Getekende bijlage 1 - Centrumvisie Willemstad

Centrumvisie Willemstad

Dit betekent concreet: We faciliteren de fietser en wandelaar optimaal We investeren in veilige en aantrekkelijke toegangswegen voor fietsers en wandelaars, waaronder via de Oostdijk en Noordlangeweg. Ook de wandel- en fietsroutes vanaf de Lantaarndijk/Hellegatsweg, de Westdijk en de sluizen/forten worden versterkt én aantrekkelijker gemaakt, met uitkijkpunten en rustplekken langs het water. Binnen de vesting stimuleren we langzaam verkeer door meer en betere parkeer- en laadvoorzieningen voor fietsen te realiseren. We wijzen locaties aan waar fietsers op een A-locatie (bij o.a. de Benedenkade en het Mauritshuis) gemakkelijk en veilig hun fiets kunnen stallen en laden.

Zichtbare en toegankelijke parkeervoorzieningen buiten de vesting De vesting van Willemstad is compact, historisch en gericht op beleving. Om die kwaliteit te behouden, willen we het autoverkeer binnen de vesting beperken. Bezoekers met gemotoriseerd vervoer worden duidelijk verwezen naar de parkeerterreinen buiten de vesting, die goed bereikbaar, zichtbaar en gratis zijn. Binnen de vesting wordt toegewerkt Inwoner naar een vergunningshoudersgebied. Dit houdt in dat de vesting op termijn autoluw wordt doordat bezoekers de vesting niet in mogen rijden. kern/ Inwoners en ondernemers kunnen parkeren binnen een aangescherpt gemeente parkeerbeleid voor vergunningshouders. We passen parkeernormen voor (nieuwe) initiatieven flexibel toe om ontwikkelingen mogelijk te maken.

39

EEN EEN GASTVRIJE EN TOEGANKELIJKE VESTING Door bezoekers te stimuleren om buiten de vesting te parkeren én het vergunningen- en parkeerbeleid binnen de vesting aan te scherpen, zal de verkeersdruk afnemen. Zo kunnen geparkeerde auto’s plaats maken voor een groene en klimaatrobuuste verblijfsomgeving, met ruimte voor zitplekken en fietsvoorzieningen op plekken zoals de Voorstraat, Benedenkade en mogelijk het Mauritshuisplein. Op termijn werken we toe naar een (deels) autovrij verblijfsgebied in het hart van de vesting: met tijdelijke experimenten onderzoeken we hoe een autovrije Voorstraat en/of Benedenkade in de toekomst kan functioneren en wat dit betekent voor zowel bezoekers als bewoners. Verderop in het rapport worden schetsen weergeven hoe dit eruit zou kunnen zien. Gastvrij ontvangst voor toeristen Een gastvrij ontvangst start bij vindbaarheid. We benutten kansen vanuit toerisme en recreatie, bijvoorbeeld door onderweg reizende toeristen, zoals toeristen uit Duitsland of België op weg naar Zeeland, te verleiden tot een tussenstop in Willemstad. We zorgen ervoor dat Willemstad goed zichtbaar is, met juiste bebording, zodat niet alleen doelgericht bezoek naar Willemstad komt, maar ook toeristen die ‘on the road’ zijn. Bij aankomst, parkeren bezoekers buiten de vesting.

Een randvoorwaarden voor gastvrij ontvangst is een goede, eensgezinde bewegwijzering en bebording, zowel buiten als binnen de vesting. Dit vraagt in de toekomst ook om mogelijke uitbreiding van de gastvrije parkeerplaatsen buiten de vesting. Diverse gebieden worden hiervoor nader onderzocht, ook in samenwerking met de jachthaven. Het is van belang dat een autoluwe vesting en gemakkelijk bezoek vanuit (jachthaven-)toeristen hand in hand gaan.

Centrumvisie Willemstad

Parkeerplekken worden vergroend en waar mogelijk voorzien van elektrische laadpunten. Ook motoren parkeren veilig en gemakkelijk buiten de vesting. Daarnaast zetten we in op de groeiende markt van camperplaatsen (dag- en nachtplaatsen) met passende en aantrekkelijke voorzieningen, buiten de vesting nabij de jachthaven. Zo trekken we deze doelgroep actief aan. Overnachting is alleen mogelijk op aangewezen camperparkeerplaatsen bij jachthavens of op campings met camperplekken. We begeleiden de toerist vanuit de riviercruise en stimuleren bezoek aan voorzieningen in de vesting. Riviercruises kunnen we namelijk beter faciliteren en benutten als stuurbaar onderdeel van het toeristisch product. Hierbij hoort ook nader onderzoek van de meest geschikte locatie voor het aanleggen van de riviercruise zodat het gebied aan de waterlijn optimaal benut kan worden.

