Getekende meerjarenbegroting 2025-2028
Tekst van het document
2025 2026 2027 2028
52
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
Thema Veiligheid Ambitie
We willen criminaliteit en overlast in de verschillende kernen tegengaan en daarnaast de veiligheid van en voor inwoners versterken. We willen een extra slag maken op het gebied van fysieke veiligheid en ondermijnende criminaliteit, waarbij we de regierol van en de positie in het veiligheidsnetwerk van de gemeente versterken.
Strategisch doel
• We bestrijden integraal veiligheidsrisico’s en georganiseerde criminaliteit.
Effectindicatoren
In programma 2 onder thema Veilige Buurt zijn indicatoren voor veiligheid opgenomen. Op het vlak van fysieke veiligheid en aanpak ondermijning zijn tot op heden geen effectindicatoren vastgesteld.
Nieuwe ontwikkelingen
Programma Veiligheid Met de invulling van vacante posities op veiligheid en ondermijning in de loop van 2024, uitbreiding van het cluster veiligheid naar 2025 en het nieuwe programma Veiligheid Moerdijk werken we in 2025 toe naar een bestendige aanpak. We willen de komende jaren weer koploper worden als het gaat om fysieke veiligheid. Het havenen industriegebied met één van de grootste chemische clusters van Europa, een infrastructuur van spoor, water, weg en buisleidingen en een historie op het gebied van incidenten, vormen elementen die een vooruitstrevende risicobeperking noodzakelijk maken. Op het gebied van fysieke veiligheid en bevolkingszorg neemt Moerdijk een voorbeeldfunctie op zich. Dit betekent: • Doorontwikkeling crisisbeheersing en bevolkingszorg (organiseren, oefenen en afstemmen passend bij risicogebied Moerdijk) • Kennen en gekend worden door risico relevante bedrijven en partners • Structurele aansluiting op regionale en landelijke overleggen op fysieke- haven- en omgevingsveiligheid
De aanpak op ondermijnende activiteiten verdient een flinke intensivering. Dit betekent dat we inzetten op: • Het opstellen en onderhouden van gemeente brede en havenspecifieke ondermijningsbeelden inclusief het landelijk gebied van de gemeente • Opzet van een gemeentelijk haventeam voor de gemeenten Moerdijk, Vlissingen, Borsele, Terneuzen binnen de Mainportaanpak • Opzetten en beheren informatieknooppunt • Beleid op diverse terreinen • Coördinatie integrale actiedagen, regie bij gemeente • Borging van structurele afstemming partners • Awareness organisatie, samenleving, bedrijfsleven en agrarische sector • Casuïstiek aanpakken
Randvoorwaarden
De aanwezigheid van de vierde zeehaven van Nederland in onze gemeente en ons uitgestrekte buitengebied met agrarische bedrijven en recreatieterreinen hebben aantrekkingskracht op criminele ondernemers. De integrale aanpak van veiligheid en samenwerking met de vele ketenpartners is daarom van groot belang. Het is nodig om hierin te blijven investeren en aansluiting te houden bij een gezamenlijke aanpak.
Risico’s
Prestaties kunnen mogelijk niet tijdig behaald worden indien er onverhoopte incidenten/ crises plaatsvinden met een langdurige nasleep.
53
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Prestaties • Doorontwikkeling Moerdijk Veilig • Brandveiligheid en aanvullend te nemen veiligheidsmaatregelen industrieterrein Koekoeksedijk • Doorontwikkeling haven veiligheidsstrategie in samenhang met de uitrol van maatregelen, en het opzetten van een gemeentelijk haventeam, binnen de Mainport aanpak Zeehavens Zeeland-West Brabant • Een stabiele en getrainde crisisorganisatie met blijvende aandacht voor zowel mono- als multidisciplinaire oefeningen • Ontwikkelen aanpak ondermijnende activiteiten • Inzet op awareness • Uitvoering geven aan de doorontwikkeling van Moerdijk Veilig • Concretisering aanpak ondermijning • Inzet op awareness
Gemeente Moerdijk
2025 2026 2027 2028
54
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Lasten en baten 2025 bedragen x € 1.000
Lasten: € 11.138
Baten: € 9.561
Gemeente Moerdijk
55
Gemeente Moerdijk
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Overzicht taakvelden Begroting 2024
Begroting 2025
Onderdeel (bedragen x € 1.000)
Lasten 2024
Baten 2024
Saldo 2024
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
294
-237
57
2.3 Recreatieve havens
193
-205
2.4 Economische havens en waterwegen
101
-32
3. Economie
1.518
3.1 Economische ontwikkeling
839
Meerjarenbegroting
Lasten Baten 2025 2025
Saldo 2025
Saldo 2026
214
Saldo 2027
166
Saldo 2028
445
-231
616
608
-12
216
-205
11
-15
-16
-17
69
229
-26
203
181
632
625
-271
1.247
1.845
-281
1.563
1.689
1.679
1.682
-
839
1.106
-
1.106
1.092
1.086
1.092
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
34
-
34
52
-
52
195
192
189
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
221
-33
189
207
-33
173
171
169
169
3.4 Economische promotie
423
-238
185
480
-248
232
232
232
232
5. Sport, cultuur en recreatie
745
-19
726
1.082
-20
1.063
997
993
989
5.4 Musea
30
-
30
35
-
35
35
35
35
5.5 Cultureelerfgoed
715
-19
696
1.048
-20
1.028
962
958
954
-
-
-
-
-
-
-
-
-
1.619
-1.468
151
41
-5
36
36
36
36
23
-5
18
23
-5
18
18
18
18
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea 6. Sociaal domein 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.5 Arbeidsparticipatie
1.596
-1.463
133
18
-
18
18
18
18
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
15.235
-16.607
-1.372
7.724
-9.024
-1.300
223
575
432
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerr)
15.235
-16.607
-1.372
7.724
-9.024
-1.300
223
575
432
Saldo baten en lasten
19.410
-18.602
809
11.138
-9.561
1.577
3.112
3.899
3.747
0.10 Mutaties reserves
5.080
-3.191
1.889
755
-19
736
185
-218
-75
24.490
-21.793
2.698
11.893
-9.580
2.313
3.297
3.681
3.672
Resultaat na bestemming
56
Gemeente Moerdijk
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Analyse Programma 3
Baten en Lasten Programma 3
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Totaal Lasten
4.687
19.410
11.138
17.934
28.135
35.785
Totaal Baten
-2.931
-18.602
-9.561
-14.823
-24.236
-32.037
Resultaat voor bestemming
1.755
809
1.577
3.112
3.899
3.747
Storting in reserves
2.499
5.080
755
204
0
143
Onttrekking aan reserves
-954
-3.191
-19
-19
-218
-218
Resultaat na bestemming
3.300
2.698
2.313
3.297
3.681
3.672
Verschil t.o.v. 2024
-385
Samenvatting verschillen t.o.v. 2024
Het verschil op programma 3 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2025 ten opzichte van 2024 bedraagt € 385.000 voordelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van 0,2%. Ten opzichte van 2024 zijn de totale lasten binnen dit programma met ca. € 8,2 miljoen gedaald terwijl de opbrengsten met ca. € 9 miljoen zijn gedaald. Verder wordt per saldo ca. € 1 miljoen minder in de reserves gestort. De per saldo lagere storting in de reserves is voornamelijk het gevolg de incidentele storting in 2024 in de reserve strategische verwerving onroerend goed.
Nadere toelichting verschillen
In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2024 is weergegeven.
57
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Onderwerp
Gemeente Moerdijk
Bedrag
%
V/N
Toelichting
Mutatie reserves
-1.153
-23%
V
In 2025 wordt per saldo minder in de reserves gestort. Dit is voornamelijk het gevolg van een lagere storting in de reserve strategische verwerving onroerend goed (€ 2 miljoen V). In 2023 en 2024 is deze reserve incidenteel gevoed vanuit de exploitatie. Verder wordt ten opzichte van 2024 meer in de reserves bovenwijks (€ 492.000 N) en ruimtelijke ontwikkeling (€ 92.000 N) gestort en minder uit de algemene reserve (€ 50.000 N) en rekeningresultaat (€ 140.000 N) onttrokken.
