Bijlage 3 - Nota van bevindingen Quickscan infrastructurele projecten

Invulling rol en sturing door de raad De raad geeft in de onderzochte casussen invulling aan zijn rol voor grote infrastructurele projecten door het stellen van kaders en het inzetten van instrumenten om het college te controleren. Dit gaat om zowel algemene kaders (Nota grondbeleid, omgevingsvisie etc.) als projectspecifieke kaders in de vorm van raadsvoorstellen. De raad zet het instrument van schriftelijke raadsvragen in om het college te controleren. Uit de interviews komt naar voren dat de raad soms ook moties of amendementen indient. In het onderzoek naar de casusprojecten zijn beperkt moties of amendementen door de raad gevonden. De raad is in de onderzochte casussen vooral ‘actief’ wanneer zij informatie krijgt aangereikt of voorstellen voorliggen. Op die momenten stelt de raad regelmatig schriftelijke raadsvragen. Inzet van dit instrument gebeurt in de casussen minder in perioden dat zij zelf niet actief geïnformeerd wordt door het college, zoals te zien in de casus Centrumontwikkeling Klundert in periode 2015-2019 geen schriftelijke vragen gesteld. De raad maakt aan de voorkant van de onderzochte casusprojecten niet expliciet kenbaar wat zij zelf wil bereiken met het project, welke accenten zij wil plaatsen en onder welke voorwaarden.

Uit een gesprek met de delegatie van de raad komt naar voren dat dit veelal ook bij andere (grote) infrastructurele projecten het geval is. De onderzochte raadsbesluiten laten geen aangenomen moties of amendementen zien. Doorgaans gaat de raad mee in de raadsvoorstellen van het startdocument en latere voorstellen zoals die door het college naar voren worden gebracht, zoals ook in de interviews en het gesprek met de delegatie van de raad naar voren kwam. Ook kwam in dit gesprek naar voren dat de beperkte informatiepositie en inzicht in mogelijkheden en (financiële) consequenties aan de voorkant van projecten het voor de raad ingewikkeld maken om aan oordeelsvorming te doen. Raadsvoorstellen bevatten veelal één voorstel en geen scenario’s of varianten waar de raad uit kan kiezen. Afspraken over de betrokkenheid van de raad in het project staan bij de onderzochte projecten in het startdocument (‘gono go’) momenten. Hier staan geen afspraken in over de informatievoorziening aan de raad gedurende het verloop het project. Zoals eerder benoemd haalt de griffie wel regelmatig informatiebehoeften op bij het presidium die zij terugkoppelt aan de ambtelijke directie. In de afgelopen jaren is vanuit het presidium aandacht geweest voor de betrokkenheid en informatiepositie van de raad bij grote projecten.

In 2022 is een aparte werkgroep Petit Comité vanuit het presidium aan de slag gegaan om constateringen en aanbevelingen voor het presidium te formuleren. Deze werkgroep constateerde in een memo dat de raad behoefte heeft

18

om regelmatig over de voortgang van grote projecten bijgepraat te worden. Daarnaast gaf de werkgroep aan dat behoefte is aan meer inzicht in de stand van zaken m.b.t. de voorbereidende fase van projecten. Ook werd door de werkgroep de behoefte uitgesproken voor een lange termijn overzicht van projecten waarover reeds besloten (inclusief start- en eindtijd, eventueel goedgekeurde begroting, uitloop). Ook stelde de werkgroep voor om bij ieder raadsvoorstel een kopje op te nemen hoe de raad geïnformeerd wordt over de voortgang. Uiteindelijk heeft het gesprek in het presidium geleid tot het opstellen van de monitor ruimtelijke projecten. Uit de stukken is niet op te maken welke specifiek eisen/behoeften het presidium/de raad voor deze monitor destijds heeft doorgegeven. Het is voor de Rekenkamer niet inzichtelijk in hoeverre op de andere punten uit de memo afspraken zijn gemaakt tussen raad en college tot dusver.

Samenspel college en raad Samenspel Het samenspel tussen college en raad rond grote infrastructurele projecten wordt vormgeven aan de hand van het voorleggen van raadsvoorstellen en het bespreken van de voortgang van projecten in achtereenvolgens de commissie Fysieke Infrastructuur en de raadsvergaderingen. De inhoud van de raadsvoorstellen van het college gaan in de op sturing, beheersing en verantwoording op tijd, geld, kosten, informatie en omgeving. De raadsvoorstellen gaan ook in de op risico’s en risicoafwegingen van het project. In algemene zin wordt de onderlinge samenwerking door raad, college en ambtelijke organisatie besproken op heisessies. Recent was de informatiebehoefte van raad ook onderwerp van gesprek. ‘Grote’ projecten worden op dit moment in de informatievoorziening en betrokkenheid van de raad niet wezenlijk anders behandeld worden dan andere projecten en hier zijn ook geen generieke of specifieke afspraken over gemaakt tussen college en raad. De raad maakt in de onderzochte projecten sporadisch gebruik van zijn instrumentarium om het college (bij) te sturen. De raad maakt ook weinig gebruik van de mogelijkheid om aan de voorkant van (grote) infrastructurele projecten eigen accenten mee te geven aan het college.

In het geval van de Centrumontwikkeling Klundert stuurde de raad wel pro-actief bij, door het mogelijk houden van nieuwe detailhandel in de Molenstraat van Klundert bij de behandeling van de centrumvisie in 2015. Evalueren en leren De raad evalueert (grote) infrastructurele projecten niet. Vanuit het gesprek met de raadsdelegatie zijn wel signalen dat raadsleden hier behoefte aan hebben.

19

Bijlage 3: Factsheets casuïstiek Factsheet Waterwijk Fijnaart

Samenvatting De gemeente Moerdijk ontwikkelt in Fijnaart een nieuwe woonwijk: Waterwijk Fijnaart, deze wijk stond voorheen bekend als Fijnaart-West. De wijk ligt aan de rand van het dorp en biedt veel watervoorzieningen en openbaar groen. Bewoners kunnen zelf de grootte van hun kavel en het type woning kiezen. Het kerndoel, zoals geformuleerd in het startdocument van het project, is om te komen tot woningbouwontwikkeling en het voorzien in de aan de westzijde van de gemeente gewenste ruimte voor lokale bedrijvigheid. De raad is bestuurlijk opdrachtgever voor dit initiatief. In de Structuurvisie Moerdijk 2030 werd het westen van Fijnaart aangewezen als de logische uitbreidingsrichting van de kern. Er was behoefte aan bedrijfsoppervlak voor lokale bedrijvigheid en de noodzaak om vóór 2020 voldoende woningbouwproductie te realiseren. In september 2014 stelde de raad het startdocument vast en ging het project formeel van start. In december 2016 besloot het college echter om af te zien van plannen voor lokale bedrijvigheid in Fijnaart-West vanwege een beperkte kwantitatieve behoefte. In juni 2017 werd de initiatieffase afgerond en begon de ontwerpfase. De uitwerking van de plannen ging verder en de bestemmingsplanprocedure werd gestart. In februari 2019 stelde de raad het bestemmingsplan vast. Alle kavels in Waterwijk zijn inmiddels verkocht.

In januari 2024 verleende het college de projectmanager mandaat voor een tweede verlenging van de termijn voor oplevering en bewoning van de woningen, mits dit geen gevolgen had voor het woonrijp maken van het project. Volgens de website van de gemeente was het echter moeilijk om een partij te vinden voor het maken van het bestek. Per 1 juni 2024 staat gepland dat in de eerste helft van 2025 wordt gestart met het woonrijp maken van de wijk. De fasering van het project op een rij: • 25 september 2014: start initiatieffase • 22 juni 2017: start ontwerpfase • 7 februari 2019: start uitvoeringsfase (vaststelling ontwerpbestemmingsplan, maar zonder expliciete go op uitvoeringsfase) • Start evaluatie nog niet aan de orde (project nog niet afgerond) Projectbeheersing In het startdocument wordt de projectbeheersing omschreven. Hierin wordt het volgende vermeld: De raad is bestuurlijk opdrachtgever voor het initiatief. Het initiatief zal als een project worden opgepakt binnen de afdeling Ruimtelijke en Maatschappelijke Ontwikkeling. Binnen de gemeentelijke organisatie is er een projectbestuurder. De ambtelijk projectleider is eindverantwoordelijk voor alle gemeentelijke activiteiten binnen het project. Diegene draagt zorg en is verantwoordelijk voor de interne communicatie en het rapporteren aan het bestuur. Degene is tevens de voorzitter van de projectgroep.

