Bijlage - Programma Fysieke Leefomgeving Moerdijk

Relatief gezien worden weinig meldingen gemaakt over civiele constructies door inwoners. Urgente meldingen/zaken worden direct opgepakt.

Beleving en gebruik Civiele constructies zijn van groot belang, zij ondersteunen de infrastructuur in de gemeente. Ze zorgen er onder andere voor dat mensen en goederen efficiënt en veilig kunnen verplaatsen. Ook zijn civiele constructies essentieel voor de veiligheid en leefbaarheid, ze zorgen ervoor dat inwoners en bezoekers kunnen wonen, werken en recreëren. Civiele constructies dragen bij aan de identiteit en het karakter van een gebied en dragen bij aan de beleving en esthetiek van een plek. Deze constructies kunnen op diverse manieren gebruikt en beleefd worden.

Beheerkader Vanuit de omgevingsvisie zijn drie kernambities opgesteld. Op deze kernambities wil de gemeente Moerdijk extra inzetten. De asset civiele constructies draagt hier op diverse manieren aan bij: Kernambitie 1: Versterken van stadse en dorpse leefomgeving: • De uitstraling van bruggen draagt bij aan de beleving van de kernen en moeten passend zijn in de omgeving; • Herkenbaarheid wordt gecreëerd door het toepassen van het standaardbruggenprincipe. Maar ook door het plaatsen van herkenningspunten zoals een vlag met de naam van de kern op of nabij de bruggen. Kernambitie 2: Bouwen aan een vitale en gezonde economie: • Bij groot onderhoud of vervanging wordt dit zo circulair als mogelijk uitgevoerd, hierin is de gemeente Moerdijk innovatief en vooruitstrevend. Kernambitie 3: Werken aan een groen, duurzaam, veilig en beleefbaar buitengebied: • Civiele constructies ondersteunen en verbeteren de mobiliteit en bereikbaarheid van inwoners, werkverkeer en recreanten.

Pagina 2 van 4

Assetsheet Civiele constructies Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Naast de kernambities voldoen civiele constructies aan een vastgesteld kwaliteitsniveau. In het Handboek Beeldkwaliteit is het onderhoudsniveau in centrum en entrees op A-kwaliteit en woongebieden op B-kwaliteit vastgesteld. Op bedrijventerreinen, in het buitengebied, langs verbindingswegen en lintbebouwing is het beeldkwaliteitsniveau C vastgesteld. Daarnaast wordt rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • Ontwerp van civiele constructies voldoet aan de CROW-richtlijnen; • Bij zowel nieuwe als bestaande civiele constructies wordt een onderhoudsarm ontwerp en duurzame materiaalkeuzes toegepast; • Bij het maken maar ook vervangen van civiele constructies wordt rekening gehouden met circulariteit; • Voordat constructies vervangen worden wordt eerst gekeken naar levensduur verlengend onderhoud waarbij civiele kunstwerken (tunnels, bruggen) met 30 jaar verlengd kunnen worden. Hierbij wordt een bewuste keuze gemaakt op basis van Life Cycle Cost; • Om de totale kosten beheersbaarder te maken worden houten bruggen en bruggen die aan vervanging toe zijn, vervangen door een standaard type brug vooral in woongebieden en bedrijventerreinen; • Civiele constructies worden zo modulair mogelijk gemaakt, waarbij onderdelen gemakkelijk te vervangen en ook verplaatsbaar zijn; • Op diverse constructies, zoals in tunnels, wordt een antigraffiti coating aangebracht.

Strategie Onderhoud: Om kapitaalvernietiging te voorkomen en de veiligheid te waarborgen wordt onderhoud en vervanging uitgevoerd. Dagdagelijks onderhoud wordt uitgevoerd om het functioneren van de desbetreffende constructie te garanderen, om grootschalige schades te voorkomen en onderhoud uit te stellen. Klein onderhoud: Het klein onderhoud van civiele constructies betreft het soepel houden van de constructie, het schoonhouden van het wegdek en leuningen, aanslag verwijderen van houten constructies, verwijderen van graffiti en beplakking en het verwijderen van zwerfafval en bladafval. Klein onderhoud wordt op basis van frequentie uitgevoerd. Hierbij geldt één keer per jaar in gebieden met A-niveau en één keer per twee jaar op de overige locaties. Groot onderhoud: Het groot onderhoud betreft maatregelen als het bijwerken van de verhardingen, conservering van beton en slijtage. Groot onderhoud wordt uitgevoerd op basis van een technische inspectie die eens in de vier jaar uitgevoerd wordt. Vervangen: Als de civiele constructies aan het einde van hun levensduur zijn en niet meer in stand gehouden kunnen worden door middel van groot onderhoud, worden deze vervangen.

De volgende afschrijvingstermijnen worden gehanteerd, dit is een indicatie om de restlevensduur te kunnen berekenen: Houten brug: 25 jaar Brug, tunnels, duikers: 80 jaar Damwand: 80 jaar Kademuren: 80 jaar Objecten staal/hout: 45 jaar Geleideconstructies: 60 jaar Pagina 3 van 4

Assetsheet Civiele constructies Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Op het moment dat de restlevensduur bijna bereikt is, wordt de afweging gemaakt om levensduur verlengend onderhoud van minstens 25 jaar uit te voeren. Inspectie en monitoring: Inspecties worden regelmatig en cyclisch uitgevoerd om de jaarlijkse kosten zo laag mogelijk te houden. Eén keer per jaar wordt een visuele schouw op de civiele constructies uitgevoerd. Daarnaast wordt één keer per vier jaar een volledige technische inspectie uitgevoerd.

Financiën Momenteel zijn de volgende financiële middelen beschikbaar voor beheer en onderhoud in Gemeente Moerdijk: Jaarschijf 2025 2026 2027 2028 € x 1.000

Onderhoud Inspecties

€ 406 € 101

€ x 1.000

€ 441 € 73

€ x 1.000

€ 406 € 73

€ x 1.000

€ 406 € 73

In 2026 wordt een reinigingsronde op bruggen en kunstwerken uitgevoerd, daarom is het structurele budget van incidenteel onderhoud bruggen en kunstwerken eenmalig verhoogd. In 2024/2025 wordt een grote inspectieronde uitgevoerd op bruggen en kunstwerken, in 2026 en verder wordt uitgegaan van een kleine inspectie ronde.

Risico’s en aandachtspunten De volgende risico’s en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing: • Enkel de top 100 van de duikers wordt geïnspecteerd, waardoor een risico ontstaat bij andere duikers op functionaliteit; • Op het moment zijn diverse plannen in ontwikkeling om meer woningen te bouwen in de gemeente. Door de uitbreiding van de gemeente Moerdijk ontstaat er in de toekomst meer belasting op de civiele constructies door de toename van de verkeersdrukte.

Actieplan De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: • Arealen civiele constructies inventariseren en actualiseren in beheersysteem; • Inplannen en organiseren van de integrale kwaliteitsschouw op verzorgende kwaliteit voor alle assets; • Wetende dat de top 100 duikers goed in beeld is, is de volgende stap om de overige duikers in beeld te brengen en te inspecteren. Op basis van deze gegevens kan een uitvoeringsplan met benodigde financiële middelen opgesteld worden om het onderhoud van duikers te waarborgen.

Pagina 4 van 4

Assetsheet Riolering Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Afbakening De gemeente heeft een zorgplicht voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Voorliggende assetsheet gaat in op de riolering, gemalen, kolken, uitlaatconstructies, reservoirs, rioolputten, pompen, drains en drainageputten. Rioolputten bestaan uit inspectieputten, lozingsputten, overstortten en pompputten.