Arbeids participatie
-115
-86%
V
Ten opzichte van 2024 vallen de lasten lager uit doordat in 2024 met de 1e begrotingswijziging incidenteel budget beschikbaar is gesteld t.b.v. de integrale aanpak van arbeidsmigratie (€ 60.000 V). Verder is er met de resultaatbestemming jaarrekening 2023 een budget opnieuw beschikbaar gesteld voor 2024 (€ 55.000 V).
Economische zaken
74
21%
N
De deelnemersbijdrage aan de GR RWB stijgt ten opzichte van 2024. De hogere deelnemersbijdrage is conform de begroting 2025 van de RWB, die (samen met de begrotingen van de andere verbonden partijen) in de commissievergadering van 22 mei 2024 en de raadsvergadering van 30 mei 2024 is behandeld.
Grond exploitaties
88
1%
N
Diverse ontwikkelingen binnen de grondexploitatie leiden per saldo tot meer uitgaven t.o.v. 2024. Hierbij moet worden opgemerkt dat het resultaat van de grondexploitaties in een bepaald jaar niet altijd een accuraat beeld geeft van de totale winstgevendheid van een grondexploitatie over de volledige looptijd. Tussentijdse winstnemingen hebben bijvoorbeeld een effect op het huidige jaar maar dat hoeft niet te betekenen dat de totale resultaten daarmee ook direct wijzigen. Voor een nader inzicht in de totale (verwachte) resultaten per grondexploitatie wordt daarom verwezen naar de paragraaf grondbeleid.
Economische havens en watergangen
143
340%
N
De kapitaallasten nemen ten opzichte van 2024 toe. Dit komt o.a. doordat aan dit taakveld meer rente wordt toegerekend op basis van de wettelijk voorgeschreven renteomslag. De rentelasten van de gemeente worden via de zogenaamde renteomslag toegerekend aan de taakvelden en programma's van de gedane investeringen (zie ook de toelichting bij het onderdeel 'treasury' in programma 5).
Kosten toerekening primair proces
163
13%
N
De loonkosten en andere indirecte kosten van de primaire afdelingen worden op basis van de verwachte urenbesteding toegerekend aan de diverse programma's en taakvelden van de gemeente. Per saldo heeft deze verdeling geen invloed op het begrotingsresultaat. Aan programma 3 worden ten opzichte van 2024 meer primaire kosten toegerekend.
Cultureel erfgoed
288
229%
N
De toename in de kosten is bijna geheel toe te rekenen aan de kapitaallasten. In 2024 is de verwachting dat de investeringen Bastion Groningen en de gevelrestauratie Fort Sabina afgerond worden en daardoor in 2025 afschrijvingslasten berekend worden. Verder wordt aan dit taakveld meer rente toegerekend op basis van de wettelijk voorgeschreven renteomslag. De rentelasten van de gemeente worden via de zogenaamde renteomslag toegerekend aan de taakvelden en programma's van de gedane investeringen (zie ook de toelichting bij het onderdeel 'treasury' in programma 5).
Overig
127
-
N
Diverse kleinere verschillen (< € 50.000).
Totaal
-385 -0,2%
Verbonden Partijen Aan de realisatie van de doelstellingen “Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Havenschap Moerdijk • Werkvoorzieningsschap West Noord-Brabant (WVS-groep) • Werkplein Hart van West-Brabant • NV REWIN West-Brabant • NV Havenbedrijf Moerdijk Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’.
58
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Ambitie
Gemeente Moerdijk staat voor goede, betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning voor de kinderen, jongeren, volwassenen en senioren die het écht nodig hebben. Soms is dat een duwtje in de rug, soms intensieve hulp. Wij bieden onze inwoners hulp op de leefgebieden opvoeden en opgroeien, onderwijs, gezondheid, werk, veiligheid, dagelijks leven, financiën, wonen, mobiliteit en sociale participatie. Gemeente Moerdijk wil een inclusieve gemeente zijn waar iedereen meedoet, ongeacht culturele achtergrond, gender, leeftijd of beperkingen. Het vertrekpunt bij onze ondersteuning is altijd ‘licht waar mogelijk, zwaar waar nodig'. Lichte hulp is niet zo ingrijpend voor mensen, het normale leven gaat zoveel mogelijk gewoon door en de kosten voor deze ondersteuning zijn geringer. De gespecialiseerde ondersteuning voor mensen die dat echt nodig hebben, moeten we kunnen blijven leveren en kunnen blijven betalen.
Prioriteiten sociaal domein
De doorontwikkeling van het Sociaal Domein, op grond van de uitgangspunten en alle inzichten en kansen zoals geformuleerd in de Scan Mens en Maatschappij, krijgt in 2025 vorm via het Programma Mens & Maatschappij. Naast preventie zijn integraliteit, vindbaarheid, een stevige sociale structuur en zoveel mogelijk het ‘normale’ leven met het gezin, in heldere taal voor alle betrokkenen sleutelwoorden.
Preventie is noodzakelijk Preventie is noodzakelijk om de gespecialiseerde hulp en ondersteuning te kunnen blijven bieden en heeft dan ook onze prioriteit. Het is zaak waar lichte hulp kan, ook lichte hulp te bieden. Preventie is tweeledig. Enerzijds gaat het over het voorkomen (van erger). Anderzijds gaat het om het bevorderen
van kansen zodat een inwoner zo veel mogelijk op eigen kracht kan voorzien in de bestaanscondities. Om de druk op zorg en ondersteuning te verminderen én een gezonde generatie per 2040 te realiseren geven we vorm aan afgesproken activiteiten in West-Brabant op het gebied van IZA (Integraal Zorgakkoord) en binnen het lokale plan van aanpak GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) ‘positief gezond Moerdijk'. Voor de uitvoering hiervan ontvangen we Rijksmiddelen. Vanuit de Specifieke Uitkering GALA ontvangen we middelen voor enerzijds sport, bewegen en cultuur en anderzijds gezondheid en sociale basis tot en met 2026.
Basisdienstverlening op peil houden Terwijl we toewerken naar preventie, moet de dagelijkse basisdienstverlening in het sociaal domein op peil blijven. Ondersteuning moet waar nodig geboden worden. Dit lijkt vanzelfsprekend maar vraagt veel aandacht. Actieplan Jeugdhulp De kosten voor jeugdhulp zijn in 2023 en 2024 enorm gestegen. Voor 2025 vragen we € 2 miljoen extra. Het in 2024 opgestelde Actieplan Jeugd wordt in 2025 verder uitgevoerd. Er wordt ingezet op: • Verbetering van de kwaliteit van de intake • Caseload, dossiercontrole en financiële analyses • Kortere termijn tussen aanmelding en intake • Analyse van zorgpaden • Evaluatie koppeling huisartsen aan het sociaal domein • Andere werkwijze voor 18-/18+, om een aansluitend zorgaanbod te realiseren • Onderzoek naar het effect van inzet van een mediator naast de jeugdprofessional bij complexe scheidingscasuistiek • Steviger sturen op analyse
59
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Naar draagkrachtige wijken We richten ons op een leefomgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien in een veilige omgeving en waar inwoners en betrokken informele en formele samenwerkingspartners hun eigen verantwoordelijkheid nemen om zelfredzaam en samenredzaam te zijn en te blijven. We maken hierbij een beweging van individuele naar collectieve preventie, met een stevige sociale basis. Niet opgelegd door de gemeente, maar samen met de inwoners. Een wijkgerichte aanpak, dicht bij de inwoners zelf georganiseerd en zo normaal mogelijk. We werken toe naar draagkrachtige wijken. Ook het buitengebied heeft hierbij de aandacht. Dat is het uitgangspunt. In 2025 gaan we aan de slag op twee pilotlocaties. Hulp en ondersteuning is vindbaar We willen ervoor zorgen dat hulp en ondersteuning door de gemeente en de verschillende samenwerkingspartners duidelijk vindbaar, toegankelijk en bereikbaar is. De zorg en ondersteuning die we als gemeente bieden binnen de tien leefgebieden is op elkaar afgestemd en gericht op het verbeteren van de bestaanscondities van onze inwoners. Integrale toegang en sterke lokale teams Een stevig lokaal team is toegankelijk en stevig verankerd in de leefwereld van kinderen en volwassen. Ze bieden zelf jeugdhulp en ondersteuning, maar halen ook andere hulp op maat erbij.
