CConstaterende datMoerdijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Meerjarenbegroting 2027-2030

Raadsinformatiebijeenkomst 5 oktober 2026, gemeente MoerdijkBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2027-2030 gemeente Moerdijk83.017 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 10

particuliere zelfbouw en een deel is op de markt gezet door middel van een Tender. Deze tender is recent gegund. Een significant deel van de marktrisico’s van deze grondexploitatie wordt daarmee afgedekt. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 136 Gemeente Moerdijk Voor Markvelden Zuid (ca.350 woningen) is een grondexploitatie opgesteld en deze is in Q1 van 2026 vastgesteld. Ook hier zal de gemeente bouw- en woonrijpmaken en bouwrijpe percelen uitgeven. De ontwikkeling van dit gebied ligt iets verder in de tijd en is qua omvang en aantal woningen een stuk groter dan Markvelden Midden. Het risicoprofiel van deze ontwikkeling is dan ook groter. Daarentegen is een groot deel van de strategische grondportefeuille in deze grondexploitatie ingebracht, waardoor het risico voor dat onderdeel weer is afgenomen. Verder is de verleende woningbouwsubsidie een factor om rekening mee te houden qua voorwaarden en termijnen. Afdrachten kostenverhaal ten behoeve van Verlengde Zuidrand en Zuidrandtunnel De 800 woningen in de hierboven genoemde deelgebieden (Markant (voorheen Markvelden Noord), Markvelden Midden en Zuid.) dragen bij aan het kostenverhaal van de Verlengde Zuid- rand en Zuidrandtunnel. De gecontracteerde, maar toekomstig geraamde afdrachten (inkomsten/dekking voor de gemeente) van de nu nog niet concrete vervolgfases (Zwanenveld en/of De Hil) zijn een risico.

Immers daar zit de grootste marktonzekerheid. Het gaat hierbij dan in totaal om 200 woningen met een gedachte afdracht per te realiseren wooneenheid over de jaren vanaf 2030. Daar tegenover staat dat het projectgebied ruimte biedt voor de ontwikkeling van meer dan 1.000 woningen waar vooralsnog geen rekening mee is gehouden. Tunnels en Stationshart De projecten Zuidrandtunnel en de Verlengde Zuidrand verlopen volgens planning. Voor de Zuidrandtunnel is na aanbesteding geconstateerd dat er een risico is op overschrijding, omdat de post onvoorzien relatief laag is ten aanzien van het resterende risicoprofiel. Dit vergt goede monitoring. Voor de Verlengde Zuidrand is (voorlopig) geconcludeerd dat er voldoende budget is. Voor het Stationshart ontbreekt tot op heden de rijksbijdrage. Afstemming over cofinanciering met het Rijk en provincie vindt plaats. Voorbereidingen (planologie, ontwerp, etc.) lopen en het instrument strategische grondverwerving is actief ingezet. De reeds eerder toegekende subsidies voorzien in forse bijdragen voor de langzaamverkeerstunnel bij het Station. Als er langere periode onduidelijkheid blijft over de cofinanciering vanuit het Rijk zal ook gekeken worden naar een andere fasering waarbij mogelijk de langzaamverkeersverbinding eerder wordt gerealiseerd.

Diverse projecten Ten behoeve van een aantal projecten is er bewust voor gekozen om als gemeente zelf actief de grondexploitatie uit te voeren. Hier zijn ook de grootste risico’s aan verbonden. Projecten waar de gemeente primair voor aan de lat staat zijn bijvoorbeeld de centrumontwikkeling in Fijnaart, de bedrijventerrein ontwikkeling in Zevenbergen Noord en Westschans in Klundert. In deze projecten is er sprake van allerhande soorten risico’s die lopende de verschillende fases van een project voor tegenvallers kunnen zorgen. Risicofactoren waaraan kan worden gedacht zijn in het bijzonder de (strategische) verwervingsrisico’s, bodemrisico’s en afzetrisico’s. Herkennen en beheersen hiervan is cruciaal. In het weerstandsvermogen is een bedrag van € 11.000.000 meegenomen (risico kostenstijging is meegenomen bij onderdeel 1). 5. Powerport (incidenteel) Met de komst van een nieuw kabinet begin 2026, willen Rijk en regio een alternatief scenario voor Moerdijk onderzoeken. Het kabinet heeft de Tweede Kamer op 29 mei 2026 geïnformeerd over haar wens dit scenario uit te werken. Het uitgangspunt voor dit alternatieve scenario is het behoud van de woonkernen van de gemeente Moerdijk.

Vanuit dit uitgangspunt wordt uitgewerkt welke opgave kan worden gerealiseerd, waarbij in elk geval ruimte wordt geboden aan de energieprojecten waarvoor op dit moment al procedures lopen en waarbij aanvullend beperkt ruimte wordt geboden aan activiteiten die voldoen aan het beschreven strategisch profiel voor het haven- en industriecluster Moerdijk. Hiertoe wordt onderzocht of dit kan worden gerealiseerd door in te zetten op efficiënter ruimtegebruik binnen het bestaande haven- en industriecluster en een beperkte uitbreiding van het huidige haven- en industrieterrein waarvoor twee gebieden in beeld zijn. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 137 Gemeente Moerdijk Om een zorgvuldige vergelijking tussen de drie scenario's mogelijk te maken, is aanvullende uitwerking noodzakelijk. Gezien de beschikbare tijd tot het bestuurlijk overleg in juni 2026 bleek dit niet haalbaar. Daarom hebben Rijk, provincie en gemeente op 29 juni 2026 gezamenlijk besloten de keuze voor een ontwikkelrichting uit te stellen tot een nader te bepalen moment. Om onrealistische verwachtingen te voorkomen, is ervoor gekozen op dit moment nog geen nieuwe besluitvormingsdatum vast te leggen. Vanwege het uitstel van besluitvorming bestaat het risico dat de gemeente juridische claims krijgt, omdat inwoners en ondernemers nog langer in onzekerheid zitten.

Daarnaast bestaat het risico op langdurig bestuurlijke onzekerheid vanwege de Provinciale Statenverkiezingen van 2027 en de daaropvolgende formatie die kunnen leiden tot vertraging in de besluitvorming. Door de langdurige onzekerheid bestaat het risico dat afzonderlijke energieprojecten versneld worden gerealiseerd, zonder dat deze voldoende worden afgewogen binnen de integrale ruimtelijke besluitvorming van de Powerport-ontwerptafel. De komende periode staat in het teken van het uitwerken van de beoordelingssystematiek voor de verschillende scenario's, het bepalen van de benodigde beslisinformatie en het inrichten van het proces richting het nieuwe weegmoment. Voor de gemeente Moerdijk blijven de uitgangspunten en ondergrenzen die de gemeenteraad in november 2025 heeft vastgesteld onverminderd leidend. Voor besluitvorming over de nu voorliggende ontwikkelrichtingen is opnieuw een expliciet mandaat van de gemeenteraad noodzakelijk. Dat vraagt vooraf om duidelijkheid over de inhoud van het besluit, de consequenties daarvan en de wijze waarop afspraken voor de lange termijn worden geborgd. Daarnaast moeten er samenwerkingsafspraken worden gemaakt. Er bestaat het risico dat de samenwerkende overheden geen overeenstemming bereiken over de structurele bekostiging van de benodigde capaciteit, uitvoeringskosten en investeringsmiddelen.

Om grip te houden en grondspeculatie/versnippering tegen te gaan is op de zoekrichtingen oost en zuidoost een voorkeursrecht gelegd. Het voorkeursrecht is een passief instrument in die zin dat het niet verplicht tot aankoop waarmee elke aanbieding op waarde en kosten kan worden afgewogen. Het risico is daarmee vooralsnog overzienbaar, maar zal naarmate meer zicht komt op de ontwikkeling en de definitieve ontwikkelrichting gaan toenemen. Met Rijk en provincie worden daarom (werk)afspraken gemaakt over rollen, financiering en risicoverdeling als het gaat om verwerving nu en op termijn. Moerdijkregeling Als ondersteunende maatregel om de leefbaarheid in de kern Moerdijk te verbeteren is er een waarborgregeling tot stand gebracht met als doel een deel van de (financiële) onzekerheid over de consequenties van de havenstrategie bij inwoners met een eigen woning weg te nemen. In totaal gaat het hierbij om circa 300 woningen. De beleidsregel de Moerdijkregeling is sindsdien vervangen voor een tijdelijke regeling onder Powerport. Aanpassing: Moerdijkregeling 2025 In juni 2025 is afgesproken dat de indexering van de Moerdijkregeling terug wordt ingevoerd. Hiermee wordt de aankoopwaarde van de woning weer gerelateerd aan de gemiddelde ontwikkeling in Brabant per woningtype. Hier is de Moerdijkregeling op aangepast.