Areaal In totaal beheert de gemeente Moerdijk circa 486 kilometer aan riolering. Hiervan is 16% mechanische rioolleiding en de andere 84% vrijverval rioolleiding. De areaalgegevens zijn opgenomen in het beheersysteem. Tabel 1, Areaalgegevens riolering (peildatum augustus 2024)

Beheergroep Gemalen Kasten Kolken Infiltratiebassin Bergbezinkbassin Bezinkbassin Rioolleidingen Inspectieput Pompput Overstortput Lozingsput Uitlaatconstructies Pompen Drains Drainageputten

Eenheid Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Km Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks

Areaal 55 161 17.047 3 26 1 486 7.021 441 97 50 2.097 6 3.087 701

Huidige kwaliteit De kwaliteit van gemalen, reservoirs en randvoorzieningen is over het algemeen goed. De beheerder heeft op basis van ervaringen, klachten en meldingen vastgesteld dat de kwaliteit van de (pers)leidingen voor 25% slecht is, terwijl ongeveer 60% als redelijk tot goed wordt beoordeeld. Door een achterstand in inspecties ontbreekt echter een volledig beeld van de kwaliteit. Kwaliteit van drainage en drainageputten zal matig tot slecht zijn aangezien hier in de afgelopen beheerperioden geen onderhoud op uitgevoerd is. Kolken zijn in de integrale schouw november 2024 meegenomen. Hieruit blijkt dat de kwaliteit goed (B-niveau of hoger) is op het gebied van verzakking, oneffenheid en beschadiging. Enkel belemmering inlaat scoort een D-kwaliteit volgens de 90% normering van de CROW. Dit is te verklaren door de periode, herfst, waarin de inspectie is uitgevoerd. De gemeente ontvangt redelijk veel meldingen over riolering. Veel meldingen zijn met uitleg over de eigen rol en verantwoordelijkheid opgelost. Voorlichtingscampagnes, bijvoorbeeld over verstopping en huisaansluitingen, dragen bij aan meer bewustzijn van onze inwoners.

Pagina 1 van 4

Assetsheet Riolering Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Beleving en gebruik De inzameling en transport van (afval-)water is van belang voor een goede leefomgeving. Deze asset omvat het grootste en duurste areaal binnen de gemeente. Wel is riolering minder zichtbaar dan andere maar niet minder belangrijk. Door het hemel- en afvalwater op een veilige en hygiënische manier af te voeren wordt spreiding van ziekten voorkomen. Naast de significante verbetering op de volksgezondheid verbetert riolering en water ook de kwaliteit van het water. Doordat riolering en water niet altijd even zichtbaar is zijn inwoners zich minder bewust van het effect van deze asset. Door klimaatverandering en de nieuwe klimaatadaptieve maatregelen zoals retenties wordt de zichtbaarheid van de asset vergroot en ontstaat er meer bewustwording bij inwoners.

Beheerkader Vanuit de omgevingsvisie zijn drie kernambities opgesteld. Op deze kernambities wil de gemeente Moerdijk extra inzetten. De asset riolering draagt hier op diverse manieren aan bij: Kernambitie 1: Versterken van stadse en dorpse leefomgeving: • Ten behoeve van de volksgezondheid wordt in de gemeente ingezet op een effectief rioleringssysteem. • Schoon regenwater wordt zo min mogelijk gemengd met vuil water door gescheiden stelsels; • Bij (her)inrichtingsprojecten wordt een gescheiden regenwaterstelsel geplaatst. Kernambitie 2: Bouwen aan een vitale en gezonde economie: • Ten behoeve van de volksgezondheid wordt in de gemeente ingezet op een effectief rioleringssysteem. • We hergebruiken zoveel mogelijk materialen van het rioleringssysteem, denk hierbij aan PVC-materialen (rioolbuizen), oude betonbuizen hergebruiken als gebroken puin voor wegfunderingen, ruilhandel putten depot en recyclen van gietijzeren putdeksels. Kernambitie 3: Werken aan een groen, duurzaam, veilig en beleefbaar buitengebied: • Ten behoeve van de volksgezondheid wordt in de gemeente ingezet op een effectief rioleringssysteem. • Door het toepassen van RTC worden gemalen en drukriolering geoptimaliseerd.

Strategie Onderhoud: Om datagedreven en risicogestuurd beheer toe te passen op vrijvervalriolering dient eerst de data op orde te zijn. Om dit te realiseren wordt een 10-jarig inspectieprogramma uitgevoerd. Hiermee wordt de huidige kwaliteit inzichtelijk en alle gegevens worden in het beheersysteem toegevoegd. Na deze actie is het doel om datagedreven en risicogestuurd beheer toe te passen. Dit houdt in dat op basis van o.a. schadebeelden en onderhoudshistorie in relatie tot de functie ieder rioleringsobject gekwalificeerd wordt op toestand en risico. Aan de hand van deze gegevens wordt het moment van onderhoud plegen of vervangen bepaald. Onderhoud bestaat uit rioolverbeteringen of renovatie. Onderhoudsmaatregelen op lange termijn worden op basis van levensduur en praktijkervaring bepaald. Om zo duurzaam mogelijk met hemelwater om te gaan is de volgende voorkeursvolgorde aangegeven: hergebruiken, bergen en infiltreren op eigen terrein, tijdelijk opslaan in openbaar gebied met uitloop naar groen, afvoeren op bovengrondse hemelwatervoorziening en tot slot afvoeren op Pagina 2 van 4

Assetsheet Riolering Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

een gemengd rioolstelsel richting RWZI. Water op straat hoort bij het nieuwe klimaat. Grondwater wordt aan de hand van het grondwatermeetnet gemeten. Grondwater wordt zo min mogelijk verplaatst. Mocht dit toch nodig zijn, dan gaat de voorkeur uit naar het oppervlaktewater of in de bodem, niet naar de RWZI. Op drainage wordt op het moment geen onderhoud uitgevoerd. Onderhoud en het oplossen van calamiteiten aan het rioleringssysteem worden volledig uitbesteed. Vervangen: Op basis van aanlegjaar wordt in de nabije toekomst een grote vervangingspiek voor riolering verwacht. Vervanging wordt gebaseerd op inspectieresultaten en/of optredende problemen. Vervanging wordt ook budgetgestuurd opgepakt. Als riolering wordt vervangen, wordt gekeken naar koppelkansen met andere assets om de vervangingsopgave integraal op te pakken. Inspectie en monitoring: In een cyclus van eens per 10 jaar wordt de vrijverval riolering geïnspecteerd en gereinigd. Inspecties op mechanische en persriolering worden op het moment niet uitgevoerd. Enkel de probleemlocaties worden geïnspecteerd en gereinigd.

Financiën Momenteel zijn de volgende financiële middelen beschikbaar voor beheer en onderhoud in Gemeente Moerdijk: Jaarschijf 2025 2026 2027 2028 € x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

Onderhoud: Grondwater Vrijverval Mechanisch

€ 22 € 736 € 280

€ 22 € 736 € 280

€ 22 € 736 € 280

€ 22 € 736 € 280

Totaal

€ 1.038

€ 1.038

€ 1.038

€ 1.038

Jaarschijf 2025

2026

2027

2028

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

Investeringsomvang: Vrijverval Mechanisch Drukriolering

€ 2.956 € 957 € 75

€ 2.488 € 215 € 108

€ 2.806 € 215 € 108

€ 2.000 € 215 € 108

Totaal

€ 3.988

€ 2.811

€ 3.129

€ 2.323

Pagina 3 van 4

Assetsheet Riolering Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Risico’s en aandachtspunten De volgende risico’s en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing: • Er is een grote vervangingsachterstand. Deze is ontstaan door het te weinig investeren. De afgelopen 10 jaar is ongeveer 60% te weinig riolering vervangen. Dit resulteert in een vervangingsachterstand van 10% op het totale areaal. Dit komt bovenop de reguliere vervangingsopgave en de bijhorende klimaatadaptieve ingrepen die zijn vastgesteld zonder benodigde middelen. Op dit moment loopt de vervangingsachterstand op; Overige risico’s en aandachtspunten: • In nieuwbouwprojecten worden (verplichte) waterbergende maatregelen regelmatig opgelost door constructies die duur in beheer en onderhoud zijn (Rockwool, hardstenen fundering, kratten). Zo kan meer grond uitgegeven worden, wat gunstig is voor de aanlegfase. Maar dit brengt (veel) meer onderhoudskosten met zich mee in de gebruiksfase. • Materialen van vroeger (bijvoorbeeld asbesthoudende voegenkit) zorgen voor meerkosten bij vervanging en reparatie van riolering, doordat hier tegenwoordig strenge voorschriften voor zijn. Het is niet inzichtelijk waar deze materialen zijn toegepast, dit blijkt vaak pas met uitvoering van de werkzaamheden.

