CConstaterende datMoerdijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 5 - TAM-omgevingsplan Kleine Kernen 'Langeweg, Noordhoek en Klundert'

Commissievergadering 27 augustus 2026, gemeente MoerdijkBij agendapunt: Vaststelling wijziging TAM-omgevingsplan Kleine Kernen 'Langeweg, Noordhoek en Klundert'263.179 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 19 van 30

Alleen op boorlocatie 1 is de A-horizont niet geheel intact, door recente graafwerkzaamheden. Het oorspronkelijk boven het dekzandpakket aanwezige klei- en veenpakket is niet overal intact gebleven. Op de boorlocaties 2, 3, 4 en 5 zijn deze lagen nog aanwezig en liggen ze onder een 60 cm dik opgebracht pakket. Bij de boorlocaties 1 en 6 is de bovengrond tot respectievelijk 130 en 105 cm onder het maaiveld verstoord geraakt (tussen 0,69 -NAP en 1,16 m -NAP). Een eventuele archeologische vindplaats op het niveau van de podzolbodem zou nog goed bewaard kunnen zijn gebleven. De hoge archeologische verwachting voor het aantreffen van archeologische resten uit het Laat Paleolithicum tot aan het Neolithicum, mogelijk IJzertijd blijft daarmee nog steeds in stand, in ieder geval voor de nu onbebouwde gebieden. De huidige bebouwing heeft op basis van de bouwtekeningen een fundering tot 105 cm -mv (los van de heipalen). Afgaande op de NAP hoogtes betekent dit dat de fundering rond het niveau van het dekzand is aangelegd, zodat de top mogelijk net wel, of mogelijk net niet verstoord is geraakt. Op basis van dit booronderzoek kan dit niet verder worden vastgesteld.

Bevinden zich in de ondergrond van het plangebied archeologische indicatoren en zo ja, waaruit bestaan deze? Tijdens het booronderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen die duiden op een archeologische vindplaats. Het onderzoek had echter een verkennende strategie en deze strategie is niet geschikt voor het systematisch onderzoeken van het gebied op het voorkomen van archeologische indicatoren. Wat was de archeologische verwachting voorafgaand aan het onderzoek en wat is deze na het booronderzoek? Op basis van het bureauonderzoek werd verwacht dat het plangebied een hoge archeologische verwachtingswaarde kent voor de periode van het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum en een hoge archeologische verwachtingswaarde voor sporen van het cultuurlandschap uit de Nieuwe tijd. Voor de overige perioden gold (afhankelijk van de intactheid van het veen) een lage archeologische verwachtingswaarde. Uit het booronderzoek blijkt dat de podzolbodem in de top van het dekzand relatief goed bewaard is gebleven en dat de veenlaag en het afdekkende mariene pakket geërodeerd of deels verstoord zijn geraakt. Voor het plangebied geldt nog steeds een hoge archeologische verwachtingswaarde voor het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum.

Geven de resultaten van het veldonderzoek aanleiding tot vervolgstappen in het kader van de planontwikkeling in relatie tot de archeologische monumentenzorg? Indien een verstoringsdiepte van 75 cm onder het maaiveld gehanteerd kan worden (0,4 m -NAP) zullen geen archeologische waarden verstoord worden en is vervolgonderzoek daarom niet nodig. De huidige plannen gaan echter gepaard met een diepere verstoringsdiepte en het inslaan van heipalen. Daarom lijkt vervolgonderzoek noodzakelijk. V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 27 5 Advies vervolgonderzoek (LS05) In de ondergrond van het plangebied bevindt zich nog een potentieel archeologisch niveau voor de perioden van het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum; de podzolbodem in de top van het dekzandpakket. Dit niveau ligt op 105 cm onder het maaiveld en dieper (vanaf 0,7 m -NAP). Een eventuele archeologische vindplaats op het niveau van de podzolbodem zou nog goed bewaard kunnen zijn gebleven. De hoge archeologische verwachting voor het aantreffen van archeologische resten blijft daarmee nog steeds in stand, in ieder geval voor de nu onbebouwde gebieden. De huidige bebouwing heeft op basis van de bouwtekeningen een fundering tot 105 cm -mv (los van de heipalen).

Afgaande op de NAP hoogtes betekent dit dat de fundering rond het niveau van het dekzand is aangelegd, zodat de top mogelijk net wel, of mogelijk net niet verstoord is geraakt. Op basis van dit booronderzoek kan dit niet verder worden vastgesteld. Uitgaande van een buffer van 30 cm tussen de ingreep en het archeologisch niveau, wordt geadviseerd om ingrepen die niet dieper gaan van 75 cm -mv (0,4 m -NAP) vrij te geven. Als dit niet mogelijk is, is vervolgonderzoek noodzakelijk om te bepalen of in het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is of niet. Zeker gezien de verwachting op het aantreffen van een steentijdvindplaats, is een vervolgonderzoek door middel van een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P) de meest passende vorm van vervolgonderzoek. Geadviseerd wordt om vervolgonderzoek uit te voeren op de locaties waar dieper dan 75 cm -mv (0,4 m -NAP) verstoord zal gaan worden (inclusief verstoring door heipalen). Op basis van het proefsleuvenonderzoek kan worden bepaald of verder onderzoek noodzakelijk is, in de vorm van een opgraving/begeleiding van de sloop. De werkwijze van het proefsleuvenonderzoek dient vastgelegd te worden in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE). Het bevoegd gezag, de gemeente Moerdijk, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen.

Het besluit kan afwijken van dit advies. Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondsten of waarneming van kracht (Omgevingswet afdeling 19.2). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondsten’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Moerdijk, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 28 Literatuur ALTERRA, 2014: Bodemkaart van Nederland, Schaal 1:50.000, Digitale En Landsdekkende Versie, Wageningen. BALL, E.A.G./R.M. VAN HEERINGEN (RED.), 2016: Westelijk Noord-Brabant in het Malta-tijdperk. Synthetiserend onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van het westelijk deel van het Brabants zandgebied, Amersfoort (Nederlandse Archeologische Rapporten 51). BERENDSEN, H.J.A., 1997: Landschappelijk Nederland, Assen.

CROONEN ADVISEURS, 2013: Toelichting bij de Cultuurhistoriekaart van de Gemeente Moerdijk; in samenwerking met Monumentenhuis Brabant. ELLENKAMP, G.R. ET AL. 2023: Verdronken en weer teruggewonnen. Actualisatie van de archeologiekaarten van de gemeenten Etten-Leur, Oosterhout, Moerdijk en Drimmelen, Weesp (RAAP rapport 6065). STIBOKA, 1967: Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000, Toelichting bij kaartblad 43 Oost Willemstad, Wageningen (Stichting voor Bodemkartering). CORSTIAENSEN, P.C., 2017: Archeologisch onderzoek aan de Schoolstraat 2 te Langeweg (gemeente Moerdijk). Bureauonderzoek. Arnicon/Archeomedia-rapport A17-014-F. HUIZER, J., 2024: Plangebied N285 te Langeweg en Wagenberg, gemeente Moerdijk en Drimmelen. Raap- rapport 6785. LANDSKROON, S.A., 2022: Archeologisch bureauonderzoek voor de baggerwerkzaamheden van water- gangen bij acht plaatsen in de gemeente Moerdijk (N-B). Hollandia reeks 1035. SATIJN, O.P.N./ VAN PUIJENBROEK, F.P.J./HESSING, W.A.M., 2019: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de nieuwbouw van een schuur aan de Schoolstraat 30 te Langeweg, gemeente Moerdijk; Ruimtelijk advies op basis van bureauonderzoek. Vestigia-rapport V1829. STIEKEMA, M., 2017: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Zuiddijk 37 en 39 te Langeweg in de gemeente Moerdijk. Econsultancy-rapport 2256.001. L.A.

