseerders van de Gecertificeerde instellingen voeren de maatregel uit en hebben de regie binnen het gezin. De gemeente draagt de financiële verantwoordelijkheid en houdt vinger aan de pols. Samenwerking met GI ruim voor beëindiging maatregel.

Circa 15 aanbieders (vrijgevestigden en organisaties) Speciaal Gecertificeerde instellingen:

57

58

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

2. Onderwijs Als gemeente ondersteunen en faciliteren wij het kunnen volgen van een opleiding en onderwijs. Soms direct aan de inwoners, of indirect via een andere organisatie, stichting of vereniging. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Taaloefengroepen en taalcafé in de bibliotheek

Algemene voorzieningen Taalcoaching statushouders

Aanbod van cultuurcoaches of sportcoaches als school hierin zelf niet kan voorzien Lees- en taalbevordering op kinderdagverblijf Basiseducatie (taal-, reken- en digitale vaardigheden) voor volwassenen: wordt regionaal georganiseerd. Lokaal een heel gericht aanbod op taalontwikkeling en taalbeheersing voor specifieke groepen (randvoorwaardelijk voor het kunnen ontvangen/begrijpen van oa Wmo hulp) Bestrijding laaggeletterdheid

Basisscholen

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

NT2 onderwijs (Nederlands als 2e taal) aan statushouders in het kader van de Inburgering, op B1 niveau als norm

Regie bij:

59

Uitvoering door:

Onderwijshuisvesting (schoolgebouwen en gymfaciliteiten) Stimulering aanpak ziekteverzuim via M@ZL (medische Scholen advisering ziekgemelde leerling) Preventieve trainingen gericht op mentaal welbevinden Scholen op school

Trainingen gericht op mentaal welbevinden op school en daarbuiten

Steunpunt Primair en Voortgezet onderwijs

Leerlingenzorg op school

Scholen

Leren van fouten, voorkomen van evt criminaliteit Maatwerkvoorzieningen Leerlingenvervoer: rolstoel- of taxibus, openbaar vervoer, vergoeding voor eigen vervoer

Voorschoolse educatie (VE) op kinderdagverblijven om Diverse kinderdagverblijven met als grootste aanbieder onderwijsachterstanden te voorkomen (extra aandacht voor taal en ontwikkeling) Onderwijszorgarrangementen (OZA) voor voortgezet onderwijs: Langdurige schooluitval voorkomen: Kinderen die dreigen uit te vallen uit de schoolse�ng halen en in een andere locatie plaatsen om zorg binnen onderwijstijd te ontvangen met als doel terug te keren naar regulier onderwijs. Zorg/begeleiding/proces-verbaal aan schooluitvallers met oa stra�are feiten

(locaties: Plein3 en Avonturijn)

NEET, Onmyway

60

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

3a. Fysieke gezondheid Ondersteuning bij een fysiek gezond leven. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Algemene voorzieningen Sport- en beweegaanbod voor 0-100 Sport- en beweegaanbod voor mensen met een beperking Jaarlijkse subsidies sportverenigingen, EHBOverenigingen Uitvoering projecten gezonde voeding kinderdagverblijven, scholen, rookvrije scholen en sportverenigingen Prenataal huisbezoek Kansrijke Start, stimuleren gezonde start voor de eerste 100 dagen van een kind Verloskundigen, kraamhulp, ziekenhuizen, huisartsen Maatwerkvoorzieningen Reablement met ergotherapie gericht op huishoudelijke activiteiten Sociale Benadering Dementie: verhogen welzijn en daarmee fysieke en mentale gezondheid mensen met dementie Wijkzuster, inzet op preventieve signalen Financiële regeling via Jeugd Sport fonds, zodat inwoners met geringe financiële draagkracht hun kinderen toch kunnen laten sporten Doorverwijzen naar medisch kinderdagverblijven, Sociaal Medische indicatie Financiële ondersteuning contributie sportverenigingen via maatschappelijke participatie webshop Meedoen

Ergotherapeuten

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Basisgezondheidzorg

Regionaal Ambulancevervoer

Ambulancevervoer 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Monitoring en advisering gezondheidssituaties Medisch milieukundige zorg Technische hygiënezorg (bijv kinderdagverblijven) Infectieziektebestrijding Bevolkingsonderzoeken Forensische geneeskunde Openbare geestelijke gezondheidszorg Sociaal-medische advisering (bijv aan vluchtelingen over Nederlandse gezondheidszorg) 9. Rijksvaccinatieprogramma Jeugdgezondheidszorg 11. Monitoring en signalering ontwikkeling gezondheid 12. Plannen en organisatie zorgbehoefte gezinnen 13. Screeningen en vaccinaties 14. Voorlichting, advies, instructie en begeleiding