De landelijke Hervormingsagenda jeugd vraagt dat we met ingang van januari 2026 stevige lokale teams vormen die zelf hulp bieden. Daarbij krijgen de lokale teams de komende jaren ook een grotere rol bij het begeleiden en bijstaan van gezinnen en huishoudens die te maken hebben met onveiligheid (o.a. huiselijk geweld en kindermishandeling). Zoals geschetst in het Toekomstscenario kinden gezinsbescherming. De leidraad ‘werken aan veiligheid’ van VNG vormt hierbij het kader. Aan de hand van de zelfscan van het sociaal domein Moerdijk (uitgevoerd in 2024) wordt nader onderzocht welke ontwikkelingen in omliggende/ landelijke gemeenten succesvol zijn en passen bij gemeente Moerdijk. Vervolgens wordt het lokale plan van aanpak in 2025 vastgesteld. Daarnaast
Gemeente Moerdijk
wordt in 2025 een gemeentelijke visie op “veiligheid in afhankelijkheidsrelaties” opgesteld.
Visie op vergrijzing inwoners Moerdijk: voorbereiden op zelfredzaamheid Er is een visie op volwassenen nodig, met name voorbereiden op blijvende zelfredzaamheid. De vergrijzing is enorm. In 2040 zijn er in Nederland 4.4 miljoen mensen boven de 65, en daarvan 1/3 is 80+. Dat betekent 1 op de 4 moet in de zorg en ondersteuning werken. Dit thema krijgt aandacht in het IZA/GALA. Programmatische aanpak Nieuwkomers Onze beleidskaders zijn leidend voor alle inwoners van de gemeente, ook voor nieuwkomers. Om te zorgen dat nieuwe inwoners vanuit diverse achtergronden zelfredzaam worden, is het vaak nodig om voor sommige groepen nieuwkomers extra voorzieningen te treffen, ondersteuning te bieden, of informatie te verstrekken. Om goede afspraken te kunnen maken over de inzet voor nieuwkomers, gaan we uit van de volgende vijf leidende principes: • Gelijke kansen • Aansluiten bij bestaande infrastructuur • Eigen verantwoordelijkheid • Zelfredzaamheid • Normaliseren zodra het kan In 2025 zal vooral aandacht zijn voor de doelgroep asielzoekers. Op alle leefgebieden zal uitgewerkt wordt, wat geregeld moet worden, en zullen afspraken gemaakt worden over de rollen die de verschillende stakeholders innemen, waaronder uiteraard het COA. Voorzien wordt dat de opvanglocatie medio 2025 in gebruik wordt genomen. Onduidelijk is nog hoe lang de opvang voor Oekraïners nog voortduurt.
De tijdelijke Richtlijn Bescherming is verlengd tot maart 2026. De verschillende werkprocessen op de opvanglocatie zijn en worden verder uitgewerkt met het oog op langdurig verblijf. De regeling met betrekking tot de verstrekking van het leefgeld is volledig geïmplementeerd en de inning van de eigen bijdrage wordt voorbereid.
60
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
De opgave voor huisvesting en inburgering van statushouders is fors en naar verwachting blijft dit de komende jaren zo. Evenals het verscherpte toezicht door de provincie hierop. Daarnaast willen we als gemeente zorgen voor een ordentelijke huisvesting en integratie van arbeidsmigranten. Deze opgave krijgt in 2025 verder vorm in het Programma Nieuwkomers. De middelen die we ontvangen voor een specifieke doelgroep, worden besteed aan de kosten die samenhangen met de inzet voor deze doelgroep en indien mogelijk toegevoegd aan de reserve Nieuwkomers. Deze reserve is reeds met het besluit over de tijdelijke huisvesting aan de Schansdijk gevormd en wordt gevoed met het surplus van enerzijds de rijksbijdrage en anderzijds de gemaakte kosten. Door bestedingsvoorstellen vanuit deze reserve borgen we de personele capaciteit en de financiële ruimte voor doorontwikkeling. De programma-aanpak is nu vooralsnog voor het grootste gedeelte gestoeld op tijdelijke inzet. Dit betekent een zekere kwetsbaarheid in de duurzame aanpak. In
Gemeente Moerdijk
2025 beogen we zicht te krijgen op de benodigde duurzame inzet voor nieuwkomers en de verbinding met de reguliere werkzaamheden.
Moerdijkse inzet voor Nieuwkomers • Huisvesting en opvang 300 Oekraïners (reeds gerealiseerd) • Huisvesting 200 asielzoekers (in 2025) • Huisvesting en opvang 100 statushouders per jaar • Huisvesting 1500 arbeidsmigranten
Actuele ontwikkelingen
Financiële middelen en arbeidskrapte in de hele sector zijn de komende jaren belemmerende factoren. We zullen middelen anders moeten inzetten, extra mensen en middelen zijn steeds minder voor handen. Ook efficiënter werken in de toekomst is nadrukkelijk aan de orde. Deze ontwikkeling kan ervoor zorgen dat er druk komt te staan op het investeren in preventie, terwijl die juist nodig is om hoge kosten in de toekomst te dempen. We zien dit momenteel al terug binnen de regionale samenwerking, waarbij gemeenten noodgedwongen minder investeren in preventie.
Prestaties Sociaal domein breed • Er is een lokale woon-zorgvisie opgesteld als onderdeel van zowel het Woonprogramma als het Wmo beleidsplan. Dit in navolging van de regionale woon-zorgvisie die begin 2025 wordt vastgesteld. Zie ook programma 2 • Het Actieplan Jeugd is in het 4e kwartaal van 2024 vastgesteld. Diverse acties en ontwikkelingen lopen van 2024 door in 2025. In 2025 zijn alle acties uitgevoerd en geborgd in bedrijfsvoering, capaciteit en werkwijze van team Jeugd • In 2025 wordt het onderzoek naar één integrale toegang uitgevoerd; We onderzoeken hierin de kansen en beperkingen voor het realiseren van één integrale toegang voor het sociaal domein. Resultaten worden eind 2025 voorgelegd aan College en Raad. • We leveren in 2025 een plan van aanpak op voor het vormgeven van een “Sterk Lokaal Team”. Dit sluit aan op regionale ontwikkelingen. • Voor inwoners is het netwerk van ondersteuners in de omgeving zichtbaar en vindbaar in beeld gebracht. Inwoners weten waar ze moeten zijn voor hulp en ondersteuning • Het netwerk van ondersteuners kent elkaar en weet de inwoner met een hulpvraag op de juiste wijze door te verwijzen (o.a. Welzijn op recept) • Er ligt een visie op anticiperen op vergrijzing
2025 2026 2027 2028
61
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Programma Nieuwkomers • Er zijn bestuurlijke afspraken en uitvoeringsafspraken over nieuwkomersonderwijs gemaakt. • Er is een werkgeversaanpak nieuwkomers geformuleerd, gericht op beter benutten van het arbeidspotentieel van nieuwkomers en het stimuleren en ondersteunen van werkgevers. • Er is een transitie gemaakt van crisisgerichte aanpak naar duurzame aanpak voor de opvang van Oekraïense ontheemden, door inrichting van werkprocessen zoals innen van leefgeld, ontwikkeling van beleid en uitvoering van hogere wet-en regelgeving. • Er is inzicht in de behoefte aan inzet op mentale gezondheidszorg voor (trauma, verslaving, psychische nood) met daaraan gekoppeld een plan van aanpak voor de realisatie hiervan. • De COA-locatie is gerealiseerd, inclusief contractuele afspraken. Er ligt een plan van aanpak voor verbindingen met de lokale samenleving (onderwijs, sport, cultuur, welzijn, (vrijwilligers)werk etc). • Er zijn afspraken met Woonkwartier over het realiseren van de taakstelling statushouders en bestuurlijke borging hiervan • Er zijn alternatieve huisvestingsvormen geformuleerd en hierin zijn keuzes gemaakt • De Wet Inburgering 2021 is geëvalueerd door Werkplein en De6 gemeenten • Er is een plan van aanpak handhaving voor illegale huisvesting arbeidsmigranten • Sociaal-maatschappelijke aanpak arbeidsmigratie is bestendigd (o.a.
verbeteren bereik en doorverwijzing, meer grip op registratie, opleidingsmogelijkheden in kaart brengen) • Goede initiatieven voor de huisvesting van arbeidsmigranten worden gefaciliteerd.