• Verantwoordelijkheid en beheer van (electra)kasten is onvoldoende belegd; • Uitlaatconstructies in het beheersysteem zijn niet up-to-date; • Verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van drains en drainage is onduidelijk, waardoor geen onderhoud wordt uitgevoerd; • Veel meldingen over kapotte huisaansluitingen- dit wordt mede veroorzaakt door de zettingsgevoelige ondergrond in onze gemeente; • Om meer draagvlak op het gebied van riolering te creëren is het van belang meer bewustwording bij inwoners te stimuleren; • Mechanische en persriolering worden op het moment niet geïnspecteerd en gereinigd; • Capaciteit en kennis binnen de gemeente is onvoldoende aanwezig. Het inwerken van een medewerker kost veel tijd; • Het beheersysteem voldoet op het moment niet om het areaal en inspecties goed te borgen; • Vanuit de klimaatopgave is de ambitie bepaald om het regenwater stelstel uit te breiden, hier is géén budget aangekoppeld.

Actieplan De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: • Het in beeld brengen van de totale vervangingsachterstand voor de riolering en op basis hiervan het kostendekkingsplan uitwerken en definitief maken zodat vervangingspieken en benodigde budgetten inzichtelijk worden; • Klimaatrobuuste maatregelen opnemen in het kostendekkingsplan; • Uiterlijk 2027 de assetsheet riolering herijken en hierin het huidige gemeentelijk water programma verwerken. Hiermee komt het GWP te vervallen; • Basis op orde brengen waaronder het inventariseren en actualiseren van het areaal; • Op basis van inspecties een plan opstellen om de algehele kwaliteit te verbeteren; • Om nieuwe medewerkers gemakkelijker op weg te helpen is het van belang dat plannen makkelijk te continueren zijn; • Een nieuw beheersysteem inrichten en arealen juist in het beheersysteem opnemen, hierin ook de uitlaatconstructies juist opnemen. • Meer voorlichting om meldingen te verminderen. Antwoord op meldingen inhoudelijk standaardiseren. Denk aan water op straat hoort bij het nieuwe klimaat. Pagina 4 van 4

Assetsheet oppervlaktewater Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Afbakening Deze assetsheet geeft inzicht in het beheer en onderhoud van oppervlaktewater binnen de gemeente Moerdijk. Dit omvat alle waterobjecten, beschoeiingen en het dagelijks onderhoud van duikers. De vervanging van duikers is opgenomen in de assetsheet civiele constructies.

Areaal In totaal beheert de gemeente Moerdijk circa 125.000 m2 aan wateroppervlakten. Tabel 1, Areaalgegevens water (peildatum augustus 2024)

Beheergroep Waterloop Watervlakte Duikers Beschoeiing

Eenheid m2 m2 Stuks m1

Areaal 52.552 72.022 n.b. 6.875

Huidige kwaliteit De kwaliteit van water(objecten) is niet goed in beeld, er worden geen periodieke inspecties uitgevoerd. De meeste meldingen hebben betrekking op baggeren of riet. Er is een achterstand op het gebied van baggeren, al enkele jaren is op watergangen die wel onderhoudsbehoeftig zijn geen onderhoud uitgevoerd.

Beleving en gebruik Water binnen de gemeente draagt bij aan de beleving en gebruik van inwoners op verschillende manieren. Zo biedt water recreatiemogelijkheden en draagt het bij aan een gevoel van rust en ontspanning. Daarnaast dient het als leefomgeving voor diverse planten en dieren. Waterlopen dienen ook als afvoer van overtollig water of als overloopgebied van regenwater. Doordat deze afvoer zichtbaar aan de oppervlakte plaatsvindt draagt dat bij aan een positieve beleving en gevoel van veiligheid door bewustwording bij inwoners.

Beheerkader Vanuit de omgevingsvisie zijn drie kernambities opgesteld. Op deze kernambities wil de gemeente Moerdijk extra inzetten. De asset water draagt hier op diverse manieren aan bij: Kernambitie 1: Versterken van stadse en dorpse leefomgeving: • We verkennen de mogelijkheden om waterretentie met groen te combineren, denk aan een groene parkeerplaats en waterberging tussen trottoirbanden; • We gaan de ruimte voor waterberging in (nieuw) groen vergroten; • Daar waar mogelijk passen we waterbergende maatregelen toe, denk hierbij aan groene daken, groene schoolpleinen en waterbergende speelvoorzieningen. Kernambitie 2: Bouwen aan een vitale en gezonde economie: • Daar waar mogelijk passen we waterbergende maatregelen toe, denk hierbij aan groene daken, retenties en infiltratievoorzieningen. Kernambitie 3: Werken aan een groen, duurzaam, veilig en beleefbaar buitengebied: • Om voordelen te behalen werken we samen met het waterschap omtrent het peilbeheer; • Daar waar mogelijk passen we waterbergende maatregelen toe, denk hierbij aan groene daken, retenties en infiltratievoorzieningen.

Pagina 1 van 3

Assetsheet oppervlaktewater Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Naast de kernambities voldoet het oppervlaktewater aan een vastgesteld kwaliteitsniveau. In het Handboek Beeldkwaliteit is het onderhoudsniveau in centrum en entrees op A-kwaliteit en woongebieden op B-kwaliteit vastgesteld. Op bedrijventerreinen, in het buitengebied, langs verbindingswegen en lintbebouwing is het beeldkwaliteitsniveau C vastgesteld. Daarnaast wordt rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • De ontvangstplicht baggeren, dit houdt in dat eigenaren van aangrenzende gronden aan watergangen bagger verplicht zijn te ontvangen; • De waterwet; • Kader richtlijn water; • Wet natuurbeheer; • Exoten beheer; • Beleid van het waterschap.

Strategie Onderhoud: Op basis van meldingen en eigen waarnemingen wordt onderhoud aan duikers uitgevoerd. Afvoerpunten worden eens in de 10 jaar onderhouden. Het onderhoud van het oppervlaktewater wordt in samenwerkingsverband door het Waterschap uitgevoerd. Vervangen: De gemeente is verantwoordelijk voor het vervangend onderhoud, ondanks dat het Waterschap het onderhoud uitvoert. Duikers worden momenteel enkel vervangen als deze bezwijken. Inspectie en monitoring: Een inspectie op bagger wordt eens in de 8-10 jaar uitgevoerd. Verder vinden er geen periodieke inspecties plaats.