De kosten van de herinvoering van de indexatie zijn voor rekening voor het Rijk, de provincie en de gemeente volgens de verdeelsleutel 5/9-3/9-1/9. De gemeenteraad heeft op 23 oktober 2025 ingestemd met het Moerdijkse aandeel in de kosten voor de jaren 2026 en 2027: € 525.000. Aanpassing Moerdijkregeling 2026 In het Bestuurlijk Overleg Powerport hebben Rijk, provincie en gemeente Moerdijk afgesproken dat de garantiewaarde van de Moerdijkregeling opgehoogd wordt van 95% naar 100%. Dit gebeurt per 1 juni 2026, maar de verhoogde garantiewaarde geldt met terugwerkende kracht ook voor de mensen die zich per 1 december 2025 hebben aangemeld voor de Moerdijkregeling. De financiering, risicoverdeling en verdere uitvoering van de regeling worden door Rijk, provincie en gemeente Moerdijk nader uitgewerkt en vastgelegd in een bredere samenwerkingsovereen-komst en financieel afsprakenkader. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 138 Gemeente Moerdijk Stand van zaken 2027 In het bestuurlijk overleg van 29 juni 2026 hebben Rijk, provincie en gemeente Moerdijk afgesproken de huidige Moerdijkregeling onder de geldende voorwaarden voort te zetten tot tenminste het volgende bestuurlijke weegmoment. De regeling wordt daarmee in ieder geval gecontinueerd in 2027. Daarbij blijft voor deelnemers recht bestaan op 100% van de getaxeerde en geïndexeerde woningwaarde.

Jaarlijks wordt bezien of en in welke vorm de regeling opnieuw wordt opengesteld, afhankelijk van de voortgang van de besluitvorming binnen Powerport. In het weerstandsvermogen is een bedrag van € 700.000 meegenomen. 6. Externe veiligheid (incidenteel) De branden bij Chemie-Pack en de asbestbrand aan de Huizersdijk hebben laten zien dat het risico van grootschalige incidenten en rampen voor de gemeente Moerdijk niet denkbeeldig is en de financiële gevolgen hoog kunnen zijn. De financiële impact van het risico wordt ingeschat op € 5 miljoen. De kans op een incident met een dergelijke impact wordt ingeschat op eens in de 10 jaar. In het weerstandsvermogen is een bedrag van € 500.000 meegenomen. 7. Sociaal domein (incidenteel/structureel) De financiële druk binnen het sociaal domein blijft hoog. Met name binnen de jeugdzorg, Wmo en Participatiewet/ Werk en Inkomen is sprake van kostenontwikkelingen en externe factoren die door de gemeente slechts ten dele beïnvloedbaar zijn. Ontwikkelingen in zorgvraag, arbeidsmarkt, wet- en regelgeving en rijksfinanciering kunnen leiden tot afwijkingen ten opzichte van de begroting. Jeugdzorg De financiële druk op de jeugdzorg blijft hoog. De omvang en complexiteit van de zorgvraag, prijsontwikkelingen en de inzet van specialistische en hoogcomplexe jeugdhulp zijn slechts ten dele door de gemeente beïnvloedbaar.

Met name zwaardere casuïstiek, maatwerk, crisiszorg en zeer specialistische jeugdhulp kunnen leiden tot aanzienlijke financiële afwijkingen. De ontwikkeling van het Stevig Lokaal Team sluit aan bij de Hervormingsagenda Jeugd en de landelijke ontwikkeling van het stelsel van jeugd- en gezinsbescherming. De inzet is gericht op vroegtijdige ondersteuning, normaliseren, het versterken van de sociale basis en het waar mogelijk voorkomen of verkorten van specialistische jeugdhulp. Tegelijkertijd blijven wachttijden, beperkte beschikbaarheid van specialistische hulp en vertraagde doorstroom financiële risico’s opleveren. Daarnaast kent de Jeugdwet wettelijke verwijzingsroutes via onder andere huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten en gecertificeerde instellingen, waarop de gemeente slechts beperkt direct kan sturen. Lokaal wordt daarom ingezet op nauwere samenwerking tussen het CJG, huisartsen en scholen en op een betere aansluiting met preventie en voorliggende voorzieningen. Regionaal wordt via onder andere Grip op Verandering gewerkt aan beheersing van zorggebruik en kosten en het beschikbaar houden van passende specialistische jeugdhulp. Door het open karakter van de Jeugdwet, de beperkte beïnvloedbaarheid van een deel van de instroom en de hoge kosten van complexe individuele casussen blijft sprake van een financieel risico voor de gemeente.

Wmo De inzet van niet vrij toegankelijke ondersteuning vanuit de Wmo, zoals maatwerkvoorzieningen en pgb’s, is de afgelopen jaren gegroeid. Zowel bij huishoudelijke ondersteuning als bij begeleiding is sprake van verdere stijging in aantallen. Inmiddels is dit het tweede jaar waarin deze ontwikkeling zichtbaar is, waardoor nog niet met zekerheid kan Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 139 Gemeente Moerdijk worden vastgesteld of sprake is van een tijdelijke of structurele ontwikkeling. Wel neemt de complexiteit van cliënten die begeleiding ontvangen toe, waardoor vaker zwaardere en duurdere ondersteuning nodig is. De verstrekking van voorzieningen op grond van de Wmo is een open-einde-regeling. Een belangrijk risico is dat de vraag naar individuele voorzieningen verder toeneemt als gevolg van vergrijzing, het landelijke afbouwbeleid van intramurale zorg en de doordecentralisatie van beschermd wonen. Hierdoor blijven inwoners langer thuis wonen of keren zij terug naar de wijk. Daarnaast hebben gemeenten richting aanbieders te maken met de AMvB reële kostprijs Wmo, die verplicht om cao- ontwikkelingen te volgen. Deze ontwikkelingen zijn op dit moment grillig en leiden geregeld tot forse indexaties. Tegelijk blijft het een opgave om ondersteuning beschikbaar te houden voor inwoners die deze het hardst nodig hebben, in een tijd van aanhoudende arbeidsmarktkrapte.

Dit vraagt om extra inzet op preventie en investeringen in vrij toegankelijke voorzieningen, zodat de druk op maatwerkvoorzieningen waar mogelijk wordt beperkt.Daarnaast hebben gemeenten richting aanbieders te maken met de AMvB reële kostprijs Wmo, die verplicht om cao-ontwikkelingen te volgen. Deze ontwikkelingen zijn op dit moment grillig en leiden geregeld tot forse indexaties. Tegelijk blijft het een opgave om ondersteuning beschikbaar te houden voor inwoners die deze het hardst nodig hebben, in een tijd van aanhoudende arbeidsmarktkrapte. Dit vraagt om extra inzet op preventie en investeringen in vrij toegankelijke voorzieningen, zodat de druk op maatwerkvoorzieningen waar mogelijk wordt beperkt. Participatie / Werk en Inkomen De ontwikkeling van het aantal inwoners dat een beroep doet op de Participatiewet blijft gevoelig voor economische ontwikkelingen en veranderingen op de arbeidsmarkt. Het CPB voorziet voor 2026 een stijging van het landelijke bijstandsvolume. De lokale ontwikkeling kan hiervan afwijken en werkt direct door in de gemeentelijke uitkeringslasten. Daarnaast kunnen wijzigingen in landelijke wet- en regelgeving leiden tot extra financiële druk. Het kabinet is voornemens de maximale WW-duur per 1 januari 2028 te verkorten van 24 naar 12 maanden.