TEBBENS, 2016: Ontstaansgeschiedenis van het landschap, het gebruik en de locatiekeuze. In: Ball, E.A.G. & R.M. van Heeringen (red.), 2016: Westelijk Noord-Brabant in het Malta-tijdperk. Synthetiserend onderzoek naar de bewoningsgeschiedenis van het westelijk deel van het Brabants zandgebied. Nederlandse Archeologische Rapporten 51. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort. VOS, P./M. VAN DER MEULEN/H. WEERTS/J.BAZELMANS, 2018: Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam. WEERHEIJM, W.J./VAN PUIJENBROEK, F.P.J., 2018: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de nieuwbouw van twee woningen aan de Zuiddijk te Langeweg, gemeente Moerdijk; Ruimtelijk advies op basis van bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase). Vestigia-rapport V1643. Digitale bronnen ACTUEEL HOOGTEBESTAND NEDERLAND: https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer/ ARCHEOLOGISCH INFORMATIESYSTEEM (ARCHIS): https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/login BEELDBANK RIJKSDIENST VOOR HET CULTUREEL ERFGOED: http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/ BODEMLOKET: http://www.bodemloket.nl/ DINOLOKET: https://www.dinoloket.nl/ INDICATIEVE KAART MILITAIR ERFGOED: http://www.ikme.nl/.

KAART VAN VERDEDIGINGSWERKEN: https://rce.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=militaire%5Flandschapskaart# KADASTER, BASISREGISTRATIES ADRESSEN EN GEBOUWEN (BAG): https://bagviewer.kadaster.nl/ KADASTER, TIJDREIS OVER 200 JAAR TOPOGRAFIE: http://topotijdreis.nl/ RIJKSMONUMENTENREGISTER: https://cultureelerfgoed.nl/monumentenregister RUIMTELIJKE PLANNEN: http://www.ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/roo/ STICHTING INFRASTRUCTUUR KWALITEITSBORGING BODEMBEHEER: www.sikb.nl. TRACES OF WAR: TracesOfWar.nl VERGELTUNGSWAFFEN: http://www.vergeltungswaffen.nl/ VERLIESREGISTER: https://www.verliesregister.studiegroepluchtoorlog.nl/ VERSTORINGSBRONNENKAART: https://archeologieinnederland.nl/verstoringsbronnenkaart V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 29 Lijst van afbeeldingen Afbeelding 1 Ligging plangebied op de meest actuele luchtfoto. Bron: PDOK. ............................................... 4 Afbeelding 2 Inrichtingsschets. Bron: Gemeente Moerdijk. ............................................................................. 7 Afbeelding 3 Uitsnede AHN. Het plangebied is globaal in blauw aangegeven (de gebieden in groen zijn relatief laag gelegen, die in bruin hoog). Bron: ahn.nl.

..................................................................................... 9 Afbeelding 4 Uitsnede Kadastrale kaart 1811-1832: minuutplan Terheijden, Noord-Brabant, sectie A, blad 02 (MIN10151A02). Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. ................................................................. 12 Afbeelding 5 Uitsnede Topografische kaart 1850. Bron: Topotijdreis. ........................................................... 12 Afbeelding 6 Uitsnede Topografische kaart 1904. Bron: Topotijdreis. ........................................................... 13 Afbeelding 7 Uitsnede Topografische kaart 1947. Bron: Topotijdreis. ........................................................... 13 Afbeelding 8 Uitsnede Topografische kaart 1984. Bron: Topotijdreis. ........................................................... 14 Afbeelding 9 Uitsnede Topografische kaart 2010. Bron: Topotijdreis. ........................................................... 14 Afbeelding 10 Bouwtekening van het schoolgebouw, in doorsnede. .............................................................. 15 Afbeelding 11 Bouwtekening van het schoolgebouw met de locatie van de palen. ........................................ 16 Afbeelding 12 Uitsnede gemeentelijke archeologische verwachtingskaart 2023. Het plangebied is globaal met een rode cirkel aangegeven. Bron: Ellenkamp et al. 2023.

.............................................................................. 17 Afbeelding 13 Het plangebied ten tijde van het veldonderzoek. Bron foto’s: Vestigia 10-6-2024. ................ 23 Afbeelding 14 foto van boring 4...................................................................................................................... 24 Bijlagen en kaarten Bijlagen Bijlage 1: Overzicht van archeologische en geologische perioden Bijlage 2: Boorstaten Kaarten Kaart 1: Ligging plangebied Kaart 2: Natuurlijk landschap; geomorfologie Kaart 3: Natuurlijk landschap; bodem Kaart 4: Archeologie; inventarisatie Kaart 5: Boorpuntenkaart V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 30 Bijlage 1 Overzicht van archeologische en geologische perioden

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk Periode | Van - tot Vroeg Paleolithicum | Tot 300.000 voor Chr. Midden Paleolithicum | 300.000 voor Chr. – 35.000 voor Chr. Laat Paleolithicum | 35.000 voor Chr. – 8800 voor Chr. Vroeg Mesolithicum | 8800 voor Chr. – 7100 voor Chr. Midden Mesolithicum | 7100 voor Chr. – 6450 voor Chr. Laat Mesolithicum | 6450 voor Chr. – 4900 voor Chr. Vroeg Neolithicum | 5300 voor Chr. – 4200 voor Chr. Midden Neolithicum | 4200 voor Chr. – 2850 voor Chr. Laat Neolithicum | 2850 voor Chr. – 2000 voor Chr. Vroege Bronstijd | 2000 voor Chr. – 1800 voor Chr. Midden Bronstijd | 1800 voor Chr. – 1100 voor Chr. Late Bronstijd | 1100 voor Chr. – 800 voor Chr. Vroege IJzertijd | 800 voor Chr. – 500 voor Chr. Midden IJzertijd | 500 voor Chr. – 250 voor Chr. Late IJzertijd | 250 voor Chr. – 12 voor Chr. Vroeg Romeinse Tijd | 12 voor Chr. – 70 na Chr. Midden Romeinse Tijd | 70 na Chr. – 270 na Chr. Laat Romeinse Tijd | 270 na Chr. – 450 na Chr. Vroege Middeleeuwen | 450 na Chr. – 1050 na Chr. Late Middeleeuwen | 1050 na Chr. – 1500 na Chr. Nieuwe Tijd A | 1500 na Chr. – 1650 na Chr. Nieuwe Tijd B | 1650 na Chr. – 1850 na Chr. Nieuwe Tijd C | 1850 na Chr. – 1950 na Chr. VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d.

24 juli 2024 | 31 V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 32 Bijlage 2 Boorstaten 5 Boring 1 RD-coördinaten: 105050/406832 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 0,14 0,25 -0,11 0,5 -0,36 0,75 -0,61 1 -0,86 1,25 -1,11 1,5 -1,36 tegel (terreinverharding) 50 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs, kalkloos, scherpe ondergrens, opgebracht 110 klei, matig zandig, zwak humeus, grijs, kleibrokken, kalkloos, scherpe ondergrens, gevlekt/ verstoord 130 zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, kalkloos, scherpe ondergrens, opgebracht 140 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruin, matig roesthoudend, B-horizont, dekzand 170 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, zwak roesthoudend, C-horizont, dekzand 5 Boring 2 RD-coördinaten: 105035/406810 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 0,36 0,25 0,11 0,5 -0,14 0,75 -0,39 1 -0,64 1,25 -0,89 1,5 -1,14 1,75 -1,39 tegel (terreinverharding) 30 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs, kalkloos, scherpe ondergrens, opgebracht 70 klei, matig zandig, zwak humeus, donkergrijs, kalkloos, scherpe ondergrens, bouwvoor 115 klei, matig zandig, half gerijpt, grijs, kalkrijk, scherpe ondergrens, kwelder afzettingen 120 veen, zwak zandig, donkerbruin/ grijs, kalkloos 125 zand, matig fijn, zwak

siltig, donkergrijs, kalkloos, A-horizont 140 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruin, matig roesthoudend, kalkloos, B-horizont 150 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ bruin, zwak roesthoudend, kalkloos, BC-horizont 180 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, zwak roesthoudend, kalkloos, C-horizont 5 Boring 3 RD-coördinaten: 105054/406799 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 0,3 0,25 0,05 0,5 -0,2 0,75 -0,45 1 -0,7 1,25 -0,95 1,5 -1,2 1,75 -1,45 tegel (terreinverharding) 60 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs, kalkloos, scherpe ondergrens, opgebracht 85 klei, uiterst siltig, zwak humeus, gerijpt, donkergrijs, kalkloos, scherpe ondergrens, bouwvoor 110 klei, matig zandig, half gerijpt, grijs, kalkrijk, scherpe ondergrens, kwelder afzettingen 115 veen, zwak zandig, donkergrijs, kalkloos 120 zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donkergrijs, kalkloos, A-horizont, dekzand 140 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruin, matig roesthoudend, kalkloos, B-horizont, dekzand150 zand, matig fijn, zwak siltig, bruin/ geel, kalkloos, BC-horizont, dekzand 180 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, kalkloos, C-horizont, dekzand 35 Boring 4 RD-coördinaten: 105031/406783 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 0,31 0,25 0,06 0,5 -0,19 0,75 -0,44 1 -0,69 1,25 -0,94 1,5 -1,19 klei, matig zandig, zwak humeus, bruin/ grijs, zandbrokken, kalkloos, scherpe ondergrens,