De projectgroep kan desgewenst, na wederzijds overleg, uitgebreid worden met de agendaleden.

20

Relevante kaders zoals door de raad vastgesteld: • Startdocument project 176. Ontwikkeling Fijnaart West (2014) • Haalbaarheidsonderzoek en de projectexploitatie (2017) • Nota zienswijzen (2018) • Bestemmingsplan Fijnaart-West (2018) • Ontwerpbestemmingsplan Buitengebied Moerdijk (2013) • Structuurvisie 2030 (2011) Andere relevante kaders: • Paraplunota Economisch Klimaat • Paraplunota Leefomgeving • Paraplunota Maatschappij Tijdlijn Intakefase 22 juli 2014 - collegevoorstel: startdocument ontwikkeling Fijnaart West (vertrouwelijk) Het college stelt de raad voor om het startdocument in zijn vergadering van 25 september 2014 voor te leggen ter vaststelling. 28 augustus 2014 - Aanbiedingsbrief Technische Vragen Het college beantwoordt vragen van de raad over bedrijven buiten Moerdijk die zich in Moerdijk willen vestigen. Zij mogen zich niet vestigen op bestaande bedrijventerreinen in Moerdijk. Het college ligt toe dat deze vestigingsbeperkingen niet gelden voor nieuwe ontwikkellocaties, zoals Fijnaart West. 25 september 2014 - Raadsvoorstel Startdocument Ontwikkeling Fijnaart West De raad besluit het startdocument voor het project 176 Ontwikkeling Fijnaart West vast te stellen. Het raadsvoorstel bestaat uit: Inleiding: reden van het voorstel, kaders: Structuurvisie Moerdijk 2030, paraplunota’s, collegebesluit van 13 augustus 2013 en raadsinformatiebrief d.d.

11 september 2013 over het besluit om Fijnaart West als project op te pakken, Maatschappelijk draagvlak, Financiële consequenties, Communicatie, Realisatie: risico’s, plannen en evaluatie. Start Initiatieffase 22 oktober 2015 - memo stand van zaken project 176 ontwikkeling Fijnaart West De projectleider stuurt een memo richting college over de geluids- en geuraspecten en over de regionale discussie over de ladder van duurzame verstedelijking. Op het moment dat er meer zicht is op de uitkomsten van de ladder-discussie en de herijking van de behoefte aan lokale bedrijvigheid, kan er zicht geboden worden op het moment dat de afronding van de initiatieffase aan het college en raad wordt voorgelegd. 5 november 2015 - aanvullend memo stand van zaken project 176 ontwikkeling Fijnaart West Het college heeft verzocht om te kijken naar de mogelijkheden om de realisatie van lokale bedrijvigheid los te koppelen van de woningbouwontwikkeling. Dit met als achterliggende gedachte om de woningbouwcomponent versneld te kunnen uitvoeren, met positieve consequenties voor ‘onze gemeentelijke portemonnee’. 22 maart 2016 - memo actueel beeld ruimtebehoefte bedrijventerrein Moerdijk & Rapport actueel beeld ruimtebehoefte bedrijventerreinen Moerdijk Er is een disbalans in vraag in aanbod in kwantitatieve zin.

Gezien de beperkte ruimtebehoefte op basis van de prognoses wordt geadviseerd om de ontwikkeling te concentreren op locatie Zevenbergen (en dus niet Fijnaart). 6 december 2016 - collegevoorstel stedenbouwkundige structuur Fijnaart-West (vertrouwelijk) Het college bespreekt de stedenbouwkundige structuur welke wordt voorgelegd op een bewonersavond. 9 mei 2017 - collegevoorstel afronding initiatieffase project 176 Fijnaart-West Het college geeft een go aan de uitwerking van de plannen en het opstarten van de bestemmingsplanprocedure. Daarnaast zijn de haalbaarheidsonderzoeken vastgesteld en heeft het college kennis genomen van het concept projectexploitatie.

21

22 juni 2017 - raadsvoorstel afronding initiatieffase project 176 Fijnaart-West Aangezien de actuele behoefte in Fijnaart alleen op het vlak van woningbouw ligt, zal het vervolg van het project 176 alleen invulling geven aan het verwezenlijken van de woonwijk Fijnaart-West en niet op de ontwikkeling van het bedrijventerrein. In de concept-afspraken met de regio en de provincie over de ontwikkeling van bedrijventerreinen is vastgelegd dat deze mede in Fijnaart-West zou kunnen landen. Een concretere invulling volgt later. Het raadsvoorstel bestaat uit: Inleiding: reden van het voorstel, kaders: deze zijn opgenomen in het startdocument, flexibele methodiek, waterretentie, ecologie, geur, geluid, ladder van duurzame verstedelijking, grondverwerving, ontsluiting, maatschappelijk draagvlak, financiële consequenties, communicatie, realisatie: risico’s, planning en evaluatie. De raad besluit: 1. de haalbaarheidsonderzoeken vast te stellen. 2. de concept projectexploitatie ter kennisgeving aan te nemen. 3.een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen à € 125.000, zijnde de kosten voor de nadere planvoorbereiding, en deze kosten te dekken uit de algemene reserve. 4. het college de opdracht te geven om binnen deze kaders het project verder gestalte te geven (go-besluit).

Door het nemen van het go-besluit kan er een vervolg worden gegeven aan de uitwerking van de plannen en het opstarten van de bestemmingsplanprocedure. Afronding initiatieffase, start ontwerpfase: vervolg uitwerking plannen en start bestemmingsplanprocedure 28 november 2017 - collegevoorstel: inzet projectontwikkelaar X in relatie tot Fijnaart-West (vertrouwelijk) College bespreekt het al dan niet inzetten van een projectontwikkelaar in relatie tot Fijnaart-West. 8 januari 2018 - B&W brief verstuurd aan ontwikkelaar X De projectontwikkelaar X wordt geïnformeerd dat zij: bij een onherroepelijke bestemmingsplantitel voor project X, het bedrijf tegen marktconforme waarde grond van de gemeente af kan nemen ten behoeve van de realisatie van zes woningen in Fijnaart-West. 9 januari 2018 - collegevoorstel voorontwerpbestemmingsplan Fijnaart-West Het college stemt in met het voorontwerpbestemmingsplan ‘Fijnaart-West’ en om deze gedurende 6 weken ter inzage te leggen. 17 juli 2018 - collegevoorstel verwerving 1ha grond in relatie tot Fijnaart-West (vertrouwelijk) Het college spreekt over verwerving 1 ha grond voor Fijnaart-West.