Hierdoor kunnen mensen die na afloop van de WW nog geen werk hebben en voldoen aan de voorwaarden voor bijstand eerder instromen in de Participatiewet. Ook de verdere invoering van Participatiewet in balans in 2026 en 2027 kan gevolgen hebben voor de omvang en uitvoering van de bijstand. Het financiële risico voor de gemeente wordt daarnaast bepaald door de ontwikkeling van het BUIG-budget. Wanneer de uitkeringslasten sterker stijgen dan het toegekende rijksbudget ontstaat een tekort. Onder voorwaarden kan een beroep worden gedaan op de vangnetuitkering, maar tekorten worden daarmee niet zonder meer volledig gecompenseerd. Binnen het weerstandsvermogen is voor risico’s binnen het sociaal domein in totaal € 700.000 opgenomen. 8. Algemene uitkering Gemeentefonds (incidenteel/structureel) De algemene uitkering uit het gemeentefonds vormt met een omvang van ruim € 87 miljoen de grootste inkomstenbron van de gemeente. Door deze omvang kunnen relatief beperkte wijzigingen in de rijksuitkering een aanzienlijke invloed hebben op de gemeentelijke begroting. Ter indicatie: een afwijking van 1% in de algemene uitkering betekent voor onze gemeente een bijstelling (verhoging of verlaging) van de jaarlijkse baten van circa € 0,9 miljoen.

De raming van de algemene uitkering in deze begroting 2027-2030 is gebaseerd op de meicirculaire 2026 en sluit daarmee aan bij de begrotingsrichtlijnen van de provincie als financieel toezichthouder. De uitkomsten van de meicirculaire leiden voor de periode 2027-2030 tot een positief structureel effect op het begrotingsresultaat van circa € 1 miljoen. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd via een informatiebrief d.d. 30 juni 2026. Ondanks deze positieve ontwikkeling blijven de financiële risico's rondom het gemeentefonds aanzienlijk. De aanvullende rijksmiddelen die eerder al door het Rijk beschikbaar zijn gesteld ter compensatie van het zogenoemde ‘ravijnjaar 2026’ en de oplopende jeugdzorgkosten hebben grotendeels betrekking op de periode tot en met 2027. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 140 Gemeente Moerdijk Vooral vanaf 2028 bestaat nog onzekerheid over de structurele financiering. Het Rijk gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd leiden tot lagere uitgaven, onder andere door de landelijke invoering van een eigen bijdrage en een betere beheersing van de duur van jeugdhulptrajecten. In hoeverre deze landelijke besparingen daadwerkelijk worden gerealiseerd, is nog onzeker. Begin 2027 brengt de Commissie Van Ark hierover een zwaarwegend advies uit.

Daarbij wordt zowel vooruitgekeken (2028 e.v.) als teruggekeken (2025 t/m 2027) naar de landelijke uitgavenontwikkelingen binnen de jeugdzorg. Daarnaast betrekt de commissie bij haar oordeel ook voorstellen hoe te komen tot een houdbaar stelsel. De aanhoudende stijging van de jeugdzorguitgaven, zoals die de afgelopen jaren landelijk is gezien, is immers niet wenselijk noch houdbaar voor de toekomst. Daarnaast bestaat onzekerheid over de toekomstige verdeling van het gemeentefonds. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heeft geadviseerd om de huidige verdeelsystematiek beperkt aan te passen en nader onderzoek te verrichten naar verdere verbeteringen. Eventuele wijzigingen in de verdeelmethodiek kunnen voor individuele gemeenten substantiële financiële gevolgen hebben. Ook andere landelijke ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de gemeentelijke inkomsten, zoals de verdere uitwerking van de toekomst van specifieke uitkeringen (SPUK's) en de jaarlijkse afrekening van het Btw- compensatiefonds. Deze ontwikkelingen kunnen leiden tot incidentele mee- of tegenvallers. De gemeente volgt de ontwikkelingen rondom het gemeentefonds en de rijksfinanciën nauwgezet. Nieuwe inzichten worden verwerkt in de planning- en control cyclus en de gemeenteraad wordt, indien nodig, tussentijds geïnformeerd via informatiebrieven.

Vanwege de grilligheid van de ontwikkeling van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds, zoals positieve of negatieve bijstellingen achteraf, is in het weerstandsvermogen een bedrag meegenomen van € 1.600.000. 9. Bedrijfsvoeringsrisico’s (incidenteel/structureel) Binnen de gemeentelijke bedrijfsvoering wordt een aantal risico’s onderkend op het gebied van ICT, personeel, financiën, inkoop en aanbesteding, huisvesting, fiscaliteit, het betalingsverkeer en rentekosten. Voor zover deze risico’s niet zijn te vermijden, te mitigeren of te verzekeren zijn ze meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen. Krapte arbeidsmarkt Een belangrijk risico dat zich de afgelopen jaren steeds sterker is gaan manifesteren is de krapte op de arbeidsmarkt. Dit heeft een stevige impact op de gemeentelijke organisatie en het tijdig en binnen de kostenramingen kunnen realiseren van de gemeentelijke doelen. Het is daarbij niet alleen een kwestie van geld. De krapte op de arbeidsmarkt heeft ook gevolgen voor de mogelijkheden om tijdelijk personeel in te kunnen huren. Het vacaturerisico stijgt naarmate er taken en ambities bijkomen. Fiscale risico’s wet Dba Met ingang van 1 januari 2025 oefent de Belastingdienst een verscherpt toezicht uit op basis van de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (wet DBA).

Dit betekent dat de Belastingdienst strenger is gaan handhaven op de inzet van schijnzelfstandigen. Opdrachtgevers kunnen naheffingen en boetes krijgen als ze niet voldoen aan de nieuwe regels. Digitale veiligheid & weerbaarheid Digitalisering is cruciaal voor de samenleving en wordt steeds meer ondersteund door ICT, slimme applicaties, slimme apparaten en artificiële intelligentie (AI). Dit brengt echter risico’s met zich mee voor de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen). Gemeenten erkennen hun verantwoordelijkheid in de digitale samenleving en streven naar een verhoogde digitale weerbaarheid. Dit betekent dat permanent aandacht besteed wordt aan digitale veiligheid bij bestuur, gemeenteraadsleden, management en ambtenaren, zoals online-trainingen en het nemen van eigenaarschap van informatieveiligheid binnen de eigen processen. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 141 Gemeente Moerdijk Ondanks alle inspanningen kunnen we nog steeds getroffen worden door incidenten, aangezien 100% veiligheid niet bestaat. De gevolgen kunnen variëren van een volledige stilstand van de organisatie tot het niet kunnen werken van een individuele medewerker.

De bedrijfsrisico’s zijn moeilijk te kwantificeren en kunnen leiden tot extra kosten, waaronder eigen uren, lagere productie, slechtere dienstverlening, externe expertise voor forensisch onderzoek, herstel- en vervangingskosten en imagoschade. Gegevensbescherming De gemeente moet zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens en (vertrouwelijke) informatie. De gemeente verwerkt bij de uitoefening van haar taken veel informatie, zoals persoonlijke informatie van eigen inwoners en van andere burgers, medewerkers, externen en zakenrelaties. Onze inwoners moeten en mogen ervanuit gaan dat hun gegevens bij ons veilig en vertrouwd worden verwerkt. Daarom zetten we in op informatieveiligheid op onze systemen en leren we onze medewerkers om bewust, veilig en zorgvuldig met (persoons)-gegevens om te gaan. Hierdoor wordt de kans op een inbreuk op gegevens- en informatieverwerkingen verkleind, toch blijft de kans op een inbreuk, zoals een datalek, aanwezig. De impact van een inbreuk kan zowel voor de personen die het betreft als voor de gemeente heel hoog zijn, omdat wij als gemeente veel van de meest gevoelige gegevens van personen verwerken, zoals financiële gegevens, BSN, gezondheidsgegevens en andere bijzondere en/of gevoelige persoonsgegevens.

