Bijlage 3 - Jaarverslag en jaarrekening 2025 gemeente Moerdijk
Tekst van het document
(in uitvoering) • Omvormingen groen diverse vakken over alle kernen (in uitvoering) Doorgeschoven werkzaamheden Een aantal projecten zijn doorgeschoven, de belangrijkste werken zijn: • Zeestraat, Willem Alexanderlaan Zevenbergen • Sint Jozefstraat, Weeldijk, Buitendijk Noordhoek • Steenweg derde fase Moerdijk • Grintweg Moerdijk Financiële consequenties Totale uitgaven per kapitaalgoed beheerproduct soort kosten uitgaven 2025 Groen onderhoudsuitgaven € 4.562.000 vervangingsinvesteringen € 613.000 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 137 Gemeente Moerdijk Gemeentelijk vastgoed Beleid, beheer en kwaliteit Eind 2023 is het nieuwe beheerplan vastgoed 2024-2028 voor gemeentelijk vastgoed vastgesteld waarin als beleidskader is vastgesteld dat het gemeentelijk vastgoed onderhouden wordt op niveau 3 (redelijk) volgens NEN 2767. Het vastgoed areaal is heel divers, zowel qua functie als materialisatie. Daarnaast is er ook een onderscheid te maken in gebouwen en objecten. De totale omvang is 143 gebouwen en objecten waarbij een aantal (kleinere) objecten zijn ondergebracht in zo genaamde “complexen” . Bijvoorbeeld, Fort Sabina is één complex met 21 monumentale objecten. Ook de vestingwerken in Willemstad zijn een voorbeeld. Rekening houdende met bovenstaande zijn er 96 gebouwen en complexen in beheer bij het cluster Vastgoed.
Categorie Aantal gebouwen Kernportefeuille 36 Bijzonder bezit 27 Dispositie/afstoot 14 Strategisch bezit 19 TOTAAL 96 Wij hanteren conditiescore 3 volgens NEN 2767 als minimale kwaliteitsnorm voor onze gebouwen. Een conditiescore 3 staat voor een redelijke staat met enkele aandachtspunten, waarbij de functie en kwaliteit van het pand voldoende zijn gewaarborgd. Onderhoud wordt uitgevoerd om dit kwaliteitsniveau te behouden en verslechtering richting conditiescore 4 te voorkomen. De inspecties worden uitgevoerd volgens de NEN-2767-methodiek en richten zich uitsluitend op visueel waarneembare en fysiek bereikbare onderdelen, waarbij geen destructief onderzoek wordt uitgevoerd. Voor het gemeentehuis in Zevenbergen, het Mauritshuis in Willemstad en het voormalige stadhuis in Klundert hanteren wij eveneens conditiescore 3, maar voeren wij intensiever onderhoud uit om dit niveau structureel te borgen. Voor Rijksmonumenten worden daarbij specifieke en erfgoedgerichte inspectie en onderhoudsmethodes toegepast.
Het onderhoud wordt uitgevoerd conform de geldende wet- en regelgeving, waaronder: • de Arbowet, die eisen stelt aan veilig en gezond werken; • het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), als opvolger van het Bouwbesluit, dat technische eisen stelt aan gebouwen; • de Woningwet, voor zover het onze woongebouwen in eigendom en verhuur betreft (ook bij leegstandbeheer), omdat deze wet het wettelijke kader vormt voor verhuur en volkshuisvesting. Elk jaar wordt 1/3 van het gemeentelijk vastgoed geïnspecteerd. Deze inspecties vormen de basis voor een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) voor 10 jaar. Onderhoudswerkzaamheden worden geclusterd in meerjarige raamcontracten om efficiënt te werken. Het onderhoud vindt plaats op basis van de conditie van het pand. De planning kan verschuiven als blijkt dat de conditie nog goed is. Momenteel is er binnen het regulier vastgoed geen noemenswaardig achterstallig onderhoud. Het huidige onderhoudsplan (MJOP) van de rijksmonumenten is gebaseerd op een globale inspectie uit 2020. In 2024 en 2025 zijn er door de Monumentenwacht inspecties uitgevoerd deze inspecties zijn eind 2025 verwerkt in het onderhoudsplan. Daarnaast zullen de rijkmonumenten die voorzien zijn van technische installaties in 2026 & 2027 volgens de NEN-2767 methodiek geïnspecteerd worden.