31 oktober 2018 - memo stand van zaken Fijnaart-West (Waterwijk Fijnaart) Het project Fijnaart-West bevindt zich in de ontwerpfase en heeft twee bezwaren ontvangen de behandeling van deze bezwaren schuift de besluitvorming naar februari 2019, met een geplande afronding in april 2019 en start van zelfbouw in november/december 2019. De uitgiftesystematiek geeft particulieren en groepen vrije keuze in kavelplaatsing zonder voorrang aan projectontwikkelaars, hoewel overgebleven kavels later aan hen aangeboden kunnen worden. Er wordt gewerkt aan communicatie via filmpjes en marketingmateriaal om de wijk aantrekkelijk te presenteren. 11 december 2018 - collegevoorstel bij raadsvoorstel bestemmingsplan Fijnaart-West Het bestemmingsplan biedt een juridisch-planologische regeling voor de uitbreidingslocatie Fijnaart. Met het plan wordt voorzien in de ontwikkeling van maximaal 120 grondgebonden woningen. De regeling die is opgenomen in het bestemmingsplan heeft een globaal karakter, in de vorm van een globale eindbestemming, waarbij alleen de belangrijkste stedenbouwkundige waarden worden vastgelegd. Dit maakt flexibiliteit mogelijk in de verkaveling en woningtypologie. Het college besluit: 1. Het ‘hogere waarden besluit’ vast te stellen; 2. en daarnaast de raad voor te stellen; a. de ingediende zienswijzen op het bestemmingsplan Fijnaart-West ontvankelijk te verklaren; b.

in te stemmen met de inhoud van de bij dit voorstel behorende “Nota zienswijzen bestemmingsplan FijnaartWest d.d. 27 november 2018; c. de zienswijzen genummerd 2 gedeeltelijk gegrond en gedeeltelijk ongegrond te verklaren; d. de zienswijzen genummerd 1 ongegrond te verklaren;

22

e. in te stemmen met de ambtshalve wijzigingen zoals genoemd onder hoofdstuk 5 van de nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen. f. het ontwerpbestemmingsplan Buitengebied Moerdijk, zoals vervat in de bestandenset met planidentificatie NL.IMRO.1709.Fijnaartwest-BP30 met de, als gevolg van de ambtshalve wijzigingen zoals opgesomd in de nota zienswijzen, gewijzigd vast te stellen; g. ten behoeve van het bestemmingsplan geen exploitatieplan vast te stellen; h. de planidentificatie van het bestemmingsplan te wijzigen van NL.IMRO.1709.Fijnaartwest-BP30 naar NL.IMRO.1709.Fijnaartwest-BP40; i. de projectexploitatie vast te stellen; j. een krediet beschikbaar te stellen á € 6.232.000 (zijnde de totale projectkosten á € 6.373.000 minus de reeds gemaakte kosten á € 141.000), en deze kosten te dekken uit de te verwachten opbrengsten uit de grondverkoop. 7 februari 2019 - raadsvoorstel bestemmingsplan Fijnaart-West Het ontwerp bestemmingsplan "Fijnaart-West" heeft van 30 augustus tot en met 10 oktober 2018 voor een ieder ter inzage gelegen. ln totaal zijn er 2 zienswijzen op het ontwerpbestemmingsplan ingediend. ln de Nota zienswijzen is een reactie op de zienswijzen gegeven.

Naast de formele vaststelling van de bij het project behorende projectexploitatie, vraagt het college de raad om het ontwerpbestemmingsplan gewijzigd vast te stellen aangezien er nog kleine aanpassingen zijn aangebracht in vergelijking met het ontwerpbestemmingsplan. Na vaststelling van het bestemmingsplan wordt het plan aan de provincie Noord-Brabant toegestuurd. Daarna start een periode van 6 weken waarin beroep bij de Raad van State kan worden ingesteld. De raad besluit het volgende: 1. De ingediende zienswijzen op het bestemmingsplan Fijnaart-West ontvankelijk te verklaren; 2. ln te stemmen met de inhoud van de bij dit voorstel behorende "Nota zienswijzen bestemmingsplan Fijnaart-West d.d. 27 november 2018: 3. De zienswijzen genummerd 2 deels gegrond en deels ongegrond te verklaren; 4. De zienswijzen genummerd 1 ongegrond te verklaren; 5. ln te stemmen met de ambtshalve wijzigingen zoals genoemd onder hoofdstuk 5 van de nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen. 6. Het ontwerpbestemmingsplan Buitengebied Moerdijk, zoals vervat in de bestanden set met planidentificatie NL.lMRO.lT09.Fijnaartwest-BP30 met de, als gevolg van de ambtshalve wijzigingen zoals opgesomd in de nota zienswijzen, gewijzigd vast te stellen; 7. Ten behoeve van het bestemmingsplan geen exploitatieplan vast te stellen; 8.

De planidentificatie van het bestemmingsplan te wijzigen van NL.lMRO.lT09.Fijnaartwest-BP30 naar NL.IMRO. 1 T09.Fijnaartwest-BP40.L De projectexploitatie vast te stellen; 10. Een krediet beschikbaar te stellen à € 6.232.000 (zijnde de totale projectkosten à € 6.373.000 minus de reeds gemaakte kosten à € 141.000), en deze kosten te dekken uit de te verwachten opbrengsten uit de grondverkoop. 26 februari 2019 - collegevoorstel ontwikkeling Fijnaart West welstandsgebiedscriteria Het college stelt de nieuwe welstand-gebiedscriteria vast. Het vaststellen van nieuwe welstand-gebiedscriteria is door de raad gemandateerd aan het college van B&W. 9 april 2019 - collegevoorstel spelregels flexibele kaveluitgifte Waterwijk Fijnaart Het college besluit het volgende: 1. In te stemmen met de spelregels flexibele kaveluitgifte Waterwijk Fijnaart, met onder meer de volgende spelregels: a. Kopers de mogelijkheid te geven om een kavel op maat te kopen, op basis van de afname van een aantal stroken van ieder 60cm breed en circa 30 meter diep (strokenverkaveling); b. De wijk in beginsel in 4 fasen uitgeven (vanaf de Westkreekweg richting de Molenstraat); c. Kiezen geschiedt op basis van notarieel lotnummer; d. Eenieder moet bereid zijn om na het kiezen 5 kavelstroken naar links of naar rechts verplaatst te worden teneinde de puzzel te kunnen leggen. 2.

De uitgifteprijs van de grond vast te stellen op € 260,-- per m2 excl. BTW en de grondexploitatie aan te passen op basis van deze gewijzigde grondprijs. 28 juni 2019 - collegebesluit vaststellen van openbare ruimten (straatnamenbesluit voor de kern Fijnaart Het college stelt de straatnamen vast voor de openbare ruimten in de kern Fijnaart.

23

8 september 2019 - collegevoorstel (light versie) vaststellen koopovereenkomst en wijziging in spelregels voor Waterwijk Fijnaart Het college besluit 1. De koopovereenkomst voor Waterwijk Fijnaart vast te stellen. 2. In te stemmen met wijziging in spelregels kaveluitgifte voor Waterwijk Fijnaart. 10 september 2019 - collegevoorstel (light versie) ontbinding afspraak woningbouw door projectontwikkelaar X in Waterwijk Fijnaart (vertrouwelijk) Het college spreekt over de intentieovereenkomst tussen de gemeente en de projectontwikkelaar inzake plan X ontbonden wegens financiële onhaalbaarheid. 10 december 2019 - collegevoorstel (light versie) vervolg uitgifte Waterwijk Fijnaart De reserveringsavond van fase 1 heeft plaatsgevonden. De overgebleven kavels in Fase 1 worden nu met vaste maatvoering aangeboden, met hernieuwde uitgifte gepland in januari, en mogelijke start van Fase 2 in februari bij positief verkoopverloop.

Het college besluit: 1.Op basis van het resultaat van de reserveringsavond fase 1, eerst een vervolgverkoopactie rond fase 1 uit te zetten, vooraleer de uitgifte van fase 2 uit te rollen; 2.In dat kader de restruimte in fase 1 voor een periode van 4 weken opnieuw op de markt uit te zetten, alleen dan in de vorm van 7 bouwkavels voor vrijstaande woningen; 3.Indien dit niet tot hernieuwde verkopen leidt, dan een soortgelijke inschrijfronde te arrangeren voor bouwers en ontwikkelaars; 4.De “Spelregels uitgifte resterende kavelruimte Waterwijk Fijnaart” hiertoe vast te stellen; 5.De gewijzigde spelregels inzake de reguliere flexibele kaveluitgifte vast te stellen; 6.De projectleider de mogelijkheid te geven om in bijzondere gevallen af te wijken van het bepaalde in artikel 7c onder ‘reserveren kavelstroken’ van de “Spelregels flexibele kaveluitgifte Waterwijk Fijnaart”; Punt 6 en 7 zijn vertrouwelijk behandeld. 7 juli 2020 - collegevoorstel aanpassing uitgifteprotocol restkavels Waterwijk Fijnaart (vertrouwelijk) Het college spreekt over een nieuwe aanpak voor de restkavels van Waterwijk Fijnaart.