opgebracht 60 klei, matig zandig, zwak humeus, half gerijpt, donkergrijs, zwak roesthoudend, kalkrijk, scherpe ondergrens, bouwvoor 110 klei, matig zandig, half gerijpt, grijs, zwak roesthoudend, kalkrijk, kwelder afzettingen 115 veen, zwak zandig, donkergrijs, kalkloos 125 zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donkergrijs, scherpe ondergrens, A-horizont, dekzand 135 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruin, matig roesthoudend, B-horizont 140 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ bruin, zwak roesthoudend, BC-horizont170 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, zwak roesthoudend, C-horizont 5 Boring 5 RD-coördinaten: 105059/406770 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 0,31 0,25 0,06 0,5 -0,19 0,75 -0,44 1 -0,69 1,25 -0,94 1,5 -1,19 1,75 -1,44 tegel (terreinverharding) 60 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs, kalkloos, scherpe ondergrens, opgebracht 100 klei, matig zandig, zwak humeus, gerijpt, donkergrijs, kalkloos, scherpe ondergrens, bouwvoor 120 klei, matig zandig, half gerijpt, grijs, kalkrijk, scherpe ondergrens, kwelder afzettingen 135 zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, scherpe ondergrens, verspoeld zand? 140 zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donkergrijs, kalkloos, scherpe ondergrens, A-horizont 150 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruin/ grijs, matig roesthoudend, kalkloos, B-horizont 155 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/

bruin, matig roesthoudend, kalkloos, BC-horizont190 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, zwak roesthoudend, kalkloos, C-horizont 25 Boring 6 RD-coördinaten: 105036/406755 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 0,28 0,25 0,03 0,5 -0,22 0,75 -0,47 1 -0,72 1,25 -0,97 1,5 -1,22 klei, sterk zandig, zwak humeus, donkerbruin/ grijs, scherpe ondergrens, bouwvoor 105 zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, kalkloos, scherpe ondergrens, opgebracht 115 zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donkergrijs, kalkloos, A-horizont 130 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, bruin, matig roesthoudend, kalkloos, B-horizont 140 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ bruin, matig roesthoudend, kalkloos, BC-horizont 170 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, zwak roesthoudend, kalkloos, C-horizont

KAART 1 LIGGING PLANGEBIED KAART 1 LIGGING PLANGEBIED Plangrens April 2024 Top10NL, CC-BY Kadaster 2024 VS Datum: Bron: Tekenaar: LEGENDALEGENDA

KAART 2 NATUURLIJK LANDSCHAP; GEOMORFOLOGIE KAART 2 NATUURLIJK LANDSCHAP; GEOMORFOLOGIE Plangrens Top10NL Bebouwing Water Overige topografie Geomorfologie Getij-oeverwal Vlakte van ten dele verspoelde dekzanden of löss Vlakte van getij-afzettingen April 2024 Top10NL, CC-BY Kadaster 2024 Geomorfologische kaart: PDOK augustus 2017 / Maas et al. 2017 VS Datum: Bron: Tekenaar: LEGENDALEGENDA

KAART 3 NATUURLIJK LANDSCHAP; BODEM KAART 3 NATUURLIJK LANDSCHAP; BODEM Plangrens Top10NL Bebouwing Water Overige topografie Bodem Mn12A: Kalkrijke poldervaaggronden; lichte zavel, profielverloop 2 Mn22A: Kalkrijke poldervaaggronden; zware zavel, profielverloop 2 Mn25A: Kalkrijke poldervaaggronden; zware zavel, profielverloop 5 Maart 2024 Top10NL, CC-BY Kadaster 2024 Bodemkaart (BRO): PDOK 2018 VS Datum: Bron: Tekenaar: LEGENDALEGENDA

KAART 4 ARCHEOLOGIE; INVENTARISATIE KAART 4 ARCHEOLOGIE; INVENTARISATIE Plangrens 500 m buffer van plangrens Top10NL Water Overige topografie Vondstlocaties Losse vondstlocatie Onderzoeken Archeologisch: boring Archeologisch: bureauonderzoek April 2024 Top10NL, CC-BY Kadaster 2024 Onderzoeken, Vondstlocaties RCE 2024 Monumenten, RCE 2014 VS Datum: Bron: Tekenaar: LEGENDALEGENDA

KAART 5 BOORPLAN KAART 5 BOORPLAN Plangrens Boorpunten Mei 2024 Top10NL, CC-BY Kadaster 2024 VS Datum: Bron: Tekenaar: LEGENDALEGENDA

This text was set using the following freely available font software: Allerta Copyright (c) 2010, Matt McInerney (http://pixelspread.com), with Reserved Font Name Allerta. Inconsolata_dz Copyright (c) 2006, Raph Levien (http://www.levien.com), with Reserved Font Name <Inconsolata>. Copyright (c) 2009, David Zhou (http://blog.nodnod.net/) with Reserved Font Name <Inconsolata_dz>. Molengo_Vestigia Copyright (c) 2007, Denis Moyogo Jacquerye, with Reserved Font Name <Molengo>. Copyright (c) 2011, Vestigia BV Archeologie & Cultuurhistorie (www.vestigia.nl), with Reserved Font Name <Molengo_Vestigia>; available at www.vestigia.nl/fonts. This Font Software is licensed under the SIL Open Font License, Version 1.1. The license is available with a FAQ at: http://scripts.sil.org/OFLofl “ E n g i n e e r i n g t h e p a s t , c r e a t i n g t h e f u t u r e ” Vestigia BV Archeologie & Cultuurhistorie Spoorstraat 5 3811 MN Amersfoort Nederland Telefoon 033 277 92 00 E-mail info@vestigia.nl Website www.vestigia.nl K.v.K. Gooi- en Eemland 32078894 Erfgoedingenieurs

610/1097 Bijlage 14 Beoordeling regioarcheoloog Langeweg 611/1097 Advies Selectiebesluit Plangebied Kloosterlaan 24 – Langeweg Gemeente Moerdijk Type onderzoek BOZ en IVO-vf Opsteller Vestigia Rapport Weerheijm, W.J. & V.H.J. Smits, 2024: Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk. Ruimtelijk advies op basis van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) (Vestigia-rapport V2594). Versie 1.1, 12 juni 2024 Conclusie rapport De rapportage van het archeologische onderzoek is goed uitgevoerd en voldoet aan de in de KNA 4.1 gestelde eisen. Op basis van het bureauonderzoek geldt een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot en met neolithicum, of mogelijk de ijzertijd. Voor de daarop volgende periode, tot aan de late middeleeuwen geldt een lage verwachting. Een middelhoge verwachting geldt voor de late middeleeuwen, voor de nieuwe tijd geldt een verwachting op sporen van de inrichting van het agrarisch cultuurlandschap. Het booronderzoek heeft uitgewezen dat zich binnen het plangebied een grotendeels intacte podzolbodem bevindt, die is afgedekt door veen en daarboven klei. De top van de podzol bevindt zich op ca. 105 tot 130 cm beneden maaiveld en vormt een potentieel archeologisch niveau.

Ik kan me vinden in het advies om vervolgonderzoek te doen als dit niveau door de geplande ontwikkeling wordt bedreigd. De bestaande bebouwing heeft het archeologisch niveau naar verwachting niet grootschalig aangetast. Het advies tot vervolgonderzoek omvat dus ook de bebouwde delen van het terrein. Ik heb dit hieronder nader omschreven. Waardering rapport Het advies aan de gemeente Moerdijk is om in te stemmen met het rapport en het om te zetten naar een definitieve versie. Graag ontvang ik rechtstreeks van de archeologisch uitvoerder een digitaal exemplaar van het definitieve rapport. Tevens ontvang ik graag de shapefile met de omtrek van het plangebied. Adviseur Dhr. P.P.J. (Paul) Kimenai, MA Tel. 06-21150039, regioarcheologie@west-brabant.eu Etten-Leur, 19-8-2024 Advies selectiebesluit Dit advies is een advies aan de gemeente Moerdijk. Team regioarcheologie is via de gemeenschappelijke regeling Regio West- Brabant onderdeel van de gemeente Moerdijk en is daarmee als zodanig geen externe partij. Onze adviezen zijn daarom geen expliciet onderdeel van bijvoorbeeld de ruimtelijke onderbouwing (zoals een bijlage), maar zijn als deskundigenadvies een document ter besluitvorming voor de gemeente in haar rol al bevoegd gezag voor het aspect archeologie.