Inwoner kern/ gemeente

40

EEN EEN GASTVRIJE EN TOEGANKELIJKE VESTING De waterlijn (Havenfront) ontwikkelt met diverse toeristische voorzieningen, waaronder een hotel dat past bij het karakter, de waterlijn en het historische aanzicht van Willemstad. Voorzieningen in dit gebied (en het hotel) concurreren niet met voorzieningen binnen de vesting. Dit draagt bij aan een gastvrij en aantrekkelijk welkom voor allerlei bezoekers en tegelijkertijd beperkt het overlast (drukte/verkeer) voor inwoners die binnen de vesting wonen. Gastvrijheid in de openbare ruimte Willemstad gaat zich profileren als een gastvrije stad door het aanbieden van goede rustpunten zoals bankjes en picknickplaatsen, en door het beschikbaar houden van zichtbare en gratis openbare toiletten en toevoegen van drinkwatertappunten (zoals momenteel al gebeurd). Deze voorzieningen dragen bij aan comfort voor bezoekers (én inwoners) en stimuleren langer verblijf in de vesting. Vaak hebben inwoners goede ideeën voor hun eigen leefomgeving. De gemeente staat positief tegenover (bewoners-) initiatieven en zal faciliterend optreden om initiatieven in uitvoering te krijgen.

Groen en water horen bij de gastvrije beleving van Willemstad Groen en water geven Willemstad haar gastvrije karakter. Een groene omgeving nodigt uit om te bewegen, te ontmoeten en te ontspannen, en versterkt zowel de leefkwaliteit als de lokale economie. Mensen blijven langer in een prettige, groene omgeving en bestedingen nemen toe. Groen verkleint de kans op wateroverlast en zorgt voor verkoeling in de zomer.

Willemstad heeft al veel groen, vooral rond het Mauritshuis en de Koepelkerk, maar op verschillende plekken in het centrum is nog winst te behalen. Via de Klimaataanpak werkt de gemeente aan meer schaduw en minder hittestress, volgens de 3-30-300-regel, met extra aandacht voor het zuidoostelijke deel van de vesting. Het Vergroeningsplan is onlangs vastgesteld door de kern.

Inwoner kern/ gemeente

We breiden het groen uit met speel- en belevingsplekken voor kinderen en jonge bezoekers. Denk aan natuurlijke speeltoestellen of een tokkelbaan bij het water. Vergroening blijft maatwerk: we benutten kansen bij werkzaamheden, zoals de aanpak van kabels en leidingen, om extra groen toe te voegen waar dat kan.

Centrumvisie Willemstad

41

EEN EEN GASTVRIJE EN TOEGANKELIJKE VESTING Wat zien we in andere (vesting-)steden?

Naarden-Vesting is bezig met (draagvlak-) onderzoek om de vesting autoluw te maken. Daarnaast biedt Naarden de 10 beste autoluwe wandelroutes aan: geniet van de rust en natuur van deze historische stad. Ontdek verborgen pareltjes en prachtige uitzichten tijdens de wandelingen.

Bron: De Gooi- en Eemlander

Binnen de vesting van Heusden betaalt men voor parkeren. Inwoners en ondernemers kunnen een vergunning aanvragen. Op slechts 10 minuten lopen bevinden zich 3 grote, gratis parkeerterreinen. Het centrale plein, de Vismarkt, wordt autoluw. Hier wordt in 2025 mee gestart.

Bron: Gemeente Heusden, Hosper

Centra vergroenen steeds beter: Een voorbeeld van een groen en klimaatadaptieve inrichting is Nijverdal. Dit heeft een impuls gegeven aan de verblijfskwaliteit en beleving.

Inwoner kern/ gemeente

In Renesse experimenteren ze met autovrije zones op piekmomenten. Sinds mei 2025 worden op drukkere dagen, zoals feestdagen en met avondmarkten, delen van het centrum afgesloten voor gemotoriseerd verkeer (uitgezonderd bestemmingsverkeer). Bezoekers parkeren buiten het centrum.

Bron: Radio SD

Centrumvisie Willemstad

42

EEN GEBIEDSTHEMA’S IN BEELD Deze kaart is een verbeelding van de visie en haar uitgangspunten. Bij uitwerking van de verschillende punten (en acties) kan de kaart er anders uit komen te zien.