Financiën Momenteel zijn de volgende financiële middelen beschikbaar voor beheer en onderhoud in Gemeente Moerdijk: Jaarschijf

Onderhoud

2025

2026

2027

2028

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ 405

€ 405

€ 405

€ 405

Pagina 2 van 3

Assetsheet oppervlaktewater Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Risico’s en aandachtspunten De volgende risico’s en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing: • Momenteel wordt er geen periodieke kwaliteitsmeting van oppervlaktewater en watergangen uitgevoerd; • In afstemming met het waterschap wordt baggeren uitgevoerd. De overdracht van data, ontvangstplicht en bijhorende afstemming tussen de gemeente en waterschap wordt als niet optimaal ervaren; • In de afgelopen jaren is een achterstand op het gebied van baggeren opgelopen; • Onderhoud aan duikers is op het moment niet afgestemd op het baggerregime, hierdoor is het effect van het uitvoeren van onderhoud aan duikers uitvoeren niet optimaal (duikers slibben snel weer dicht door te veel bagger in de watergang); • Een groot deel van de beschoeiingen zijn enkel bereikbaar voor onderhoud via particulieren;

Actieplan De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: • Basis op orde, inzicht in arealen en waterkwaliteit en afspraken maken over verantwoordelijkheden intern; • Inplannen en organiseren van de integrale kwaliteitsschouw op verzorgende kwaliteit voor alle assets; • Afstemming tussen de gemeente en het waterschap verbeteren en verantwoordelijkheden afstemmen; • Bagger achterstand inhalen en regulier onderhoud bijhouden door middel van het opstellen van een bagger beheerplan. Met een financiële doorkijk; • Afstemmen van onderhoud op duikers met baggeren om zo meer winst uit het onderhoud van duikers te halen; • Op basis van verkregen inzichten een meerjarenplan voor oppervlaktewater opstellen waarin de achterstand van het baggeren wordt opgenomen en structurele baggerwerkzaamheden; • Achterstanden van onderhoud met betrekking tot oppervlaktewater in beeld brengen en hier een financiële berekening voor maken.

Pagina 3 van 3

Assetsheet Openbare verlichting Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Afbakening Deze assetsheet richt zich op het beheer en onderhoud van de openbare verlichting in de gemeente Moerdijk. Openbare verlichting omvat verlichtingsobjecten maar ook tunnel- en brugverlichting, grondspots en schijnwerpers op bijzondere objecten die in beheer zijn bij de gemeente. Verlichting in beheer bij derden, sportveldverlichting en verlichting op begraafplaatsen vallen buiten de scope van deze assetsheet.

Areaal In totaal heeft gemeente Moerdijk 8.824 lichtpunten. Deze arealen zijn opgenomen in het beheersysteem. Op het moment is 27% van het areaal uitgevoerd in energiezuinige Ledverlichting. De lichtpunten zijn opgedeeld in verschillende stroomnetten, waarbij Moerdijk vier stroomnetten in eigen beheer heeft, de overige zijn in beheer bij derden. Tabel 1: Beheerarealen Openbare Verlichting (Peildatum augustus 2024)

Beheergroep Lichtpunten Klassieke armaturen op masten

Eenheid Stuks Stuks

Areaal 8.642 182

Ongeveer 37% van het totaal aantal lichtpunten staat in Zevenbergen. Daaropvolgend is Fijnaart, 15% en in Klundert staat 14% van de openbare verlichting. De klassieke armaturen staan met name in Willemstad en het centrum van Zevenbergen. Bijna 30% van alle lichtpunten is uitgerust met een ‘Outdoor Lamp Controller’ (OLC-verlichting). Deze verlichting bevat slimme sensoren om de veiligheid en zichtbaarheid in een gebied te verbeteren. Tot slot heeft de gemeente in totaal 33,5 kilometer aan kabels en 316 meter aan mantelbuizen in beheer. Deze buizen hebben de mogelijkheid om voor feestverlichting gebruikt te worden.

Huidige kwaliteit In Figuur 1 is de kwaliteit van de openbare verlichting in de gemeente Moerdijk inzichtelijk gemaakt. Hieruit is te concluderen dat volgens de 90%-normering van de CROW alle beeldmeetlatten minstens een B-kwaliteit of hoger behalen. Wel valt op dat bevuiling op verlichting voor 8% een D-kwaliteit scoort.

Kwaliteit openbare verlichting Verlichting scheefstand Verlichting kleurechtheid Verlichting deuken en gaten Verlichting dekking van de coating/folie en krassen Verlichting bevuiling Verlichting beplakking en graffiti 0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

A+

A

B

C

D

Figuur 1, Kwaliteit openbare verlichting (november 2024)

Pagina 1 van 6

Assetsheet Openbare verlichting Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

De technische levensduur van masten is vastgesteld op 46 jaar. In onderstaande Figuur, 2, is de leeftijdsopbouw van de masten in Moerdijk inzichtelijk gemaakt. Hierop is te zien dat 1183 masten, 13,7% van het totaal aantal masten, bijna aan of over de restlevensduur zitten. De meeste masten, 95%, bestaat uit masten van staal, de overige 5% bestaat uit aluminium, gietijzer of overige materialen.

Leeftijdsopbouw masten 3.500

3006

3.000 2.500 2.000 1.500

2001 1.369

1064

1183

1.000 500

4

2

51-60 jaar

61 jaar en ouder

0 1-10 jaar

11-20 jaar

21-30 jaar

31-40 jaar

41-50 jaar

Figuur 2, leeftijdsopbouw masten (oktober 2022)

De technische levensduur van armaturen is gesteld op 23 jaar. Van 959 armaturen is de restlevensduur verstreken. Bijna 800 armaturen zitten bijna aan de restlevensduur. De levensduur van openbare verlichting is een inschatting om de vervangingsopgave te kunnen duiden. Door goed onderhoud kan de levensduur verlengd worden.

Leeftijdsopbouw armaturen 2346

2.500 1.994

1908

2.000 1.500 1.000

799

670

699 260

500

0 1-5 jaar

6-10 jaar

11-15 jaar

16-20 jaar

21-25 jaar

26-30 jaar

31 jaar en ouder

Figuur 3, Leeftijdsopbouw armaturen (oktober 2022)

Jaarlijks ontvangt de gemeente ongeveer 1200 meldingen. Daarvan gaat ongeveer 96% over een storing en 4% over schade. In Figuur 4 zijn de verschillende type klachten van 2022 en 2023 inzichtelijk gemaakt. Hieruit is op te maken dat in beide jaren meer dan 70% van de meldingen over ‘lamp uit’ ging. Daarnaast zijn in 2023, 36 keer 3 armaturen of meer uit gemeld en 31 keer de hele straat of wijk uit gemeld. In 2022 is 46 keer gemeld dat 3 armaturen of meer uit zijn en 48 keer de hele straat of wijk.

Pagina 2 van 6

Assetsheet Openbare verlichting Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Meldingen 2022-2023 Armatuur scheef op de mast Mastluik ontbreekt Lamp brandt overdag Schade lichtmast spoed Lamp knippert Mast staat scheef Schade lichtmast Armatuur kapot Hele straat of wijk uit 3 armaturen of meer uit Overig Lamp uit 0

200

400 2022

600

800

1000

1200

2023

Figuur 4, Meldingen 2022-2023

Beleving en gebruik Openbare verlichting draagt bij aan verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid. Door wegen goed te verlichten kan de weggebruiker zich veilig verplaatsen en het helpt onveilige verkeerssituaties voorkomen. Het is daarbij belangrijk dat per wegcategorie en verkeerssituatie het lichtniveau wordt aangepast om zo onoverzichtelijke stukken veiliger te maken. Een veilige omgeving wordt gecreëerd als het gevoel van overzicht ontstaat. Door openbare verlichting toe te passen in de openbare ruimte kan dit veilige gevoel versterkt worden. Hierdoor kunnen weggebruikers voetgangers en hun intenties beter herkennen maar ook het wegnemen van donkere ruimtes zorgt voor meer overzicht. Belangrijk is dat de lichtsterkte gelijkmatig verdeeld is. Leefbaarheid heeft betrekking op herkenbaarheid, sfeer en/of het benadrukken van de identiteit van de openbare ruimte. Verlichting kan dit herkenbare karakter en de esthetiek versterken door bijzondere gebouwen of monumenten te benadrukken met licht of het toevoegen van karakteristieken masten. Daarnaast is het belangrijk dat de masten goed onderhouden worden, als de installatie niet functioneert heeft dit negatieve impact op leefbaarheid. Om dit te voorkomen is het afhandelen van meldingen van belang maar ook de terugkoppeling richting inwoners.