Het advies betreffende het selectiebesluit is om in te stemmen met het advies van Vestigia om een vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek en de volgende stap te nemen in de Archeologische Monumentenzorg. Dit advies geldt voor het gehele plangebied. Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek mag de bestaande bebouwing slechts bovengronds gesloopt worden (dus alles uitgezonderd vloeren, funderingen en evt. kelders). Bij voorkeur worden de proefsleuven rondom de bestaande bebouwing gepland, zodat bij afwezigheid van behoudenswaardige archeologische resten, de sloop zonder beperkingen kan worden uitgevoerd. Als uit het proefsleuvenonderzoek blijkt dat wel behoudenswaardige resten aanwezig zijn, kan het nodig zijn om de ondergrondse sloop onder archeologische begeleiding uit te voeren. De exacte invulling van het vervolgonderzoek wordt op basis van de bevindingen uit het proefsleuvenonderzoek vastgesteld. De bedoeling van de wetgever is om archeologie zo ver mogelijk voorin de ruimtelijke procedures goed in beeld te hebben. Dat doe je door binnen de bestemmingsplanprocedure de archeologische monumentenzorg zover mogelijk te (laten) doorlopen. Indien het nodig is, geldt dat tot en met de stap van het proefsleuvenonderzoek.

Je kunt dan beredeneerd van een dubbelbestemming ‘Waarde-Archeologie’ afzien als er geen sprake blijkt te zijn van een archeologische vindplaats. Dit is een voordeel voor de ontwikkelaar. Bij de omgevingsvergunning wil je alleen onder archeologische voorwaarde vergunnen als er het gaat om de laatste stap in de archeologische monumentenzorg; dat is de opgraving (of opgraving variant archeologische begeleiding). Dit omdat als er een kans is op vervolgonderzoek (dus na het bureau- en booronderzoek en/of na het proefsleuvenonderzoek), het heel lastig is voor (V)VTH om de nog te zetten stappen (lees: vervolgonderzoeken met bijbehorende Plannen van Aanpak of Programma’s van Eisen) goed in het vizier te houden, dus of de voorwaarden van de omgevingsvergunning wel worden nageleefd. Voor een proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) opgesteld te worden, welke vervolgens door de gemeente Moerdijk getoetst dient te worden. Advies Selectiebesluit Plangebied Kloosterlaan 24 – Langeweg Gemeente Moerdijk Type onderzoek BOZ en IVO-vf Opsteller Vestigia Voor het opstellen van het Programma van Eisen kunt u bij meerdere partijen een offerte opvragen. Voor een volledig overzicht van gecertificeerde archeologische bedrijven in Nederland zie https://www.sikb.nl/archeologie/certificeren-en- registratie/certificaathouders.

614/1097 Bijlage 15 Proefsleuvenonderzoek Langeweg 615/1097 Langeweg, Kloosterlaan 24 Proefsleuvenonderzoek F. VAN DER LEDEN BAAC-RAPPORT A-24.0678 Axim consequi blaccuptur sum volorepA-24.0678 Langeweg, Kloosterlaan 24 Proefsleuvenonderzoek BAAC-rapport A-24.0678 januari 2025 Auteur: F. van der Leden Status: Definitief Proefsleuvenonderzoek 2 Colofon ISSN: | 1873-9350 Versie: | 2.0 Cartografie | F. van der Leden A. ter Wal Vormgeving: | E. Smits Inhoudelijke controle (KNA): | A. ter Wal Redactie: | A. ter Wal © BAAC, ’s-Hertogenbosch 2025. BAAC aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.

n BAAC - Archeologie en Bouwhistorie Graaf van Solmsweg 103 | Popovstraat 54 5222 BS ‘s-Hertogenbosch | 8013 RK Zwolle Tel.: (073) 61 36 219 | (038) 303 66 50 E-mail: denbosch@baac.nlzwolle@baac.nl Langeweg, Kloosterlaan 24 | 3 Proefsleuvenonderzoek 4 Langeweg, Kloosterlaan 24 5 Inhoudsopgave n Samenvatting 7 n 1 Inleiding 9 1.1 Aanleiding 9 1.2 Ligging en aard van het terrein 10 1.3 Administratieve gegevens 11 1.4 Leeswijzer 12 n 2 Onderzoekskader 13 2.1 Landschappelijke achtergrond 13 2.2 Bewoningsgeschiedenis 14 2.2.1 Archeologie 14 2.2.2 Historie 15 2.2.3 Archeologische verwachting 15 2.3 Onderzoeksvragen 16 2.4 Werkwijze 16 2.4.1 Veldwerk 16 2.4.2 Uitwerking 17 n 3 Bodemopbouw 19 n 4 Sporen en structuren 21 n 5 Vondstmateriaal 25 n 6 Synthese, waardering en advies 27 6.1 Synthese 27 6.2 Waardering 27 6.2.1 Toelichting 27 6.2.2 Vindplaats 1 29 6.3 Advies 30 n 7 Geraadpleegde bronnen 31 n 8 Bijlagen 33 Bijlage 1 Geologische en archeologische tijdvakken 35 Bijlage 2 Beantwoording van de onderzoeksvragen uit het Programma van Eisen 37 Proefsleuvenonderzoek 6 7Langeweg, Kloosterlaan 24 Samenvatting In opdracht gemeente Moerdijk heeft BAAC een proefsleufonderzoek (IVO-P) uitgevoerd in het plangebied Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk.

De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van woningen in het plangebied waarbij een gerede kans bestaat dat archeologische waarden vernietigd zullen worden. Het conceptplan van de geplande bouw gaat uit van een verstoring van ca 80 cm diep, plus heipalen. Het archeologische bestemmingsplan van de gemeente Moerdijk duidt het plangebied als Waarde 3a, wat inhoudt dat er voor alle werkzaamheden die dieper dan 40cm gaan, en een oppervlakte van meer dan 500m2 hebben, een archeologische rapportage moet komen. Voorafgaande aan het proefsleufonderzoek heeft in juni 2024 bureau- en booronderzoek plaatsgevonden. Hierin is vastgesteld dat er zich in het plangebied een nog intacte podzolbodem bevindt. Dit, en de gunstige ligging in een gradiëntzone, maken dat de verwachting is dat er sporen van het laat-paleolithicum tot neolithicum aangetroffen zouden kunnen worden. Ook is tijdens het booronderzoek een veenpakket aangetroffen dat zich waarschijnlijk vanaf het neolithicum of in de ijzertijd heeft gevormd. Omdat dit pakket echter grotendeels geërodeerd is, werden op dat niveau geen archeologische sporen verwacht. Onderzoek heeft aangetoond dat het plangebied zich op dekzand bevindt, wat is afgedekt met een veenlaag. Deze veenlaag is geërodeerd tijdens overstromingen in de middeleeuwen, ten gevolge waarvan er een dik pakket kleiafzettingen is afgezet.

De top van het kleipakket is verstoord bij het bouwrijp maken van het terrein in de jaren 70. Alleen in put 4 is een spoor aangetroffen, in de vorm van een greppel. Deze is gezien de aanwezigheid van recent materiaal in de opvulling van de greppel in recente tijd dichtgegooid. De greppel zelf kan door het ontbreken van materiaal niet gedateerd worden. De richting en locatie van de greppel komt wel overeen met een perceelgrens zoals die al staat aangegeven op de kadastrale kaart van 1811-1832. De greppel is als vindplaats aangemerkt, maar deze wordt op grond van een waardering niet-behoudenswaardig geacht. Op basis van bovenstaande resultaten is het advies van BAAC dan ook om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden. Het bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Dit betekent niet dat er reeds gestart kan worden met bodemverstorende activiteiten of de daarop voorbereidende activiteiten. Het selectieadvies dient namelijk eerst beoordeeld te worden door de bevoegde overheid wat uiteindelijk leidt tot een selectiebesluit. Proefsleuvenonderzoek 8 9Langeweg, Kloosterlaan 24 1 Inleiding 1.1 Aanleiding In opdracht van Boels Den Bosch heeft BAAC een proefsleuvenonderzoek (IVO-P) uitgevoerd in het plangebied Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk.