Potentiële fiets- en wandelverbinding Entree fietser, auto en wandelaars (grotere route)

P

P

Entree wandelaars (grotere route)

v

Historie wandeling vesting ‘Mauritsbeeldmerk’

P

F

Potentie transformatie parkeren voor inwoners

V

Vergunningshoudersgebied

P

Parkeervoorzieningen bezoekers

F

Fietsparkeren met laadvoorzieningen Gastvrij ontvangst: met parkeren, toeristische voorzieningen en verblijf (o.a. hotel)

Toewerken naar vergunninghoudersgebied in gehele vesting

P

F

Inwoner kern/ gemeente

Verblijfsgebied met gemixte voorzieningen, waaronder winkels, horeca en ambacht Potentie (deels) autovrije zone in verblijfsgebied

CENTRUMVISIE WILLEMSTAD

43

EEN EEN GASTVRIJE EN TOEGANKELIJKE VESTING

Het verblijfsgebied betreft een gebied met gemixte voorzieningen, waaronder winkels, horeca en ambacht. In dit gebied krijgt de auto een ondergeschikte rol aan de voetganger en de fietser. Er is ruimte voor groen, ontmoeten, wandelen en fiets(parkeren).

Inwoner kern/ gemeente

Centrumvisie Willemstad

44

4

Actieplan Willemstad

In dit hoofdstuk brengen we de belangrijkste acties in beeld op basis van de drie strategielijnen.

45

EN STRATEGIELIJNEN TOT ACTIE! VAN Dit hoofdstuk vormt het uitvoeringsprogramma voor de centrumvisie. We vertalen de drie strategielijnen die we bij de ambitie hebben geformuleerd in concrete acties. Dit geeft de volgende drie actielijnen waar we de komende jaren mee aan de slag gaan:

▪ Hoe komen we tot een economisch vitale vesting met passende voorzieningen? ▪ Hoe komen we tot een levendige vestingstad waar identiteit beleefbaar is? ▪ Hoe komen we tot een gastvrij en toegankelijk centrum? Per strategielijn beschrijven we wat we gaan doen en hoe we deze actie gaan oppakken. Ook is er gekeken naar het Uitvoeringsprogramma Willemstad (2022), als opvolging of prioritering van bepaalde onderdelen hieruit. De actiepunten zijn zo opgesteld dat ze naast de inhoud ook bijdragen aan het versterken van de onderlinge samenwerking. Alleen samen kunnen we bouwen aan een toekomstbestendige vesting. Belangrijk hierbij is dat het uitvoeringsprogramma geen blauwdruk vormt. Over tijd kunnen sommige acties worden aangescherpt, verwijderd of toegevoegd. Op basis van waar energie bij partijen zit en zich onverwachte kansen voordoen!

Alleen samen kunnen het centrum versterken Een professionele samenwerking tussen gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren is nodig om het centrum van Willemstad aantrekkelijk en toekomstbestendig te houden. Per 2025 is een centrummanager aangesteld voor de kernen van de gemeente Moerdijk en er worden steeds meer stappen ondernomen om ondernemers in de vesting ook echt te verenigen. Tegelijkertijd is in het centrum een breed aanbod aan andere voorzieningen en functies te vinden. Dit betekent dat er meer partijen zijn die een rol spelen in het centrum. Denk aan inwoners (zowel binnen de vesting als er buiten), maar ook aan de toeristisch-recreatieve sector, de markt of culturele- en maatschappelijke functies. Door de integraliteit en breedte van deze visie is samenwerking met al deze partijen van belang.

Inwoner kern/ gemeente

Per actie geven we aan welke acties prioriteit hebben om in 2026 mee te starten en welke acties in 2026 behaald kunnen worden (quick-wins) Ook zijn een aantal acties voor de (midden)-lange termijn.

Centrumvisie Willemstad

46

EN HOE KOMEN WE TOT EEN ECONOMISCH VITALE VESTING MET PASSENDE VOORZIENINGEN? Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Passende planologischeen beleidskaders

We zorgen voor passende, versoepelde planologische- en beleidskaders. Concreet houdt dit voor horeca in dat we het maximum aan 14 horeca/hotelpanden in Willemstad in de toekomst willen loslaten om speelruimte te creëren voor (nieuwe) ondernemers in diverse branches (koffie, restaurant, logies etc.). Daarnaast stimuleren we functiemenging in de vorm van winkels die gecombineerd worden met ateliers, exposities, ambachten en kleinschalige horeca.

De gemeente is primair aan zet voor de aanpassingen en in beeld brengen van kaders.