16 februari 2021 - collegevoorstel verkoop fase 3 en 4 Waterwijk Fijnaart Het college besluit in te stemmen met: 1.versnelde uitgifte van Waterwijk Fijnaart door de kavelstroken van fase 3 en 4 tegelijkertijd aan te bieden; 2.het aanpassen van de verkoopprijs voor nieuwe inschrijvers € 280,- excl. BTW per m2; 3.de aangepaste spelregels “Flexibele kaveluitgifte Waterwijk Fijnaart”; 4.de termijn voor het passeren van akte aan te passen ten opzichte van de Algemene verkoopvoorwaarden voor onroerende zaken gemeente Moerdijk 2014 en in de koopovereenkomsten door deze te verlengen met één maand naar vier maanden; 5.het voor kennisgeving aan te nemen van het bijgevoegde Marketing- en communicatieplan Waterwijk Fijnaart; 6.de raad te informeren middels bijgevoegde raadsinformatiebrief. 16 februari 2021 - Raadsinformatiebrief verloop verkoop Waterwijk Fijnaart Het college informeert de raad over het verloop van de verkoop Waterwijk Fijnaart. College geeft informatie over: - Evaluatie verkoop fase 1 en 2; - Conclusies verkoop fase 1 en 2; - Aanpak verkoop fase 3 en 4; - Overzicht type woningen vergund of aanvraag in behandeling fase 1 en 2; - Aangepast spelregels ‘flexibele kaveluitgifte Waterwijk Fijnaart’. 18 juni 2021 - raadsnieuwsbrief Waterwijk uitverkocht Middels een raadsnieuwsbrief wordt de raad op de hoogte gesteld dat alle kavels in Waterwijk Fijnaart zijn uitverkocht.

22 februari 2022 - collegevoorstel toestemming 50% verkoop kavel Waterwijk (vertrouwelijk) Het college spreekt over de 50% verkoop van een kavel in Waterwijk

24

24 februari 2022 - memo richting college vraag n.a.v. adviesnota toestemming 50% verkoop kavel Waterwijk Er wordt geconcludeerd dat de gemeente de voorwaarde van bewoning moet eisen. Uit de gevoerde gesprekken met de koper is de verwachting dat aan die eis zal worden voldaan. Daarmee wordt geen extra risico verwacht dan bij andere bouwkavels. 30 januari 2024 - Adviesnota college (light) Waterwijk mandaat voor verlengen termijn oplevering en bewoning Het college besluit: 1. De projectmanager mandaat te geven om een tweede verlenging van de termijn voor oplevering en bewoning van woningen toe te kennen, mits dit geen invloed heeft op het woonrijp maken van het project Waterwijk; 2. In te stemmen met een stappenplan voor kopers die door financieringsproblemen de bouw van hun woning niet kunnen realiseren. Volgens de koopovereenkomst moet de bouw binnen 18 maanden na het tekenen van de notariële akte voltooid zijn. De projectmanager mag één keer uitstel van 6 maanden verlenen bij een geldige reden. Hoewel de meeste kopers zich aan de afspraken houden, vragen sommigen om een tweede verlenging door problemen met bouwmaterialen of arbeidskrachten. Voor een tweede verlenging is nu collegebesluit nodig.

Om te voorkomen dat zwaar bouwverkeer schade aanricht aan nieuw aangelegde straten, krijgt de projectmanager mandaat om een tweede uitstel te verlenen als de werkzaamheden geen invloed hebben op het woonrijp maken van het gebied. Factsheet Centrumontwikkeling Klundert (2012-heden)

Samenvatting In 2011 wordt in de structuurvisie 2011-2020 de wens benoemd om te komen tot een herinrichting van het centrum van Klundert. In 2012 stelt de raad een krediet beschikbaar voor het opstellen van een gebiedsplan ‘pilotplan’ voor Klundert. Met vaststelling van het startdocument in 2014 door de raad wordt de opdracht gegeven om te komen tot visievorming voor de centrumontwikkeling. In 2015 stelt de raad deze visie vast en is de haa afgerond. Het plangebied bestaat aanvankelijk uit Molenstraat, Stadsring, Westerstraat en Zevenbergsepoort. In de periode 2015-2020 vindt de ontwerpfase plaats. In 2021 stelt de raad het krediet beschikbaar voor fase 1 van de uitvoering (vernieuwen vlonders). De bedoeling is om in drie fasen het project uit te voeren: • Fase 1: reconstructie vlonders; • Fase 2: bestrating en inrichting centrum; • Fase 3: bestrating, doorsteek en supermarkt. Elk van deze fasen bestaat afzonderlijk uit een initiatief, ontwerp, uitvoering en evaluatiefase. Parralel hieraan vindt vanaf 2020 ook planvorming en onderzoek plaats om bruggen in Klundert aan te pakken. In 2023 wordt de scope van het plangebied uitgebreid en als zodanig vastgesteld door de raad met aanvullend krediet. De tweede fase bestond oorspronkelijk uit het aanpakken van de Voorstraat, Molenstraat en Zevenbergsepoort.

Op verzoek van de bewoners is de scope uitgebreid met de Kaai, de Brugstraat, de Molenberglaan en de Zevenbergsepoort tot en met het kruispunt met het Walletje. In het kader van de complexiteit van fase 3 en de samenhang met externe partijen heeft de raad op 18 juni ingestemd met het opstellen van een nieuwe centrumvisie voor Klundert. Ontwikkeling van deze visie is in Q3 2023 gestart en hangt nauw samen met fase 3. Per juni 2024 is fase 1 gerealiseerd en moeten fasen 2 en 3 nog plaatsvinden.

25

Op de website van de gemeente staat een projectpagina waarop per 11 juli 2024 de volgende planning is aangegeven: Fase 2 • Ontwerpfase: Q3 2023 ; • Uitvoeringsfase: Q2 2025; • Evaluatiefase: Q4 2025. Volgens de ambtelijke organisatie is deze planning voor fase 2 per 11 juli 2024 als volgt: • Ontwerpfase: Q4 2021 – Q1 2025; • Uitvoeringsfase: Q2 2025 – Q4 2025 ; • Evaluatiefase: Q1 2026. Fase 3 • • • •

Initiatieffase: Q1 2023 - Q4 2024; Ontwerpfase: Q1 2025 - Q4 2026; Uitvoeringsfase: Q4 2027 – 2028; Evaluatiefase: Q1 2029.

Projectbeheersing In het startdocument (2014) om te komen tot een visie wordt de projectbeheersing omschreven. Het directieteam fungeert als ambtelijk opdrachtgeverEen interne projectgroep bij de gemeente wordt ingezet waarin verschillende afdelingen en projecten zijn vertegenwoordigd. In de indicatieve planning wordt uitgegaan van een initiatieffase (inclusief inventarisatie, visievorming, communicatie en haalbaarheidsonderzoek) t/m 2014-2015. In de periode 2015-2016 moet dan een ontwerpfase plaatsvinden. Vervolgens moet een uitvoeringsfase (na 2016) en evaluatiefase plaatsvinden. In het document staat benoemd dat na afronding van elke fase de raad een go-no moment geeft. Aangekondigd wordt dat na de initiatieffase een risicoanalyse plaatsvind. Relevante kaders zoals door raad vastgesteld: Structuurvisie 2030 (2011); Gebiedsplan Klundert (2013); Startdocument om te komen tot visie Centrumontwikkeling Klundert (2014); Centrumvisie Klundert (2015); Beheerplan civiele kunstwerken 2020-2024 (2020); Raadsbesluit Kredietaanvraag fase 2 centrumontwikkeling Klundert (2021); Raadsbesluit vernieuwen vlonders Bottekreek Centrum van Klundert [‘fase 1’] (2021); Startdocument fase 3 centrumontwikkeling Klundert (2022); Raadsbesluit extra krediet centrum ontwikkeling Klundert fase 2 en krediet opstellen centrumvisie vitale centra Klundert (2023).