Tevens dragen de lichtintentie en lichtkleur bij aan de sfeer van de openbare ruimte. Echter kunnen er ook conflicterende belangen ontstaan bij openbare verlichting. Zo kan de natuur hinder ondervinden van verlichting maar ook kunnen lichtmasten voor een woning hinderlijk zijn voor inwoners. Of kunnen hoge energiekosten meespelen bij de keuze om een deel van de verlichting te dimmen of geheel uit te schakelen. Het is zaak om goed met deze conflicterende belangen om te gaan en duidelijk te communiceren. De visie van Moerdijk is dan ook ‘niet verlichten tenzij’.

Beheerkader Vanuit de omgevingsvisie zijn drie kernambities opgesteld. Op deze kernambities wil de gemeente Moerdijk extra inzetten. De asset openbare verlichting draagt hier op diverse manieren aan bij: Kernambitie 1: Versterken van stadse en dorpse leefomgeving: • Om de algemene veiligheid te waarborgen wordt openbare verlichting geplaatst; • Door het plaatsen van openbare verlichting bij tunnels verbetert dit de sociale veiligheid en het veiligheidsgevoel. Pagina 3 van 6

Assetsheet Openbare verlichting Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Kernambitie 2: Bouwen aan een vitale en gezonde economie: • Vanuit duurzaamheid en financieel voordeel worden lichtpunten omgevormd naar LEDverlichting; • Waar mogelijk wordt gekeken naar dimmogelijkheid of het weghalen van verlichting om energie en kosten te besparen maar ook om de leefomgeving van de flora en fauna te bevorderen. Kernambitie 3: Werken aan een groen, duurzaam, veilig en beleefbaar buitengebied: • De standaardregel is ‘niet verlichten tenzij…’; • De plaatsing van openbare verlichting is met name bij kruispunten in het buitengebied en in tunnels belangrijk om de sociale veiligheid te verbeteren; • Vanuit de afweging natuur en mobiliteit de keuze maken waar wel of juist niet verlichten. Bij situaties waar wel verlicht moet worden vanwege verkeersveiligheid kan gekeken worden naar dimmogelijkheden, kleurenverlichting of dynamische verlichting. Naast de kernambities voldoet openbare verlichting aan een vastgesteld kwaliteitsniveau. In het Handboek Beeldkwaliteit is het onderhoudsniveau in centrum en entrees op A-kwaliteit en woongebieden op B-kwaliteit vastgesteld. Op bedrijventerreinen, in het buitengebied, langs verbindingswegen en lintbebouwing is het beeldkwaliteitsniveau C vastgesteld.

Daarnaast wordt rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • Zodra een armatuur, die nog niet voorzien is van LED-verlichting, zijn levensduur behaald, wordt deze vervangen door een energiezuinig LED-armatuur voorzien van OLC-verlichting en dimfunctionaliteit; • Als reclame-borden bevestigd worden op openbare verlichting moeten de masten, op basis van het gewicht, verzwaard worden.

Strategie Onderhoud: Verzorgend onderhoud: Masten worden eens in de 10 jaar geschilderd. Dit is opgenomen in het bestek en wordt door de beheerder geïnspecteerd. Vanuit bestandsbeheer wordt een lijst gegenereerd van de te schilderen masten. Groepsremplace (vervanging) wordt uitgevoerd zodra de lamp de servicelevensduur heeft bereikt. Gelijktijdig met groepsremplace worden lichtpunten gereinigd. Ledverlichting heeft een langere levensduur en is onderdeel van het armatuur waardoor remplace niet meer nodig is. Technisch onderhoud: Het oplossen van storingen, schades en incidentele gebreken vallen onder technisch onderhoud. Waarbij de Nationale Organisatie voor Schadeverhaal en Wettelijke Aansprakelijkheid (NODR) de schades verhaalt in opdracht van de gemeente. Storingen waarbij een hinderlijke of onveilige situatie ontstaat worden binnen 10 werkdagen opgelost. Deze en andere storingen worden middels een onderhoudscontract uitbesteed. Storingen aan het voedingsnet vallen niet onder het beheer van de gemeente. Deze vallen onder de verantwoording van het desbetreffende netwerkbedrijf. Storingen aan het eigen ondergrondse kabelnet vallen daarentegen wel onder de verantwoordelijkheid van de gemeente.

Pagina 4 van 6

Assetsheet Openbare verlichting Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Het herstel van schade door vandalisme, stormschade en/of aanrijdschade wordt uitbesteed middels een onderhoudscontract. Binnen de gemeente Moerdijk is de installatieverantwoordelijke extern geregeld. Op sommige doorgaande wegen worden lichtmasten ter beschikking gesteld voor reclame. Het onderhoud van deze reclameborden is voor de eigenaar. De eigenaar betaalt een vergoeding aan de gemeente voor het tonen van reclame op verlichting. Beheer en onderhoud aan kabels is beperkt. Wel geldt een registratieplicht voor loze kabels. Vervangen: Op het moment dat een armatuur technisch is afgeschreven wordt deze vervangen door een energiezuinige led-armatuur voorzien van OLC-functionaliteiten. Hierbij geldt een levensduur van 23 jaar bij armaturen en van 46 jaar bij masten. Bij vervanging wordt zoveel mogelijk de bestaande locatie hergebruikt. Bij grootschalige projecten in de vorm van een integrale aanpak van de openbare ruimte kan een herverdeling van masten plaatsvinden. Inspectie en monitoring: Twee keer per jaar wordt een schouw uitgevoerd in de avonduren om het functioneren van de lamp te beoordelen over het gehele areaal van de gemeente. Defecten worden genoteerd en op een later moment vindt onderhoud plaats. Daarnaast worden masten bij het bijna bereiken van de technische levensduur gescand om de kwaliteit en veiligheid te waarborgen.

Financiën Momenteel zijn de volgende financiële middelen beschikbaar voor beheer en onderhoud in Gemeente Moerdijk: Jaarschijf 2025 2026 2027 2028 € x 1.000

Onderhoud Kapitaallasten Totaal

€ 145 € 35 € 180

€ x 1.000

€ 145 € 64 € 209

€ x 1.000

€ 145 € 88 € 233

€ x 1.000

€ 145 € 88 € 233

Pagina 5 van 6

Assetsheet Openbare verlichting Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Risico’s en aandachtspunten De volgende risico’s en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing: • Uitbreiding van verlichting is niet opgenomen in de huidige budgetten. Het komt voor dat het gewenst is verlichting in een (integraal) project aan te passen. De mogelijkheden hiervoor zijn nu beperkt. • Binnen de gemeente zijn diverse kabels aanwezig, voor een deel van deze kabels is onduidelijk waarvoor deze kabels zijn en wie verantwoordelijk is; • Flora en Fauna in het stedelijke gebied is ook voor de asset openbare verlichting een aandachtspunt. Met name bij het realiseren van feest-, accent- en sfeerverlichting dient hiermee rekening te worden gehouden; • Het is van belang om rekening te houden met het aantal kilo’s dat een mast kan dragen bij het plaatsen van bijvoorbeeld reclameborden; • De afgelopen beheerperiode zijn steeds meer schades aangetroffen die niet te verhalen zijn; • Vanwege de woningopgave worden veel woonwijken uitgebreid, deze areaaluitbreiding heeft effect op de kosten van openbare verlichting; • Het toepassen van OLC-verlichting verlaagt de energiekosten, daarnaast stijgen wel de abonnementskosten voor deze verlichting.

Actieplan De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: • Bijstelling maken van benodigde onderhouds- en vervangingskosten voor openbare verlichting; • Inventariseren en actualiseren van het areaal aan kabels; • Inplannen en organiseren van de integrale kwaliteitsschouw op verzorgende kwaliteit voor alle assets; • Het onderhoud en de vervanging van openbare verlichting middels een langdurig contract voor 10 jaar of langer uitbesteden.