Daarnaast kan het niet naleven van de voorgeschreven wettelijke kaders resulteren in juridische sancties, zoals boetes en financieel verantwoordelijk zijn voor de kosten en mogelijke compensatie aan getroffen personen. In het weerstandsvermogen is voor de diverse bedrijfsvoeringsrisico’s een bedrag meegenomen van € 2.300.000. 10. Juridische claims (incidenteel) Het maximaal verzekerde bedrag inzake juridische claims bedraagt € 2,5 miljoen. Eventuele juridische kosten vallen niet onder de verzekering. Er is een risico van (plan)schadeclaims met betrekking tot projecten en wijziging van bestemmingsplannen. In het weerstandsvermogen is voor bovenstaande juridische risico’s een bedrag meegenomen van € 600.000. Overige risico’s (incidenteel/structureel) Samenwerkingsverbanden Gemeenten bevinden zich in een voortdurend veranderende omgeving. Daarom wordt steeds gezocht naar een meer efficiënte en effectievere uitvoering van taken en activiteiten. Daar waar mogelijk wordt hierbij ingezet op samenwerking met andere gemeenten en private partijen. In de praktijk blijkt de kaderstelling en de controle ten aanzien van verbonden partijen en in het verlengde hiervan risicobeheersing complex te zijn.

Met het oog op het versterken van de grip op verbonden partijen is in regionaal verband een zestal richtlijnen vastgesteld ten aanzien van onder andere de kaderstelling door de raden en de wijze van verantwoording door de verbonden partijen. Naast het toezien op het toepassen van deze richtlijnen wordt daarbij ingezet op het maken van duidelijke prestatieafspraken (bijvoorbeeld door middel van dienstverlenings-overeenkomsten) en het goed monitoren van de uitvoering hiervan. Tot slot is in de regio een quickscan ontwikkeld gericht op een zevental risicovolle regelingen (o.a. BWB, OMWB, Veiligheidsregio, RWB en GGD). Op basis van deze scan kan besloten worden om een diepgaandere evaluatie uit te voeren. Een aantal gemeenschappelijke regelingen houdt op basis van besluiten van het algemeen bestuur zelf geen of een beperkt weerstandsvermogen aan. Dat betekent dat de samenwerkende gemeenten het resterende risico dragen. In die gevallen zullen de deelnemende gemeenten zelf dienen zorg te dragen voor voldoende weerstandsvermogen. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 142 Gemeente Moerdijk Afvalverwerking Het schrappen van de plastictaks voor bedrijven heeft mogelijk als gevolg dat deze kosten aan het einde van de keten worden doorgevoerd. Dat betekent een stijging op de kosten van restafval. Op dit moment is hier nog geen bedrag aan te koppelen.

In het weerstandsvermogen is een bedrag van € 600.000 meegenomen voor overige risico’s. Kengetallen weerstandsvermogen en risicobeheersing In het Besluit Begroting en Verantwoording gemeente en provincies (BBV) is bepaald dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing vijf kengetallen worden opgenomen. Deze kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen hebben geen functie als normeringsinstrument, maar zijn juist bedoeld om de gemeentelijke financiële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken en de onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. Signaleringswaarde Er zijn geen wettelijke normen vastgelegd voor de kengetallen. Wel zijn er een aantal signaleringswaarden geformuleerd die kunnen helpen bij de beoordeling van de kengetallen. In de tabel hieronder is te zien welke waarden bij welke categorie (A, B of C) behoren. Categorie A is het minst risicovol en categorie C het meest risicovol. Kengetallen 2027 De volgende tabel laat de verwachte ontwikkeling van de kengetallen zien voor de komende begrotingsjaren (inclusief het verloop ten opzichte van de jaarrekening 2025 en de begroting 2026).

Toelichting per kengetal Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Hoe lager het percentage, hoe kleiner de schulden. De netto schuldquote bedraagt in 2027 66%, de netto schuldquote met Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 143 Gemeente Moerdijk correctie doorgeleende gelden bedraagt 54%. Hoewel vanuit de wetgeving geen externe normen zijn vastgelegd, wordt in de praktijk de netto schuldquote als ‘’goed’’ gezien als deze onder de 90% uitkomt. Het kengetal van de gemeente Moerdijk valt daar dus ruimschoots binnen. Wel is het beeld de afgelopen jaren dat dit kengetal toeneemt. Dit wordt veroorzaakt doordat de komende jaren naar verwachting geldleningen afgesloten moeten gaan worden ter financiering van de geplande investeringen in de komende jaren. Solvabiliteitsratio Het kengetal solvabiliteitsrisico geeft zicht in het aandeel van het eigen vermogen in het totale vermogen van de gemeente. Het eigen vermogen van de gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserves als de bestemmingsreserves). In de praktijk wordt het solvabiliteitsratio als ‘’slecht’’ gezien als deze onder de 20% ligt.

De solvabiliteitsratio van de gemeente Moerdijk bedraagt in 2027 33% en zit dus ruim boven die grens, wat betekent dat de gemeente over relatief veel eigen vermogen beschikt. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitaties geeft een indicatie van het financiële risico dat de gemeente loopt in verband met zijn grondportefeuille. Het kengetal wordt berekend door de boekwaarde van de grondexploitaties af te zetten tegen de totale baten van de gemeente (excl. onttrekkingen aan reserves). In de praktijk wordt dit kengetal als risicovol aangemerkt als deze boven de 35% ligt. Het kengetal grondexploitatie bedraagt in 2027 14%. Dit lage percentage geeft aan dat er relatief weinig risico wordt gelopen. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft informatie over de mate waarin de structurele lasten worden afgedekt met structurele baten. Vanuit het BBV is de norm, dat de structurele exploitatieruimte in evenwicht dan wel positief is. Dit kengetal is voornamelijk van belang in de meerjarenbegroting. Die moet structureel en reëel in evenwicht zijn, waarbij meerjarig wordt beoordeeld in hoeverre de structurele lasten gedekt kunnen worden uit structurele opbrengsten. De structurele exploitatieruimte bedraagt in 2027 0%. De komende jaren wordt het kengetal op basis van de huidige verwachting negatief, doordat in die jaren begrotingstekorten worden verwacht.

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft weer hoe de lokale lastendruk in de gemeente Moerdijk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. Het geeft hiermee een indicatie van de ruimte om extra inkomsten uit belastingen te genereren. De belastingcapaciteit wordt berekend door de totale woonlasten van een meerpersoonshuishouden van de gemeente in enig jaar te vergelijken met het landelijk gemiddelde. In de praktijk wordt dit kengetal als slecht gezien als deze boven de 105% ligt, aangezien er dan relatief weinig ruimte is om de belastingen indien nodig te verhogen. Het kengetal belastingcapaciteit bedraagt in 2027 95%, waardoor deze als goed is aan te merken. Beoordeling onderlinge verhouding kengetallen i.r.t. financiële positie Het is niet wenselijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen moeten altijd in samenhang worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld geven van de financiële positie. Over het algemeen kan geconcludeerd worden dat de kengetallen 2027 van de gemeente Moerdijk als ‘’goed’’ zijn aan te merken. Wel is de afgelopen jaren de ontwikkeling te zien dat de kengetallen wat minder positief worden. Zo neemt de schuldquote toe en neemt de solvabiliteit af.

Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de komende jaren naar verwachting geldleningen aangetrokken moeten worden ter financiering van de geplande investeringen. Ook de negatieve exploitatieruimte behoeft de komende jaren aandacht omdat in die jaren meer structurele lasten dan baten worden verwacht. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 144 Gemeente Moerdijk 145 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Moerdijk ontwikkelt zich naar een gemeente die op basis van het programma Fysieke Leefomgeving integraal stuurt op een veilige, duurzame, aantrekkelijke en toekomstbestendige fysieke leefomgeving, waarbij opgaven, projecten, beheer en gebiedsontwikkeling steeds meer als één geheel worden benaderd. Veel opgaven hebben een impact op onze leefomgeving. De openbare ruimte die nu wordt aangelegd gaat dermate lang mee, dat deze nu zou moeten voldoen aan de ambities en opgaven over 20 jaar, of later. Maatschappelijke opgaven als klimaatadaptatie, biodiversiteitverbetering, circulariteit, energietransitie, gezondheid en veiligheid vragen ruimte en een vooruitziende blik op het functioneren van de nieuwe maar ook de bestaande openbare ruimte als geheel. De focus ligt niet langer alleen op instandhouding, maar ook op verbetering en waardecreatie voor de samenleving.