Andere relevante kaders: Paraplunota Maatschappij; Paraplunota Economisch Klimaat; Paraplunota Leefomgeving; Bestemmingsplan ‘Kern Klundert’ en herzieningen. Tijdlijn 2011 - Structuurvisie 2030 ‘Herstructurering Centrum Klundert’ opgenomen als opgave. 28 juni 2012 – Raadsbesluit voorbereidingskrediet pilotplannen Klundert en Fijnaart Raad stelt voorbereidingskrediet van 50.000,- ter beschikking voor 2 pilotplannen Fijnaart en Klundert. 8 Maart 2013 – Raadsinformatiebrief pilots gebiedsplannen Klundert en Fijnaart

26

College informeert de raad over de afronding van de gebiedsplannen voor de kernen Klundert en Fijnaart. Raad op de hoogte gesteld dat er diezelfde maand nog twee openbare bijeenkomsten plaatsvinden over deze pilotplannen. Opkomst tijdens diverse avonden zou groot zijn en de sfeer constructief. Bedoeling is om vanuit de burgerparticipatiegedachte een brede bijeenkomst ter afronding van eerste twee plannen te organiseren. Raad ook op de hoogte gesteld over vervolgaanpak/proces: o.a. over data besluitvorming in college, de brede lokale evaluatiebijeenkomst, Commissie Sociale Infrastructuur en besluitvorming over pilotfase in raadsvergadering 6 juni 2013. Raad geïnformeerd dat voor 10 andere plannen het krediet nog gevoteerd moet worden, gekoppeld aan de evaluatie van de pilotfase van Klundert en Fijnaart. 23 april 2013 – Raadsbesluit gebiedsplan Klundert Raad besluit om: 1. In te stemmen met de pilot-gebiedsplannen voor Fijnaart en Klundert; 2. Kennis te nemen van de evaluatieresultaten van de pilot-gebiedsplannen voor Fijnaart en Klundert ; 3. In te stemmen met de vervolgaanpak, de bijbehorende planning en de inschakeling van Arcadis bij het opstellen van de overige gebiedsplannen; 4.

Een uitvoeringskrediet voor de vervolgaanpak van € 330.000 beschikbaar te stellen en de lasten hiervan te dekken uit de Stelpost nieuw beleid in de begroting 2013 (€ 100.000) en uit de algemene reserve (€ 230.000). 4 februari 2014 – Raadsvoorstel Startdocument Centrumontwikkeling Klundert College doet een raadsvoorstel voor het vaststellen van het startdocument Centrumontwikkeling en het beschikbaar stellen van een budget ‘ten behoeve van visievorming’ van 50.000,-. Met de vaststelling van het startdocument wordt ingestemd met de inzet van capaciteit en middelen ten behoeve van door raad geformuleerde doelstelling (structuurvisie, gebiedsplan). Met vaststelling startdocument wordt de opdracht voor ‘beoogde visievorming’ gegeven voor de initiatieffase van het project. De bevindingen die volgen (de visie) moet voor de raad de basis vormen voor verdere besluitvorming over de uitvoeringsprogramma’s. Het raadsvoorstel bestaat uit: Beschrijving van de aanleiding: o.a. uitvoeringsprogramma structuurvisie Moerdijk 2030 in 2011, gebiedsplan Klundert 2013, behoefte aan opdracht voor beoogde visievorming aan de hand van vaststelling van het startdocument; Belang: o.a. binnen het centrum lopen meerdere initiatieven, belang deze niet separaat te bekijken maar één visie te ontwikkelen op het centrum van Klundert; Centrale vraag; Beoogd maatschappelijk resultaat: o.a.

de te formuleren visie moet handvatten bieden voor nadere besluitvorming. Visievorming betreft initiatiefase van het project ten aanzien van wenselijke functies, infrastructuur en te stellen kaders of te nemen maatregelen; Kaders: actuele bestemmingsplan van centrum Klundert; Argumenten: voor, tegen en alternatieven voor het vormen van een visie voor het centrum van Klundert; Maatschappelijk draagvlak; Financiële consequenties: zowel t.a.v. van dekking en subsidieverwerving; Communicatie: primair betrokken instanties vermeld. Deze zullen worden betrokken bij totstandkoming visie. In het startdocument staat een beschrijving hoe communicatie verloopt; Realisatie: ➢ Risico’s; ➢ Planning: als onderdeel vermeldt, in startdocument verder uitgewerkt; ➢ Evaluatie: als onderdeel vermeldt, maar niets over opgenomen in het voorstel. Summier genoemd in het startdocument. 18 februari 2014 – technische vragen aan college door commissieleden cie F.I. Op 18 februari 2014 zijn in de commissie F.I. verduidelijkende vragen gesteld m.b.t. het Startdocument Centrumontwikkeling Klundert zoals dat voorligt in de raadsvergadering van 13 maart 2014. In de commissie is gevraagd om een onderbouwing van het budget van een werkbudget van 50.000. Ook wordt een toelichting gevraagd van de communicatie, het projectdoel en het gebied waar de ontwikkeling betrekking op heeft.

27

11 maart 2014 – Aanbiedingsbrief beantwoording technische vragen college aan Commissieleden cie F.I. College geeft d.m.v. een aanbiedingsbrief antwoord op de technische vragen van 18 februari 2014. In de beantwoording wordt antwoord gegeven op de gestelde vragen. 13 maart 2014 – Aanbiedingsbrief beantwoording technische vragen door college aan raadslid CDA Beantwoording op de vraag welke fasering er is aan te brengen in de kosten van externe adviseurs. Hierbij wordt ook verwezen naar een eerdere aanbiedingsbrief. Van de gevraagde 50.000,- in het raadsvoorstel is 25.000,- voor visievorming/initiatieffase bedoeld en 25.000,- voor de ontwerpfase. 13 maart 2014 – Raadsbesluit vaststelling Startdocument Centrumontwikkeling Klundert (Project 171) en beschikbaar stellen budget voor initiatieffase De Raad stelt het Startdocument Centrumontwikkeling Klundert vast en besluit ten behoeve van visievorming/initiatieffase in het project een budget beschikbaar te stellen van 25.000,-. Dit is 25.000,- minder dan het gevraagde besluit van 50.000,(waarin ook de middelen voor de ontwerpfase waren opgenomen). Er staat in het besluit geen toelichting vermeldt waarom de raad hiertoe besloten heeft.

23 augustus 2014 – vragen ex artikel 37 RvO aan het college inzake leegstand van gebouwen door raadsfractie CDA Raadsfractie stelt schriftelijke vragen over hoe college leegstand van winkels en andere gebouwen aan wil pakken. Leegstand van Kreekgebouw in Klundert wordt als voorbeeld genoemd. 4 september 2014 – antwoord op vragen 23 augustus 2014 over leegstand van gebouwen door het college 12 mei 2015 – Aanbiedingsbrief beantwoording technische vragen inzake vaststellen centrumvisie Klundert ingediend door raadslid Beantwoording van vragen door het college. De vragen hadden betrekking op de mogelijkheden voor detailhandel in Klundert en het versterken van het winkelapparaat. 4 juni 2015 – Meningvormend raadsvoorstel centrumvisie Klundert Het raadsvoorstel centrumvisie Klundert wordt als ‘meningvormend’ voorgelegd in de raad. In deze visie die voorligt wordt geen nieuwe vestiging van detailhandel meer mogelijk gemaakt in Kerkring, Schanspoort en Molenstraat. 12 oktober 2015 – visierapport Klundert besproken in commissievergadering In deze commissievergadering heeft de raad het signaal afgegeven dat de Molenstraat in Klundert ongewijzigd bij het centrum betrokken moet blijven. Belangenorganisatie KOK (Winkeliersvereniging Klundert) kwam hiervoor op d.m.v.

ingezonden brieven naar de raadscommissie en de projectleider, omdat in het visierapport beperkingen werden opgelegd voor de Molenstraat (en enkele andere straten). 15 oktober 2015 – Eldering visierapport Klundert Op deze bijeenkomst is het visierapport ‘Onderweg naar compacte versterking’ uitgebreid besproken met de raad. 3 november 2015 – Raadsvoorstel vaststellen Centrumvisie Klundert Voorstel aan de raad om in te stemmen met centrumvisie Klundert, waarin wordt gestreefd naar een compact winkelcentrum. En om de aangedragen aanbevelingen nader op haalbaarheid te onderzoeken, met dien verstande dat het compacte winkelgebied wordt gevormd door een aangegeven gebied (waaronder Molenstraat). In de toelichting op het beoogd maatschappelijk resultaat geeft het college aan dat door opname van de Molenstraat volledig draagvlak van belanghebbenden wordt verkregen. In het raadsvoorstel worden dezelfde kopjes als eerder genoemde raadsvoorstellen genoemd. Als bijlagen zijn gevoegd de centrumvisie Klundert ‘Onderweg naar compacte versterking’, en de ingekomen reacties van KOK naar de projectleider en raadscommissie. 17 december 2015 – Raadsbesluit Centrumvisie Klundert Raad stemt in met het vaststellen van de Centrumvisie Klundert, waarin wordt gestreefd naar een compact winkelcentrum.