Aanbrengen commerciële contour in de Voorstraat

We brengen een commerciële contour aan ter hoogte van de Voorstraat. Deze contour zorgt voor terughoudend beleid als het gaat om transformatie tot wonen van commerciële en publieksfuncties op de begane grond. Zo krijgt de gemeente meer grip op het behouden van commerciële ruimte en ontstaat er tijd en ruimte voor nieuwe aanwas van ondernemers. De contour geldt minimaal voor een periode van 2 jaar en wordt daarna herijkt.

De gemeente is primair aan zet voor de aanpassingen.

Ruimte voor (tijdelijke) initiatieven

We creëren ruimte voor (tijdelijke) initiatieven. We stimuleren het tijdelijk beschikbaar Centrummanager, eigenaren en gemeente stellen van panden voor pop-up stores, kunst, productlanceringen, ambachtelijke gaan hiervoor aan tafel met elkaar. Inwoner bedrijvigheid of cultuur. Ook startende ondernemers kunnen op deze manier een kickstart krijgen. kern/

Supermarktscenario’s worden verder verkend

Dit beleid wordt in de volgende wijziging van het Omgevingsplan meegenomen.

Dit beleid wordt in de volgende wijziging van het Omgevingsplan meegenomen.

We verkennen samen met eigenaar van de supermarkt diverse scenario’s voorgemeente de Eigenaar supermarkt en gemeente gaan met toekomst: wat zijn allereerst mogelijkheden voor vergroten op de huidige locatie en zou elkaar om tafel. mogelijk in de verdere toekomst een locatie buiten de vesting gerealiseerd kunnen worden? De komende jaren is de aanwezigheid van de supermarkt in de vesting echter nog belangrijk om het winkelgebied een impuls te geven. Prioriteit start in 2026 Quick win (2026) (midden)-lange termijn

Centrumvisie Willemstad

47

EN HOE KOMEN WE TOT EEN ECONOMISCH VITALE VESTING MET PASSENDE VOORZIENINGEN? Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Centrummanager blijft actief

De centrummanager blijft actief en zal verder investeren in de relatieopbouw met ondernemers en eigenaren (en het verenigen van hen in de vorm van een ondernemersvereniging). Vanuit de toekomstige vereniging wordt gewerkt aan een gezamenlijk jaarplan en evenementenkalender. Er wordt hierin nagedacht over passende overlegstructuren zoals:

De centrummanager is primair aan zet, allereerst met het verenigen van de ondernemers. De gemeente heeft een faciliterende rol en ondernemers hebben een actieve, participerende rol binnen de verschillende overlegtafels.

• Er wordt een concept-overlegtafel ingericht om passende concepten op te zetten in Willemstad (zoals ‘HapStap’ of ‘Smaakverkenners’) waarin verschillende ondernemers samen optrekken (ook ondernemers buiten de vesting, zoals agrariërs). Zo bouwen we samen verder aan het profiel van Willemstad; • We richten een toekomst-overlegtafel op om ontwikkelingen in het centrum te bespreken en om te zetten in acties. Hierdoor kunnen partijen ook actief aan elkaar gematcht worden. Denk aan begeleiding, verplaatsing, ondernemers die willen stoppen of bedrijfsopvolging. Hierbij horen ook gesprekken met ondernemers om een goed beeld te vormen van het functioneren en Inwoner toekomstplannen. Daarnaast zal deze overlegtafel proactief bezig zijn met acquisitie-light: zijn er ondernemers uit de regio die een (extra) vestiging willen kern/ in Willemstad? gemeente

Centrumvisie Willemstad

48

HOE KOMEN WE TOT EEN LEVENDIGE VESTINGSTAD WAAR IDENTITEIT BELEEFBAAR IS? Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Stimuleringsregeling

We verkennen de mogelijkheden van een stimuleringsregeling voor Willemstad waarbij ondernemers en pandeigenaren een bijdrage kunnen krijgen om de (historische) kwaliteit van de gevel van hun pand te verbeteren (welstandscriteria). Insteek van de regeling is (co)financiering. Eventueel kan dit in combinatie met een energiescan, zodat men direct ontdekt hoe het pand kan worden verduurzaamd en energiekosten kan besparen.

Gemeente is primair aan zet.