We doen dit vanuit sturing op een uitvoerbare en betaalbare leefomgeving, wat is vastgelegd in het programma Fysieke Leefomgeving en dient als uitgangspunt voor de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Moerdijk en de opgave in de openbare ruimte. Belangrijke extra afweging op basis van het bestuursakkoord 2026-2030 is werk met werk maken zodat omwonende zo kort mogelijk last hebben van werkzaamheden. Dit kan gevolgen hebben voor specifieke assets omdat werk wordt uitgesteld of juist naar voren wordt gehaald. In de paragraaf kapitaalgoederen wordt per asset aangegeven wat het onderliggende beleid is, de geplande investeringen en de financiële vertaling daarvan. Bij de jaarrekening verantwoorden we de eventuele achterstanden en geven we aan hoe we met deze eventuele achterstanden omgaan. Overzicht beheerplannen Looptijd Wegen | 2026-2030 Groen | 2017-2025 Openbare verlichting | 2023-2027 Riolering en water | 2024-2027 Civiele kunstwerken, (onderdeel stalen, betonnen en houten bruggen) | 2020-2026 Civiele kunstwerken, (onderdeel steigers, duikers damwanden en kademuren) | 2023-2026 Gemeentelijk Vastgoed | 2024-2028 Overzicht kengetallen Onderwerp | Aantal km gem.

wegen | 1.024 ha asfalt | 164 ha klinkers en tegels | 176 km vrijverval en mechanische riolering | 317 aantal rioolgemalen inclusief randvoorzieningen | 76 aantal minigemalen (drukriool/installaties) | 419 aantal kolken | 16.586 ha beplanting | 57 ha gazon | 77 ha bermen | 253 aantal bomen | 25.898 aantal panden | 114 aantal locaties speelvoorzieningen | 130 aantal bruggen | 105 aantal lichtpunten openbare verlichting | 886 Wegen Beleid Het beheer van de gemeentelijke wegen is gebaseerd op het Beleidskader Beeldkwaliteit, Effect gestuurd Beheer (2017). Daarnaast geven de zorgplicht uit de Wegenwet, het Burgerlijk Wetboek en de kaders van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) richting aan het beheer en onderhoud van het gemeentelijk wegennet. Beheer en kwaliteit In het 4e kwartaal 2026 is het Wegenbeheerplan 2026-2030 vastgesteld. Hierin zijn de volgende beheerkeuzes gemaakt: • Beeldkwaliteit C geldt als minimaal onderhoudsniveau voor het gemeentelijk wegennet. • Maximaal 10% van de elementenverhardingen mag kwaliteitsniveau D hebben. • De verkeersveiligheid wordt geborgd door extra inzet op klein onderhoud. • Fiets- en voetpaden krijgen prioriteit vanwege het belang voor kwetsbare verkeersdeelnemers en de toegankelijkheid van de openbare ruimte.

• De bestaande onderhoudsachterstand wordt stapsgewijs teruggebracht, waarbij veiligheid en bruikbaarheid rand voorwaardelijk zijn. Met deze beheerstrategie wordt gestuurd op een veilig en bruikbaar wegennet, terwijl kapitaalvernietiging zoveel mogelijk wordt voorkomen binnen de beschikbare financiële en organisatorische kaders. Uit de weginspecties van 2025 blijkt dat de kwaliteit van de asfaltverhardingen sterk is verbeterd en dat er geen sprake meer is van een onderhoudsachterstand waardoor het risico op kapitaalvernietiging beperkt is. Van het totale areaal asfaltverhardingen heeft 7% kwaliteitsniveau D. Hiervan is 4% al opgenomen in de uitvoering of voorbereiding. Achterstallig onderhoud Bij de elementenverhardingen bevindt 29% van het areaal zich op kwaliteitsniveau D. Voor 14% van dit areaal zijn onderhoudsmaatregelen gepland. Daarmee resteert een onderhoudsachterstand van ongeveer 15% van het areaal, 5% hoger dan het vastgestelde minimumniveau van 10%. Dit betreffen voornamelijk woonstraten binnen de bebouwde kom. Hiermee is er sprake van achterstallig onderhoud. Om dit achterstallig onderhoud de komende jaren weg te werken is een voorziening achterstallig onderhoud gevormd. Om de veiligheid en bruikbaarheid van het wegennet te waarborgen wordt extra ingezet op klein onderhoud. Daarnaast wordt prioriteit gegeven aan het herstel van voet- en fietspaden.

Risico’s bij het terugdringen van de achterstand zijn de steeds complexer wordende opgaven door ontwikkelingen zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, woningbouwopgaven en de toenemende druk op de uitvoeringscapaciteit. Geplande investeringen komende jaar De komende jaren verschuift de focus van het wegenbeheer steeds meer naar woonstraten. Daarnaast krijgen fiets- en voetpaden extra prioriteit vanwege het belang voor verkeersveiligheid, toegankelijkheid en de groeiende onderhoudsopgave binnen deze assets. Grotere (integrale) renovatieprojecten de komende beheerperiode (2027-2030) zijn: • Zeestraat – Dr Arienslaan Zevenbergen • Oude Heijningsedijk Fijnaart • Van Glymesstraat Standdaarbuiten • Barlaaksedijk Standdaarbuiten • Drogedijk Fijnaart • Noordhoeksedijk, St Jozefstraat Noordhoek • Langenoordstraat Zevenbergen • Krooswijk Zevenbergen (gefaseerd) Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 146 Gemeente Moerdijk 147 Financiële consequenties Gebudgetteerde uitgaven Soort kosten | Budget 2027 | Budget 2028 | Budget 2029 | Budget 2030 Klein onderhoud | 1.698.000 | 1.698.000 | 1.698.000 | 1.698.000 Groot onderhoud | 2.900.000 | 2.783.000 | 2.717.000 | 2.717.000 Vervangingsinvesteringen | 5.101.000 | 5.101.000 | 5.101.000 | 5.101.000 Voorziening achterstand | 800.000 | 800.000 | 800.000 | 800.000 148 Riolering Beleid Met het vaststellen van het Focusdocument GWP Moerdijk

2024-2027 door de raad is extra focus en duiding gegeven aan de opgave in de lokale waterketen als gevolg van de in 2021 vastgestelde Klimaatstrategie Moerdijk. Hierin benoemen we concrete basismaatregelen en uitwerkingsprincipes om onze doelstelling op het gebied van water en klimaat te bereiken. Beheer en kwaliteit Wij stoppen met het aanpassen van de bodem- en watersituatie bij nieuwe ontwikkelingen: water en bodem worden sturend. Eeuwenlang hebben we geprobeerd de bodem en watersituatie naar onze hand te zetten, met wisselend succes. Het klimaat is de uitdaging met ons aangegaan. Stevigere maatregelen en duidelijkere keuzes zijn nodig om klimaatverandering en de gevolgen daarvan een goede plek te geven. Water zal steeds zichtbaarder worden in onze openbare en particuliere ruimte en de definities van waterhinder en wateroverlast worden bepalend voor welke maatregelen we wel en niet (meer) nemen. De focus voor de verwerking van hemelwater ligt op: 1. | Hergebruik 2. | Bergen en infiltreren 3. | Afvoeren op sloten of wegen met afwaterfunctie 4. | Hemelwaterriolering (bovengronds en daarna pas ondergronds) 5. | Nooduitlaat 6.

| Verwerking via vuilwater (bestaand gemengd stelsel) Er zijn voor de riolering geen kwaliteitsniveaus vastgesteld omdat de aanleg en beheer van de rioleringsvoorzieningen gemeentelijke wettelijke taken zijn, welke hun basis hebben in de Wet milieubeheer (Wm art. 10.33). In 2026 heeft de raad ingestemd met een nieuw kosten dekkingsmodel voor de financiële onderbouwing van het beheer, vervanging en onderhoud aan de riolering. Er is geen achterstallig onderhoud, wel zit er een grote vervangingspiek aan te komen van riolering en voorzieningen die aan het einde van hun levensduur geraken rond 2045. In combinatie met uitgesteld onderhoud door gebrek aan personeel of aannemers, gaat dit de komende jaren knellen. Als onderdeel van het nieuwe gemeentelijk waterprogramma 2027-2031 zullen hiervoor nieuwe keuzes en afspraken worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