Daarmee wordt het onderhoudsplan voor de monumenten weer actueel gemaakt en kan het uitgestelde onderhoud aan een aantal monumenten ingelopen worden. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 138 Gemeente Moerdijk SIM subsidie Onderhoud aan rijksmonumenten is wettelijk verplicht. In oktober 2025 is door de Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) bekend gemaakt dat van de 67 aangevraagde SIM subsidies er 64 zijn gehonoreerd. Vanwege deze SIM aanvraag zijn de subsidiabele werkzaamheden doorgeschoven naar 2026. Reeds uitgevoerde werkzaamheden waren niet subsidiabel. In verband met de SIM looptijd van 6 jaar zal in 2026 gestart worden met de verdere instandhouding van een aantal rijksmonumenten en is hier rekening mee gehouden qua planning voor de daaropvolgende jaren. Op basis van de geactualiseerde doorrekening van het MJOP blijkt dat de onderhoudslasten tot en met 2031 aanzienlijk hoger uitvallen dan de huidige stand van de voorziening kan opvangen. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat bewust onderhoudswerkzaamheden naar voren zijn gehaald om maximaal gebruik te kunnen maken van de SIM-subsidie. Deze subsidie vergoedt maximaal 50% van de subsidiabele kosten. Door het naar voren halen van een groot deel van de werkzaamheden, ontstaat een geconcentreerde piek in de onderhoudslasten.
Deze piek legt tot en met 2031 een zwaardere druk op de onderhoudsvoorziening dan oorspronkelijk voorzien. Uit de doorrekening blijkt dat de voorziening zonder aanvullende middelen negatief zou worden. Om dit op te vangen is een extra storting van € 250.000 ultimo 2025 noodzakelijk geweest. Nieuwbouw de Niervaert en verduurzaming overige zwembaden In 2025 is de voorbereiding van de vervangende nieuwbouw van Sportcentrum De Niervaert aan de Molenvliet 7 in Klundert verder opgepakt. In december 2023 heeft de gemeenteraad hiertoe een raadsvoorstel vastgesteld. In maart 2025 is de definitieve configuratie vastgesteld, waarbij tevens het beschikbare voorbereidingskrediet via collegebesluit is verhoogd. De realisatie is voorzien in de periode 2027-2028. Tot het moment van sloop blijft het huidige gebouw in exploitatie. In het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) is uitsluitend nog het minimaal noodzakelijke onderhoud opgenomen voor de resterende exploitatieperiode van het huidige gebouw (schoon, heel en veilig). Gekoppeld aan dit traject heeft de gemeenteraad in 2023 besloten dat ook voor de drie overige zwembaden in de gemeente, Zwembad De Bosselaar in Zevenbergen, Zwembad Het Buitendiep (Ons Bad) in Willemstad en Zwembad De Oester in Fijnaart een duurzaam toekomstperspectief moet worden uitgewerkt. Zwembad De Bosselaar is volledig gemeentelijk eigendom.
Voor de overige twee bezit de gemeente de grond, maar niet het gebouw. Per raadsinformatiebrief in juli 2025 is de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang en het te doorlopen proces. In Q1 2026 is een integraal voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd. De raad heeft ingestemd met de voorgestelde toekomstvisie voor de private zwembaden. Besloten is dat er in de tweede helft van 2026 een Startdocument over de Bosselaar aan de raad wordt voorgelegd waarin de voorgestelde configuratie, de verduurzaming en toekomstbestendigheid worden voorgesteld. Nieuwbouw sporthal gelegen aan de Vaandelweg te Zevenbergen Na de eerste voorbereidende werkzaamheden eind 2024, is in 2025 het gehele jaar gewerkt aan de bouw van de nieuwe sporthal en inrichting van het buitenterrein. Oplevering en ingebruikname zijn voorzien in mei 2026. Verduurzaming overige panden Er is besloten om de verduurzaming van 4 panden, brandweer Fijnaart, brandweer haven Moerdijk, gemeenteloods en de Sportzaal Bloemendaal Zevenbergschen hoek, conform het eerdere collegebesluit (2025) uit te besteden aan een adviesbureau in het jaar 2026. Zij zullen in 2026 zorgdragen dat de maatregelen die benodigd zijn om te verduurzamen zullen worden uitgevoerd in samenwerking met een aangewezen aannemer/ installateur. Uitgevoerde werkzaamheden: In 2025 de zijn werkzaamheden zoals opgenomen in het MJOP gebouwen grotendeels uitgevoerd.