61

62

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

3b. Mentale gezondheid Ondersteuning bij het mentaal gezond leven. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Stimulering en ondersteuning inzet van vrijwilligers om inwoners te ondersteunen op diverse vlakken Bezoeken van ouderen ter voorkoming eenzaamheid en vergroten welzijn via project Samen in Ons Moerdijk Ondersteuning activiteiten, hulp en ondersteuning binnen Huizen van de Wijk en steunpunten Mede mogelijk maken van Alzheimercafé Stimuleren Lotgenotencontact

Jaarlijkse subsidies vrijwilligersorganisaties

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Algemene voorzieningen Sport- en beweegaanbod voor 0-100 en voor mensen met beperking Maatschappelijk Werk

Mantelzorgwaardering en ondersteuning

(Mantelzorg Moerdijk)

Inloop GGZ (fysieke inlooppunten, themabijeenkomsten, inzet ervaringsdeskundigheid, crisiskaart) Sociale vaardigheden trainingen (SOVA) Jeugd Steunpunt GGZ op Primair en Voortgezet Onderwijs

M@zl op Primair en Voortgezet Onderwijs

Scholen

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Groepsbijeenkomsten jongeren Ambulante begeleiding voor jeugd Maatwerkvoorzieningen Behandeling psychische problemen Jeugd: doorverwijzen naar medisch kinderdagverblijven (dit is een taak en verantwoordelijkheid van de gemeente) Begeleiding groep en/of individueel gericht op bevorKeuze uit 23 zorgaanbieders deren zelfredzaamheid en participatie (Wmo) Monitoring en advisering gezondheidssituaties, bevolkingsonderzoeken, Openbare geestelijke gezondheidszorg, Sociaal-medische advisering Jeugdgezondheidszorg Monitoring en signalering ontwikkeling gezondheid Plannen en organisatie zorgbehoefte gezinnen Screeningen en vaccinaties Voorlichting, advies, instructie en begeleiding

Bemoeizorg Vorm van zorg waarbij we zelf op mensen afstappen die complexe problemen hebben op meerdere gebieden in hun leven en zelf geen zorg vragen of zorg mijden (o.a. drugs- en alcoholmisbruik, ernstige vereenzaming, vervuiling en verwaarlozing). Vaak veroorzaken ze overlast of vormen ze een gevaar voor zichzelf of voor anderen. Het bemoeizorgteam legt ongevraagd contact en streeft ernaar dat mensen uiteindelijk toch hulp accepteren, zodat er een leefsituatie ontstaat die voor henzelf en hun omgeving acceptabel is. Wijk GGZ-er

63

64

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

4. Werk Als gemeenten geven wij ondersteuning bij het kunnen vinden van werk en of het kunnen werken of bezig zijn. Doelgroep: mensen die dit niet zelf kunnen Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Algemene voorzieningen Stimuleren van het doen van vrijwilligerswerk om bezig te blijven Participatieplaatsen cq werkervaringsplaatsen Diverse bedrijven en organisaties die via Werkplein actief worden aangestuurd/gematcht Re-integratie als totale spectrum aan middelen om iemand te laten participeren/naar werk te begeleiden. Dat kan per doelgroep verschillen. Voor iedere doelgroep zijn er andere middelen beschikbaar zoals:

In samenwerking met WVS en ISD

Diverse leerwerktrajecten of ontwikkelplekken om nodige ervaring op te doen om de stap naar werk te kunnen maken.

Als gemeente ondersteunen wij initiatieven voor garantiebanen bijvoorbeeld op fort sabina Jobcoach /Casemanager voor de begeleiding werk en uitkering evt op de werkvloer een jobcoach. Begeleiding bij het leren van vaardigheden en toeleiding naar werk in het kader van inburgeringstraject statushouders

Maatwerkvoorzieningen Arbeidsmatige dagbesteding Biedt een alternatief als school of werk niet mogelijk is Ontwikkelingsgerichte dagbesteding Voor mensen die tijdelijk ondersteuning hebben om door te stromen naar beschut werk of doelgroepregister. (Wmo)

Keuze uit 8 zorgaanbieders

Keuze uit 5 zorgaanbieders

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten Garantiebanen: banen waarvoor een aanpassing of ondersteuning voor nodig is. Zoals het project inclusief Moerdijk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt Loonkostensubsidie voor bedrijven om garantiebanen mogelijk te maken

Aanbieders en bedrijven

(Buigbudget)

Beschut werken: zorgplicht (3 locaties, in Boz Roosendaal en Etten-Leur)

65

66

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

5. Wonen Ondersteuning bij thuis kunnen blijven wonen Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Netwerkondersteuning voor tijdelijke opvang Jeugd

Binnen het eigen netwerk; familie, buren etc.