Willemstad op de kaart

We zetten Willemstad op de kaart. Dit doen we door: - Het ontwikkelen van een herkenbaar beeldmerk (in samenspraak met Visit Moerdijk) dat past bij de identiteit van Willemstad, maar aanhaakt bij bestaande verhaallijnen van Visit Moerdijk. We gebruiken dit in etalages, muurschilderingen, lichtprojecties en thematische activiteiten. Dit beeldmerk is een herkenbare visualisatie, bijvoorbeeld van Maurits, dat Willemstad onderscheidt. Zo ontstaat een samenhangende uitstraling die de sense of place versterkt en de beleving voor bezoekers vergroot; - Daarnaast werken we plannen verder uit van historische routes voor wandelaars (evt. aangevuld met kunst en monumenten). Met kunstwerken, informatie/monumentenborden en verhalen langs bestaande routes brengen we de geschiedenis van Willemstad op een levendige en toegankelijke manier tot leven. Samenhang in bebording is hierin van belang (zie Cultuur en Erfgoednota). De route maakt gebruik van bestaande wandelpaden die door en om de vesting lopen, zodat de beleving logisch aansluit op de bestaande routestructuren. Routes kunnen worden versterkt door het beeldmerk en gebruik van lichtprojecties (eventueel gekoppeld aan een evenement).

Er is ook aandacht voor de verbinding tussen forten en vestingsteden buiten Willemstad (zie Programma Vrijetijdseconomie); - Om de entrees en oriëntatie van de vesting te verbeteren, plaatsen we banieren bij invalswegen en parkeerlocaties die aansluiten bij het beeldmerk en bezoekers gastvrij welkom heten. Ook andere uitingen in de vorm van maquettes of historische bebording bij de entree verbeteren de aankomst.

De verenigde ondernemers gaan samen met de gemeente werken aan het beeldmerk en vervolgstappen.

Prioriteit start in 2026

Quick win (2026)

Centrumvisie Willemstad

(midden)-lange termijn

49

HOE KOMEN WE TOT EEN LEVENDIGE VESTINGSTAD WAAR IDENTITEIT BELEEFBAAR IS? Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Verkenning gebruik beeldbepalende gebouwen

We onderzoeken de mogelijkheden om leegstaande of beperkt (publieks-) gebruikte gebouwen, zoals de Koepelkerk, het Oude Stadhuis en het Arsenaal, beleefbaar te maken door ze een verbrede of nieuwe, multifunctionele invulling te geven. Denk aan kleinschalige horeca, broedplaatsen voor creatievelingen, vergaderlocaties of dependances van culturele en maatschappelijke organisaties.

Bestaande ideeën worden verder opgepakt samen met ondernemers. Gemeente voert samen met de centrummanager een verkenning uit met andere pandeigenaren.

Mauritshuis als toeristisch startpunt

We versterken de rol van het Mauritshuis als toeristisch startpunt voor een bezoek aan Willemstad en de regio. Het gebouw wordt beter ingericht op bezoekersontvangst, met een professionelere presentatie van informatie en routes en een bredere openstelling (zie Programma Vrijetijdseconomie).

Dit wordt ook verankerd in het Programma Vrijetijdseconomie. De gemeente is primair aan zet om dit in gang te zetten.

Framing en profilering

Er moet gewerkt worden aan een bredere naamsbekendheid van (de Stelling van) Willemstad. Dit vraagt om een verder uitgewerkt marketing- en communicatieplan, met onder andere: • We zetten met Visit Moerdijk in op een nog bredere naamsbekendheid en streven naar een actievere deelname aan bestaande samenwerkingsverbanden, waaronder de regio West-Brabant, Brabant Partners en de Zuiderwaterlinie (zie ook Programma Vrijetijdseconomie); • Daarnaast gaan we onderzoeken op welke fora we regionale én landelijke bekendheid kunnen vergroten en proberen we mee te liften met bezoekers aan Kinderdijk en Rotterdam (betere regionale positionering); • We onderzoeken daarnaast de mogelijkheden tot zichtbare bebording aan grote wegen. Dit zet Willemstad op de kaart.

We gaan aan de slag met een marketing- en communicatieplan, waarvoor het bestaande marketingplan vanuit Toerisme en Recreatie de basis vormt. De gemeente is primair aan zet om dit in gang te zetten en samenwerkingen op te zoeken (voor bebording o.a. met Rijkswaterstaat het gesprek).

Erfgoedbeleid

We werken toe naar een erfgoedbeleid als vervolg op de Cultuur- en Erfgoednota (2024–2027). Hierin is ook oog voor monumentale panden in Willemstad en het ‘groene’ erfgoed (wallen, singels en bomen). Wat volgt is een actieplan, dit doen we in samenwerking met de Heemkundekring.