De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van woningen in het plangebied waarbij een gerede kans bestaat dat archeologische waarden vernietigd zullen worden. Het conceptplan van de geplande bouw gaat uit van een verstoring van ca 80 cm diep, plus heipalen. Het archeologische bestemmingsplan van de duidt het plangebied als Waarde 3a, wat inhoudt dat er voor alle werkzaamheden die dieper dan 40 cm gaan, en een oppervlakte van meer dan 500m2 hebben, een archeologische rapportage moet komen. Voorafgaande aan het proefsleufonderzoek heeft in juni 2024 een bureau- en booronderzoek plaatsgevonden.1 Hierin is vastgesteld dat er zich in het plangebied een nog intacte podzolbodem bevindt. Dit, en de gunstige ligging in een gradiëntzone, maken dat er een middelhoge tot hoge verwachting is om laat-paleolithicum tot neolithicum aangetroffen zouden kunnen worden. Ook is tijdens het booronderzoek een veenpakket aangetroffen dat zich waarschijnlijk in het neolithicum of in de ijzertijd heeft gevormd. Omdat dit pakket echter grotendeels geërodeerd is, worden op dat niveau geen archeologische sporen verwacht. Het proefsleuvenonderzoek vond plaats op 11 november 2024. Contactpersoon namens de opdrachtgever is K. van Eijck. De gemeente Moerdijk is zowel de opdrachtgever als de bevoegde overheid voor dit project. K. ven Eijck is de contactpersoon namens de gemeente.

Deze wordt hierbij geadviseerd door dhr. P . Kimenai (Regio West-Brabant). Het veldteam bestond uit A. ter Wal (senior KNA-archeoloog en projectleider), B. van de Weerd (senior KNA-archeoloog) en F . van der Leden (veldarcheoloog). De graafmachine werd geleverd door Van Ginneken B.V. Het aanleggen van de proefsleuven werd begeleid door Asveld Explosives Solutions, vanwege de mogelijke aanwezigheid van OOO. 1 Weerheijm, Beckers & Smits 2024. Proefsleuvenonderzoek 10 1.2 Ligging en aard van het terrein Het plangebied ligt in de bebouwde kom van Langeweg, in de gemeente Moerdijk (Afb. 1.1). Het terrein wordt aan alle kanten omzoomd door percelen langs de Kloosterlaan en bestaat uit het perceel behorend tot de voormalige Mariaschool. Binnen het plangebied bevinden zich nog de gebouwen behorend tot deze school. Het terrein is deels bestraat en bestaat deels uit groenzone. Het onderzoeksgebied is gelijk aan het plangebied. De oppervlakte bedraagt ongeveer 3000 m2. Afb. 1.1 De ligging van het plangebied op de topografische kaart van Nederland.

1.3 Administratieve gegevens locatiegegevens provincie | Noord-Brabant gemeente | Moerdijk plaats | Langeweg toponiem | Kloosterlaan 24 RD-coördinaten | x: 105021, y: 406809 x: 105056, y: 406840 x: 105031, y: 406749 x: 105071, y: 406757 kaartblad | 44C oppervlakte plangebied | 3000 m2 oppervlakte onderzoeksgebied | 3000 m2 projectgegevens projectnummer | A-24.0678 type onderzoek | proefsleuvenonderzoek Archis-zaakidentificatienr. | 5656947100 opdrachtgever | Gemeente Moerdijk Contactpersoon: K. van Eijck projectleider BAAC | A. ter Wal bevoegde overheid | Gemeente Moerdijk contactpersoon: K. van Eijck adviseur namens bevoegde overheid | P. Kimenai (Regio West-Brabant) datum opdracht | 20-09-2024 datum veldwerk | 11-11- 2024 datum rapport versie 1.1 | 3-12-2024 goedkeuring rapport bevoegde overheid | 12-12-2024 goedkeuring rapport opdrachtgever | 12-12-2024 datum rapport versie 2 | 19-12-2024 beheer en plaats van vondsten en documentatie | Provinciaal Depot Bodemvondsten Noord-Brabant contactpersoon: M. den Hartog Langeweg, Kloosterlaan 24 | 11 Proefsleuvenonderzoek 12 1.4 Leeswijzer Deze rapportage omvat de uitwerking van archeologisch onderzoek in het plangebied Kloosterlaan 24 te Langeweg.

Alvorens over te gaan tot de bespreking van de onderzoeksresultaten, zullen in hoofdstuk 2 de landschappelijke, archeologische en historische achtergronden van het plangebied en de directe omgeving worden beschreven. Deze worden gevolgd door paragrafen met daarin de onderzoeksvragen en de werkwijze in het veld en van de uitwerking. De resultaten van het onderzoek komen aan de orde in hoofdstuk 3, 4 en 5. In deze hoofdstukken staat het landschap beschreven waarin de opgegraven vindplaats is gelegen, de sporen en structuren die tot de vindplaats zijn te rekenen en het vondstmateriaal dat tijdens het veldwerk is verzameld. Het geheel zal in hoofdstuk 6 worden afgesloten met een synthese waarin de resultaten in relatie tot elkaar worden besproken en er aandacht is voor de relevantie van de vindplaats voor de regio. Vervolgens wordt de vindplaats gewaardeerd en wordt er een archeologisch advies geformuleerd omtrent de vindplaats. Achter in het rapport zijn de literatuurlijst en enkele bijlagen terug te vinden, zoals diverse lijsten en overzichten en de beantwoording van de onderzoeksvragen uit het PvE. 13Langeweg, Kloosterlaan 24 2 Onderzoekskader Aan het plangebied is op basis van het archeologisch vooronderzoek een hoge archeologische verwachting voor resten vanaf het laat-paleolithicum tot en met het neolithicum toegekend.

Het proefsleuvenonderzoek dat in deze rapportage wordt beschreven, heeft geresulteerd in het aantreffen van een greppel met een waarschijnlijke datering in de nieuwe tijd. Er zijn geen sporen aangetroffen uit het laat-paleolithicum tot neolithicum. Het doel van de navolgende paragrafen is om dit gegeven in een context te plaatsen. Hierbij wordt gekeken naar de ligging van het plangebied in het landschap en ten opzichte van bekende archeologische resten in de directe omgeving. Ook wordt gekeken wat op basis van historisch kaartmateriaal of andere historische gegevens bekend is over bewoning en landgebruik binnen het plangebied. Deze gegevens zijn overgenomen uit het archeologisch vooronderzoek2 en waar nodig aangevuld met nieuwe gegevens. De onderzoeksvragen die met het proefsleuvenonderzoek dienen te worden beantwoord en de nationale en regionale onderzoeksthema’s zijn overgenomen in paragraaf 2.3. Het hoofdstuk sluit af met een beschrijving van en verantwoording voor de gehanteerde werkwijze en de keuzes die tijdens het veldwerk en de uitwerking zijn gemaakt. 2.1 Landschappelijke achtergrond Uit de zes boringen die gedurende het vooronderzoek in het plangebied zijn gezet, is gebleken dat de ondergrond bestaat een pakket zwak siltig, matig fijn zand. Het pakket is kalkloos en wordt geïnterpreteerd als een pakket dekzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden).

Aanwezig zijn de C-horizont als ondergrond met een gele kleur met enkele roestvlekken Deze laag gaat over een geelbruine laag (BC-horizont), die weer overgaat in een zwak humeuze, bruine laag met veel roestvlekken, de B-horizont. Hierboven bevindt zich de A-horizont, bestaande uit donkergrijs, matig humeus zand. Al deze lagen behoren tot de oorspronkelijke podzolbodem, en deze is over vrijwel het hele onderzoeksgebied intact. Alleen in het noordoosten van het onderzoeksgebied ontbreekt de A-horizont. In boringen gezet in het noorden van het plangebied gaat het dekzand geleidelijk naar boven over in een 5 cm dikke laag zwak zanderig, donkerbruin veen. Dit veen heeft zich waarschijnlijk vanaf het neolithicum of eventueel vanaf de ijzertijd gevormd. Het veen gaat naar boven toe scherp over in een kleipakket bestaande uit uiterst siltig tot zwak zandige klei. De kleilaag heeft een matig stevige consistentie en is enigszins gerijpt. De basis van het pakket heeft een grijze kleur, is kalkrijk en bevat enkele roestvlekken. De top van de kleilaag (tussen 0.3, en 1.05 m -mv; 0.06 m +NAP en 0.77 m -NAP), bestaat uit een ongeveer 25 tot 40 cm zwak humeuze, donkergrijze laag met enkele baksteenfragmenten. Het veenpakket is grotendeels geërodeerd door zee-inbraken in de late middeleeuwen, in welke periode het kleipakket ook is afgezet.