Pilot langer thuiswonen in Klundert

Algemene voorzieningen Daklozenopvang • Doorstroomvoorziening • Crisiswoningen • Opvangplekken voor jongeren Bieden van passende huisvesting aan statushouders (cf de gemeentelijke taakstelling) Stimuleringsregeling (aantrekkelijke lening voor woningaanpassingen om langer thuis te kunnen blijven wonen) Woonadvies maatschappelijk werk Bemoeizorg ter voorkoming van uithuisze�ng

Maatwerkvoorzieningen Vrouwenopvang

Woningaanpassingen bijv een traplift (Wmo) Aannemers op offertebasis Individuele begeleiding (Wmo) Verhuiskostenvergoeding (Wmo) Als de woning niet of moeilijk aanpasbaar is Fonds Sociaal domein, voor acute, urgente situaties

Hulpmiddelen WMO

Keuze uit 16 aanbieders

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Pleegzorg, woonzorg, gesloten jeugdzorg (zie leefgebied 1. opvoeden en opgroeien) Beschermd wonen in de wijk, geclusterd of volledig verzorgd, voor volwassenen

25 aanbieders

67

68

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

6. Financiën Ondersteuning bij een gezonde financiële situatie. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Spreekuur Geld en Recht voor particulieren: Ondersteuning bij administratie, juridische vragen, aanvragen van uitkeringen en andere voorzieningen en schuldhulpvragen. Begeleiding bij financiën en schuldenproblematiek Platform voor ondernemers met vragen over bedrijfsvoering, financiën etc. Startpunt geldzaken, ter bevordering van financiële zekerheid door aanbieden van online geldplannen

Collega-ondernemers in het eigen vakgebied

Algemene voorzieningen Vroeg erop af/ Vroegsignalering: Wanneer een inwoner problemen heeft met het betalen van de maandelijkse rekeningen voor huur, Energiebedrijven en zorgverzekeraars energie, water en/of zorgverzekering, neemt een hulpverlener van gemeente contact op. Wekelijkse voedselpakketten voor huishoudens met een (besteedbaar)inkomen onder het sociaal minimum

Vergoeding voor leerlingenvervoer (OV of eigen vervoer) Webshop Maatschappelijke Participatie (Vergoeding voor sport- en cultuuractiviteiten, educatie & vervoer Cursus rondkomen met inkomen Financiële ontzorging en aansluitend ondersteuning zelfstandig financieel beheer statushouders Maatwerkvoorzieningen Wmo begeleiding individueel bij financiële zaken Vergoeding voor Meedoen op school

Keuze uit 16 aanbieders

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten Vergoeding voor Meedoen aan Sport en Cultuur

Vergoeding voor Sociale Participatie van kinderen

Individuele studietoeslag voor mensen met een beperking Individuele inkomenstoeslag voor mensen die langdurig een laag inkomen hebben Trajectbegeleiding bij financiële problemen

Schuldhulpverlening Fase I (particulieren en ondernemers) Advies, budgetbeheer, budget coaching, toeleiden schuldregeling/wsnp Schuldhulpverlening Fase II (particulieren en ondernemers Uitvoeren schuldregeling en/of Wsnp Bijstandsuitkering (vanuit Participatiewet)

Bijzondere bijstand voor • Algemeen dagelijks leven • Voorzieningen voor het huishouden • Voorzieningen voor opvang • Kosten voor maatschappelijke zorg • Financiële transacties • Omscholing/ studie • Medische dienstverlening /collectieve zorgverzekering Social Medische Indicatie (SMI) (leidt tot vergoeding kinderopovangkosten) Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Aanbieders

69

70

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

7. Algemeen dagelijks leven en huishouden Ondersteuning bij het schoonhouden van het huis, het dagelijks kunnen runnen van het huishouden. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Algemene voorzieningen Wijkzuster voor vroegtijdige signalering van zorgen Maatschappelijk Werk (individueel gericht) Mantelzorgondersteuning Begeleiding Vluchtelingen: • de regievoerder inburgering begeleidt de statushouders bij het inburgeringsproces. • maatschappelijke begeleiding wordt verzorgd door Vluchtelingenwerk Maatwerkvoorzieningen Wmo Begeleiding individueel: het versterken en/of uitbreiden van het sociale netwerk, ondersteuning bij de post en administratie, het organiseren van het huishouden, het creëren van een dagstructuur of daginvulling en psychosociale ondersteuning Huishoudelijke Ondersteuning (HO) Schoonhouden woning, wasverzorging, maaltijden, boodschappen en kindzorg. Vervoer/verplaatsen (scootmobiel)

Keuze uit 16 aanbieders

Keuze uit 8 aanbieders HO, waarvan 4 aanbieders HO-plus / Waspunt

Kleinschalig collectief vervoer: Deeltaxi Wmo woningaanpassingen (traplift, etc.. ) Aannemers op offertebasis

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

8. Veiligheid Ondersteuning bij veilig kunnen zijn, veilig thuis kunnen wonen. Producten / regelingen/ diensten

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Algemene voorzieningen Wanneer volwassenen en/of gezinnen in onveilige situaties verkeren, kan er anoniem gemeld worden of zelf contact worden opgenomen voor hulp. Er is laagdrempelige hulp beschikbaar door professionals die gespecialiseerd zijn in het realiseren van directe veiligheid. Vervolgens wordt ingezet op het versterken van de aanwezige beschermende factoren en het wegnemen of verminderen van risicofactoren Netwerkoverleg bestrijding jeugdoverlast

Crisisteam (CIT) Richt zich op het herstellen van de veiligheid van het kind en het normaliseren van de situatie.