Pagina 6 van 6

Assetsheet Straatmeubilair en Overige objecten Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Afbakening De gemeente Moerdijk onderhoudt het straatmeubilair en andere objecten in de openbare ruimte. Hieronder vallen onder andere afvalbakken, containers, tafels, vrij plakborden, evenementenborden en informatieborden. Informatieborden zijn alle borden waar géén verkeersbesluit voor nodig is. Borden bij monumenten vallen niet onder deze assetsheet, deze behoren bij het onderhoud van het monument, hetzelfde geld voor informatieborden bij bomen of andere objecten. Straatmeubilair dat niet onder het beheer van gemeente Moerdijk valt is niet meegenomen in deze assetsheet.

Areaal In totaal vallen 2.127 beheerobjecten onder de asset straatmeubilair. De grootste groep bestaat uit afvalbakken, het totaal afvalbakken bestaat uit 832 afvalbakken, daarvan is ongeveer 40% van de afvalbakken een hondenafvalbak. De containers in de gemeente Moerdijk bestaan uit glascontainers (34 stuks, 16%), kledingcontainers (22 stuks, 10%) en restafvalcontainers (162 stuks, 74%). De plantenbakken zijn onder te verdelen in heesters in plantenbak (57%), planten in plantenbak (26%) en boom in plantenbak (17%). Tot slot bestaan de tafels uit losse tafels (20%) en picknicktafels (80%). Tabel 1, Areaalgegevens straatmeubilair (peildatum augustus 2024)

Beheergroep Afvalbakken Honden afvalbakken Apv-borden Containers Fietsparkeervoorzieningen Fonteinen Plantenbakken Schoolzonepalen Tafels Zitelementen (bank) Informatieborden Vrije plakplaatsen Evenementenpanelen Vlaggenmasten Drinkwaterpunten

Eenheid Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks

Areaal 492 340 237 220 107 4 42 6 24 509 111 9 150 20 6

Huidige kwaliteit In Figuur 1 is de kwaliteit van straatmeubilair weergegeven. Volgens de 90%-normering van de CROW scoren de beeldmeetlatten van volledigheid, scheefstand, overgroei van beplanting, deuken en gaten, beplakking en graffiti van banken en tafel, fontein en informatiebord een A-kwaliteit. Van afvalbakken scoren de beeldmeetlatten vullingsgraad, deuken en gaten en beplakking en graffiti een A-kwaliteit. Enkel bevuiling op een afvalbak scoort ondermaats, namelijk een D-kwaliteit.

Pagina 1 van 4

Assetsheet Straatmeubilair en Overige objecten Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Kwaliteit straatmeubilair Reclamebord Informatiebord Vlaggenmasten Fontein Fietsparkeervoorzieningen Billboard Bank(en) en/of tafel volledig

Bank(en) en/of tafel scheefstand Bank(en) en/of tafel overgroei door beplanting Bank(en) en/of tafel kleurechtheid Bank(en) en/of tafel deuken en gaten Bank(en) en/of tafel dekking van de coating/folie en… Bank(en) en/of tafel bevuiling Bank(en) en/of tafel beplakking en graffiti Afvalbak vullingsgraad Afvalbak scheefstand afvalbakdrager Afvalbak kleurechtheid Afvalbak deuken en gaten Afvalbak dekking van de coating/folie en krassen Afvalbak bevuiling Afvalbak beplakking en graffiti 0% A+

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% A

B

C

D

Figuur 1, Kwaliteit straatmeubilair (november 2024) Voor de objecten: reclamebord, informatiebord, vlaggenmasten, fontein, fietsparkeervoorzieningen en billboard is de gemiddelde kwaliteit van scheefstand, dekking, kleurechtheid, graffiti, beplakking en deuken weergegeven (oktober 2023).

Meldingen binnen de gemeente met betrekking tot straatmeubilair en overige objecten zijn vooral verzoeken over het extra plaatsen van straatmeubilair of objecten.

Beleving en gebruik Straatmeubilair en andere objecten zijn belangrijk in de openbare ruimte. Het meubilair moet uitnodigend zijn. Regelmatig zie je dat het scheef staat of dat er natuurlijke aanslag op zit. Door goed beheer en onderhoud proberen we dit zoveel mogelijk te voorkomen en vervangen we het meubilair als dat nodig is. Ook is het belangrijk dat borden schoon en goed onderhouden worden om de kwaliteit te verbeteren en de omgeving mooier te maken.

Beheerkader Vanuit de omgevingsvisie zijn drie kernambities opgesteld. Op deze kernambities wil de gemeente Moerdijk extra inzetten. De asset straatmeubilair draagt hier op diverse manieren aan bij: Kernambitie 1: Versterken van stadse en dorpse leefomgeving: • Bij het aanschaffen van nieuw straatmeubilair worden enkel materialen met FSC keurmerk toegepast; • We verbeteren de mogelijkheden om afval gescheiden in te zamelen;

Pagina 2 van 4

Assetsheet Straatmeubilair en Overige objecten Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Kernambitie 2: Bouwen aan een vitale en gezonde economie: • Straatmeubilair zoals banken, afvalbakken etc. wordt ergonomisch ontworpen zodat het gemakkelijk te gebruiken is voor mensen van verschillende lengtes en fysieke capaciteiten. Dit draagt bij aan de functionele leefomgeving wat van invloed is op de gezondheid van inwoners. Kernambitie 3: Werken aan een groen, duurzaam, veilig en beleefbaar buitengebied: • Bij het ontwikkelen van wandelroutes in het buitengebied wordt passend en natuurlijk straatmeubilair toegepast. Naast de kernambities voldoet straatmeubilair en overige objecten aan een vastgesteld kwaliteitsniveau. In het Handboek Beeldkwaliteit is het onderhoudsniveau in centrum en entrees op A-kwaliteit en woongebieden op B-kwaliteit vastgesteld. Op bedrijventerreinen, in het buitengebied, langs verbindingswegen en lintbebouwing is het beeldkwaliteitsniveau C vastgesteld. Daarnaast wordt rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • Niet bij elke bank hoeft een afvalbak geplaatst te worden; • Bij het plaatsen van nieuwe objecten moet integraal gewerkt worden zodat het totale beeld klopt. Denk hierbij aan een bank in verharding, hierbij is de asset Wegen ook betrokken voor het plaatsen van verharding onder de bank; • Zodra straatmeubilair vervangen wordt, wordt ook gekeken naar het verbeteren van de plaats van het object.

Strategie Onderhoud: Tijdens de normale rondes door het gebied controleert de buitendienst de objecten en voert meteen het nodige onderhoud uit. In het voorjaar wordt extra aandacht besteed aan de zitbanken en wordt er, indien nodig, direct onderhoud uitgevoerd. Technisch onderhoud aan ondergrondse containers wordt op basis van inspecties uitgevoerd door een externe partij. Het schoonhouden en plaatsen van een ondergrondse container wordt door de buitendienst uitgevoerd. Enkel het verzorgend onderhoud van drinkwaterpunten valt onder het beheer en onderhoud van de gemeente. Het technisch- en kwaliteitsbeheer is uitbesteed aan Brabant Water. Vervangen: Indien een afvalbak vervangen dient te worden, wordt deze vervangen door het standaard type afvalbak dat is opgenomen in de HIOR. Ook als er in het gebied bij de aanleg andere type afvalbakken zijn geplaatst. Inspectie en monitoring: De inspectie van objecten gebeurt vooral door de buitendienst. De inspectie van ondergrondse containers wordt iedere 18 maanden door een externe partij uitgevoerd.