Ook besluit de raad de aangedragen aanbevelingen nader op haalbaarheid te onderzoeken met dien verstande dat het compacte winkelgebied wordt gevormd door het gebied gelegen aan de Westerstraat, Voorstraat, Molenstraat en Zevenbergsepoort.

28

Twee amendementen worden ingediend op het raadsvoorstel. Een amendement stelt voor om de Molenstraat mee te nemen als onderdeel van het ‘compacte centrum’ in de Centrumvisie. Een ander amendement gaat in op verwijderen van de Westerstraat als onderdeel van het kernwinkelgebied. De twee amendementen zijn door de betreffende fracties ingetrokken en niet in stemming gebracht. 24 mei 2016 – Collegevoorstel en besluit Standplaatsenbeleid gemeente Moerdijk College besluit om standplaatsenbeleid gemeente Moerdijk vast te stellen, deze ter inzage te leggen en de raad op de hoogte te brengen door middel van een raadsinformatiebrief. De onderzoekers hebben deze RIB niet kunnen vinden/ontvangen. Daarnaast een wijzigingsvoorstel voor de staan- en elektragelden voor standplaatshouders uit te werken en in 2e helft 2016 aan te bieden aan de raad. 14 oktober 2019 – Raadsinformatiebrief Stand van zaken Centrumontwikkeling Klundert College stelt de raad d.m.v. een RIB op de hoogte over de stand van zaken inzake Centrumontwikkeling Klundert. In inleiding wordt in het kort het project geïntroduceerd en de centrumvisie als kader. Inhoudelijk wordt de stand van zaken gegeven t.a.v. het voorlopig ontwerp, supermarktontwikkeling en bestemmingsplankaders. Planning wordt gegeven dat in Q2 2020 het bestek gereed is en aan raad wordt voorgelegd voor het verkrijgen van budget.

Start realisatie wordt voorzien eind 2020. Als bijlage is het concept herinrichtingsvoorstel toegevoegd. Onderzoekers Lysias maken de volgende constateringen: Er wordt niet uitgebreid ingegaan op de voorgeschiedenis en/of genomen raadsbesluiten (naast de centrumvisie uit 2015); Er wordt niet ingegaan op de projectfasering . -In 2019 is ook een openbare bijeenkomst/presentatie geweest over de herinrichtingsplannen, hier wordt in verschillende documenten naar verwezen9 juli 2020 – Raadsvraag inzake vlonders Bottekreek Gevraagd wordt naar een goedkopere uitvoering dan het voorstel van Technisch Adviesbureau Oskamp á € 285.000 voor de vlonders van Bottekreek. 17 december 2020 – Raadsbesluit Beheerplan civiele kunstwerken 2020-2024 Raad stemt in met het Beheerplan civiele kunstwerken 2020-2024. Hierin is benoemd dat door nader onderzoek bepaald wordt op welke wijze de betonbruggen in het centrum van Klundert worden aangepakt. Dit traject loopt parallel aan de andere fasen van de centrumontwikkeling Klundert. 20 december 2020 – College besluit vernieuwing vlonders Bottekreek enkelvoudig te gunnen na beschikbaar stellen van het krediet door de raad 18 maart 2021 – Raadsinformatiebrief proces centrumontwikkeling Klundert College geeft een update van het proces rond de centrumontwikkeling Klundert. Herinrichting kernwinkelgebied is de ambitie voor de korte termijn.

Stap die nu nodig is is het concretiseren van een definitief ontwerp. Ook is een procesplan opgesteld om te komen tot ‘concrete stappen’. Bedoeling is dat op 30 september 2021 de kredietaanvraag voor de herinrichting van het winkelgebied wordt voorgelegd aan de raad. Eerder op 17 juni zal alvast de kredietaanvraag voor aanpak van de vlonders worden gedaan. Ook wordt aangekondigd dat het project verder wordt doorgezet onder het programma ‘Vitale Centra’. De Rekenkamer constateert: Er wordt niet uitgebreid ingegaan op de voorgeschiedenis en/of genomen raadsbesluiten ; Er wordt niet ingegaan op de projectfasering. 20 april 2021 – Raadsvoorstel vernieuwen vlonders Bottekreek Centrum van Klundert (fase 1) Raadsvoorstel: 1. Akkoord te gaan met het vernieuwen van de vlonders aan de Bottekreek in het centrum van Klundert vooruitlopend op de integrale aanpak van het kernwinkelgebied; 2. Hiervoor een krediet van € 205.825 beschikbaar te stellen;

29

3. De kapitaallast voor 2021 van afgerond € 6.200 ten laste te brengen van het begrotingsresultaat 2021 en voor de jaren 2022 en verder €. 12.400 ten laste te brengen van de voor de vitale centra gereserveerde middelen in de stelpost nieuw beleid. In het raadsvoorstel worden dezelfde kopjes gebruikt als in de eerdere raadsvoorstellen. Hiertoe behoort ook een overzicht van de relevante kaders die ten grondslag liggen aan het project (Centrumvisie). Ook worden naar eerdere relevante raadsvragen, collegebesluiten en raadsinformatiebrieven verwezen. 18 mei 2021 – Beantwoording technische raadsvragen inzake vlonders Bottekreek College beantwoordt vragen vanuit raad waarom is gekozen voor enkelvoudige aanbesteding voor vernieuwing vlonders Bottekreek en de onderbouwing van het bedrag. 17 juni 2021 – Raadsbesluit vernieuwen vlonders Bottekreek Centrum van Klundert (fase 1) Raad gaat akkoord met raadsvoorstel 20 april 2021. 3 augustus 2021 – Raadsvoorstel Kredietaanvraag fase 2 centrumontwikkeling Klundert College vraagt raad: 1. In te stemmen met uitvoering van verschillende projecten in het centrum van Klundert, als onderdeel van project Vitale Centra: Klundert, 2de fase; 2. Voor de uitvoering van de onder 1 genoemde projecten een krediet beschikbaar te stellen van € 1.200.000 en dit af te schrijven in 25 jaar; 3.