Specificatie geplande investeringen komende jaar • Jan van Glymestraat Standdaarbuiten • Project Willemstad vesting vervolg • Zeestraat Willem - Alexanderlaan Daarnaast kolkaansluitingen en huisaansluitingen op de volgende locaties in 2027: • Polanenpark Klundert • Rondeel Klundert • 't Hooren Werck Klundert • Molenstraat Standdaarbuiten • Kerkhofweg Zevenbergen • Wijngaard Zevenbergen • Zomerland Zevenbergen Financiële consequenties Beschikbare budgetten Soort kosten | Budget 2027 | Budget 2028 | Budget 2029 | Budget 2030 Onderhoud | 1.499.000 | 1.499.000 | 1.499.000 | 1.499.000 Vervangingsinvesteringen | 6.121.000 | 4.140.000 | 3.005.000 | 3.262.000 149 Water Civiele kunstwerken Beleid Binnen het beleidskader Water vallen de assets bruggen, steigers, duikers, damwanden en baggerwerken. Het beheer van deze objecten is gebaseerd op het Beleidskader Beeldkwaliteit – Effect gestuurd Beheer (2017), de zorgplicht zoals vastgelegd in de Wegenwet, Woningwet en het Burgerlijk Wetboek, het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de Waterwet. De regelgeving rondom de ontvangstplicht van baggerspecie is opgenomen in artikel 5.23 van de Waterwet. Eind 2023 is het beheerplan Civiele Kunstwerken uitgebreid met een beheerplan voor duikers, damwanden en steigers.

In 2027 wordt een nieuw integraal beheerplan, waarin alle civiele kunstwerken worden samengebracht voorgelegd aan de raad. Dit plan vervangt de huidige beheerplannen. Beheer en kwaliteit Het beheer van civiele kunstwerken is gericht op het waarborgen van veiligheid, functionaliteit en instandhouding van kapitaalgoederen. Voor de verschillende objecten zijn kwaliteitsniveaus vastgesteld, variërend van A tot en met D. Door middel van periodieke inspecties wordt beoordeeld of deze kwaliteitsniveaus worden gerealiseerd en behouden. De inspectieresultaten vormen de basis voor de (meerjaren)onderhoudsplanning en de programmering van onderhoudsmaatregelen. Hiermee wordt gestuurd op het behouden of verbeteren van de technische kwaliteit van de objecten. Op dit moment is er geen sprake van achterstallig onderhoud. Wel wordt in enkele gevallen onderhoud bewust uitgesteld om werkzaamheden integraal uit te voeren in samenhang met andere assets of projecten, waardoor efficiëntie- en uitvoeringsvoordelen worden gerealiseerd. Objecten met een cultuurhistorische waarde vallen buiten het beheerplan Civiele Kunstwerken en worden beheerd vanuit het beheerplan Vastgoed.

Specificatie geplande investeringen komende jaren Civiele kunstwerken • Vervanging Knipbrug Oost en West (2029) • Vervangen Toutenburgbrug (2029) Financiële consequenties Beschikbare budgetten Soort kosten | Budget 2026 | Budget 2027 | Budget 2028 | Budget 2029 Klein onderhoud | 230.000 | 230.000 | 230.000 | 230.000 Groot onderhoud | 189.000 | 189.000 | 189.000 | 189.000 Vervangingsinvesteringen | 470.000 | 0 | 0 | 304.000 Baggerwerken Beleid In december 2018 is het meerjarenprogramma baggeren 2019-2026 door de raad vastgesteld. Het meerjaren- programma baggeren gaat uitsluitend over groot onderhoud uitgevoerd door het waterschap en de hieraan gekoppelde ontvangstplicht voor de gemeente voor zowel het landelijk baggeren als het stedelijk baggeren. In verband met de uitloop van de planning bij het waterschap is de meerjarenbegroting voor het baggeren aangepast op de nieuwe planning van het Waterschap. Een actualisering van het baggerbeheerplan wordt voorzien in 2028 onder de asset Oppervlaktewater. Beheer en kwaliteit In 2026/2027 wordt er door het waterschap landelijk gebaggerd in de polder Zevenbergen/Noordhoek/Standdaarbuiten en vervolgens wordt de polder Fijnaart/Heijningen gebaggerd. Dit werk start in 2027/2028.

Financiële consequenties Beschikbare budgetten Soort kosten Budget 2027 Budget 2028 Budget 2029 Budget 2030 Onderhoud 40.000 140.000 500.000 1.300.000 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 150 Gemeente Moerdijk Groen Beleid Voor het onderhoud van het groen gelden de volgende beleidsstukken • Beleidskader beeldkwaliteit, effect gestuurd beheer (2017); • Groenbeleid • Groenstructuurplan; • Boombeheerplan; • Groenbeheerplan. In 2026 zijn de vergroeningsplannen vastgesteld waarbij jaarlijks budget beschikbaar wordt gesteld voor de vergroening van ons stedelijk gebied. In diverse reconstructie projecten wordt er naast het verbeteren van het bestaande groen extra groen aangeplant. De vergroeningsplannen vormen de basis van waaruit we de actualisatie van het groenbeleidsplan 2027-2030 wordt vormgeven wat in het 4e kwartaal 2026 wordt vastgesteld. De implementatie van de wet Natuurbescherming wordt (in lijn met de Klimaatstrategie) verder vormgegeven mede aan de hand van het soortenmanagementplan (SMP). In 2027 wordt stappen gemaakt voor de implementatie van de Natuurherstelverordening die sinds 2024 van kracht is. Provinciaal is het Natuurplan vastgesteld in 2026 en de verder implementatie gaat vormgegeven worden in 2027. De gemeenten krijgen hier ook een stevige rol in.

Beheer en kwaliteit In 2025 is het programma Fysieke leefomgeving vastgesteld waar de asset Groen en Bomen onderdeel van uitmaken. In vervolg hierop zijn voor 2026 vervangingsbudgetten voor bomen opgenomen in de begroting. In 2026 is het verzorgend en deels technische onderhoud opnieuw aanbesteed. Hierbij is gekozen om meerdere bestekken op de markt te brengen ten behoeve van kwaliteit en werkbaarheid. De benodigde budgetten worden hiervoor jaarlijks opgenomen in de begroting. Het huidige kwaliteitsniveau is voor de centrumgebieden en de entrees vastgesteld op A en voor het overige stedelijke gebied op kwaliteitsniveau B. Voor de industriegebieden en het buitengebied is het kwaliteitsniveau C. Momenteel is het huidige beheerplan verouderd. Wel zijn de afgelopen 2 jaar de budgetten en kredieten voor de vervangingen en onderhoud van groen bijgesteld zodat deze voldoende zijn om de benodigde onderhoud en vervangingsopgaven te kunnen blijven realiseren. Hiermee is voorkomen dat er achterstallig onderhoud ontstaat. Eind 2026 zal het nieuwe beheerplan voorgelegd worden aan de raad. De verwachting hierbij is dat hier geen financiële consequenties aan gekoppeld zijn omdat de huidige budgetten en kredieten toereikend zijn. Geplande werkzaamheden Er wordt gewerkt aan diverse integrale projecten in de openbare ruimte, de locaties zijn vermeld bij onderdeel Wegen.

Hierbij worden de wensen vanuit de vergroeningsplannen meegenomen. Vanuit de asset Groen worden de volgende plantsoenen aangepakt: • Koningin Emmastraat en zijstraten, Fijnaart • 't Reekje, Noordhoek • Zwanengat Zevenbergen • Molensteen/ Frisostraat Zevenbergschen hoek Daarnaast wordt in 2027 uitvoering gegeven aan de aanpak van de Essentaksterfte op basis van de resultaten van de controle in 2026. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 151 Gemeente Moerdijk 152 Financiële consequenties Beschikbare budgetten Soort kosten | Budget 2027 | Budget 2028 | Budget 2029 | Budget 2030 Onderhoud | 4.728.000 | 4.728.000 | 4.728.000 | 4.728.000 Vervangingsinvesteringen | 1.509.000 | 1.612.000 | 1.711.000 | 1.711.000 Gemeentelijk vastgoed Beleid De gemeente Moerdijk beheert een omvangrijke en diverse vastgoedportefeuille van circa 97.000 m² bruto vloeroppervlak. Deze portefeuille ondersteunt de gemeentelijke beleidsdoelstellingen op het gebied van onderwijs, sport, cultuur, ontmoeting en veiligheid. Voor het beheer en de ontwikkeling van het gemeentelijk vastgoed zijn door de raad verschillende beleidskaders vastgesteld. Het Beheerplan Gemeentelijk Vastgoed 2024-2028, vastgesteld eind 2023, bepaalt dat het vastgoed wordt onderhouden op conditieniveau 3 (redelijk) conform de NEN 2767-methodiek.