Pagina 3 van 4

Assetsheet Straatmeubilair en Overige objecten Omgevingsprogramma leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Financiën Momenteel zijn de volgende financiële middelen beschikbaar voor beheer en onderhoud in Gemeente Moerdijk: Jaarschijf

Onderhoud Totaal onderhoud

2025

2026

2027

2028

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ 82 € 82

€ 82 € 82

€ 82 € 82

€ 84 € 84

Risico’s en aandachtspunten De volgende risico’s en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing: • Niet alle informatieborden staan geregistreerd in het beheersysteem; • Een aantal palen van afvalbakken moet op korte termijn worden vervangen; • De locaties van afvalbakken zijn niet altijd juist. Zo staan in een aantal gevallen te veel afvalbakken dicht bij elkaar, dit brengt onnodig hoge kosten met zich mee; • Vanuit verschillende ontwikkelingsprojecten worden verschillende typen straatmeubilair geplaatst. Om wel een eenduidig en herkenbaar beeld in de gemeente te creëren is het van belang dat standaard typen opgenomen worden in de HIOR. Dit maakt ook het beheer en onderhoud eenvoudiger.

Actieplan De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: • Basis op orde, waarbij de objecten geïnventariseerd en geïnspecteerd worden en in het beheersysteem toegevoegd worden; • Inplannen en organiseren van de integrale kwaliteitsschouw op verzorgende kwaliteit voor alle assets; • In de HIOR standaard typen straatmeubilair opnemen en bij het opleveren van projecten toetsen of voldoen wordt aan de standaard typen; • Opstellen van plaatsingscriteria voor afvalbakken om vervolgens de afvalbakkenpraktijk te optimaliseren en ook de vervangingsopgave inzichtelijk te maken.

Pagina 4 van 4

Assetsheet Spelen Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Afbakening De assetsheet spelen is gericht op het beheer van openbare toegankelijke speelvoorzieningen in de gemeente Moerdijk. Hieronder vallen speellocaties, speel- en sportvoorzieningen en de ondergronden van speelvoorzieningen. In Moerdijk is een deel van de speelvoorzieningen ook in onderhoud bij derden, onder andere bij speeltuinverenigingen en scholen. Deze speelvoorzieningen worden enkel geïnspecteerd door de gemeente.

Areaal In totaal beheert de gemeente Moerdijk 612 speelvoorzieningen. Bijna 175 speeltoestellen zijn in beheer van derden, zij onderhouden en plaatsen speeltoestellen bijvoorbeeld bij scholen. De top 3 meest voorkomende speelvoorzieningen vallen onder sociaal spel, behendigheidstoestel en natuurlijk speeltoestel. In Zevenbergen staan de meeste speeltoestellen, 25% van het totaal. Daarnaast staat in Klundert 21% en in Fijnaart 14%. Tabel 1, Arealen speelvoorzieningen (peildatum augustus 2024)

Beheergroep Sociaal spel Behendigheidstoestel Natuurlijk speeltoestel Wiptoestel Combinatietoestel Schommel Klimtoestel Glijbaan Duikelrek Draaitoestel Speeltoestel Zandspeeltoestel Educatietoestel Kabelbaan Skatevoorziening Waterspeeltoestel

Eenheid Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks

Areaal 100 92 81 77 70 51 33 26 23 19 15 7 5 6 4 3

Bij speelvoorzieningen is ook een speelondergrond aanwezig. In totaal heeft de gemeente ongeveer 4.000 m2 aan speelondergronden. Hierbij bestaat ongeveer 50% uit boomschors en bijna 40% uit kunstgras. De overige 10% is onderverdeeld in zand, grind en gietrubber, zie tabel 2. Tabel 2, Arealen speelondergronden (peildatum augustus 2024)

Beheergroep Boomschors Gietrubber Grind Kunstgras Zand

Eenheid m2 m2 m2 m2 m2

Areaal 2.097 103 114 1.611 130

Pagina 1 van 5

Assetsheet Spelen Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Huidige kwaliteit In figuur 1 is het vervangingsjaar van de speeltoestellen in Moerdijk inzichtelijk gemaakt. Hierbij valt op dat voor 179 speeltoestellen dit niet inzichtelijk is. Daarnaast is in 2034/2035 een grote piek te zien als het gaat om vervangen van speeltoestellen.

Vervangingsjaar speeltoestellen 200

179

150 92

100 50 1 3

13 8

28

36 11

60

55 22

11

29

14 18 19 16

9 7 5 16 16

Totaal 7 13 14 16 6 2 1 1 12 1

2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2043 2044 2048 2058 2059 (leeg)

0

Figuur 1, Vervangingsjaar speeltoestellen (augustus 2024)

In november 2024 is een kwaliteitsschouw uitgevoerd in de gemeente. Hieruit blijkt dat de speelvoorzieningen over het algemeen een A-kwaliteit scoren volgens de 90%-normering van de CROW. Enkel de kleurechtheid scoort en B-kwaliteit en bevuiling een D-kwaliteit.

Kwaliteit speeltoestellen Speelvoorziening volledig Speelvoorziening scheefstand Speelvoorziening kleurechtheid Speelvoorziening deuken en gaten Speelvoorziening dekking van de coating/folie en krassen Speelvoorziening bevuiling Speelvoorziening beplakking en graffiti 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% A+

A

B

C

D

Figuur 2, Kwaliteit speeltoestellen (november 2024)

Beleving en gebruik Speelplekken zijn essentieel voor een gezonde leefomgeving. Op speelplekken of bij speelaanleidingen wordt het bewegen en de creativiteit van kinderen gestimuleerd. Het hebben van voldoende speelvoorzieningen helpt kinderen om op een veilige plek te spelen en energie kwijt te kunnen. Daarnaast fungeren speelplekken ook als ontmoetingsplekken en bevorderen ze sociaal contact. Speelplekken zijn van grote meerwaarde voor wijken en buurten. Het is van belang dat speelplekken goed worden onderhouden, zowel technisch als sociaal. Vervuiling door afval en graffiti en verwaarlozing van speelplekken kunnen een negatief effect hebben op het gebruik en de beleving van kinderen. Speelvoorzieningen die goed worden onderhouden, worden vaker gebruikt.

Pagina 2 van 5

Assetsheet Spelen Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Beheerkader Vanuit de omgevingsvisie zijn drie kernambities opgesteld. Op deze kernambities wil de gemeente Moerdijk extra inzetten. De asset spelen draagt hier op diverse manieren aan bij: Kernambitie 1: Versterken van stadse en dorpse leefomgeving: • Bij het inrichten van een speeltuin accentueren we de specifieke kenmerken per kern of wijk. Deze sluiten aan bij de wensen en ideeën van de bewoners. Ze versterken de identiteit van het gebied en verbeteren daarmee de inwonerstevredenheid; • Speelplekken bieden ontmoetingspunten voor de buurt, wijk of kern; • Bij het aanschaffen van nieuw straatmeubilair worden enkel materialen met FSC-keurmerk toegepast; • Om te ontharden en meer ruimte voor biodiversiteit te maken worden groene speeltuinen aangelegd. Kernambitie 2: Bouwen aan een vitale en gezonde economie: • Speelplekken bevorderen bewegen, fantasie en sociale omgang. Kernambitie 3: Werken aan een groen, duurzaam, veilig en beleefbaar buitengebied: • Geen speelvoorzieningen in het buitengebied. Naast de kernambities voldoet spelen aan een vastgesteld kwaliteitsniveau. In het Handboek Beeldkwaliteit is het onderhoudsniveau in centrum en entrees op A-kwaliteit en woongebieden op Bkwaliteit vastgesteld. Op bedrijventerreinen, in het buitengebied, langs verbindingswegen en lintbebouwing is het beeldkwaliteitsniveau C vastgesteld.

Daarnaast wordt rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: • Speeltoestellen waarbij de restlevensduur nog niet bereikt is worden gerepareerd om de levensduur te verlengen; • Om bij te dragen aan duurzaamheid wordt gebruik gemaakt van duurzame speeltoestellen en materialen; • Boomschors als valondergrond wordt van resthout gemaakt om dit op een duurzame manier her te gebruiken; • Bij het herinrichten of het plaatsen van een speeltuin is het belangrijk dat inwoners hierover mee kunnen denken. Tijdens de inventarisatie wordt de mogelijkheid gegeven aan inwoners om deel te nemen aan een informatiebijeenkomst.