Gemeente is primair aan zet, samenwerking met de Heemkundekring

Centrumvisie Willemstad

50

HOE KOMEN WE TOT EEN LEVENDIGE VESTINGSTAD WAAR IDENTITEIT BELEEFBAAR IS? Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Reuringregeling

We willen meer beleving en levendigheid in de vesting creëren door een aantrekkelijke inrichting en programmering. Daarom verkennen we de mogelijkheden van een reuringregeling die past bij de schaal en identiteit van Willemstad (zie onderstaand vlak voor een voorbeeld). Daarbij zoeken we naar een goede balans tussen levendigheid en rust in het centrum en sluiten we aan bij het karakter van de vestingstad. We onderzoeken ook of deze regeling breder binnen de gemeente kan worden toegepast.

De gemeente is primair aan zet om de reuringregeling in te stellen (met bijbehorende eisen en voorwaarden en in overlap met Cultuur en Erfgoednota). Hierin is een juiste facilitering in bijvoorbeeld vergunningstrajecten voor evenementen ook cruciaal, om de idee-indieners te ondersteunen.

Reuringregeling voor levendigheid De gemeente Heerlen zet in op een levendig en bruisend centrum voor de regio Parkstad. Een centrum waar elke dag van het jaar iets te zien, horen, voelen, ruiken en beleven valt. In het centrum is daarom ruimte voor nieuwe ideeën, initiatieven en evenementen. Op initiatief van de gemeente wordt een oproep gedaan aan ondernemers, individuen, stichtingen, verenigingen en culturele instellingen om deel te nemen aan een de reuringregeling die tot doel heeft het hart van de stad (nog meer) tot leven te brengen. Of het nu gaat om kunst, cultuur, evenementen of andere initiatieven, iedereen wordt aangemoedigd om zijn plannen in te dienen. De gemeente ondersteunt idee-indieners. Er is een financiële steun tot een maximaal bedrag.

Centrumvisie Willemstad

51

HOE KOMEN WE TOT EEN GASTVRIJ EN TOEGANKELIJKE VESTING? Autoverkeer Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Parkeren bezoekers buiten de vesting

We zorgen voor volwaardige parkeervoorzieningen voor bezoekers (buiten de vesting), met groen, laad en informatievoorzieningen. Dit moet op orde zijn, hier start namelijk het bezoek aan de vesting. We onderzoeken de geschiktheid van de huidige parkeerterreinen in combinatie met huidige en toekomstige voorzieningen. Daarna verkennen we mogelijkheden voor meer parkeerlocaties buiten de vesting, inclusief plekken voor de jachthaventoerist. Daarnaast wordt er gericht ingezet op bepaalde parkeer- (en overnachtings-) plekken voor campers. We verkennen mogelijkheden om gebruik te maken van de faciliteiten van de jachthaven.

De gemeente is primair aan zet voor actie en nader onderzoek (ook om juiste partijen aan te haken). Daarnaast zal er afstemming plaats vinden tussen gemeente en de jachthaven.

Passende bewegwijzering voor bezoekers

We onderzoeken verder, en brengen uitwerking aan, de optimalisatie van de bewegwijzering naar de vesting. Dit gaat om bewegwijzering naar de parkeerplaatsen toe en vervolgens richting de vesting. De eensgezinde zichtbaarheid en vindbaarheid van de parkeerplaatsen buiten de vesting is van groot belang, als ‘Poort van Willemstad’ en om parkeerdruk binnen de vesting te verlichten.

De gemeente is primair aan zet. Vervolgens zijn de verenigde club ondernemers aan zet om de juiste routing en parkeren te communiceren op hun kanalen.

Aanscherpen verkeersbeleid en aanpassingen in parkeerbeleid

De gehele vesting wordt een autoluwe zone (met vergunningshoudersbeleid). Ook passen we het parkeerbeleid zo aan dat we parkeervergunningen voor inwoners gaan inperken, zoals in overige kernen in de gemeente Moerdijk. We versoepelen de parkeernorm (door de beschikbaarheid van veel parkeervoorzieningen buiten de vesting). Hierdoor creëren we ruimte binnen de vesting voor verblijf.

De gemeente is primair aan zet.

Autovrij verblijfsgebied

Het verblijfsgebied (gedeelte van de Voorstraat) wordt op termijn autovrij. Zowel rijdende, als geparkeerde auto’s zijn hier dan niet meer welkom. Dit vraagt echter om randvoorwaarden. Harde randvoorwaarden zijn namelijk een juiste communicatie aan inwoners en bezoekers, goede bebording en passende alternatieven voor inwoners aan de Voorstraat. Dit kan stapsgewijs: op experimentele wijze gaan we kijken of we gedurende periode verschillende delen kunnen afsluiten voor gemotoriseerd verkeer. Via vervolg-onderzoek wordt draagvlak gepeild en alternatieve parkeerlocaties voor inwoners aan de Voorstraat verkend.