De Vastgoedportefeuillestrategie is in 2022 herijkt via de vaststelling van de Routekaart Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed. Daarbij is de vastgoedportefeuille onderverdeeld in de categorieën kernportefeuille, strategisch bezit, bijzonder bezit en dispositie/ afstoot. In 2025 is het Maatschappelijk Accommodatiebeleid vastgesteld. Daarnaast heeft de raad op 29 januari 2026 het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het primair en voortgezet onderwijs vastgesteld, met een doorkijk tot 2041. Binnen deze beleidsmatige kaders beheert het cluster Vastgoed in totaal 114 gebouwen en complexen. Categorie Aantal gebouwen Kernportefeuille 37 Bijzonder bezit 45 Dispositie/afstoot 13 Strategisch bezit 19 TOTAAL 114 Beheer en kwaliteit Kwaliteitsniveau Het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed is gebaseerd op conditieniveau 3 (redelijk) volgens de NEN 2767-methodiek. Dit kwaliteitsniveau waarborgt dat gebouwen hun functie adequaat kunnen vervullen en in een redelijke bouwkundige staat verkeren. Voor het gemeentehuis in Zevenbergen, het Mauritshuis in Willemstad en het voormalige stadhuis in Klundert wordt eveneens uitgegaan van conditieniveau 3. Gezien het representatieve en monumentale karakter van deze gebouwen wordt hiervoor echter een intensiever onderhoudsregime gehanteerd om het gewenste kwaliteitsniveau duurzaam te borgen.

Jaarlijks wordt circa een derde van de vastgoedportefeuille geïnspecteerd. De resultaten van deze inspecties vormen de basis voor de actualisatie van het Meerjarig Onderhoudsplan (MJOP), dat een planningshorizon van tien jaar kent. Achterstallig en uitgesteld onderhoud Binnen de reguliere vastgoedportefeuille wordt het onderhoud uitgevoerd conform de vastgestelde onderhoudsplannen en kwaliteitsniveaus. Voor MFC De Parel in Fijnaart vraagt het onderhoud de komende jaren extra aandacht. Door het vroegtijdige vertrek van de vorige exploitant is gebleken dat niet alle onderhoudswerkzaamheden zijn uitgevoerd overeenkomstig de gemeentelijke standaard. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente de demarcatie in de nieuwe exploitatieovereenkomst anders geborgd. De komende jaren worden aanvullende onderhoudsmaatregelen uitgevoerd om het gebouw op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen en te houden. Voor de gemeentelijke monumenten was het meerjarenonderhoudsplan gebaseerd op een globale inspectie uit 2020. In 2026 zijn nieuwe inspecties uitgevoerd conform de NEN 2767-methodiek. Op basis van de uitkomsten wordt het meerjarenonderhoudsplan geactualiseerd en worden de benodigde instandhoudings- en herstelwerkzaamheden gefaseerd uitgevoerd. Voor 67 monumentale objecten is in maart 2025 een aanvraag ingediend voor de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM).

Op basis van de eind 2025 toegekende subsidie is in 2026 gestart met de uitvoering van de werkzaamheden. Deze worden in 2027 voortgezet. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 153 Gemeente Moerdijk 154 Brandveiligheid en asbest Alle gebouwen waar mensen verblijven zijn geïnspecteerd op brandveiligheid. De benodigde aanpassingen zijn gedaan en de gebouwen voldoen aan de geldende eisen. Op diverse locaties is asbest gesaneerd. Er bevinden zich nog gebouwen in de portefeuille met asbestdaken. Deze objecten zijn in beeld en er wordt per geval beoordeelt of en wanneer sanering noodzakelijk is. Verduurzaming De verduurzaming is verankerd in de Routekaart Gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed. Voor de periode 2026-2029 zijn verduurzamingsmaatregelen gepland voor elf gebouwen. In 2026 worden de verduurzamingsprojecten van de milieustraat Klundert, de gemeentewerf Klundert, de brandweerkazernes Fijnaart en Moerdijkhaven afgerond. Daarnaast wordt de verduurzaming van sportzaal Bloemendaal in Zevenbergschen Hoek uitgevoerd in samenhang met de realisatie van de nieuwe MFA Zevenbergschen Hoek. In de periode 2027-2029 worden de brandweerkazerne Standdaarbuiten, kinderboerderij De Dierenploeg in Zevenbergen, gymzaal Klundert, gymzaal De Waai en gemeenschapshuis Pestalozzihuis in Heijningen verduurzaamd. De verduurzaming van MFC De Parel wordt daarbij gecombineerd met planmatig onderhoud.

De uitvoering vindt plaats volgens het no-regret-principe, waarbij verduurzamingsmaatregelen zoveel mogelijk worden gekoppeld aan natuurlijke vervangings- en onderhoudsmomenten uit het Meerjarig Onderhoudsplan (MJOP). Waar mogelijk wordt gebruikgemaakt van de DUMAVA-subsidieregeling van het Rijk. Voor de verduurzaming van de gemeentelijke zwembaden is in 2026 een voorstel aan de raad aangeboden. Restauratie kademuren Willemstad In 2024 zijn onderzoeken gestart naar de staat van de kademuren in Willemstad. De uitslagen zijn eind 2025 ontvangen. In 2026 is gestart met de restauratie. De werkzaamheden lopen door in 2027. Onderhoudswerkzaamheden 2027 In 2027 wordt het grootschalig onderhoud voortgezet op basis van het geactualiseerde MJOP. Het instandhoudings- en herstelonderhoud aan monumenten loopt door op basis van de toegekende SIM-subsidie. De grootste werkzaamheden staan bij het Gemeentehuis (lift en installaties), MFC De Parel (kleedruimten, verlichting, vloeren, plafonds, groepenkast en lift) en de Gemeenteloods (vloerrenovatie en overheaddeuren). Daarnaast worden ook in de gymzalen werkzaamheden uitgevoerd.

Financiële consequenties Beschikbare budgetten Soort kosten | Budget 2027 | Budget 2028 | Budget 2029 | Budget 2030 Klein onderhoud | 328.000 | 328.000 | 328.000 | 328.000 Groot onderhoud | 1.957.000 | 1.899.000 | 1.990.000 | 2.145.000 Totaal financieel overzicht In onderstaande diagram staat de verdeling van de totale begrote onderhoudsuitgaven van de kapitaalgoederen (€ 29.3 miljoen) per beheerproduct voor 2027. Onder de categorie overig vallen de kosten voor de openbare verlichting, begraafplaatsen, speeltuinen en diverse andere objecten. € 10.499 € 6.237 € 7.620 € 2.285 € 1.177 € 686 € 836 Begrote uitgaven 2027 (x € 1.000) Wegen Groen Riolering Gemeentelijk vastgoed Buitensport Water Overig Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 155 Gemeente Moerdijk Paragraaf Wet open overheid (Woo) Inleiding In de Wet open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording (jaarrekening) verslag doen van de uitvoering ervan. Dit betreft de invulling van deze verplichting in de begroting 2027. Actieve openbaarmaking De Woo verplicht overheidsorganisaties om zo veel mogelijk informatie actief openbaar te maken (naast het openbaar maken op verzoek). Daartoe is in de wet een lijst van 11 informatiecategorieën opgenomen.