Het betreft hier een kwelderafzetting (Formatie van Naaldwijk, laagpakket van Walcheren), met in de top daarvan een bouwvoor. De bouwvoor wordt afgedekt door een 60 cm dik heterogeen klei- en zandpakket dat waarschijnlijk is opgebracht tijdens de bouw van de school in 1977. Deels rijkt deze verstoring dieper, zoals in het zuidwesten van het onderzoeksgebied, waarbij de verstoring tot 105 cm onder het maaiveld ligt (0.77 m -NAP), maar waar de podzolbodem nog intact is, en het noordoosten, waarbij de diepte van de verstoring 130 cm is (1.16 m -NAP), en waar de A-horizont niet meer aanwezig is. In het zuidoosten van het onderzoeksgebied is tussen het kleipakket en de (nog volledig intact zijnde) podzolbodem een dikke lichtgrijze zandlaag aangetroffen, die is geïnterpreteerd als een laag verspoeld dekzand. Omdat de veenlaag door zee-inslagen grotendeels is geërodeerd, worden in het veen geen archeologische waarden verwacht. Op basis van historische kaartmateriaal en de verstoring van het pakket kwelderklei, gecombineerd met de bouw van de school, worden op dit niveau ook geen archeologische waarden verwacht. In de aanwezige, grotendeels ongeschonden podzolbodem zouden nog wel archeologische waarden uit het laat-paleolithicum tot neolithicum aanwezig kunnen zijn. 2 Weerheijm, Beckers & Smits 2024.

Proefsleuvenonderzoek 14 2.2 Bewoningsgeschiedenis 2.2.1 Archeologie In Archis3 zijn binnen het plangebied noch binnen 500 meter rondom het plangebied archeologische monumenten/ AMK-terreinen of vondstlocaties geregistreerd (Afb. 2.1). Volgens de gemeentelijke archeologische beleidskaart heeft het plangebied een hoge kans op het aantreffen van vindplaatsen van jager-verzamelaars; op de archeologische verwachtingskaart is aangegeven dat het gaan om mogelijk afgedekte vindplaatsen. Het archeologisch beleid van de gemeente Moerdijk voor toepassing van de wet op de archeologische monumentenzorg (WAMZ) was vastgelegd in het bestemmingsplan. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De gemeente Moerdijk beschikt nog niet over een definitief omgevingsplan zoals voorzien in de Omgevingswet. Tot die tijd worden alle bestemmingsplannen samengebracht in een tijdelijk omgevingsplan, een zogenaamd omgevingsplan-van-rechtswege’.3 Het omgevingsplan is gebaseerd op de archeologische verwachtingskaart.4 Volgens het vigerende omgevingsplan geldt voor het plangebied een dubbelbestemming ‘Waarde 3a’. Voor deze categorie geldt dat bij werkzaamheden dieper dan 40 cm en met een oppervlakte van meer dan 500m2, een rapport over de archeologische waarde van het te verstoren terrein vereist is. 3 https://omgevingswet.overheid.nl 4 Ellenkamp 2023. Afb.

2.1 Het plangebied met de archeologische (rijks)monumenten, vondstmeldingen en onderzoeken volgens Archis 3 2022 (overgenomen uit Weerheijm, Beckers & Smits 2024). Tabel 2.1 Overzicht eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek binnen een straal van 500 m rondom het plangebied (Archis 3 2024). archisnr. | afstand tot | uitvoerder, type onderzoek | resultaat plangebied | jaar middelhoge verwachting voor het laat-paleolithicum en 4009016100 | 75 m ten NW | 2016 | Bureauonderzoek | mesolithicum, hoge verwachting voor nieuwe tijd middelhoge verwachting voor het laat-paleolithicum en 4009105100 | 75 m ten NW | 2016 | Booronderzoek | mesolithicum, lage verwachting voor nieuwe tijd een middelhoge archeologische verwachting voor het paleolithicum – midden neolithicum en hoge verwachting voor de 4040574100 | 370 m ten ZO | 2017 | Bureauonderzoek | nieuwe tijd 4606951100 | 150 m ten W | 2018 | Booronderzoek | lage verwachting voor alle perioden hoge archeologische verwachting voor de periodes laat 4719622100 | 100 m ten O | 2019 | Bureauonderzoek | paleolithicum tot aan de ijzertijd 4757725100 | 130 m ten N | 2019 | Bureauonderzoek | - 4947638100 | 160 m ten N | 2021 | Bureauonderzoek | - een middelhoge verwachting voor de periode vanaf de late 5288801100 | 12 m ten Z | 2022 | Bureauonderzoek | middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd.

5442741100 | 150 m ten NW | 2023 | Booronderzoek | verwachting voor resten vanaf de steentijd. Bij geen van deze onderzoeken zijn daadwerkelijk archeologische resten aangetroffen, wel werd in de meeste gevallen een middelhoge tot hoge verwachting uitgesproken op resten uit met name de periode laat-paleolithicum- neolithicum op basis van een intact dekzandlandschap, afgedekt door veen en/of klei. 2.2.2 Historie Het dorp Langeweg droeg tot aan 1910 de naam ‘Slikgat’. De eerste vermelding van Slikgat gaat terug tot 1656 (‘Slijckgadt’). De Zuiddijk (‘Suytdyk’), gelegen ten zuidwesten en noorden van het dorp, stamt uit 1358-1359. Tijdens de Sint Elizabethsvloeden van met name 1421 verdween het land onder water, waaronder het ca. 500 m ten oosten van Langeweg gelegen dorpje Zonzeel. Het plangebied ligt in de Crauwelgorsche Polder, ingepolderd tussen 1533 en 1545. De Zuiddijk is volgens de recente overzichtskaart van de RCE ‘Leven met water’, met daarop alle bekende dateringen van dijken, opnieuw bedijkt in 1504-1510. In 1874 vestigden zich Kapucijner monniken in Slikgat. In 1887 werd er een klein seminarie gesticht, dat in 1972 naar Oosterhout zou verhuizen. Het klooster verschijnt voor het eerst op de topografische kaart van 1904, ten westen van het plangebied. Op verzoek van deze monniken werd de naam Slikgat gewijzigd in Langeweg.

Op de Kadastrale Minuut van 1811-1832 is te zien dat het plangebied in gebruik is als bouwland. Pas op de kaart van 1984 is bebouwing aanwezig binnen het plangebied, dit is het huidige schoolgebouw dat in 1977 gebouwd werd. Deze bebouwing blijft nagenoeg hetzelfde tot op heden, op enkele kleinere gebouwen na die zijn bijgebouwd of afgebroken. 2.2.3 Archeologische verwachting Op basis van het bureauonderzoek werd voor het plangebied een hoge archeologische verwachting uitgesproken voor resten uit de periode van het laat-paleolithicum tot en met het neolithicum (en mogelijk tot in de ijzertijd) en voor sporen van het cultuurlandschap uit de nieuwe tijd. Voor de overige perioden gold (afhankelijk van de intactheid van het veen), een lage archeologische verwachtingswaarde. Uit het booronderzoek is gebleken dat de podzolbodem in de top van het dekzand relatief goed bewaard is gebleven en dat het veen en het afdekkende mariene pakket geërodeerd of deels verstoord zijn geraakt. Voor het plangebied geldt daarom een hoge archeologische verwachtingswaarde voor het laat-paleolithicum tot en met het neolithicum. Langeweg, Kloosterlaan 24 | 15 Proefsleuvenonderzoek 16 2.3 Onderzoeksvragen Het doel van het proefsleuvenonderzoek is het aanvullen en toetsen van een gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in een vooronderzoek.