• Brandweerkazernes, werkzaamheden t.b.v. Arbo aanpassingen; • Binnensport locaties, werkzaamheden t.b.v. aanbrengen akoestisch panelen; • Zwembad de Bosselaar werkzaamheden t.b.v. vervangen coating ondiepe baden; Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 139 Gemeente Moerdijk • Muziekkiosk Zevenbergen werkzaamheden t.b.v. groot onderhoud; • Vuurtoren willenstad, werkzaamheden t.b.v. groot onderhoud; • De Parel, werkzaamheden t.b.v. nieuw MJOB, schade herstel spekranden en lift onderhoud; • Carillon Fijnaard, werkzaamhedent.b.v. herstel en onderhoud; • Algemeen preventief onderhoud. Doorgeschoven werkzaamheden: • Sanitair ponton jachthaven, werkzaamheden t.b.v. herstel/onderhoud dak, installaties en buitenwandopeningen; • Gymzaal Bloemendaal, werkzaamheden t.b.v. groot onderhoud incl. Verduurzaming; • Gymzaal margrietstraat, werkzaamheden t.b.v. groot onderhoud; • Gymzaal droge mark, werkzaamheden t.b.v. onderhoud vloer, verlichting en kozijnen; • Gymzaal klundert werkzaamheden t.b.v. groot onderhoud; • Theater de schuur, werkzaamheden t.b.v. warmte en ventilatie; • Gemeenschapshuis de zevensprong, werkzaamheden t.b.v. groot onderhoud; • Gemeente loods, werkzaamheden t.b.v. verduurzaming en vloer vervanging; • Brandweerkazerne fijnaart, werkzaamheden t.b.v. vervangen dak, warmte en pv panelen; • Brandweer moerdijk, werkzaamheden t.b.v.
onderhoud dak; • Brandweerkazerne Moerdijk haven, werkzaamheden t.b.v. verduurzaming, installatie, isolatie en algemeen onderhoud. Daarnaast is de implementatie van het gemeentelijk sleutelsysteem goed afgerond en is een deel van de akoestische voorzieningen al bij een aantal gymzalen aangebracht, deze werkzaamheden lopen door tot aan de zomervakantie in 2026. Financiële consequenties Totale kosten per kapitaalgoed beheerproduct soort kosten Uitgaven 2025 Vastgoed onderhoudsuitgaven € 773.000 vervangingsinvesteringen € 6.977.000 voorziening groot onderhoud € 1.019.000 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 140 Gemeente Moerdijk Totaal financieel overzicht In onderstaande diagram staat de verdeling van de totale onderhoudsuitgaven (€ 33,0 miljoen) aan de kapitaalgoederen per beheerproduct. Onder de categorie overig vallen de kosten voor de openbare verlichting, begraafplaatsen, speeltuinen en diverse andere objecten. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen 141 Gemeente Moerdijk Paragraaf Grondbeleid In deze paragraaf wordt teruggekeken op de uitwerking van het grondbeleid over het jaar 2025, maar daarnaast zal ook de visie op het toekomstig gemeentelijk grondbeleid worden weergeven. Verder wordt er ook een toelichting gegeven op de financiële voortgang, verwachtingen en risico’s van de actieve grondexploitaties.
Grondbeleid algemeen Het grondbeleid is dienstbaar aan het realiseren van ruimtelijke opgaven en ambities. Hierdoor is er sprake van een sterke samenhang en wederkerige afhankelijkheid met andere gemeentelijke beleidsvelden. Daarnaast heeft het grondbeleid ook een significante impact op de financiële gesteldheid van de gemeente Moerdijk door de potentiële kosten, baten en risico’s die verbonden zijn aan ruimtelijke projecten. In de gemeente Moerdijk wordt duidelijk ingezet op actieve/sturende en risicodragende rolneming in gebiedsontwikkelingen om haar doelstellingen en ambities op dat gebied waar te maken. Deze richting is ingeslagen met de Nota Grondbeleid die eind 2022 is vastgesteld. Dit vanuit de gedachte dat eigendom van grond meer sturing geeft op de te realiseren vastgestelde ambities op gebied van woningbouw, mobiliteit en vitale centra. Actief grondbeleid vraagt echter wel meer capaciteit van de ambtelijke organisatie, meer financiële daadkracht wat betreft grote investeringen en brengt daarnaast ook hogere financiële risico’s met zich mee. Om deze risico’s zoveel mogelijk te mitigeren is in 2024 een traject opgestart voor het creëren van een externe spiegel op gebied van risico’s en de gebiedsontwikkelingen. Sindsdien wordt periodiek integraal gekeken naar deze risico’s. Eind 2023 is door de gemeenteraad van Moerdijk een nieuwe Omgevingsvisie vastgesteld.