Crisismeldpunt 0-100 Eén centraal aanmeldpunt voor alle crisissituaties van 0-100+. Professionals en inwoners kunnen het crisismeldpunt bellen wanneer: • Iemand zichzelf of anderen ernstig in gevaar kan brengen. • Iemand problemen heeft waar hij/zij zelf niet uit komt (verwaarlozing, psychische problemen). • Verplichte zorg nodig is voor iemand in de directe omgeving. Het crisismeldpunt vormt het schakelpunt, na triage, naar de juiste crisisdienst.

Aanbieders

71

72

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Mass overleg: Maatschappelijke Steunsystemen In de regio Breda regisseert GGZ Breburg een aantal maandelijkse casuistiekoverleggen om mensen met complexe problemen in hun eigen omgeving te helpen. Besproken wordt wie actie onderneemt

Casusregie Wmo

Wmo-consulenten

Wijk GGZ-er Maatwerkvoorzieningen Begeleiding thuis volwassenen

Keuze uit 16 aanbieders

Jeugdbescherming en Jeugdreclassering Onder toezichtstelling/Uithuisplaatsing kinderen

Gecertificeerde instellingen:

(uitvoering gebeurt door de gecertificeerde instellingen maar hele veiligheidsketen is betrokken, incl CJG, Veilig Thuis, Rechtbank en Raad voor de Kinderbescherming) Zorginzet bij complexe veiligheidszaken

Meldpunt Handhavers

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

9. Sociale participatie Ondersteuning vanuit de gemeente om ervoor te kunnen zorgen dat inwoners kunnen meedoen aan de de samenleving. Enerzijds ondersteunt de gemeente hiervoor organisaties, anderzijds inwoners rechtstreeks. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Regeling vitale en cultuurrijke samenleving • gericht op een samenleving waar inwoners hun talenten op het gebied van sport en cultuur kunnen ontwikkelen; • waar een gezonde leefstijl en een vitale samenleving wordt bevorderd. • waar sportieve en cultuurrijke activiteiten worden gedaan. Voor activiteiten passend binnen deze doelen zijn subsidies beschikbaar Ondersteuning van vrijwilligersorganisaties zoals sportclubs, verenigingen, buurtfeesten, culturele organisaties (door o.a. expertise, subsidies) Persoon Mogelijkheid tot ontmoeten en gezelschap in Pluspunten en Huizen van de Wijk en Bibliotheek

Algemene voorzieningen Trainingen gericht op mentaal welbevinden binnen en buiten school Steunpunt Primair en Voortgezet Onderwijs Diverse sport- en cultuuractiviteiten Ontmoeten en samen activiteiten ondernemen in Buurtkamers Willemstad en Zevenbergen (professionals aanwezig) Webshop Maatschappelijke Participatie (vergoeding voor sport- en cultuuractiviteiten, educatie & vervoer) Ondersteuning van mantelzorgers Ondersteuning van vrijwilligers

Diverse weerbaarheidstrainingen • Sociale vaardigheden training

73

74

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Ondersteuning mensen met dementie (met pilot sociale benadering dementie in Klundert) Project Samen in Ons Moerdijk met huisbezoeken aan ouderen om eenzaamheid te voorkomen en welzijn te vergroten Maatwerkvoorzieningen Wmo hulpmiddelen mobiliteit (o.a. scootmobiel) Dagbesteding

Belangrijkste aanbieders

Individuele begeleiding thuis

16 aanbieders

Huishoudelijke ondersteuning, schoon huis zodat inwoner visite kan ontvangen Individuele vervoersvoorziening: Deeltaxi

8 aanbieders

Kleinschalig collectief vervoer: Deeltaxi

10. Mobiliteit Ondersteuning bij mobiliteit om te kunnen deelnemen aan de samenleving. Producten / regelingen/ diensten

Aanbieders

Eigen kracht/zelfredzaam Sociaal netwerk/informele hulp Vrijwilligers, maatjesvoer

Algemene voorzieningen Gymvervoer bij > 1 km voor groep 3 en 4 van basisscholen met touringcar Gymvervoer bij > 2 km voor groep 3 t/m 8 van basisscholen met touringcar Meedoen Pas: OV- chipkaart waarmee tegen lager tarief te reizen is Maatwerkvoorzieningen Leerlingenvervoer