De kapitaallasten voor 2021 van € 33.000 ten laste brengen van het al dan niet positieve begrotingsresultaat 2021; 4. De kapitaallasten van € 66.000 vanaf 2022 en volgende jaren ten laste te brengen van de voor de vitale centra gereserveerde middelen in de stelpost nieuw beleid. De uitvoering van de centrumontwikkeling bestaat uit de volgende fase (benoemd in een bijlage voor B&W, niet in het raadsvoorstel zelf): Fase 1: reconstructie vlonders; Fase 2: bestrating en inrichting centrum; Fase 3: bestrating, doorsteek en supermarkt. De tweede fase betreft specifiek de herinrichting van de Voorstraat, Molenstraat en Zevenbergsche Poort. Dezelfde kopjes worden in het voorstel genoemd als in eerdere raadsvoorstellen. Risico’s en projectfasering voor de 2 de fase worden beschreven. Onderdeel van het voorstel is daarnaast o.a. een beschrijving van de risico’s en de planning op hoofdlijnen. Ook staat in het raadsvoorstel benoemd dat er na realisatie van de totale herinrichtingsopgave een evaluatie zal plaatsvinden. De Rekenkamer valt het volgende op: Betrokkenheid raad in vervolgproces niet genoemd; Initiatieffase ‘fase 1’ niet officieel afgesloten; Bij kaders worden centrumvisie en besluit voor aanpak vlonders benoemd. 7 september 2021 – Aanbiedingsbrief beantwoording vragen raadsfractie in commissie F.I.

aangaande kredietaanvraag fase 2 centrumontwikkeling Klundert Raadsfractie vraagt om meer inzicht in de plannen voor herinrichting centrumplan. Ook wordt gevraagd naar wat de voornaamste bezwaren van inwoners zijn. College gaat inhoudelijk niet op de bezwaren van inwoners bij de verschillende alternatieven die op een bewonersavond in 2019 zijn toegelicht. College verwijst voor de plannen naar de gemeentelijke website waar die beschreven staan (inclusief kaders). 7 september 2021 – Ingezonden brief door voorzitter Stadstafel Klundert aan commissie F.I. aangaande centrumontwikkeling Klundert Raad wordt opgeroepen om vaart te zetten achter de uitvoering van het Centrumplan en niet nog meer onderzoek/tijd uit te trekken voor de eerste fase (6 jaar na vaststelling centrumvisie in 2015).

30

30 september 2021 - Raadsbesluit Kredietaanvraag fase 2 centrumontwikkeling Klundert Raad gaat akkoord met raadsvoorstel 3 augustus 2021. 1 augustus 2022 [datum documentnummer] – College stemt in met intentieovereenkomst ontwikkeling de Doorsteek te Klundert door gemeente Moerdijk en Vicome Vastgoed B.V. 6 september 2022 – Raadsinformatiebrief schetsontwerp Centrumplan Klundert College informeert de raad over het schetsontwerp voor het centrumplan Klundert (inclusief bijlage schetsontwerp). In de voorgaande maanden heeft een werkgroep bestaande uit omwonenden, ondernemers, gemeente en bureau Atab aan dit ontwerp gewerkt. Het bureau heeft het schetsontwerp uitgewerkt. In de RIB worden de uitgangspunten gedeeld, met als twee belangrijkste het behoud van bomen en het behoud van het aantal parkeerplaatsen. Drie oplossingsrichtingen worden aangegeven die worden onderzocht. Op basis van één van de oplossingen is een schetsontwerp gemaakt. Voor de betrokken straten Voorstraat, Molenstraat en Zevenbergse Poort wordt het schetsontwerp omschreven. RIB geeft ook op hoofdlijnen een planning: na 23 september beoordelen van alle reacties om mee te nemen in het ontwerp en begin 2023 starten met uitvoering werkzaamheden. Constateringen Rekenkamer: In de RIB wordt niet verwezen naar de langere voorgeschiedenis, fasering en de rol van de raad in de nabije toekomst bij het project.

8 september 2022 [datum documentnummer] – College stemt in met intentieovereenkomst ontwikkeling ‘Supermarkt’ te Klundert tussen gemeente Moerdijk en Vicomte 15 november 2022 – Collegebesluit voorleggen startdocument fase 3 centrumontwikkeling Klundert en intentieovereenkomsten Doorsteek en Supermarkt aan de Raad College doet voorstel aan de raad om: 1. het startdocument voor fase 3 van de centrumontwikkeling van Klundert vast te stellen, met als kernpunten: a) Het herinrichten van De Doorsteek; b) Het herinrichten van de Westerstraat; c) Het uitbreiden van de supermarkt; 2. de intentieovereenkomst voor het herinrichten van De Doorsteek ter ondertekening voor te leggen aan de eigenaren van de overkapping van De Doorsteek; 3. de intentieovereenkomst voor het uitbreiden van de supermarkt ter ondertekening voor te leggen aan de eigenaar van de supermarkt . Aangegeven wordt dat fase 1 (reconstructie vlonders) gereed is. Fase 2 betreft herinrichting Voorstraat, Molenstraat en Zevenbergschepoort, hiervoor heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld [staat niet wanneer], waarbij de werkzaamheden in voorbereiding zijn. Fase 3 betreft herinrichting van Doorsteek en de Westerstraat, en de supermarkt. Voor deze fase start een ‘nieuw’ project en daarmee ook een startdocument als kader voor het project. Op basis van het startdocument zal initiatieffase starten.

Bij planning wordt aangegeven dat na vaststelling van startdocument ‘haalbaarheidsdocument’ en ondertekening intentieovereenkomsten het haalbaarheidsonderzoek naar verwachting nog een jaar duurt. In 2023 hoopt de gemeente de haalbaarheidsstudie te kunnen vaststellen. Vervolgens start de ontwerpfase. Daadwerkelijke uitvoering wordt niet eerder dan 2025-2026 verwacht. Het startdocument bestaat uit een beschrijving van het doel, rol gemeente/partijen, stappenplan, organisatie, kosten, communicatie, beleidskaders en de kwaliteiten, kansen en risico’s. Als bijlage is een uitgebreid overzicht van de kaders toegevoegd. In het voorstel staan verder dezelfde kopjes genoemd als in eerdere raadsvoorstellen. Bij de kaders wordt teruggegrepen op de centrumvisie uit 2015, en de twee genoemde laatste besluiten door de raad. 19 januari 2023 – Raadsbesluit startdocument fase 3 centrumontwikkeling Klundert en intentieovereenkomsten Doorsteek en Supermarkt 29 maart 2023 – Intentieovereenkomst ontwikkeling Doorsteek getekend door gemeente en De Poort Trends 31

31 maart 2023 – Intentieovereenkomst ontwikkeling Doorsteek getekend door gemeente en Vicomte 31 maart 2023 – Intentieovereenkomst ontwikkeling Supermarkt getekend door gemeente en Vicomte 9 mei 2023 – College stemt in met raadsvoorstel extra krediet centrum ontwikkeling Klundert fase 2 en krediet opstellen centrumvisie vitale centra Klundert Voorstel college aan raad: 1. Voor het realiseren van fase 2 van het project Centrum ontwikkeling Klundert een aanvullend krediet beschikbaar te stellen van € 860.000; 2. Voor het opstellen van ontwikkelscenario's en het doorlopen van een particípatietraject met de kern Klundert een krediet beschikbaar te stellen van € 100.000; 3. De kapitaallasten van de onder 1 en 2 genoemde (aanvullende) kredieten van € 28.800 voor 2024 en € 57.600 voor 2025 en volgende jaren te dekken uit de in de stelpost nieuw beleid, specifiek voor dit onderwerp geoormerkte middelen en deze middelen over te hevelen naar reguliere producten in de begroting. Tijdens de werkgroep vergaderingen en bewonersbijeenkomsten voor uitwerking van de plannen is het verzoek gekomen vanuit de bewoners om de scope uit te breiden met: de Kaai, de Brugstraat, de Molenberglaan en de Zevenbergsepoortstraat tot en met het kruispunt met het Walletje. Hierdoor wordt het totale centrum opgeknapt en niet 2 losse straten en een plein.

Dit totaal plan komt de aantrekkelijkheid van het centrum ten goede. Met deze uitbreiding van de scope is een extra bedrag gemoeid van € 860.000, waardoor de totale investering uitkomt op een bedrag van € 2.060.000. De kapitaallaten van deze investering kunnen worden gedekt uit de gereserveerde middelen hiervoor binnen de stelpost nieuw beleid. De laatste stap is fase 3 met de aanpak van De Doorsteek, de Westerstraat en een uitbreiding van de supermarkt hier heeft u op 19 januari 2023 over besloten. Gezien de complexiteit en belangen met externe partijen willen we parallel aan fase 3 een centrumvisie ontwikkelen, waarbij de volledige scope van het centrum wordt meegenomen. Met het opstellen van deze visie is een bedrag gemoeid van € 100.000. In het raadsvoorstel worden minder kopjes gebruikt dan in eerdere raadsvoorstellen. Het betreft hier een inleiding met de korte voorgeschiedenis van besluitvorming (vanaf 2021, krediet voor fase 1), belang, centrale vragen, beoogd maatschappelijk resultaat en kaders. Verschillende bijlagen zijn bijgevoegd, waaronder het plan van aanpak vitale centra, het schetsontwerp, kosten van uitvoering fase 2, budgetramingen ATAB voor centrumontwikkeling Klundert en tekeningen ATAB met deelgebieden.