De wettelijke verplichting voor het actief openbaar maken wordt gefaseerd per informatiecategorie ingevoerd. De eerste fase is op 1 november 2024 ingegaan. Voor gemeenten gaat het om de categorieën wet- en regelgeving, informatie over de organisatie en de werkwijze en bereikbaarheid van de gemeente en haar organisatieonderdelen. Onze gemeente voldoet aan deze verplichting. Het merendeel van de informatie uit deze categorieën maken we openbaar via onze website en (via een link) op de Woo-index Gemeente Moerdijk | Overheid.nl, het landelijk publicatieplatform. Voor het actief openbaar maken van de overige informatiecategorieën geldt momenteel nog een inspanningsverplichting. We geven hier invulling aan door – vooruitlopend op de wettelijke verplichting - nu al stapsgewijs en waar mogelijk reeds informatie uit de overige categorieën actief openbaar te (gaan) maken. Zo publiceren we op Woo | Gemeente Moerdijk | Home zowel de Woo-verzoeken/-besluiten als alle verstrekte documenten en sinds november 2025 ook een jaaroverzicht met de formele klachtoordelen. Daarnaast maken we – naast de besluitenlijsten – ook de agenda’s van de collegevergaderingen openbaar. Deze worden gepubliceerd op onze website.

In 2027 en volgende jaren gaan we verder met de implementatie van de actieve openbaarmaking van de overige informatiecategorieën, waarbij we qua volgorde aansluiten op de wettelijke fasering. De data van inwerkingtreding van de overige tranches van de wettelijke verplichting zijn overigens nog niet bekend. Passieve openbaarmaking/ Woo-verzoeken Na enkele jaren van stabiliteit (22 respectievelijk 31 verzoeken in 2023 en 2024) zagen we in 2025 een flinke toename van het aantal Woo-verzoeken (46 verzoeken). Het lijkt erop dat deze trend zich doorzet; in het eerste halfjaar 2026 zijn 22 verzoeken ingediend. Het aantal verzoeken zegt overigens niet alles over de inspanningen die nodig zijn om aan deze verzoeken te voldoen. Factoren als omvang van het verzoek en het onderwerp (meestal aan elkaar gerelateerd) spelen hierbij een belangrijke rol. Ervaring heeft uitgewezen dat een onderwerp dat gevoelig ligt in de maatschappij, kritische vragen en Woo-verzoeken oplevert. We spelen hierop in door bij de onderwerpen en situaties die onze inwoners raken (direct) meer aandacht te besteden aan transparantie. Door uit eigen beweging (meer) informatie openbaar te maken houden we inwoners actief op de hoogte van de ontwikkelingen, waardoor de vragen die er leven al beantwoord worden zonder dat hiervoor een Woo-verzoek nodig is.

Desondanks merken we nu reeds dat ontwikkelingen zoals Powerport en Zevenbergen-Oost de komende jaren van invloed zullen zijn op het aantal (complexe en omvangrijke) Woo-verzoeken. Paragraaf Wet open overheid 156 Gemeente Moerdijk Dienstverlening en Woo Passend bij onze dienstverleningsprincipes zetten we in op een constructief contact en samenwerking met de indiener van het Woo-verzoek. Dit doen we bijvoorbeeld door (waar mogelijk telefonisch) contact op te nemen over het doel van het verzoek (betreft het een informatie- of Woo-verzoek), de precisering van het Woo-verzoek of om afspraken te maken over prioritering van de afhandeling van een omvangrijk verzoek. Het (telefonisch) contact opnemen met de verzoeker heeft een positief effect op de klantgerichtheid en efficiency van de afhandeling van Woo-verzoeken. De Woo-verzoeker voelt zich gehoord en kan zijn/haar vraag verduidelijken of nader toelichten. Daarnaast helpt het ons om het verzoek zo goed mogelijk binnen de wettelijke dan wel afgesproken termijn te kunnen beantwoorden. Informatiehuishouding op orde In de Woo is de verplichting opgenomen om de informatiehuishouding op orde te brengen en te zorgen voor het duurzaam toegankelijk maken én houden van informatie. Dit met het oog op het bevorderen en vergemakkelijken van de actieve openbaarmaking.

Moerdijk zet actief in op het item informatiehuishouding op orde aan de hand van een meerjarig informatieverbeterplan. Daarnaast zijn we aangesloten bij diverse (regionale en landelijke) projecten voor de verbetering van de kwaliteit van informatiebeheer. Ook in 2027 blijven we inzetten op de kwaliteitsverbetering van onze informatiehuishouding. Meenemen organisatie Ook in 2027 organiseren we weer interne trainingen om de organisatie stap voor stap mee te nemen in de doorontwikkeling van de Woo: wat betekent de Woo voor ons werk en hoe zorgen we ervoor dat onze informatiehuishouding op orde is. Wetsevaluatie Woo In 2025 is een landelijk onderzoek uitgevoerd naar de knelpunten in de uitvoering en uitvoerbaarheid van de Woo. Uit dit onderzoek komt onder meer naar voren dat niet alleen het aantal en de complexiteit van het aantal Woo-verzoeken van invloed zijn op de uitvoeringslasten van de Woo, maar ook de inrichting van het Woo-proces. Aangegeven wordt dat er verschillende werkwijzen zijn die kunnen bijdragen aan lagere uitvoeringslasten en kortere doorlooptijden, zoals de inzet van goede zoeksoftware, waar passend verkorten van de zienswijzetermijn en het vroegtijdig betrekken van de verzoeker bij de afbakening en documentinventarisatie. De laatste twee aanbevelingen hebben we reeds in onze werkwijze van de afhandeling van Woo-verzoeken opgenomen.

Vervolgstap is de landelijke wetsevaluatie van de Woo, welke medio 2026 van start gaat. De resultaten van het landelijk onderzoek naar de uitvoeringslasten van de Woo worden hierin meegenomen. De oplevering van de wetsevaluatie staat gepland voor het eerste halfjaar van 2027. Paragraaf Wet open overheid 157 Gemeente Moerdijk Paragraaf Grondbeleid In deze paragraaf wordt de visie op het gemeentelijk grondbeleid voor de komende jaren beschreven. Verder wordt er ook een toelichting gegeven voor wat betreft de financiële voortgang, verwachtingen en risico’s van de actieve grondexploitaties. Grondbeleid algemeen Het grondbeleid is dienstbaar aan het realiseren van ruimtelijke opgaven en ambities. Hierdoor is er sprake van een sterke samenhang en wederkerige afhankelijkheid met andere gemeentelijke beleidsvelden. Daarnaast heeft het grondbeleid ook een significante impact op de financiële gesteldheid van de gemeente Moerdijk door de potentiële kosten, baten en risico’s die verbonden zijn aan ruimtelijke projecten. In de gemeente Moerdijk wordt de laatste jaren steeds duidelijker zichtbaar dat de actieve en regisserende vorm van grondbeleid ook daadwerkelijk wordt toegepast. Dit vanuit de gedachte dat eigendom van grond meer sturing en snelheid geeft op de te realiseren vastgestelde ambities op gebied van woningbouw, mobiliteit en vitale centra.

Actief grondbeleid vraagt echter wel meer capaciteit van de ambtelijke organisatie en brengt daarnaast ook hogere financiële risico’s met zich mee. Per afzonderlijke ruimtelijke opgave zal worden afgewogen welke strategie het meest passend is om de gewenste resultaten te behalen. Ten aanzien van de projectrisico’s wordt het risicomanagement van de actieve grondexploitaties extern gespiegeld om het planrisico van actievere projecten kritisch te beoordelen en waar nodig te optimaliseren. Marktontwikkelingen In 2026 lijkt de woningmarkt wat afgekoeld, wat zich kenmerkt door wat minder snel stijgende huizenprijzen en een wat lager aantal transacties. Dit lijkt het gevolg te zijn van een lichte stijging in aanbod en hogere hypotheekrentes die de betaalbaarheid en daarmee de vraag onder druk zetten. Voor 2027 wordt verwacht dat deze trend zich doorzet en op middellange termijn lijkt de stijging van de woningprijzen steeds verder te gaan afnemen. Dat de prijzen zullen blijven stijgen lijkt evident, gezien de krapte aan zal blijven houden. De nieuwbouwproductie loopt namelijk nog altijd achter op de doelstellingen en stijgende lonen ervoor zullen zorgen dat vraag blijft stijgen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://moerdijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d7fad974-4449-4d33-9a31-baacfa73f64d?agendaItemId=11c37c25-9145-49a2-aac2-698a4bb8e429