Gemeente Moerdijk
62
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
Thema Meedoen en preventie Ambitie
Gemeente Moerdijk zet in op ‘meedoen’ en preventie. Moerdijkers doen zoveel mogelijk mee aan de samenleving. Meedoen is gericht op sociale participatie. Een actieve deelname aan de samenleving levert een belangrijke bijdrage aan een goede mentale en fysieke gezondheid, het hebben van sociale contacten, persoonlijke (talent)ontwikkeling en identiteit en zinvolle vrijetijdsbesteding. Moerdijkers kunnen ook rekenen op een stevige sociale basis, ofwel een netwerk bestaande uit het geheel van informele sociale verbanden (buurten, groepen, verenigingen, netwerken, gezinnen) aangevuld en ondersteund vanuit de lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen. Meedoen vormt daar een belangrijke basis voor en heeft een preventieve werking op andere leefgebieden, zoals Gezondheid en Opvoeden en Opgroeien. In het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is landelijk vastgelegd hoe het preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. In 2025 gaan we, net als in 2024, verder met de uitvoering van het Moerdijkse plan van aanpak. Dit doen we in samenhang met de regionale uitvoering in van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Binnen het IZA zijn twee geldstromen: enerzijds transformatiegelden die door het zorgkantoor worden beheerd en alleen met bestuurlijke instemming van alle partijen kan worden ingezet.
Daarnaast zijn er vanuit IZA regiomiddelen beschikbaar, hiervan is gemeente Breda mandaat houdende IZA-gemeente voor de regio WestBrabant.
Strategisch doel
Meedoen • Jeugd en jongeren groeien op in een veilige omgeving waarin zij zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen. • De volwassenen zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen participeren in de samenleving. • Er is divers en betaalbaar sport-, cultuur- en ander vrijetijdsaanbod, ook voor meer kwetsbare doelgroepen. • Ondersteunen van de sociale basis, door inzet op sociaaleconomische zekerheid, sociale inclusie, sociale cohesie en sociale empowerment. Preventie • Met samenwerkingspartners een beweging. maken van zorg naar gezondheid en preventie • Versterken van de sociale basis; bevorderen van zelfredzaamheid op individueel niveau naar samenredzaamheid binnen een gemeenschap. • Verminderen mentale klachten, zoals eenzaamheid en depressie door middel van het inzetten van sport en cultuur. • Inzet van sport of cultuur bij de jeugd om groepsdynamische processen te doorbreken, zoals bij pestgedrag.
Effectindicatoren
• Het (voorlopige) percentage 1,8% voortijdig schoolverlaters (jongeren zonder startkwalificatie schooljaar 2022-2023) is verlaagd.
Nieuwe ontwikkelingen
Preventief jeugdbeleid en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Het preventief jeugdbeleid is opgenomen in het bestuursakkoord. In 2023 kwam de Brede SPUK regeling en zijn we aan de slag gegaan met een meerjarenplan voor het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). Het preventief jeugdbeleid maakt hier onderdeel van uit en is verweven in het plan van aanpak GALA. In januari 2025 gaan we als gemeente Moerdijk starten met het 4-jarig implementatietraject van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO).
63
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Via de werkwijze van OKO werken we als gemeente eraan om jongeren gelukkiger en gezonder op te laten groeien en te voorkomen dat jongeren gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. De aanpak is wetenschappelijk onderbouwd en gebaseerd op het succesvolle IJslande preventiemodel. Er wordt onderzocht hoe het met de jongeren in de gemeente gaat en welke onderwerpen extra aandacht verdienen. Met dit 4-jarig implementatietraject wordt duurzaam gewerkt aan een positieve, gezonde en veilige leefomgeving voor jongeren.
Doorontwikkeling Regionaal Bureau Leren WestBrabant (RBL) Onderdeel van de doorontwikkeling van de zeven deelnemende gemeenten is de herijking van de governance van het RBL in 2025. Halverwege 2025 wordt naar verwachting de nieuwe wet “Van school naar duurzaam werk” van kracht. De doelgroep voortijdig schoolverlaters wordt uitgebreid naar jongeren tot 27 jaar in plaats van nu tot 23 jaar. Nieuw regionaal VSV-programma Voor het RBL heeft het creëren van een sluitend regionaal vangnet prioriteit in de aanpak van voortijdig schoolverlaten. Verbinding wordt gelegd tussen onderwijs, zorg en arbeid. Met het regionaal vangnet en de ketenaanpak wordt geïnvesteerd in de toekomst van jongeren. Nieuw regionaal plan laaggeletterdheid De verwachting is dat er in 2025 een nieuw gezamenlijk regionaal plan voor de aanpak van laaggeletterdheid wordt opgesteld en er ook een nieuw lokaal uitvoeringsplan wordt opgesteld. De regie is in handen van de gemeente Breda. Zij ontvangen de WEB gelden en verdelen deze onder de andere gemeenten. Het ministerie van SZW stelt in 2025 10 miljoen extra beschikbaar voor de WEB. Het ministerie van OCW (Tel mee met Taal) bereidt zich op dit moment voor op een nieuwe visie op het verbeteren van de basisvaardigheden voor de jaren 2025-2028.
Gemeente Moerdijk
Wijziging Bibliotheekwet (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorziening) Vanaf 2027 wordt de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) aangepast. Iedere inwoner moet binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. Het Rijk stelt hiervoor extra middelen beschikbaar vanaf 2025 van ca. €115.000 per jaar. Vanaf 2027 – als de wet daadwerkelijk van kracht is – voegt het Rijk dit bedrag toe aan het gemeentefonds. De bibliotheekvoorziening in Moerdijk voldoet al redelijk aan bovengenoemde zorgplicht, zodat dat er nauwelijks aanpassingen worden verwacht. Daar staat tegenover dat de Bibliotheek West-Brabant te kampen heeft met financiële tekorten. Samen met de bibliotheek willen wij de extra middelen vanuit het Rijk zodanig inzetten dat de huidige dienstverlening in stand kan blijven. Omdat bij het schrijven van de begrotingstekst de decentralisatie uitkering voor 2025 nog niet formeel is toegewezen door het Rijk, is dit bedrag van ca. €115.000 nog niet in de begroting verwerkt.
Cultuureducatie met Kwaliteit In de cultuur- en erfgoednota 2024-2027 is opgenomen dat we het huidige aanbod voor cultuur- en erfgoededucatie continueren, omdat het bijdraagt aan de persoonlijke ontwikkeling en mentale gezondheid van onze jeugd en jongeren. Eén van de belangrijkste instrumenten hiervoor is het programma Cultuureducatie met Kwaliteit.
Randvoorwaarden
• Inzet op preventie betekent een investering in tijd en middelen. Dit vraagt focus en capaciteit bij zowel gemeente als samenwerkingspartners.
64
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Prestaties Leefgebied Onderwijs • De governance van het RBL West-Brabant is herijkt. • Er is een nieuw regionaal programma VSV 2025-2029 vastgesteld. • Via uitvoering van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) is de samenwerking met onderwijs en betrokken partners versterkt. Via verbreding van de doelgroep definitie is eerder een aanbod voor het bestrijden en voorkomen van onderwijsachterstanden beschikbaar gekomen. Leefgebied Sociale participatie • Er is een subsidieregeling Kunst, Cultuur en Erfgoed opgesteld waarin zowel de huidige begrotings- als budgetsubsidies van de culturele - en erfgoedinstellingen in onze gemeente zijn ondergebracht. Leefgebied Gezondheid • Uitvoering Plan van aanpak GALA 2024-2026; - Er is een subsidieregeling voor sport, cultuur en jongerenwerk opgesteld. - Welzijn op Recept is naar meerdere huisartsenpraktijken uitgerold. - Een aanpak gericht op een gecombineerde leefstijlinterventie voor volwassenen is vastgesteld - Uitvoering geven aan de visie sociale basis die in 2024 is vastgesteld: met daarin onder andere aandacht voor de ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers en bestrijding van eenzaamheid.