Het gaat om gebieds- of vindplaatsgericht onderzoek binnen een gebied waar bodemingrepen staan gepland. Door de geplande bodemingrepen dreigt eventueel aanwezige archeologische informatie verloren te gaan. Het proefsleuvenonderzoek resulteert in een waardering van de archeologische informatie en in een selectieadvies. Om tot dit doel te komen, dienen de volgende onderzoeksvragen te worden beantwoord: 5 1. Is er een (of zijn er meerdere) vindplaats(en) aanwezig binnen het onderzoeksgebied? 2. Zo ja, wat is de aard, omvang, gaafheid, conservering, kwaliteit en het verloop (zowel binnen als buiten het plangebied) van de archeologische sporen en sporenclusters? Zo nee, hoe is dit te verklaren? 3. Uit welke periode dateren deze sporen en sporenclusters? Wanneer zijn de vindplaatsen weer in ongebruik geraakt? 4. Bevinden zich tussen het vondstmateriaal opvallende vondsten die wijzen op sociale differentiatie, ambachtelijke activiteiten of rituele connotaties of op een specifieke functie van de vindplaats? 5. Hoe is de bodemopbouw/stratigrafie binnen het onderzoeksgebied en hoe is de relatie tussen de bodemopbouw/ landschappelijke ligging en de aangetroffen vindplaats(en)? 6. Hoe sluiten de resultaten van het onderzoek aan op de gespecificeerde archeologische verwachtingen uit het vooronderzoek? 7.

Indien een of meerdere vindplaatsen zijn aangetroffen: wat is de waardering van deze vindplaatsen? 8. Is er sprake van een of meer behoudenswaardige vindplaatsen? Zo ja, hoe dient hiermee te worden omgegaan? 9. Is vervolgonderzoek noodzakelijk, en zo ja, in welke vorm? 10. Zijn er verstoringen aanwezig binnen het onderzoeksgebied? Zo ja, waar bevinden deze zich en tot hoe diep hebben deze de bodem verstoord? 11. Indien er geen vindplaats in vastgesteld, hoe is dit te verklaren (landschappelijk, verstoring, of gewoon niet aanwezig)? In deze fase van onderzoek is het nog niet duidelijk welke hoofdstukken van de NOaA en/of andere onderzoekskaders relevant zijn, behalve dan slechts in algemene lijnen. Het doel van deze fase is dan ook om hierin meer duidelijkheid te scheppen. 2.4 Werkwijze 2.4.1 Veldwerk Tijdens het veldwerk zijn verspreid over het plangebied vier proefsleuven aangelegd, werkput 1 tot en met 4 (afb. 4.1). De afmetingen van werkput 1 en 2 zijn 15 x 4 m en die van werkputten 3 en 4 bedragen 20 x 4 m. Totaal is ongeveer 180 m2 opgegraven, wat een dekkingsgraad van 6% betreft. Dit komt doordat er weinig ruimte was om de stort kwijt te kunnen, met name bij proefsleuf 1, en door de aanwezigheid van een boom en recente verstoringen bij proefsleuf 3.

Met een machine met gladde bak is laagsgewijs verdiept tot op het niveau van de natuurlijke ondergrond (de C-horizont) en is met de hand bijgeschaafd. Vervolgens is het vlak gefotografeerd en zijn sporen en NAP-hoogtes van het vlak en het maaiveld digitaal ingemeten met een GPS. De afstand tussen de hoogtemetingen bedraagt 5 m. In elke werkput zijn 2 profielen gedocumenteerd. De profielen zijn door middel van fotografie en een beschrijving vastgelegd. De ligging van de profielen is eveneens met behulp van een GPS ingemeten. Een deel van de sporen is gecoupeerd ten behoeve van de beantwoording van de vraagstelling en de waardering van het onderzoeksterrein. Deze sporen zijn gefotografeerd en getekend op schaal 1:20. Het vlak en de stort zijn met behulp van een metaaldetector onderzocht op de aanwezigheid van metaal. Vondsten zijn bij de aanleg van het vlak in vakken van 4 x 5 m verzameld en indien mogelijk aan sporen en/of stratigrafische lagen toegewezen. Tijdens het veldwerk zijn geen specialisten ingezet. Langeweg, Kloosterlaan 24 17 Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd volgens de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA)5, het PvE6 en het PvA.7 De opgravingsdocumentatie bevindt zich momenteel bij de BAAC-vestiging te ’s-Hertogenbosch. Te zijner tijd zal dit worden overgedragen aan het Provinciaal Depot Bodemvondsten Noord-Brabant.

2.4.2 Uitwerking Na afloop van het veldwerk is onder leiding van de verantwoordelijke senior KNA-archeoloog de uitwerking gestart. De veldtekeningen zijn hiertoe verwerkt tot kaarten en op basis hiervan zijn de sporen geanalyseerd. De vondst is gewassen, gedroogd, gedetermineerd en gedateerd. Vervolgens is onderhavig rapport opgesteld, waarin de resultaten van het proefsleuvenonderzoek beschreven zijn. Naar aanleiding van de resultaten zijn een waardering van de archeologische waarden en een advies met betrekking tot vervolgonderzoek opgesteld. Alle afbeeldingen in deze rapportage zijn door BAAC gemaakt, tenzij anders vermeld. 5 CCD 2018. 6 Ter Wal 2024. 7 Boin 2024. Proefsleuvenonderzoek 18 3 Bodemopbouw In dit hoofdstuk zal de bodemopbouw, van oudsher bepalend voor de bewoning, besproken worden. Een typerend voorbeeld voor de bodemopbouw binnen het onderzoeksgebied is profiel 101 (Afb 3.1 en tabel 3.1). Tabel 3.1 – bodemopbouw profiel 101.

Diepte | Hoogte top | Spoor- (cm -mv) | (m -NAP) | aard | nummer | omschrijving 0 - 28 | 0.23 m +NAP | Bouwvoor | 1800 | Homogeen bruingrijs, matig zandige klei, matig humeus met weinig bouwkeramiek 28 – 34 | 0.05 | Ophogingslaag | 1999 | Homogeen lichtgrijs, matig grof, zwak ziltig zand, bouwzand 34 – 61 | 0.11 | Kleiafzetting | 1810 | Heterogeen grijs, sterk humeuze, matig siltige klei met veel ijzervlekken 61 – 81 | 0.38 | Kleiafzetting | 1820 | Heterogeen bruingrjis, zeer siltige klei, schelpresten, beetje houtskool, weinig bouwkeramiek. Bevat vondst 1 81 – 104 | 0.58 | Kleiafzetting | 1830 | Gelaagd licht grijsbruin, uiterst siltige klei. Weinig ijzervlekken 104 – 117 | 0.81 | Veenlaag | 1840 | Homogeen donker zwartbruin. Licht kleiige veen, uiterst fjin zandig, zeer humeus 117 – 137 | 0.94 | Dekzand | 1850 | Homogeen donkerbruin, matig fijn, matig siltig zand, sterk humeus 137 – 157 | 1.14 | Dekzand | 1860 | Homogeen bruin, matig fijn, matig siltig zand, gereduceerd, licht humeus Uit analyse van de profielen blijkt dat de ondergrond van het plangebied bestaat uit dekzand. Deze ligt op redelijk consistente diepte over het gehele onderzoeksgebied (1,05 tot 1,20 m -NAP), behalve in het noordoosten (put 3), waar de top van de natuurlijke ondergrond afhelt naar 1,40 á 1,60 m -NAP.

In het dekzand heeft zich een podzol ontwikkeld, die op de hogere delen (werkput 2) bestaat uit een 20 cm dikke, zwartbruine Ah-horizont, een 6 á 10 cm dikke bruingrijze E-horizont en een 6 á 20 cm dikke, donkerbruine Bh- horizont, die geleidelijk overgaat in de bruingele C-horizont. In de rest van het gebied ontbreekt de E-horizont en bevindt zich direct onder de Ah-horizont de Bh-horizont. De Ah-horizont is venig ontwikkeld. Op de veenlaag bevindt zich een 60 á 70 cm dikke kleilaag, tussen max 50 cm -mv en 120 cm -mv (0.2 m á 1 m -NAP). De overgang van het veen naar de klei is abrupt. Plaatselijk, waaronder in put 1 en 4, bevindt zich aan de basis een zwak siltige zandlaag. Over het hele verdere plangebied ligt ofwel op de veenlaag, ofwel op de zandlaag, het kleipakket. Deze neemt naar boven toe in siltigheid. De top van de kleilaag (0,40 á 0,55 m -NAP), heeft een donkere kleur en is humeus, en kan geïnterpreteerd worden als de oude bouwboor (Ap-horizont). Deze Ap-horizont is over de gehele site abrupt geëgaliseerd met een ophopingslaag van bouwzand. Langeweg, Kloosterlaan 24 | 19 Proefsleuvenonderzoek 20 Conclusie Het gebied maakt deel uit van een dekzandgebied, waarvan te zien is dat de dikte oploopt in noordelijke richting (werkput 2 en 3). Hier is vanaf het Holoceen een veldpodzol is ontstaan.