Hierin zijn de ruimtelijke doelen en ambities vastgelegd voor de periode tot 2040. De gemeente wenst te groeien in inwonertal en wil de woningvoorraad stevig uitbreiden om dat mogelijk te maken. Daarnaast liggen er ook grote opgaven in het oplossen van infrastructurele verkeers- en energieknelpunten en op het gebied van groen-, natuur- en waterontwikkelingen. Om deze opgave deels te bekostigen is in 2024 de herziene Nota Kostenverhaal aan de gemeenteraad aangeboden. De Nota Kostenverhaal is het logische gevolg van de Omgevingsvisie 2040 en de herziene Nota Grondbeleid. Daarnaast is het kostenverhaalsbeleid ook geoptimaliseerd binnen de kaders van de Omgevingswet die 1 januari 2024 in werking is getreden. Tenslotte het onderwerp Vennootschapsbelasting (Vpb) voor de grondexploitatie. Dit betreft de belastingplicht over eventuele fiscale winsten uit de exploitatie van gronden. Uit de door onze belastingadviseur BDO uitgevoerde QuickScan over het boekjaar 2024 blijkt dat er in de afgelopen jaren geen sprake is van een belastingplicht voor de Vpb. Verder lijkt op basis van de voorlopige toekomstverwachting (wat betreft het vaststellen en afsluiten van grondexploitaties) ook in de aankomende jaren weinig risico te ontstaan op dit gebied. Dit houdt in dat er voorlopig vanuit kan worden gegaan dat de Gemeente Moerdijk geen vennootschapsbelasting hoeft af te dragen.
Dit kan echter snel veranderen mochten er significante onverwachte mutaties ontstaan in de grondexploitatieportefeuille. Bij het vaststellen van nieuwe grondexploitaties wordt daarom het eventuele effect op de QuickScan in beeld gebracht en waar nodig meegenomen in de besluitvorming. Marktontwikkelingen Wederom was in 2025 een blijvende stijging van de woningprijzen te zien, al lijkt het wel de verwachting dat het tempo van de stijging in de toekomst zal afnemen. Deze stijging is voornamelijk nog het gevolg van stabiele loonstijgingen, lage werkloosheid en relatief lage hypotheekrentes, uiteraard tezamen met de aanhoudende krapte op de woningmarkt. Dat grootste oorzaak van de extreme krapte qua woningaanbod is het nog niet kunnen realiseren van het gewenste nieuwbouw tempo. Dat lijkt op zijn beurt weer voornamelijk te liggen bij een stapeling van beleidsambities bij nieuwbouwprojecten, zowel op rijks- en provinciaal niveau qua eisen als lokaal bij de gemeenten. Daarnaast speelt ook de politieke onzekerheid wat betreft zaken zoals stikstof en netcapaciteit een significante beperkende factor. Paragraaf Grondbeleid 142 Gemeente Moerdijk Wat betreft de kostencomponent die de voorgaande jaren een groot aandeel had in de beperkte bouwrealisatie leek in 2025 een stuk meer stabiliteit te komen.