De gemeente is primair aan zet voor het opstarten van vervolgonderzoek voor een autovrij gebied.

Dit beleid wordt in de volgende wijziging van het Omgevingsplan meegenomen.

Prioriteit start in 2026

Centrumvisie Willemstad

Quick win (2026)

(midden)-lange termijn

HOE KOMEN WE TOT EEN GASTVRIJ EN TOEGANKELIJKE VESTING? Duurzaam vervoer Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Toegankelijkheid wandelaar en fietser

We zorgen voor een goede, veilige toegankelijkheid voor wandelaars en fietsers (aan o.a. Oostdijk en Noordlangeweg). We prioriteren project in het gebied Oostbeer (en combineren dit met project Bastion Groningen). We vergroten de zichtbaarheid van het rondje Singel en stimuleren de grotere rondjes rondom de vestingwerken, naar de forten en sluizen (verbinding tussen Bovensluisen en polder Ruigenhilom). Mogelijkheden worden op korte termijn verder verkend voor nader onderzoek naar deze fiets- en wandelnetwerken (volledige routing naar zowel de forten/sluizen tot aan Klundert).

De gemeente is primair aan zet, ook om een partij aan te stellen voor nader onderzoek.

Fietsvoorzieningen

We creëren voldoende fietsparkeervoorzieningen op A-locaties, zoals aan de Benedenkade en het Mauritshuis. We inventariseren de mogelijkheden voor het realiseren van elektrische oplaadpunten op deze plekken voor fietsers.

De gemeente is primair aan zet.

Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

(Koppel)arrangementen

Ondernemers uit de vesting en toeristisch-recreatieve aanbieders in de omgeving ontwikkelen(koppel-)arrangementen voor toeristen uit de regio of de riviercruises. Vanuit de overlegtafel kunnen gecombineerde concepten worden ontwikkeld, zodat de toerist zoveel mogelijk ondernemers/voorzieningen uit de vesting zal bezoeken, mogelijk in combinatie met andere ondernemers van andere vestingstadjes waar de cruise aanmeert.

De verenigde ondernemers uit Willemstad zoeken samen met de centrummanager verbinding met (toeristische) ondernemers uit de omgeving, én de cruiserederijen.

Gastvrijheid

Centrumvisie Willemstad

53

HOE KOMEN WE TOT EEN GASTVRIJ EN TOEGANKELIJKE VESTING? Actie

Wat betekent dit?

Wat moeten we eerst doen?

Geveltuintjes en vergroening

We continueren en faciliteren de aanleg van geveltuintjes via het Uitvoeringsprogramma Steenbreek. Geveltuintjes verfraaien de straat, verminderen hitte en ondersteunen infiltratie. Vergroening is maatwerk: we benutten kansen voor extra groen, zeker in combinatie met (toekomstige) werkzaamheden zoals de aanpak van kabels en leidingen in Willemstad.

Acties en maatregelen met betrekking tot de vergroening van de openbare ruimte, staan onder regie van de gemeente. De gemeente zorgt voor planning en uitvoering.

Groene speelen belevingsplekken

We inventariseren de mogelijkheden tot uitbreiding van (groene) speel- en belevingsplekken voor kinderen en jonge bezoekers. We bekijken de mogelijkheden om dit samen te pakken met het creëren van verblijfsplekken en/of de invoering van de reuringsregeling. Inventarisatie van (zichtbaarheid van) openbare toiletten is hier ook een onderdeel van.

De gemeente is primair aan zet, maar pakt dit samen op met de verenigde ondernemers.

Schouw schoon, heel en veilig

We kunnen nog zo ons best doen voor een aantrekkelijk en gastvrij vestigingsklimaat, maar als het niet schoon, heel en veilig is, zijn alle inspanningen voor niets. Om de basis op orde te houden voeren we een jaarlijkse schouw uit door de vesting met in ieder geval ondernemers, vastgoedeigenaren, Stadstafel en gemeente/Handhaving (mogelijk uitnodigen van politie en brandweer). Acties en maatregelen uit de schouw worden adequaat opgepakt en uitgevoerd.

De verenigde ondernemers organiseren deze schouw (en zorgen ook voor monitoring).

Continueren onderzoek voor het verlevendigen van de Waterlijn

We continueren het onderzoek voor het verlevendigen van de Waterlijn met ruimte voor sport, spel en ontspanning voor diverse doelgroepen. Dit zorgt voor sociale interactie, stimuleert tot beweging en draagt bij aan de gezondheid van mensen. De huidige ideeën en voorwaarden voor de commerciële invulling van het Havenfront (met hotel en toeristische voorzieningen zoals toeristische verhuurbedrijven) wordt verder uitgedacht, mits deze niet in concurrentie zijn met voorzieningen binnen de vesting. Ook de meest geschikte aanleglocatie voor de riviercruise wordt opnieuw bekeken.