Zie leefgebied Onderwijs

Vervoer in arrangementen van zorgaanbieders

Maatwerk taxibedrijven

Individuele vervoersvoorziening, Deeltaxi Kleinschalig collectief vervoer: Deeltaxi

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Conclusies

75

76

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Conclusies In 2021 zijn we gestart met de Scan Mens en Maatschappij. Ons doel was om de wettelijke en lokaal bestuurlijke opgaven accuraat in beeld te brengen. Inmiddels hebben we dat gedaan voor 28 wetten en 244 van de in totaal 271 taken binnen het sociaal domein. Bovendien zijn we nu in staat om deze informatie digitaal te ontsluiten en te wijzigen wanneer dat nodig is. Tijdens het werken aan de scan bleek al snel dat formuleringen van taken en wetten vaak erg algemeen zijn. En waar sommige wetten heel gedetailleerd en strak zijn, bieden andere ruimte voor lokale invulling. Het is dus zaak als gemeente Moerdijk te bepalen wanneer wij vinden dat doelen bereikt zijn. Daarnaast kunnen we eigen keuzes maken met het vormen van lokaal beleid en zo inspelen op wat de inwoners van Moerdijk nodig hebben. Die keuzes zijn gebonden aan grenzen. De arbeidsmarkt is namelijk krap, ook in de zorgsector en er zijn grenzen aan de budgetten. Daarom is het belangrijk tijdig keuzes te maken om onze ondersteuning duurzaam te houden voor de toekomst, voor de mensen die het echt nodig hebben. De inzichten die we opdeden bij het uitvoeren van de scan zijn in dit kader heel zinvol. Ze vormen de leidraad voor te benutten kansen in de toekomst, samen met de uitgangspunten voor het sociaal-maatschappelijk domein die de gemeenteraad van Moerdijk in het najaar van 2021 vaststelde.

Ook vormen ze de basis voor de te nemen maatregelen in het kader van de financiële taakstelling van 1.7 miljoen euro die de raad in december 2020 aan het college heeft opgedragen.

Inzichten Interne organisatie De verantwoordelijkheden van de gemeente lopen flink uiteen. Van hulp aan (aanstaande) ouders en begeleiding in het gezin tot extra ondersteuning voor onderwijs. Van mensen ondersteunen bij het vinden van (betaald) werk tot het vervoer van leerlingen naar school. Van jong tot oud, de gemeente heeft taken in alle levensfasen. Die taken hangen met elkaar samen en hebben invloed op elkaar. Snelle en goede ondersteuning bij dreigende armoede en schulden kan bijvoorbeeld klachten op sociaal en gezondheidsvlak voorkomen. En het faciliteren van vervoer stelt inwoners in staat om mee te doen aan educatie, sport en cultuur. Door het in kaart brengen van taken, weten we nu als gemeente veel beter wat we daadwerkelijk moeten doen. Dat heeft intern de bewustwording in gang gezet over wat onze rol is en waar onze taken ophouden. We beseffen ook dat we duidelijker grenzen moeten stellen aan het bieden van hulp en dat we meer moeten sturen op resultaten. Vaak doen we dit (nog) niet, omdat niet helder genoeg geformuleerd is met welk resultaat we tevreden zijn. Daardoor zijn we soms te lang bezig met een onderwerp, waardoor de kosten en baten uit verhouding kunnen raken. Gezien de veelheid en verscheidenheid aan taken is het verklaarbaar dat we, gedreven vanuit een ‘hulpverleningsmindset,’ ondersteuning willen (blijven) bieden.

Maar ons doel is dat inwoners van Moerdijk zoveel mogelijk zelfredzaam zijn en mee kunnen doen aan de samenleving. Terug naar het normale leven, naar eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid. Daarbij vinden we het van groot belang te focussen op preventie. Als gemeente willen we het liefst ernstige en complexe problemen voorkomen of – als dat niet lukt - deze in een vroeg stadium signaleren en aanpakken. Daarom stellen we in toenemende mate vrij toegankelijke hulp laagdrempelig beschikbaar. Denk bijvoorbeeld aan algemene voorzieningen in buurthuizen waar inwoners zo kunnen binnenlopen. Nu we onze taken en rollen zuiver in beeld hebben, is het tijd voor de volgende stappen: Het (opnieuw) formuleren van doelstellingen en bijbehorende indicatoren voor de meeste taken binnen het sociaal domein én nog meer gaan werken volgens de vastgestelde uitgangspunten. Ook voor de verbanden tussen diverse wettelijke taken is meer aandacht nodig. Er zijn veel raakvlakken, denk onder meer aan de beleidsgebieden jeugd, onderwijs en zorg. Soms is, ook vanuit wetgeving, onduidelijk