• Het aanbestedingstraject Jeugd Gezondheidszorg 0-4 jaar is afgerond, zodat er een nieuwe overeenkomst is vastgesteld vanaf 2026 Leefgebied Opvoeden en Opgroeien • Het vierjarig implementatietraject Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) is gestart Leefgebied Financiële ondersteuning • Er is geïnvesteerd in voorlichting aan jongeren op school over het belang van een gezonde financiële situatie • Er is geïnvesteerd in ondersteuning aan ondernemers • Er is geïnvesteerd in voorlichting over de inkomensondersteunende mogelijkheden bij de doelgroepen
Gemeente Moerdijk
2025 2026 2027 2028
65
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
Thema Lichte ondersteuning waar mogelijk Ambitie
Inwoners die onze ondersteuning nodig hebben, bieden we een passend aanbod dat bij voorkeur zo licht en zo snel mogelijk wordt ingezet. Lichte hulp wordt gestimuleerd en zorg en welzijn gaan hierbij hand in hand. Lichte hulp is alle niet-geïndiceerde ondersteuning en zorg die door de gemeente wordt geboden. Eigen kracht en het eigen, gewone leven zijn het continue streven. Voorbeelden hiervan zijn de buurtkamers als niet-geïndiceerde dagbesteding en de inlooppunten voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Lichte ondersteuning is gericht op zelfredzaamheid, waarbij inwoners (18+) zelf de weg (weer) weten te vinden naar hulp en ondersteuning, wanneer zij niet zelf kunnen voldoen in een of meerdere van de bestaanscondities inkomen, wonen, activiteiten, relaties of gezondheid.
Strategisch doel
• Inwoners weten de weg naar de lichte ondersteuning te vinden en samenwerkingspartners hanteren ook de visie ‘lichte ondersteuning waar mogelijk’. Zorg en welzijn werken nauw samen. Signalen worden vroegtijdig opgepakt om tijdig te kunnen anticiperen, bijsturen en waar nodig ondersteunen.
Nieuwe ontwikkelingen
Integrale hulpvraagverduidelijking Vaak is ouderproblematiek de oorzaak en de jeugdhulpvraag een symptoom. De bredere triage methode om oorzaak van de hulpvraag eerder boven tafel te krijgen zal voor zowel jeugd als volwassenen verder worden uitgebreid. Dit is onderdeel van het toekomstscenario jeugd en gezinsbescherming.
Randvoorwaarden
• Een goede samenwerking met de informele en professionele partners.
Risico's
• Onvoldoende personele capaciteit in de hele zorg- en ondersteuningssector.
66
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Prestaties Leefgebied Opvoeden en opgroeien • Het CJG is aangesloten op het zorgdomein van de huisartsen om verwijzing naar CJG te vereenvoudigen. • De doorlooptijd van aanmelding tot intake bij CJG is teruggebracht naar 6-8 weken. • De uitgangspunten normaliseren en normeren/ grenzen aan de jeugdzorg (jeugdhulp kan niet alles oplossen, ouders wijzen op eigen verantwoordelijkheid, niet alles is maakbaar) is toegepast in het dagelijks werk. • Acties uit Aanpak Jeugd (in samenhang met regionale aanpak 'Grip op verandering') zijn geïmplementeerd binnen het sociaal domein/CJG. Leefgebied Onderwijs • Op grond van een nieuw Regionaal Plan Laaggeletterdheid 2025 e.v. is een lokaal uitvoeringsplan 2025 opgesteld. Leefgebied Sociale participatie • Via uitwerking van de visie op de sociale basis is er meer samenhang tussen de verschillende ontmoetingsmogelijkheden en kan ontmoeting gerichter ingezet worden voor o.a. kwetsbare groepen.
Gemeente Moerdijk
2025 2026 2027 2028
67
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
Thema Gespecialiseerde, individuele hulp waar nodig Ambitie
Iedere inwoner in de gemeente Moerdijk heeft de mogelijkheid tot een bestaanszeker leven, het zelf kunnen voorzien in de bestaanscondities inkomen, wonen, activiteiten, relaties of gezondheid. We ondersteunen onze inwoners waar nodig met individuele gespecialiseerde niet-vrij toegankelijke hulp als eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid en inzet van het sociaal netwerk niet voldoende zijn. Het is onze ambitie om deze hulp en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden. Daarvoor zijn we kritisch op de inzet van hulp en normeren en normaliseren zoveel als mogelijk.
Strategisch doel
• Stevige lokale teams met voldoende kennis en expertise, en in goede verbinding met huisartsen, specialistische zorg en andere lokale voorzieningen, verlenen toegang tot jeugdhulp en bieden waar nodig zelf lichte ondersteuning en hulp, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. • Kinderen en volwassenen wordt betere en passende hulp en ondersteuning geboden, zodat er een duurzaam veilige thuissituatie ontstaat en er geen inwoners tussen wal en schip vallen. Ze voelen zich beter gezien en gehoord, waardoor er minder juridische maatregelen nodig zijn. • Jongeren en hun ouders hebben regie over hun eigen leven en lossen zoveel mogelijk zelf én samen met hun netwerk op. • We verzachten waar mogelijk de negatieve effecten van armoede of verbetering van inkomenspositie. Inwoners met schulden zijn zo snel mogelijk schuldenvrij.
Effectindicatoren
• Het aantal huisartsverwijzingen naar gespecialiseerde zorg is verder afgenomen. Het CJG is primaire verwijzer naar jeugdhulp, huisarts verwijst alleen naar enkelvoudige jeugdhulp (bijvoorbeeld diagnostiek). • De doorlooptijden voor jeugdhulp vallen binnen de vastgestelde termijn. • De inzet van specialistische jeugdhulp is
aanvullend op de vrij toegankelijke hulp en de hulp door de jeugdprofessionals. Overlap neemt af. Met het GRIP dashboard is inzicht in deze cijfers. • In 2024 heeft de politie minder (herhaalde) E33-meldingen (overlast personen met verward gedrag) ontvangen dan in 2023. Dit is zichtbaar vanuit rapportages van de politie.
Nieuwe ontwikkelingen
Houdbaarheid Wmo De maatregelen die nodig zijn voor de financiële houdbaarheid van de Wmo op de lange termijn (waaronder de (her)invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo) zijn door de val van het Kabinet in juli 2023 op de lange baan geschoven. De eigen bijdrage Wmo van € 20,60 blijft hierdoor voorlopig in stand waardoor een eventuele terugloop van aanvragen langer uit zal blijven Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming De wijze waarop hulp, ondersteuning en bescherming aan zowel kinderen als volwassenen is georganiseerd, vertoont tekortkomingen. We slagen er onvoldoende in om met de geboden hulp, ondersteuning en bescherming de veiligheid in gezinnen structureel te verbeteren. Landelijk is om die reden het toekomstscenario voor kind- en gezinsbescherming ontwikkeld, waarbij de focus ligt op een andere benadering van het bieden van hulp, ondersteuning en bescherming, door een integraal mens- en gezinsgerichte aanpak. Verdere ontschotting tussen wetgeving en organisaties draagt bij aan de integrale samenwerking en integrale oplossingen Ontwikkeling sterke lokale teams Vanuit het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda jeugd ligt de opgave tot het optuigen van een sterk lokaal team.
Enkele essentiële kenmerken van het sterke lokale team zijn: • Het team past qua omvang en expertise bij de vragen in de gemeente; • Het team is zichtbaar aanwezig op belangrijke plekken in de leefwereld van huishoudens en gezinnen die we willen bereiken, zoals
68
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
op school, de huisarts, inlooppunten, sport, bewonersinitiatieven en online; • Het team kent de mogelijkheden van de sociale basis (formeel en informeel) in de gemeente en de wijken, werkt actief met deze partijen samen en betrekt hen bij oplossingen voor vragen van huishoudens en gezinnen; • Het team sluit aan bij de mogelijkheden en wensen van huishoudens en gezinnen; • Het team biedt zelf ondersteuning aan huishoudens en gezinnen waar zorgen zijn over veiligheid en/of ernstige ontwikkelachterstanden; • Het team kijkt breed en handelt door brede vraagverkenning op maat en ondersteuning in te zetten op diverse leefgebieden als de problematiek daarom vraagt; • Het team kan aanvullende ondersteuning of consultatie inroepen, zowel specialistische hulp als de hulp van het veiligheidsteam.