Strategie Onderhoud: Onderhoud wordt op basis van de inspecties uitgevoerd. Hierbij geldt dat speeltoestellen in vier categorieën worden ingedeeld: Urgentie 1: Dient direct reparatie of vervanging uit te voeren; Urgentie 2: Zo snel mogelijk onderhoud uitvoeren; Urgentie 3: Onderhoud is gewenst; Urgentie 4: Punt van aandacht, geen actie op korte termijn nodig. Kleine herstelwerkzaamheden worden door de eigen technische dienst opgelost. Grote onderhoudswerkzaamheden worden door de leverancier van desbetreffend toestel uitgevoerd.

Pagina 3 van 5

Assetsheet Spelen Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Vervangen: De levensduur van speeltoestellen is afhankelijk van het soort materiaal, hierbij geldt: Metaal/ijzer: 20 jaar Kunststof: 15 jaar Hout: 10 jaar Op basis van de inspectie wordt bepaald of een speeltoestel aan vervanging toe is. Op dat moment wordt bepaald of het toestel direct vervangen wordt of tijdelijk verwijderd wordt. Bij vervanging worden locaties waar de speeltoestellen het oudste zijn of kernen waar de speelmogelijkheden beperkt zijn, als eerste aangepakt. Inspectie en monitoring: Jaarlijks vinden er vier inspecties plaats om de onderhoudsaspecten en veiligheidsaspecten van speeltoestellen te monitoren. De inspectie wordt door een externe partij uitgevoerd en aan het beheersysteem toegevoegd. In deze inspecties worden de speeltoestellen in beheer en onderhoud van de speeltuinvereniging ook meegenomen. Via een reguliere bestuur rapportage vindt de evaluatie plaats. Aan de hand van meldingen, slijtage speeltoestellen en -ondergronden en hoeveelheid afval in de afvalbakken wordt de intensiteit van het gebruik van de speellocaties bepaald.

Financiën Momenteel zijn de volgende financiële middelen beschikbaar voor beheer en onderhoud in Gemeente Moerdijk: Jaarschijf

Onderhoud Inspectie Kapitaallasten Totaal

2025

2026

2027

2028

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ x 1.000

€ 63 € 15 € 139 € 217

€ 63 € 15 € 175 € 253

€ 63 € 15 € 172 € 250

€ 63 € 15 € 168 € 246

Risico’s en aandachtspunten De volgende risico’s en aandachtspunten zijn komende beheerperiode van toepassing: • Het areaal is nog vrij jong op dit moment en rond dezelfde periode geplaatst. Hierdoor ontstaat er in de toekomst een grote vervangingspiek wanneer deze aan het einde van hun levensduur komen; • Veel speeltoestellen zijn gemaakt van hout, dit materiaal heeft een kortere levensduur dan metaal/ijzer of kunststof; • De gemeente is eindverantwoordelijk voor het waarborgen van de veiligheid van speeltoestellen die onder beheer en onderhoud van de speeltuinvereniging vallen. Hoewel er momenteel inspecties op deze toestellen worden uitgevoerd, is de opvolging van de actiepunten welke uit de inspectie komen onvoldoende geborgd.

Pagina 4 van 5

Assetsheet Spelen Omgevingsprogramma fysieke leefomgeving Moerdijk, projectnummer 0493677.100

Actieplan De volgende actiepunten voor de komende beheerperiode zijn van toepassing: • Het beheersysteem op orde brengen als het gaat om de speelondergronden; • Inplannen en organiseren van de integrale kwaliteitsschouw op verzorgende kwaliteit voor alle assets; • Een meerjarenplan opstellen voor speeltoestellen en -ondergronden om de vervangingspiek op te vangen; • Monitoren en in beeld brengen van de kosten door schade en vandalisme. • Opvolgen actiepunten uit inspectie bij speeltoestellen in beheer bij derden beter vastleggen.

Pagina 5 van 5

Programma fysieke leefomgeving Gemeente Moerdijk projectnummer 0493677.100 9 april 2025

Bijlage III: Participatie(kaders) bij beheer Thema

Toelichting

Initiatief

Rol gemeente

Rol participant Voorbeelden

Informeren

Bewoners informeren over (onderhouds-) werkzaamheden in de straat, buurt of gemeente

Gemeente

Informeren

Toeschouwer/ ontvanger van informatie

 Social media  Communicatiepagina gemeente  Huis-aan-huis

 Communicatie afstemmen met aannemer

Meedenken

Gemeente vraagt bewoners mee te denken bij verandering in de openbare ruimte zoals herinrichting of de keuze voor beheer en onderhoud

Gemeente of bewoner

Participeren

Meebeslissen

    

Burgerschouw Enquête/focusgroep Haal- en brengsessie Marktkraam/ijskar Gebiedstafel

 Aandacht voor verwachtingsmanagement  Zorg voor onbevangen proces(begeleider)  Bestuurlijke betrokkenheid  Afgebakend niveau (wijk/ buurt)

Uitbesteden

Gemeente draagt verantwoordelijkheden over (een gedeelte) beheer en onderhoud naar vrijwilligers, bewoners en verenigingen

Gemeente

Delegeren

Uitvoeren

 Onderhoud van een boomspiegel, geveltuin of plantenbak

 Alleen klein onderhoud, niet machinaal  Afbakening verantwoordelijkheden

Kleine initiatieven

Kleine, individuele of in (kleine) groepen geopperde initiatieven waar vanuit de gemeente minimale inspanningen bij nodig zijn

Bewoner

Faciliteren

Initiatiefnemer Uitvoerder

 Zwerfafval prikken met de buurt, Landelijke Opschoon dag  NL doet  Tegelwippen  Gebiedstafel etc.

 Veiligheidsvoorschriften inclusief voorlichting  Materiaal/materieel beschikbaar stellen

Zelfbeheer

Bewoners nemen structureel het onderhoud van een stuk openbare ruimte over van de gemeente met als doel de openbare ruimte in stand te houden en waar gewenst de kwaliteit te verhogen (> 20m2)

Bewoner

Faciliteren

Initiatiefnemer Uitvoerder

 Afvalbakken, bankjes, etc. onderhouden  Schoffelen, maaien, pluktuin etc.

 Veiligheidsvoorschriften inclusief voorlichting  Voorwaarden en kaders betreffende eigenaarschap en uitvoering vastleggen

Overheidsparticipatie Initiatief, verantwoordelijkheid en deel van de uitvoering bij de bewoner, de gemeente ondersteunt/voert gerichte taken uit

Bewoners

Faciliteren

Initiatiefnemer

 Aanleggen van openbare ruimte  Voorwaarden stellen en afspraken overeenkomen over uitvoering

blad 37 van 37

Uitgangspunten

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1800 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ Oosterhout Postbus 40 4900 AA Oosterhout

Copyright © Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. De informatie die in dit rapport is opgenomen is uitsluitend bestemd voor geadresseerde(n) en kan persoonlijke of vertrouwelijke informatie bevatten. Gebruik van deze informatie, door anderen dan de geadresseerde(n) en gebruik door hen die niet gerechtigd zijn van deze informatie kennis te nemen, is niet toegestaan. De informatie is uitsluitend bestemd om te worden gebruikt door de geadresseerde, voor het doel waarvoor dit rapport is vervaardigd. Indien u niet de geadresseerde bent of niet gerechtigd bent tot kennisneming, is openbaarmaking, vermenigvuldiging, verspreiding en/of verstrekking van deze informatie aan derden niet toegestaan, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group en wordt u verzocht de gegevens te verwijderen en direct een melding te maken bij security@antegroup.nl. Derden, zij die niet geadresseerd zijn, kunnen geen rechten aan dit rapport ontlenen, tenzij na schriftelijke toestemming door Antea Group.

www.anteagroup.nl