Materiaalprijzen stabiliseerden waarbij wel geconstateerd werd dat personeelskosten bleven stijgen door de arbeidsmarktkrapte. Voorlopig is het de verwachting dat de woningbouwsector in 2026 als geheel wel zal blijven groeien, maar vormen de huidige geopolitieke spanningen daarbij een aanzienlijk risico. Om de woningnood op te lossen blijft het dus belangrijk dat overheden een actieve rol bekleden in het op gang brengen van nieuwe ontwikkelingen. Door (geo)politieke omstandigheden lijken private partijen namelijk nog enigszins terughoudend risicovolle investeringen. De gemeente kan een deel van dat risico overnemen om daarmee de woningbouw te faciliteren door het verwerven van gronden en het actief investeren d.m.v. het in exploitatie brengen van gronden. Projectenvoortgang 2025 In 2025 is er wederom significante voortgang geboekt door de (strategische) verwerving van grondposities in de sleutelprojecten. In het gebied Zevenbergen Oost zijn namelijk de laatste gronden verworven om de eerste 800 woningen mogelijk te maken. Met het vaststellen van de grondexploitatie Markvelden Midden in 2025 en Markvelden Zuid begin 2026 worden deze investeringen ook direct verzilverd. Daarnaast is met de aankoop van de Molenstraat 5/5a in Fijnaart ook een significante slag geslagen voor het realiseren van het centrumplan met de verplaatsing van de Jumbo.
Naast het vaststellen van de grondexploitatie voor Markvelden Midden zijn er ook drie grondexploitaties vastgesteld welke onderdeel zijn van het programma woningbouw kleine kernen. Hiermee is een concrete stap gezet in de realisatie van woningen in de kleinere kernen. Verder hebben in de lopende grondexploitaties voornamelijk voorbereidende werkzaamheden of beginnende civiele werkzaamheden plaatsgevonden. Tenslotte is in 2025 het grootste deel van de laatste werkzaamheden in de Waterwijk Fijnaart afgerond, en kon deze grondexploitatie daarmee in dat jaar worden afgesloten als meest winstgevende project in de recente geschiedenis van de gemeente met een winst van bijna € 5 miljoen. Instrumentarium Voor het realiseren van ruimtelijke doelen heeft de gemeente een grondinstrumentarium beschikbaar. Deze kan verdeeld worden in publiekrechtelijke instrumenten en privaatrechtelijke instrumenten. Hieronder een samenvatting van in hoeverre hiervan gebruik is gemaakt in het jaar 2025. Publiekrechtelijk instrumentarium Bij het verwerven van gronden in projectgebieden wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de mogelijke inzet van het grondbeleidsinstrumentarium. Dit vergt dan telkens een separaat besluit van de gemeenteraad. In 2025 zijn 3 gemeentelijke voorkeursrechten gevestigd, namelijk De Hil, Molenstraat 9-11 Fijnaart en Powerport.
Verder is er nog één voorkeursrecht actief dat in eerdere jaren is vastgesteld, namelijk Zevenbergen Noord 2 (op een deel van de percelen die onderdeel hiervan zijn is het voorkeurrecht echter wel vervallen of ingetrokken). In 2025 zijn de volgende voorkeursrechten volledig vervallen dan wel ingetrokken; Zevenbergen Noord 1, Molenstraat 5/5a Fijnaart, Westschans Klundert, Zevenbergen Oost 1 en Zevenbergen Oost 2. In 2026 zullen geen voorkeursrechten vervallen van rechtswege. Het is wel mogelijk dat voorkeursrechten worden ingetrokken als blijkt dat deze niet meer nodig zijn of de gronden reeds zijn verworven. Privaatrechtelijk instrumentarium In 2025 hebben drie strategische verwervingen plaatsgevonden, namelijk de Molenstraat 5/5a in Fijnaart, Oostdijk 24/26 te Willemstad en percelen N57/N58 in Zevenbergen Oost. Deze aankopen hebben plaatsgevonden in het kader van een voorkeursrecht of i.v.m. het verkrijgen van een strategische grondpositie voor toekomstige ontwikkelingen/ herstructureringen. Paragraaf Grondbeleid 143 Gemeente Moerdijk 144 Complexen in exploitatie Bedragen x €1.000,- Nr.