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

77

wie waarvoor verantwoordelijk is. We moeten voorkomen dat hierdoor kinderen met problemen tussen wal en schip vallen. Inmiddels worden al wel doelstellingen voortkomend uit afzonderlijke wettelijke taken met elkaar gecombineerd. Dat leidt op verschillende plekken tot een effectievere inzet van mensen en middelen. Niet alleen tussen de (wettelijke) taken binnen het domein Mens en Maatschappij is er een complexe samenhang. Dat geldt ook voor het verband met taken van andere domeinen van de gemeente. Zo is het bewaken van de publieke gezondheid nog onvoldoende geborgd in ons gemeentelijk besluitvormingsproces. Voorzieningen op het gebied van zorg moeten bijvoorbeeld geborgd zijn bij het bouwen van een nieuwe woonwijk. We gaan nog meer onderlinge verbanden tussen verschillende wettelijke taken in beeld brengen. Dit maakt (de noodzaak tot) integraal werken visueel zichtbaar. Hoofdstuk 2 laat zien dat we daarin de eerste stappen hebben gezet. Takenpakketten van een aantal medewerkers zijn al logischer ingedeeld. Met meer inzicht in onderlinge verbanden kunnen we dit verder doorvoeren. De scan vormt de opmaat naar een nieuwe manier van werken. Een aanpak waarbij duidelijk is wat onze rol is en welke doel we willen bereiken, met welk resultaat we tevreden zijn en waar onze taak ophoudt. Deze nieuwe manier van werken zal een doorlopend proces blijven.

Wetten en maatschappelijke vraagstukken veranderen met regelmaat. De verhoudingen met en ontwikkelingen bij uitvoeringsorganisaties of andere partners staan niet stil. Dit alles vraagt continu een scherpe blik op onze wettelijke taken en politieke opgaven. We moeten ons als gemeente steeds blijven afvragen: Moeten we nog hetzelfde? Willen we nog hetzelfde? Wanneer zijn we tevreden? Op dit moment zijn de principes van de nieuwe manier van werken al zichtbaar in onze organisatie. Er is een beweging op gang gebracht. Medewerkers vragen zich steeds meer af: Wat moeten we nu precies doen en wanneer is het klaar? Ben ik de juiste persoon voor deze vraag? Ook bij nieuwe aanbestedingen worden de principes van de nieuwe aanpak al ingezet, zoals bij de aanbestedingen voor Wmo begeleiding en Wmo huishoudelijke ondersteuning. We vragen ons steeds af voor welk doel we een partner inschakelen en wat deze precies voor ons kan betekenen.

78

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Externe organisaties Als gemeente hebben we veel relaties: collega-overheden waarmee we een samenwerkingsverband vormen; uitvoeringsorganisaties die werken op basis van een gemeenschappelijke regeling (Werkplein, GGD) of op basis van een gemeentelijke subsidie (Surplus, Meer Moerdijk, Bibliotheek); commerciële partijen bij wie we ondersteuning en zorg inkopen (200 tot 250 aanbieders) en maatschappelijke partners waarmee we nauw samenwerken (Onderwijs, Woonkwartier, Politie etc). Veel van onze taken en verantwoordelijkheden worden uitgevoerd door externe organisaties. Het is dan ook van groot belang dat zij handelen conform de gemeentelijke visie, doelen en uitgangspunten. Idealiter zijn die geformuleerd samen met de betrokken organisaties. We willen veel meer investeren in deze relaties en het leren van elkaar. We zien in dat van onze kant verbetering nodig is bij het verlenen van opdrachten. We moeten naar opdrachtnemers toe duidelijker maken welke doelen we willen behalen en wanneer we tevreden zijn. We willen bindende afspraken maken over doorlooptijden en beëindiging van hulpverleningstrajecten. We zullen meer resultaatgerichte afspraken maken met uitvoeringsorganisaties, met concrete doelen en bijbehorende indicatoren. Dit kan gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering, het personeel en de huisvesting van uitvoeringsorganisaties.

Door heldere opdrachtverstrekking kunnen we het bestaande aanbod stroomlijnen, voorzieningen op elkaar afstemmen en versnippering tegengaan. Wat betreft doorlooptijden en een punt zetten achter een zorgtraject, bevat de opdrachtverlening aan zorgaanbieders van Jeugdhulp een financiële prikkel. De aanbieders krijgen vooraf de helft van het benodigde bedrag voor de te verlenen zorg. De tweede helft volgt als het doel bereikt is. Voor jeugdprofessionals die veel lichte hulp bieden, werkt dit anders. Voor bepaalde situaties is het verplicht om te werken met SKJ-geregistreerde hulpverleners. Wie ingeschreven staat bij de SKJ (Stichting Kwaliteitsregister Jeugd) moet voldoen aan hoge kwaliteitseisen én is hoofdelijk aansprakelijk voor schade, ook na afloop van een traject. Dit laatste kan deze professionals belemmeren in het stopzetten van hulpverlening. We realiseren ons dat volledig overschakelen op de nieuwe manier van werken meerdere jaren zal kosten. Organisatorische veranderingen vragen tijd en vanuit maatschappelijk oogpunt is het belangrijk dat uitvoerende partners overeind blijven. Daarnaast vergen ook aanbestedingsverplichtingen en bestuursrechtelijke zaken de nodige tijd. Inwoners Krapte op de arbeidsmarkt en beschikbare budgetten maken dat we als gemeente heel goed moeten kijken naar de inzet van mensen en middelen.