De invulling van de Waterlijn bouwt voort en wordt in samenspraak met de Stadstafel, jachthaven, de verenigde ondernemers en gemeente verder ontwikkeld. Bewoners worden actief betrokken.

Centrumvisie Willemstad

54

HOE GAAN WE DE UITVOERING SAMEN REALISEREN? Er zijn veel acties om de ambitie waar te kunnen maken. Aan de ene kant vormt deze visie houvast bij de beoordeling van nieuwe initiatieven. Tegelijkertijd vormt deze centrumvisie een belangrijk startpunt om een beweging in gang te zetten. Deze visie vormt na vaststelling het nieuwe beleid waar nieuwe initiatieven op worden getoetst. Dit vergt voor een aantal acties ook een aanpassing in de volgende actualisatie van het Omgevingsplan. Wat vraagt dit? Voor een juiste borging van deze acties is het noodzakelijk dat er halfjaarlijks wordt beoordeeld hoe de voortgang van de actiepunten uit deze visie verloopt. Hiervoor worden per strategielijn werkgroepen opgericht bestaande uit de centrummanager, een nader te bepalen trekker vanuit de gemeente, en ambtelijk betrokkenen (zoals vertegenwoordigers van afdeling economie, vastgoed, cultuur, verkeer en openbare ruimte). Daarnaast is één overkoepelende coördinator vanuit de gemeente van belang die het overzicht en voortgang bewaakt van de gehele visie.

De belangrijkste rollen van de gemeente Moerdijk: • Activeren en stimuleren: verbinden en motiveren van ondernemers, vastgoedeigenaren en organisaties om samen initiatieven te realiseren. Het waar mogelijk ondersteunen van startende ondernemers. • Beleidsmatig verankeren en faciliteren: bieden van duidelijke kaders, actief meedenken en bewaken van samenhang tussen beleid en uitvoering. • Invullen en verbeteren openbare ruimte: de uitvoering: zorgen voor een toegankelijke, duurzame en aantrekkelijke openbare ruimte die past bij inwoners en bezoekers.

De werkgroep zorgt ervoor dat deze acties samenhangend en zichtbaar worden opgepakt en uitgevoerd, en aansluiten bij de beleving van bezoekers en inwoners. De verenigde club ondernemers speelt een belangrijke rol in verdere ontwikkelingen, samenwerkingen en draagvlak voor bepaalde acties. Alles tegelijk oppakken is niet mogelijk. We laten ons leiden door waar de energie zit en starten waar mogelijk in 2026 met deze acties. Het benutten van de verschillende kansen hangt dan ook af van de mate waarin betrokkenen hun energie, kennis en contacten inzetten en benutten. De ondernemers, vastgoedeigenaren en andere partijen staan aan de lat om te ondernemen, investeren en samenwerking te versterken.

Centrumvisie Willemstad

55

SAMENVATTING AMBITIES, STRATEGIELIJNEN EN GEPRIORITEERDE ACTIES

Wat is onze ambitie voor de vesting?

Willemstad is dé plek waar het voor inwoners én bezoekers goed vertoeven is, en waar ondernemers en verenigingen graag ondernemen! Bewoners wonen en ontmoeten elkaar in een historische omgeving die met zorg wordt behouden en benut. Vertier en voorzieningen maken het een sfeervolle en levendige vesting. Bezoekers ervaren de vesting niet als decor, maar als geheel waar DNA, dagelijks leven en gastvrijheid vanzelf samenkomen. De vesting blijft een herkenbare gemeenschap: klein van schaal, maar groot in karakter.

Wat zijn onze strategielijnen?

Hoe komen we tot een economisch vitale vesting met passende voorzieningen?

Hoe komen we tot een levendige vestingstad waar identiteit beleefbaar is?

Hoe komen we tot een gastvrij en toegankelijk centrum?

Passende planologische- en beleidskaders

Willemstad op de kaart

Parkeren bezoekers buiten de vesting

Commerciële contour

Framing en profilering

Passende bewegwijzering voor bezoekers

10 acties met prioriteit

Centrummanager blijft actief

Aanscherpen verkeer- en parkeerbeleid Toegankelijkheid wandelaar en fietser Continueren onderzoek voor het verlevendigen van de Waterlijn

Centrumvisie Willemstad

56