| Complexen in exploitatie | Boekwaarde | Mutaties | Boekwaarde | Mutaties | (Verwacht) resultaat 1-1-2025 | 2025 | 31-12-2025 | vanaf 2026 | bij afsluiting 80 | Waterfront Moerdijk | -5.609 | -239 | -5.848 | 476 | -5.372 110 | Dorpshart Moerdijk | -2.308 | -150 | -2.458 | -69 | -2.526 153 | Stoofstraat Zevenbergen | 186 | 1 | 187 | -152 | 1.066* 163 | Sporenbergstraat Zev. Hoek | -640 | -78 | -718 | 995 | 277 172 | Bedrijventerrein Zvb. Noord | -2.901 | -178 | -3.080 | 2.428 | -652 176 | Waterwijk Fijnaart | 3.719 | -3.719 | 0 | 0 | 4.962* 185 | Westschans Klundert | -5.002 | -163 | -5.165 | 2.268 | -2.897 190 | Wethouder Trompersstraat | -153 | -95 | -248 | 87 | -162 206 | Markvelden Midden | 0 | -2.655 | -2.655 | 2.570 | -84 215 | Mariaschool Langeweg | 0 | -50 | -50 | -56 | -106 216 | Cocon Klundert | 0 | -39 | -39 | 24 | -16 217 | Noordhoek | 0 | 0 | 0 | 224 | 224 TOTAAL | -12.710 | -7.365 | -20.075 | 8.796 | -5.287* *Reeds genomen winstnemingen hebben een negatief effect op de boekwaarden, het afsluitingsresultaat is hiervoor gecompenseerd. Verder worden toekomstige winstnemingen niet begroot in de toekomstige mutaties. Bovenstaande tabel gaat voornamelijk in op de boekwaarden (saldo van reeds gerealiseerde baten en lasten) van de grondexploitaties.
Gezien de aard van gebiedsontwikkelingen waarbij eerst investeringen gedaan dienen te worden die in een later stadium opbrengsten genereren zijn deze waarden gedurende de looptijd doorgaans significant negatiever dan het uiteindelijke eindresultaat. Daarnaast worden ook winstnemingen als lasten meegenomen in de boekwaarde aangezien deze onttrokken worden uit de kas van het project. Hierdoor geven deze boekwaarden enkel beperkt inzicht in het daadwerkelijke netto-resultaat dat het project creëert. In de laatste kolom worden daarom de verwachte eindresultaten weergeven. Bij het door de raad vaststellen van een grondexploitatie met een negatief resultaat wordt dit verlies in feite direct genomen d.m.v. het treffen van een verliesvoorziening. Bij het maken van het raadsbesluit wordt dus afgewogen of de gemeenteraad de voorgestelde ontwikkeling het verwachte eindresultaat op dat moment waard vindt, inclusief alle daarbij behorende (financiële) risico’s. Voor de actieve grondexploitaties die hierboven zijn weergeven heeft dit dus al plaatsgevonden. Het einsresultaat van grondexploitaties fluctueert tijdens de looptijd regelmatig door nieuwe schattingen/ramingen van kosten en baten en mee- of tegenvallers bij aanbestedingen. Bij significante verwachte wijzigingen in de projectbegroting als gevolg van een scopewijziging zal de gemeenteraad om een nieuw besluit worden gevraagd.
Voor meer informatie over de verwachte eindresultaten van de individuele grondexploitaties en een toelichting over de ontwikkelingen daarin wordt verwezen naar de “toelichting complexen in exploitatie 2025” verderop in de paragraaf. Per 31-12-2025 zitten er in totaal 11 actieve grondexploitaties in de projectportefeuille. In 2025 is één grondexploitatie afgesloten en zijn er verder 4 nieuwe grondexploitaties vastgesteld. Hieronder de mutaties in de portefeuille aan grondexploitaties: Afgesloten grondexploitaties per 2025 • Waterwijk Fijnaart In exploitatie genomen bouwgronden in 2025 • Markvelden Midden • Mariaschool Langeweg • Cocon Klundert • Noordhoek 145 Parameters grondexploitaties De begrotingen van de resultaten in de grondexploitaties worden beïnvloed door een set van parameters. De uitgangspunten wat betreft deze parameters worden (ten minste) jaarlijks bij de 2de BERAP herzien. Hieronder een korte toelichting wat betreft de bepaalde percentages. Overigens wordt in de grondexploitaties enkel gerekend met reële bedragen, aangezien deze relevanter zijn voor de gemeentelijke begroting dan de netto contante waarde. Er wordt dus geen verdisconteringsvoet toegepast.