Gemeente Moerdijk
Regionale aanpak: innovatieprogramma jeugdstelsel De afgelopen jaren hebben we, binnen de regionale samenwerking jeugd, gemerkt dat de vraagstukken en de uitdagingen in de jeugdhulp steeds ingewikkelder zijn geworden. Het lukt onvoldoende om de opgaven uit de Regiovisie (2022-2025) op te pakken. De vraagstukken zijn complex en voorheen goede oplossingen hebben niet meer hetzelfde effect. De vraagstukken omvatten niet alleen het domein jeugd, maar hangen nauw samen met onderwijs, participatie en WMO. In 2025 gaan we aan de slag met aangescherpte ambities en de randvoorwaarden voor een meerjarige aanpak. Vloeiend verloop van de overgang van jeugdigen naar 18+ Diverse acties zijn in 2025 aan de orde om de overgang van ‘18- naar 18+’ beter te laten verlopen
69
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Aanbesteding jeugdprofessionals/ toegangsmedewerker Met ingang van 2027 wordt de nieuwe jeugdprofessional/ toegangsprofessional aanbesteed. In 2025 wordt met negen gemeenten gezamenlijk de kaders bepaald en het functieprofiel van de professional samengesteld. Hierin wordt de koers vanuit hervormingsagenda en het toekomstscenario meegenomen. Afbouw gesloten jeugdzorg, lokaal inzet mogelijk bijv. stimuleren gezinshuizen Gemeenten hebben een landelijke opdracht gekregen (Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028) om de JeugdzorgPlus af- en om te bouwen. Deze opdracht sluit aan bij de kernwaarde ‘ieder kind verdient een thuis’ uit de regiovisie Jeugdhulp West-Brabant West 2022-2025. Samen met de jeugdhulpaanbieders werken we naar zo veel mogelijk thuis opgroeien. Het kind volgt niet de zorg, maar de zorg volgt de woonplek van het kind. Als een kind niet langer thuis kan blijven, moet verblijf zoveel als mogelijk op de reguliere gezinssituatie lijken en zo tijdelijk mogelijk. Met Stichting Almata (JZplus aanbieder) en de jeugdhulpregio’s West-Brabant West, WestBrabant Oost en Zeeland hebben we gekeken naar hoe we invulling kunnen gaan geven aan deze transformatie. Alle jeugdzorgaanbieders waarbij het wonen onderdeel is van de zorg worden geacht mee te denken in kleinschalige alternatieven. Pleegzorg en gezinshuiszorg zijn al woonvormen die een gezinsvervangende setting vormen.
Deze vormen van zorg kunnen we als gemeente stimuleren en mogelijk maken om zo bij te dragen aan de beweging naar nul gesloten plaatsingen.
Intensivering Ketensamenwerking WVS, Werkplein, ISD De ketensamenwerking is een samenwerking tussen de WVS, het Werkplein en de ISD Brabantse Wal. Aan de gemeenschappelijke regeling WVS nemen De9 gemeenten deel (alle gemeenten die deelnemen aan ofwel de GR WVS ofwel ISD). Het Werkplein en de ISD werkten nog niet erg nauw samen. Inmiddels is er een opdrachtformulering vastgesteld door de gezamenlijke
Gemeente Moerdijk
bestuursvergadering en is er een kernteam opgericht om uitvoering te geven aan de opdracht om intensivering van de ketensamenwerking nader te verkennen.
Randvoorwaarden
• Goede samenwerking tussen de samenwerkende gemeenten in D9, De6 en Gemeenschappelijke Regelingen. • Commitment op interne samenwerking vanuit de verschillende teams/domeinen.
Risico’s
• Toename van Wmo cliënten met meervoudige complexe problematiek waardoor casus en procesregie steeds vaker noodzakelijk is. • Personele capaciteit bij gemeente, zorgaanbieders, partners en veiligheidsketen. Na indicatie kan uitvoering lastig worden (bijvoorbeeld door gebrek aan chauffeurs bij leerlingenvervoer of het niet kunnen starten van de huishoudelijke ondersteuning door het gebrek aan hulpen). • Afnemend vertrouwen in de overheid. • Onzekerheid doorvoering wetgeving vanwege vorming nieuw kabinet na verkiezingen. Bijvoorbeeld de inkomen en vermogensafhankelijke bijdrage. • Door wijzigingen in de financiële administratie (IV3) heeft impact op de betrouwbaarheid van onze data. Aanpassing van het prognosemodel is noodzakelijk om dit als sturingstool te kunnen gebruiken. • Wachtlijsten bij specialistische zorg leggen druk op de doorlooptijden bij de toegang.
70
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Prestaties Leefgebied Algemeen dagelijks leven en huishouden • Het nieuwe beleidsplan WMO is vastgesteld en er is een start gemaakt met de uitvoering ervan. Leefgebied Opvoeden en Opgroeien • De doorstroom binnen het CJG is bevorderd via structurele verbetering van kwaliteit en processen. • Grip op financiën door analyse zorgpaden en herstel prognosemodel. • Doorlopende zorgpaden 18- / 18+ geïmplementeerd. • Het jeugdhulpstelsel van West-Brabant West is geëvalueerd (GRIP op verandering). • Er is onderzoek gedaan naar optimalisatie aanpak scheidingscasuistiek • Er is duidelijkheid over de rol en functieprofiel van de toegangsprofessional (momenteel jeugdprofessional) vanaf 2027. Leefgebied Sociale veiligheid • Er is een integrale visie op sociale veiligheid opgesteld. • Het verbeteren van de overdracht tussen Veilig Thuis, CJG en Maatschappelijk werk. • Evaluatie en hernieuwde afspraken over triagering Veilig Thuis. • Het onderdeel bewustwording uit het uitvoeringsplan mensenhandel van district De Markiezaten is samen met Veiligheid opgepakt. Leefgebied Wonen • De Ethos-telling heeft een realistisch beeld gegeven van de dak- en thuislozen in de gemeente Moerdijk. Er wordt onderzoek gedaan naar een (woon)oplossing. Sociaal domein breed • Er is een nieuwe adviesraad sociaal domein opgezet.
• De doorstroom van specifieke casuïstiek naar passende zorg en/ of overgang naar ander wettelijk kader verloopt beter (voorbeeld: Wmo-cliënten waarvoor toeleiding naar de Wet Langdurige zorg van toepassing is). • De samenwerkingsafspraken voor de Levensloopcliënten zijn regionaal afgestemd. • Het oprichten van een sterk lokaal team en de formulering van een duidelijke opdracht, zodat dit per 1 januari 2026 operationeel is. • De uitgangspunten eigen kracht/ eigen verantwoordelijkheid, reablement, normeren en normaliseren zijn doorvertaald naar de verschillende leefgebieden.
Gemeente Moerdijk
2025 2026 2027 2028
71
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Lasten en baten 2025 bedragen x € 1.000
Lasten: € 60.621
Baten: € 19.853
Gemeente Moerdijk
72
Gemeente Moerdijk
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Overzicht taakvelden Vanaf begrotingsjaar 2025 heeft er vanuit de wetgeving een wijziging plaatsgevonden in de taakveldindeling voor o.a. Jeugd en Wmo. Deze wijziging heeft tot gevolg dat bij diverse taakvelden wel bedragen voor 2024 zijn opgenomen, maar niet voor 2025 (en andersom). Begroting 2024 Onderdeel (bedragen x € 1.000) 4. Onderwijs