Na verloop van tijd (neolithicum-ijzertijd) is het gebied vernat, en is veen ontstaan. Hoewel in de 13e eeuw landbouw op veengrond rondom het plangebied wijdverspreid was, was in het nabijgelegen dorp Zonzeel (ca 500m ten oosten van Langeweg) turfwinning de belangrijkste vorm van kostwinning.8 Het is daarom lastig te zeggen of de veenlaag is weg geërodeerd door de St. Elizabethsvloeden uit 1421, of dat deze handmatig is afgegraven. Het gebied is daarna onderhevig geweest aan invloed vanuit de zee en heeft ofwel een tijd onder water gestaan, of is met regelmaat overstroomd. Dit heeft voor het dikke kleipakket gezorgd. Al in 1538 is het gebied ingepolderd.9 Hierna is de grond gebruikt als landbouwgrond. Dit grondgebruik veranderde pas toen in 1977 de school is gebouwd.10 8 Damoiseaux en Vos 1987. 9 Kubistal 2023. 10 ter Wal 2024. Afb. 3.1 Foto profiel 101. 21Langeweg, Kloosterlaan 24 4 Sporen en structuren In het plangebied zijn in totaal 70 spoornummers uitgegeven in het vlak en bij de profielen (Afb 4.2 en tabel 4.1). Hiervan zijn er 66 uitgedeeld aan bodemlagen, drie aan recente verstoringen en één aan een greppel. In de proefsleuven 1 en 2 zijn geen sporen op het vlak gevonden, in put 3 alleen recente kabel- en leidingsleuven. De greppel bevindt zich in put 4 en heeft het spoornummer S4002 gekregen.

Het spoor tekende zich in het vlak af als twee banen blauwgrijze klei, met daartussen gebrokte, licht bruine gelig zand. De greppel is noordwest-zuidoost georiënteerd en is 2,15 m breed. In het profiel was te zien dat de greppel door het kleipakket heen snijdt. Op de kadastrale kaart 1811-1832 is te zien dat er destijds een perceelgrens schuin over het plangebied liep, waarvan de richting en locatie (min of meer) overeenkomt met die van de greppel (afb. 4.3). De perceelgrens verdwijnt van de kaarten rond 1930. Hoewel in de greppel geen vondsten zijn gevonden, waren er wel brokjes cement in de opvulling aanwezig. De opvulling van de greppel kan daarmee gedateerd worden ná het eind van de 19e eeuw. Tabel 4.1 Overzicht aantallen sporen en datering. aard spoor aantal datering greppel 1 laag 66 n.v.t. recent 3 20e eeuw totaal 70 Afb. 4.1 Insteek van spoor 4002, gezien in het oostelijke profiel van put 4. Proefsleuvenonderzoek 22 Afb. 4.2 Allesporenkaart. Langeweg, Kloosterlaan 24 23 Afb. 4.3 Allesporenkaart en plangebied geprojecteerd op de kadastrale kaart uit 1811-1832. Proefsleuvenonderzoek 24 25Langeweg, Kloosterlaan 24 5 Vondstmateriaal Gedurende het onderzoek is er slechts één vondst aangetroffen. Deze vondst is gevonden in put 1, in de laag S1820, een kleilaag. Het gaat om twee passende scherven met rand van roodbakkend geglazuurd aardewerk.

Hierdoor kon gedetermineerd worden dat de scherven deel uitmaakten van een vuurtest. Dit is een aardewerken kom, aan de bovenkant vaak vierkant en naar onderen ronder, waarin kooltjes werden bewaard om pijpen mee aan te steken of om andere objecten warm te houden. De datering voor deze vuurtest ligt in de nieuwe tijd (18e-19e eeuw). Proefsleuvenonderzoek 26 27Langeweg, Kloosterlaan 24 6 Synthese, waardering en advies 6.1 Synthese Onderzoek heeft aangetoond dat de ondergrond van het plangebied bestaat uit dekzand, in de top waarvan zich een podzolbodem heeft ontwikkeld. Op het dekzand bevindt zich een 10 tot 15 cm restant van een veenlaag die zich binnen het plangebied vanaf het neolithicum heeft ontwikkeld. Deze veenlaag is op haar beurt afgedekt door een 70 cm dikke kleiafzetting afgezet na de St. Elizabethsvloeden uit 1421. Daarboven ligt bouwzand, opgeworpen voor de bouw van de school in 1977. Alleen sleuf 4 bevatte een grondspoor. Hier bevond zich een noordwest-zuidoost georiënteerde greppel. De greppel kan in verband worden gebracht met een perceelgrens die op de Kadastrale Minutenkaart van 1811-1832 al staat aangegeven. Op grond van het voorkomen van moderne materialen in de vulling, waaronder cement, en het feit dat de perceelgrens niet meer te zien is op kaarten ná 1930, moet het dempen van de greppel in de jaren 30 van de 20e eeuw gedateerd worden.

De greppel kan als vindplaats aangemerkt worden. Een waardering van deze vindplaats volgt in par. 6.2. Gedurende het onderzoek is slechts één vondst aangetroffen; de resten van een vuurtest. Dit 19e-eeuwse aardewerk werd aangetroffen in de afdekkende kleilaag. Het onderzoek heeft geen aanwijzingen opgeleverd voor de aanwezigheid van een archeologische vindplaats uit de periode laat-paleolithicum tot en met het neolithicum binnen of in de directe omgeving van het plangebied. De afwezigheid van een vindplaats uit deze periode is mogelijk te verklaren uit de relatief lage ligging van het dekzandlandschap binnen het plangebied. Uit het onderzoek naar een vindplaats uit het mesolithicum op circa 1,8 km ten zuidoosten van het plangebied, bleek dat deze vindplaats zich op de top van een dekzandrug bevond, op een hoogte van circa 0,4 m -NAP .11 Binnen het huidige plangebied ligt de top van het dekzand een stuk lager, op 1,05 tot 1,20 m -NAP . 6.2 Waardering 6.2.1 Toelichting In deze paragraaf wordt bekeken welke waardestellende elementen op de vindplaats(en) aanwezig zijn en wat de kwaliteit daarvan is. Deze gegevens worden afgezet tegen wat bekend is over vergelijkbare sites in de regio en in de betreffende regio. De KNA beschrijft de criteria op basis waarvan een vindplaats gewaardeerd wordt (VS06).

Het proces van waarderen, bij welke scores een vindplaats wel of niet als behoudenswaardig kan worden aangemerkt en welke afwegingen daarbij gemaakt moeten worden, staat uitgebreid beschreven in bijlage IV van KNA. In het onderstaande stroomdiagram is het proces van waardering samengevat (Afb. 6.1). 11 Kubistal 2023. Proefsleuvenonderzoek 28 n Beleving In eerste instantie wordt nagegaan of de vindplaats vanwege zijn belevingswaarde (schoonheid en herinneringswaarde) behoudenswaardig is. Als de beleving van een vindplaats een hoge score oplevert, is de vindplaats in principe behoudenswaardig. Toch moet dan ook gekeken worden naar de fysieke- en inhoudelijke kwaliteit van de vindplaats om een goede afweging te kunnen maken. Met name de ensemblewaarde en representativiteit zijn dan van belang. Bij de beleving wordt gekeken naar de bovengrondse zichtbaarheid van de vindplaats (schoonheid) en of de vindplaats herinnert aan een specifieke gebeurtenis in het verleden (herinneringswaarde). Meestal is een vindplaats niet meer zichtbaar. Voorbeelden van vindplaatsen die wél zichtbaar zijn, zijn terpen en wallen die als verhoging in het landschap aanwezig zijn, of grachten die zichtbaar zijn door inklinking van de grachtvulling. n Fysieke kwaliteit Vervolgens wordt gekeken naar de fysieke kwaliteit (gaafheid en conservering) van de vindplaats.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://moerdijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/883722ad-1719-4ca6-a2a9-51c6b79eecaa?agendaItemId=9261f012-1ee0-4c63-8ca4-f54844907cf2