Ook van onze inwoners vragen we daarom meer dan in het verleden. We doen in toenemende mate een beroep op de eigen kracht en verantwoordelijkheid van mensen én op het eigen sociale netwerk. Gezien de krappe arbeidsmarkt en krappe budgetten maar ook gezien de toenemende nadruk op re-ablement. Zelf weer (gedeeltelijk) in staat zijn om zaken op te pakken, met name bij ouderen. Dit draagt bij aan eigenwaarde en levensplezier. Daarnaast kunnen problemen bij kinderen en jongeren ook gewoon deel uitmaken van het leven, georganiseerde hulp is niet altijd nodig. Is dat wel het geval, dan maken we afspraken over doorlooptijden en (te bereiken) doelen. Soms gelden bij voldoende draagkracht voorwaarden om in aanmerking te komen voor ondersteuning. Ten slotte zullen we meer de vinger aan de pols houden, omdat situaties in de loop van de tijd veranderen. Zo kan bijvoorbeeld in het eigen netwerk ineens ruimte voor mantelzorg vrijkomen. Ook kunnen nieuwe mogelijkheden ontstaan voor iemand die al langere tijd in een uitkering zit.

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

79

Kansen Doen wat we moeten doen Activiteiten die niet bijdragen aan het uitvoeren van een wettelijke taak of van een gemeentelijk doel zullen gaandeweg komen te vervallen. Dit schept ruimte voor het benutten van tal van kansen in de komende jaren. Deze kansen liggen op allerlei vlakken en komen voort uit de hiervoor beschreven inzichten. De eerder door de gemeenteraad vastgestelde uitgangspunten voor het sociaal domein lopen als een rode draad door deze kansen heen. Opvoeden en opgroeien: Normaliseren en meer contact tussen zorg en onderwijs Zo biedt het Handelingskader Grenzen aan de Jeugdzorg nieuwe perspectieven. De negen gemeenten in de zorgregio West-Brabant West willen de ondersteuning en zorg voor kinderen en jongeren zo ‘normaal en dichtbij’ mogelijk maken. Dat betekent: Minder kinderen naar het speciaal onderwijs, meer kinderen met de juiste ondersteuning naar het reguliere onderwijs. Overschakelen naar kleinere begeleide woonvormen voor jeugdigen, zoveel mogelijk in een gezinsachtige setting. Minder uithuisplaatsingen. Het jongerenwerk voor de doelgroep tot 27 jaar beter benutten, in plaats van of in combinatie met Wmo-voorzieningen. Ten slotte willen we een aantrekkelijk sportaanbod creëren om de mentale gezondheid van jongeren te bevorderen. Het contact tussen het Centrum voor Jeugd en Gezin en het onderwijs is al structureel.

Dat zal in de toekomst ook gelden voor het contact tussen zorg en onderwijs. Hierdoor kunnen hulpvragen van leerlingen sneller en makkelijker beantwoord worden. De gemeente gaat leerkrachten stimuleren een grotere rol te spelen bij het melden van huiselijk geweld en kindermishandeling, zodat eerder passende hulp ingezet kan worden. Leer- en ontwikkelingsachterstanden vroeger in beeld brengen, maakt een beter passende onderwijsplek of het inzetten van een onderwijs-zorgarrangementen mogelijk. Gezondheid: bredere inzet Op het vlak van gezondheid hadden we tot voor kort een formatie van 24 uur. Door het uitvoeren van de scan zagen we in dat de taakomvang veel groter is. We investeerden voor dit beleidsgebied in een extra fte en zien nu kansen om de aandacht voor gezondheid ook meer te koppelen aan preventie, aan re-ablement en aan organisatiebrede thema’s. Denk aan de omgevingsvisie, de havenstrategie en klimaatverandering. Verder willen we op gezondheidsvlak onder andere drempels wegnemen om te revalideren én de mogelijkheden van zorgverzekeringen beter benutten. Ook investeren in de huisartsen als verwijzer naar CJG en welzijnsvoorzieningen (Welzijn op recept) in plaats van (meteen) naar gespecialiseerde zorg. Mobiliteit: slimmer combineren Al met ingang van het nieuwe schooljaar 2022/2023 flinke wijzigingen plaats in het leerlingenvervoer.