Lasten 2024
Begroting 2025
Baten 2024
Saldo 2024
3.156
-1.309
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
3.156
-1.309
5. Sport, cultuur en recreatie
2.163
-305
5.1 Sportbeleid en activering
650
-216
5.3 Cultuurpresentatie, prod., particip.
694
-52
5.6 Media
820
6. Sociaal domein
Lasten 2025
1.847
Meerjarenbegroting
Baten 2025
Saldo 2025
3.455
-1.129
1.847
3.455
-1.129
1.858
2.603
-308
433
993
-248
642
625
-23
-37
783
985
-37
Saldo 2026
2.326
Saldo 2027
Saldo 2028
2.316
2.292
2.292
2.326
2.316
2.292
2.292
2.295
2.317
2.319
2.319
745
756
756
756
602
613
615
615
948
948
948
948
50.645
-17.200
33.445
52.178
-18.200
33.978
34.116
33.876
33.896
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
7.868
-7.761
108
8.534
-7.908
627
401
387
391
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
3.704
-
3.704
-
-
-
-
-
-
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo
-
-
-
529
-
529
529
529
529
6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen jeugd
-
-
-
2.087
-
2.087
2.106
1.956
1.956
6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen integraal
-
-
-
1.000
-
1.000
979
979
979
6.3 Inkomensregelingen
13.913
-9.202
4.711
15.145
-10.008
5.137
5.132
5.119
5.121
6.4 WSW en beschut werk
2.850
-
2.850
2.992
-
2.992
2.902
2.771
2.674
619
-
619
757
-
757
764
777
788
3.384
-
3.384
-
-
-
-
-
-
6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorziening (WMO) 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)
-
-
-
2.046
-14
2.032
2.030
2.015
2.015
6.71A Huishoudelijke hulp (WMO)
3.766
-237
3.529
-
-
-
-
-
-
6.71B Begeleiding (WMO)
2.836
-
2.836
-
-
-
-
-
-
6.72A Jeugdhulp begeleiding
495
-
495
-
-
-
-
-
-
6.72B Jeugdhulp behandeling
1.850
-
1.850
-
-
-
-
-
-
6.72C Jeugdhulp dagbesteding
1.200
-
1.200
-
-
-
-
-
-
6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig
950
-
950
-
-
-
-
-
-
6.73A Pleegzorg
638
-
638
-
-
-
-
-
-
6.73B Gezinsgericht
3.012
-
3.012
-
-
-
-
-
-
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
1.700
-
1.700
-
-
-
-
-
-
6.74A Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf
114
-
114
-
-
-
-
-
-
6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf
580
-
580
0
-
0
0
0
0
6.74C Gesloten plaatsing
442
-
442
-
-
-
-
-
-
6.81A Beschermd wonen (WMO)
-465
-
-465
-
-
-
-
-
-
6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
109
-
109
-
-
-
-
-
-
6.82A Jeugdbescherming
1.009
-
1.009
-
-
-
-
-
-
6.82B Jeugdreclassering
70
-
70
-
-
-
-
-
-
6711 Huishoudelijke hulp (Wmo)
-
-
-
4.321
-270
4.051
4.216
4.302
4.402
6712 Begeleiding (Wmo)
-
-
-
3.390
-
3.390
3.390
3.372
3.372
6713 Dagbesteding (Wmo)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
73
Gemeente Moerdijk
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Begroting 2024 Onderdeel (bedragen x € 1.000)
Lasten 2024
Begroting 2025
Baten 2024
Saldo 2024
Lasten 2025
6714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo)
-
-
-
6751 Jeugdhulp ambulant lokaal
-
-
6752 Jeugdhulp ambulant regionaal
-
-
6753 Jeugdhulp ambulant landelijk
-
6761 Jeugdhulp met verblijf lokaal
-
6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6763 Jeugdhulp met verblijf landelijk
Meerjarenbegroting
Baten 2025
Saldo 2025
Saldo 2026 -
Saldo 2027 -
Saldo 2028
-
-
-
-
-
638
-
638
638
638
638
-
7.193
-
7.193
7.191
7.191
7.191
-
-
350
-
350
350
350
350
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
2.383
-
2.383
2.382
2.382
2.382
-
-
-
-
-
-
-
-
-
6811 Beschermd wonen (Wmo)
-
-
-
-569
-
-569
-272
-272
-272
6812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
-
-
-
55
-
55
54
54
54
6821 Jeugdbescherming
-
-
-
750
-
750
748
748
748
6822 Jeugdreclassering
-
-
-
92
-
92
91
91
91
6791 PGB Wmo
-
-
-
227
-
227
227
227
227
6.91 Coördinatie en beleid Wmo
-
-
-
-
-
-
-
-
-
6792 PGB jeugd
-
-
-
258
-
258
258
258
258
6.92 Coördinatie en beleid jeugd
-
-
-
-
-
-
-
-
-
7. Volksgezondheid en milieu
2.295
-217
2.078
2.386
-217
2.169
2.162
2.161
2.161
7.1 Volksgezondheid
2.295
-217
2.078
2.386
-217
2.169
2.162
2.161
2.161
Saldo baten en lasten
58.259
-19.031
39.228
60.621
-19.853
40.768
40.910
40.647
40.667
0.10 Mutaties reserves
5.653
-3.876
1.777
3.110
-482
2.629
2.816
2.972
2.967
Resultaat na bestemming
63.912 -22.908
41.004
63.732 -20.335
0.10 Mutaties reserves
5.653
-3.876
1.777
Resultaat na bestemming
63.912 -22.908
41.004
43.397
43.726
43.619
43.635
-482
2.629
2.816
2.972
2.967
63.732 -20.335
43.397
43.726
43.619
43.635
3.110
74
Gemeente Moerdijk
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Analyse Programma 4
Baten en Lasten Programma 4
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Totaal Lasten
55.214
58.259
60.621
60.610
60.192
60.198
Totaal Baten
-17.603
-19.031
-19.853
-19.700
-19.545
-19.530
Resultaat voor bestemming
37.612
39.228
40.768
40.910
40.647
40.667
Storting in reserves
2.594
5.653
3.110
3.112
3.080
3.080
Onttrekking aan reserves
-1.879
-3.876
-482
-295
-108
-113
Resultaat na bestemming
38.326
41.004
43.397
43.726
43.619
43.635
Verschil t.o.v. 2024
2.392
Samenvatting verschillen t.o.v. 2024
Het verschil op programma 4 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2025 ten opzichte van 2024 bedraagt € 2,4 miljoen nadelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van 0,04%. Ten opzichte van 2024 zijn de totale lasten binnen dit programma met ca. € 2,3 miljoen gestegen terwijl de opbrengsten met ca. € 0,8 miljoen zijn gestegen. Verder wordt per saldo ca. € 0,8 miljoen minder in de reserves gestort. Hogere lasten doen zich vooral voor binnen de Wmo, sportbeleid, inkomensregelingen en leerlingenvervoer. Ook m.b.t. de opvang van nieuwkomers worden voor 2025 hogere lasten begroot. Die worden echter meer dan gecompenseerd vanuit het Rijk. Het positieve saldo wordt gestort in de daarvoor ingestelde bestemmingsreserve, wat zich in bovenstaande tabel uit in een hogere storting in de reserves.
75
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
Nadere toelichting verschillen
In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2024 is weergegeven. Onderwerp
Bedrag
%
V/N
Toelichting
Opvang nieuwkomers
-274
-7%
V
Het saldo van alle kosten en opbrengsten in het kader van de opvang van nieuwkomers wordt verrekend met de daarvoor ingestelde bestemmingsreserve. Deze opbrengsten bestaan vooral uit een bijdrage vanuit het Rijk voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Het saldo van de kosten (€ 3,9 miljoen) en opbrengsten (€ 6,8 miljoen) wordt voor 2025 begroot op ca. € 2,9 miljoen voordelig.
Jeugdbescherming
-144
-17%
V
In 2023 is er in het tweede halfjaar een flinke stijging in de zorgkosten geweest die in 2024 doorlopen. Hierdoor is er in 2024 een incidenteel bedrag bijgeraamd t.o.v. van de oorspronkelijke prognose.
Arbeidsparticipatie
54
9%
N
De deelnemersbijdrage aan de GR Werkplein stijgt ten opzichte van 2024. De hogere deelnemersbijdrage is conform de begroting 2025 van het Werkplein, die (samen met de begrotingen van de andere verbonden partijen) in de commissievergadering van 22 mei 2024 en de raadsvergadering van 30 mei 2024 is behandeld.
Gezondheidszorg
106
5%
N
De deelnemersbijdrage aan de GR GGD stijgt ten opzichte van 2024. De hogere deelnemersbijdrage is conform de begroting 2025 van de GGD, die (samen met de begrotingen van de andere verbonden partijen) in de commissievergadering van 22 mei 2024 en de raadsvergadering van 30 mei 2024 is behandeld.
Sociale Werkvoorziening
141
5%
N
De bijdrage aan de GR WVS neemt ten opzichte van 2024 toe met ca. € 141.000. Deze stijging betreft echter grotendeels een verwachte hogere Rijksbijdrage m.b.t. de Wsw die de gemeente Moerdijk doorbetaald aan de WVS. De corresponderende Rijksbijdrage wordt verantwoord in programma 5, waardoor dit per saldo geen effect heeft op het begrotingsresultaat.