8 juni 2023 – Raadsbesluit voteren extra krediet centrum ontwikkeling Klundert fase 2 en krediet opstellen centrumvisie vitale centra Klundert Raad stemt in met collegevoorstel 9 mei 2023. 25 mei 2023 - Schriftelijke beantwoording van het college van raadsvragen Beantwoording van vragen van raadsfractie wanneer de uitvoering fase 2 van centrumontwikkeling Klundert start en hoeveel tijd de realisatie kost. 18 september 2023 – Raadsinformatiebrief stand van zaken Centrumontwikkeling Klundert College informeert de raad over de stand van zaken Centrumontwikkeling Klundert. Een update wordt gegeven over de aanpak van de bruggen, fase 2 en fase 3. Aangekondigd wordt dat in parallel aan fase 3 een nieuwe centrumvisie voor Klundert wordt ontwikkeld [waarin een groter plangebied dan oorspronkelijk wordt meegenomen], deze visie moet tot één of meerdere ontwikkelscenario’s leiden. Planning is om halverwege 2024 het voorkeursscenario aan de raad voor te leggen. 19 september 2024 – Collegebesluit aanpak bruggen Klundert De uitvoeringsfase van de aanpak van de bruggen en fase 2 liggen nu dichtbij elkaar. Om de uitvoeringswerkzaamheden op duurzame wijze te laten verlopen en de impact voor de omwonenden te minimaliseren, wordt gestart met de renovatie en vernieuwing van de bruggen.

De werkzaamheden aan de bruggen in de Brugstraat en Kaai starten zoals we het nu voorzien in het tweede kwartaal van 2024. Daarna volgt de uitvoering van fase 2 van de centrumontwikkeling Klundert.

32

Bijlage 4: Overzicht deelvragen en normenkader Deelvragen Opzet: • Welke kaders en afspraken op papier zijn van toepassing op de rol en verantwoordelijkheid van het college in de sturing op grote infrastructurele projecten? • Welke kaders (procesmatig en inhoudelijk) hanteren college en raad om gedurende het project te sturen, beheersen en verantwoorden op Tijd, Geld, Kwaliteit, Informatie, Organisatie/Omgeving? (TGKIO) • In hoeverre zijn de kaders en afspraken op papier voldoende eenduidig en expliciet en zijn deze kaders in opzet toereikend voor adequate sturing, beheersing en verantwoording door het college op TGKIO? • In hoeverre zijn de kaders en afspraken op papier door de raad expliciet vastgesteld? • In hoeverre bieden de kaders voldoende basis voor de raad om adequaat te sturen en te monitoren? Werking in de praktijk: • Hoe geven college en raad invulling aan hun rol in de onderzochte projecten? In hoeverre is sprake van effectief samenspel? • Op welke wijze wordt de raad door het college betrokken bij de onderzochte projecten? • Wanneer en hoe wordt de raad door het college geïnformeerd bij de onderzochte projecten? • In hoeverre beschikt de raad bij de onderzochte projecten op elk moment over de benodigde informatie om een goede afweging te kunnen maken? • In hoeverre wordt de raad door het college bij de onderzochte projecten daadwerkelijk in staat gesteld om

adequaat (bij) te sturen en te monitoren in de verschillende projectfasen? • In hoeverre stelt de raad zichzelf in staat om adequaat te sturen? In hoeverre maakt de raad daarbij gebruik van het aanwezige instrumentarium? • Hoe wordt gedurende de onderzochte projecten door het college en de raad gestuurd, beheerst en verantwoord op de aspecten TGKIO (Tijd, Geld, Kwaliteit, Informatie, Organisatie/Omgeving)? • In hoeverre leiden de vastgelegde kaders en afspraken in de praktijk van deze projecten tot adequate uitvoering en sturing door college en raad? • In hoeverre worden projecten tussentijds en na afloop geëvalueerd en hoeverre leren college, raad en ambtelijke organisatie hiervan? Normenkader Kaderstelling: • Er zijn adequate en dekkende afspraken gemaakt tussen raad en college over besluitvormingsprocessen rond grote infrastructurele projecten. Die afspraken gaan over de te volgen procedure, rolinvulling door raad en college, informatievoorziening (inhoud en timing), projectbeheersing en verantwoording; • Deze kaders zijn toereikend voor sturing van grote infrastructurele projecten op TGKIO en voldoen aan algemeen aanvaarde standaarden voor sturing van projecten in het lokaal bestuur; • De raad krijgt de beschikking over alle relevante (risico)informatie die nodig is voor het nemen van een beargumenteerd besluit.

Uitvoering: • Het college stelt de raad in staat om kaders te stellen en te controleren. Daarbij heeft het college een actieve informatieplicht; • Het college stelt de raad in staat om op basis van toereikende informatie (tijdig, juist en volledig) besluiten te nemen, te controleren en bij te sturen. De gemeente maakt in de voorbereiding op besluiten een expliciete risicoafweging en deelt die met de raad; • Grote infrastructurele projecten worden uitgevoerd conform algemeen aanvaarde standaarden voor projectsturing; 33

• •

De raad stelt zichzelf ook in staat om de kaderstellende en controlerende rol goed in te kunnen vullen; Er wordt gewerkt conform door de gemeente vastgestelde kaders en uitgangspunten.

34

Bijlage 5: overzicht gesprekspartners Gesprekspartners Projectcontroller Projectleider Centrumontwikkeling Klundert Projectleider Waterwijk Fijnaart Concern controller Teamleider ruimtelijke ordening Directeur gebiedsontwikkeling Portefeuillehouder Ruimtelijke Ordening en Wonen Griffier Delegatie raad (gehele raad vooraf uitgenodigd): - Raadslid Moerdijk Lokaal - Raadslid ChristenUnie - Raadslid D66 - Burgerlid Partij van de Arbeid

35

Bijlage 6: overzicht geraadpleegde bronnen De volgende type schriftelijke bronnen zijn geraadpleegd voor het onderzoek: Algemeen college en raad: • Collegevoorstellen en bijlagen • Collegebesluiten • Raadsvoorstellen en bijlagen • Raadsbesluiten • Raadsinformatiebrieven • Beantwoording schriftelijke vragen college aan raad • Raadsnieuwsbrief • Memo presidium grote projecten • Verslag presidium Verantwoording: • Documenten P&C Cyclus, inclusief bestuursrapportages • Monitor Ruimtelijke Projecten Ruimtelijke kaders: • Woonvisies (versie 2021) • Nota Grondbeleid (versie 2013 en de vigerende versie 2022) • Nota kostenverhaal • Omgevingsvisie • Structuurvisie Moerdijk 2030 • Lokaal vestigingsbeleid • vGRP invulling gemeentelijke zorgplichten grond-, hemel-, en afvalwater Proceskaders • Nota Integraal risicomanagement • Handboek Projectmatig Werken • Financiële verordening Casusprojecten • Memo’s vanuit projectleider richting college • Paraplunota Economisch Klimaat • Paraplunota Leefomgeving • Paraplunota Maatschappij • Bestemmingsplan ‘Kern Klundert’ en herzieningen Overig: • Raadspresentaties • Memo’s klankbordgroep binnensportaccommodaties, omgevingswet, Powerport • Foto van Pepperflow • Presentatie risicogestuurd projectmanagement • Opdrachtomschrijving bureau externe spiegel

36

Colofon Opdrachtgever: Rekenkamer gemeente Moerdijk Samenstellers: Lysias Advies: Yoram Poot Bibian Bevers Uitgave:

september 2024

Fotografie

Created by Fleur

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de gemeente Moerdijk.