We regelen vanaf dan taxivervoer op basis van de begin- en eindtijden in de schoolgids en niet langer op basis van individuele roosters. En één uur wordt het streven voor een enkele reis in plaats van de norm. Bij een nieuwe aanbesteding van het Wmo-deeltaxivervoer per 1 januari 2024 zal gemeente Moerdijk nog meer samenwerking zoeken met het ov. Daarnaast gaat vervoer door vrijwilligers een grotere rol spelen. Financiën: eerder bij de mensen zijn Waar we de zorg en inzet voor volwassenen en jeugd zo licht mogelijk willen maken, willen we de ondersteuning bij financiële zorgen juist stimuleren. De impact van armoede- en schuldenproblematiek is veel groter dan alleen financiële stress. Gemeente Moerdijk gaat inwoners beter de weg wijzen in de bestaande regelingen en voorzieningen. Door samenwerking met werkgevers kunnen we in een vroeg stadium schulden signaleren en proactief ondersteuning aanbieden. We helpen ook bedrijven en zzp’ers: via www.de6voorondernemers.nl kunnen zij gratis advies inwinnen. Een belangrijk instrument ter voorkoming van financiële problemen is mensen begeleiden naar (betaald) werk. Hierbij zullen we meer ruimte geven aan individuele behoeften, talenten en kwaliteiten. Zo willen we de uitstroom naar betaald werk makkelijker en duurzamer maken. En we gaan het gesprek aan met een grote groep mensen die al lang in een uitkeringssituatie zit.

Wellicht zijn er voor deze inwoners nieuwe mogelijkheden om aan de slag te gaan.

80

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

Intensivering samenwerking gemeentelijke jeugdprofessionals, consulenten, trajectbegeleiders en verwijzers Om de werkprocessen van gemeente en verwijzers beter op elkaar te laten aansluiten, zullen consulenten en jeugdprofessionals van de gemeente in 2023 een actievere rol vervullen. Zij hebben een brede kennis van het lokale aanbod, voorliggend veld en de specialistische zorg. Hierover gaan zij vanaf 2023 verwijzers beter informeren, zodat deze juist kunnen adviseren en verwijzen. Voor de maatschappelijk werkers van Surplus is hier een taak weggelegd in de vorm van ambassadeurschap in de kernen. De gebiedscoördinatoren en de kernkaarten (ontwikkelingen per dorp of stadje) kunnen hier een ondersteunende rol in spelen. Van producten naar maatwerk ‘Licht waar mogelijk, zwaar waar nodig’, is en blijft het motto van gemeente Moerdijk voor het bieden van ondersteuning en zorg vanuit het sociaal domein. We gaan het gebruik van vrij toegankelijke voorzieningen in het voorliggend veld sterker stimuleren. Zo willen we preventief of in een vroeg stadium ondersteuning bieden, het liefst vóórdat hulpvragen zich ontwikkeld hebben tot zwaardere problematiek. Uiteraard blijven we altijd zorgvuldig kijken wat een inwoner nodig heeft; iedere hulpvraag wordt onderzocht. Juist door te investeren in de intake, kan vanaf het begin de juiste hulp ingezet worden.

Hierbij gaan we uit van maatwerk; we willen af van denken in producten. Doorkijk naar 2023 In 2023 ronden we de Scan Mens en Maatschappij af met een derde en laatste deel. Hierin nemen we nog vier leefgebieden onder de loep, te weten: Sociale participatie, Wonen, Algemeen dagelijks leven en huishouden en Veiligheid. Ook kijken we naar afspraken met en resultaten van het Werkplein Hart van WestBrabant en de GGD, de belangrijkste gemeenschappelijke regelingen. Datzelfde geldt voor financieel omvangrijke subsidieregelingen zoals voor de bibliotheek, Surplus en Meer Moerdijk. Uitgaande van de doelen worden de opdrachten zorgvuldiger en smarter geformuleerd. Daar is in 2022 al een start mee gemaakt en heeft al geleid tot een maatregel (zie Maatregelen 2023). Verder bestuderen we de toegangen loketten voor gemeentelijke hulp en ondersteuning. Ten slotte kijken we ook kritisch naar gebruikte overlegvormen en de bedrijfsvoering. Voor alle onderwerpen geldt: we brengen de feitelijke situatie in kaart én we zetten kansen voor de toekomst op een rij. Kansen kunnen liggen op het gebied van efficiënter en kostenbesparend werken, maar een kans kan ook betekenen dat we ergens extra in investeren. Deel III zal net als deel I en II een waardevolle bron vormen van achtergrondinformatie én onderbouwing bij te maken keuzes voor toekomstige beleidsvorming en -uitvoering.

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij

81

82

Gemeente Moerdijk Scan Mens en Maatschappij