Bibliotheek
165
20%
N
De budgetsubsidie neemt toe ten opzichte van 2024. Dit komt voornamelijk doordat de Bibliotheek West-Brabant de kosten voor instandhouding van de bibliotheekvoorziening, zoals vastgelegd in het regionale convenant de afgelopen jaren te laag begroot heeft en daarom wordt het basisbedrag per inwoner verhoogd met € 3. Dit houdt voor de gemeente Moerdijk in dat het basisbedrag vanaf 2025 verhoogd wordt met € 3 per inwoner van € 8,88 naar € 11,88. Dit heeft tot gevolg dat de subsidie aan de bibliotheek toeneemt met circa € 115.000 per jaar. Verder wordt de stijging in de lasten veroorzaakt door indexering.
WMO
255
3%
N
De uitgaven m.b.t. beschermd wonen (waarvan centrumgemeente Breda de uitvoering doet) vallen voornamelijk lager uit doordat de rijksbijdrage voor beschermd wonen naar boven in bijgesteld (€ 104.000 V). Verder dalen de kosten voor collectief vervoer, als gevolg van de Europese aanbesteding van het deeltaxivervoer (€ 199.000 V), conform de begroting van de GR RWB, die (samen met de begrotingen van de andere verbonden partijen) in de commissievergadering van 22 mei 2024 en de raadsvergadering van 30 mei 2024 is behandeld. Daar staat tegenover dat in 2025 hoger uitgaven voor huishoudelijke hulp (€ 480.000 N) en begeleiding (€ 112.000 N) worden verwacht. Er is rekening gehouden met een stijging van de indicaties voor huishoudelijke hulp en stijging in de kosten voor begeleiding. Daarnaast wordt een kostenbesparing gerealiseerd door een andere mix van type indicaties. Dat drukt de kosten. Aan de andere kant wordt dat teniet gedaan door de jaarlijks indexeringen van de tarieven die wij aan de zorgaanbieders moeten betalen. Gemeenten zijn hierbij gebonden aan de AMVB Reële tarieven.
Inkomensregelingen
329
2%
N
Per saldo ontstaan ten opzichte van 2024 hogere lasten. De deelnemersbijdrage aan de GR Werkplein stijgt ten opzichte van 2024 (€ 962.000 N). De hogere deelnemersbijdrage is conform de begroting 2025 van het Werkplein, die (samen met de begrotingen van de andere verbonden partijen) in de commissievergadering van 22 mei 2024 en de raadsvergadering van 30 mei 2024 is behandeld. Daarnaast is er een toename van lasten op het gebied van schuldhulpverlening (€ 129.000 N). Deze lasten nemen voornamelijk toe door schuldhulpverlening aan specifieke doelgroepen (ondernemers). Daar staan een hogere Rijksbijdrage tegenover (€ 804.000 V). Dit betreft een extra bijdrage i.v.m. inschatting van de ontwikkeling van het BUIG-budget.
76
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
Kostentoerekening primair proces
364
11%
N
De loonkosten en andere indirecte kosten van de primaire afdelingen worden op basis van de verwachte urenbesteding toegerekend aan de diverse programma's en taakvelden van de gemeente. Aan programma 4 worden ten opzichte van 2024 meer primaire kosten toegerekend. Dit komt voornamelijk omdat er in 2025 meer toegerekend wordt aan taakveld samenkracht en burgerparticipatie dan in 2024. Er heeft een verschuiving in de toerekening plaatsgevonden vanuit programma 2. Per saldo heeft deze verdeling geen invloed op het begrotingsresultaat.
Leerlingenvervoer
462
35%
N
Er is een Europese aanbesteding voor schooljaar 2024-2025 e.v. gedaan. De uitkomst van de aanbesteding heeft tot gevolg dat de lasten voor leerlingenvervoer toenemen t.o.v. 2025.
Mutatie reserves
852
15%
N
Het saldo van alle kosten en opbrengsten in het kader van de opvang van nieuwkomers wordt verrekend met de daarvoor ingestelde bestemmingsreserve. Doordat er in 2025 meer opbrengsten worden verwacht dan kosten (zie ook toelichting bij ''opvang Nieuwkomers'') wordt naar verwachting ca. € 2,9 miljoen in de reserve gestort. Dat is ten opzichte van de begrote storting in 2024 een stijging van ca. € 0,2 miljoen. Daarnaast wordt ten opzichte van 2024 minder onttrokken uit de reserves. Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2023 is besloten om ten behoeve van de voortgang van een aantal overlopende zaken vanuit 2023 naar 2024 diverse budgetten opnieuw beschikbaar te stellen. Binnen programma 4 betreft dit € 547,000, wat voornamelijk betrekking heeft op uitgaven m.b.t. de uitgifte en uitvoering van de energietoeslag (€ 300.000) en de uitvoering van de scan naar inclusiviteit (€ 92.000). Tot slot wordt ten opzichte van 2024 € 668.500 minder onttrokken uit de reserve sociaal domein doordat in dat jaar diverse incidentele uitgaven uit die reserve worden gedekt.
N
Diverse kleinere verschillen (< € 50.000).
Overig
82
Totaal
2.392
0%
Verbonden Partijen
Aan de realisatie van de doelstellingen “Ondersteuning voor mensen die het nodig hebben” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) • Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GGD) • Stichting Openbare Onderwijs West-Brabant • Leerplicht en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie Voortijdig Schoolverlaten regio West-Brabant. Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’.
77
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Gemeente Moerdijk
Partnerschap in een veranderende samenleving We streven naar een samenleving die zo is ingericht dat inwoners zich comfortabel, prettig en veilig voelen. We werken daarbij steeds meer en hechter samen met inwoners, partners en ondernemers. Wij geloven dat samenwerken door participatie en gebiedsgericht werken bijdraagt aan betere democratische besluitvorming. Moerdijk wil een luisterende, aanspreekbare, responsieve en samenwerkende gemeente zijn. Dit vraagt om een blijvende investering en om hierbij steeds de juiste vorm te kiezen. Bij alles wat we doen, hebben we extra aandacht voor dienstverlening en digitalisering & informatisering. De manier waarop we invulling geven aan deze onderwerpen bepaalt voor een belangrijk deel hoe onze inwoners naar de gemeente kijken.
Thema Regionale samenwerking Ambitie
Moerdijk stelt de opgaven centraal en werkt regionaal samen om haar doelstellingen te realiseren. In deze samenwerkingen zijn wij een betrouwbare partner en transparant over onze doelen en inzet. Samenwerken doen wij op basis van vertrouwen waarbij we oog hebben voor de belangen van onze samenwerkingspartners.
Strategisch doel
• Effectief vormgeven en professionaliseren van de regionale samenwerking om onze maatschappelijke opgaven en ambities te realiseren. • We hebben grip op onze verbonden partijen. • Adequate inrichting van de stedelijke regio's Breda-Tilburg en West Brabant West en soepele overdracht van taken van de RWB naar de stedelijke regio's
Effectindicatoren
• Opgeleverde procesbeschrijvingen voor P&Ccyclus verbonden partijen. • College en/of raadsbesluiten over governance SRBT/Baronie en SRWBW.
Nieuwe ontwikkelingen
De Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT) en Stedelijke Regio West Brabant West (SRWBW) blijven de komende jaren een belangrijke schaal van samenwerken voor het fysiek domein. Vanuit de focus op ons Daily Urban System zijn dit logische schalen van organiseren. Concreet betekent dit dat we in 2025 steeds vaste samenwerkingsafspraken en de governancestructuren zullen gaan optuigen. Deze afspraken komen boven op de De6/De9samenwerking. De samenwerkingen SRBT/Baronie en SRWBW zijn gericht op strategie maar vooral ook op uitvoeringskracht om uitvoering te kunnen geven aan de verstedelijkingsagenda. In de focus op SRBT/Baronie en SRWBW komt de Moerdijkse tweezijdige oriëntatie goed naar boven.
78
Gemeente Moerdijk
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
In het verlengde van de samenwerking in de stedelijke regio's zal in 2025 aandacht gegeven worden aan het overhevelen van taken van de RWB naar deze stedelijke regio's. Het meest actueel is hierbij het thema mobiliteit. Ten aanzien van onze gemeenschappelijke regelingen geldt dat 2025 het eerste jaar is waarin de nieuwe gemeenschappelijke regelingen gelden en de nieuwe nota verbonden partijen van toepassing is. Op het gebied van informatievoorziening is een samenwerking ontstaan tussen de ICT WBW gemeenten om vanuit concrete projecten de samenwerking op het gebeid van informatievoorziening te verkennen en waar mogelijk door te ontwikkelen.