Rentepercentage BIE • 2,5% (herrekend bij de begroting 2026) Opbrengstenstijging • 0,0% | (prijsstijgingen moeten blijken uit geactualiseerde taxatierapportages) Kostenstijging • Op aanbeveling van de accountant bij de vorige jaarrekening wordt per 2026 gebruik gemaakt van de Outlook Grondexploitaties van Metafoor voor de kostenstijgingsparameters. Het aansluiten bij deze methodiek heeft als voordeel dat door het wijdse gebruik hiervan bij grondexploitaties een brede acceptatie bestaat voor het gebruik van deze indices bij o.a. verantwoordingen of de verwerving van externe financiering. Hieronder de indexeringen o.b.v de Outlook Grondexploitaties 2026 die in de Grondexploitaties zijn toegepast. Gezien deze cijfers niet significant afwijken van de vorige methodiek zijn de nominale effecten in de Grondexploitaties relatief marginaal. KOSTENSTIJGINGSINDICES | 2026 | 2027-2028 | 2029 en verder GWW-kosten | 3,5% | 3,0% | 2,0% Plankosten | 4,5% | 3,0% | 2,0% Grondverkopen In alle actieve grondexploitaties is in 2025 in totaal voor € 129.000 aan grondverkopen gerealiseerd. Dit betreft enkel de overdracht van de gronden in het Dorpshart Moerdijk aan Woonkwartier t.b.v. de realisatie van 7 levensloopbestendige sociale huurwoningen.
De relatief beperkte grondopbrengsten in 2025 komen voornamelijk doordat de meeste actieve grondexploitaties danwel in de beginfase of juist in de afrondingsfase zitten. In 2026 en 2027 worden aanzienlijk meer en substantiëlere grondverkopen verwacht. Resultaat Grondexploitatie Het totaalresultaat van de grondexploitatie in een bepaald jaar is opgebouwd uit de (tussentijdse) winstnemingen genomen in dat jaar minus de toevoegingen aan de voorzieningen verlies, gecorrigeerd voor negatieve projectafsluitingen (aangezien deze bij afsluiting uit de voorliesvoorziening zijn gehaald). Doorgaans geeft dit geen accuraat beeld van de winstgevendheid van de totale grondexploitatie, aangezien vooral nieuw in exploitatie genomen projecten en afgesloten projecten in deze cijfers zijn weergeven. Verliesvoorzieningen worden namelijk direct getroffen voor het volledig verwachte negatieve resultaat bij vaststelling/actualisatie van grondexploitaties. Winstnemingen en positieve afsluitingen Op grond van de BBV-regels is het verplicht om winstnemingen te doen in grondexploitaties waarbij een postief eindresultaat wordt verwacht. De hoogte van de (tussentijdse)winstneming in een jaar wordt bepaald m.b.v. de POC- methodiek (percentage-of-completion).
Ook moet er voldoende zekerheid zijn dat de winst gerealiseerd gaat worden, dit wordt voornamelijk geborgd met het criterium dat er opbrengsten binnen moeten zijn om een winstneming te doen. Voor het jaar 2025 wordt verwacht dat er geen winstnemingen genomen dienen te worden. Wederom is dit het gevolg van het feit dat de meeste (verwacht winstgevende) projecten zich in de beginfase ofwel de afrondingsfase bevinden, en er conform de methodiek voor winstneming eerst grondverkopen gerealiseerd zullen moeten worden alvorens een 146 winstneming genomen dient te worden. Wel is per 31-12-2025 de grondexploitatie Waterwijk Fijnaart afgesloten met een nog resterende positieve boekwaarde van € 2.063.000 welke dus feitelijk als laatste winst is gerealiseerd. Het totale positieve resultaat van dit project is daarmee definitief geëindigd op € 4.962.000. Verliesvoorziening De omvang van deze post bedraagt per 31-12-2025 € 11.816.000, wat € 2.451.000 hoger is dan een jaar eerder. Dit verschil komt voornamelijk tot stand door significant hogere verwachte civiele kosten in de grondexploitaties Westschans. Voor meer informatie hierover wordt verwezen naar de toelichting bij de complexen in exploitatie.
Met de hierbovengenoemde (tussentijdse) winstnemingen (€ 2.063.000) en de netto toevoeging aan de verliesvoorziening (€ 2.451.000), komt het totaalresultaat van de grondexploitatie voor 2025 uit op ca. € 388.000 negatief. Toelichting complexen in exploitatie 2025 P080 | Waterfront Moerdijk In 2025 is gestart met de werkzaamheden wat betreft de kades en herinrichting van de haven. Dit is geen onderdeel van de grondexploitatie, maar wel essentieel aangezien de woningbouwontwikkeling aan de westzijde pas aan kan vangen als deze werkzaamheden afgerond zijn. Wel is in 2025 reeds de dijkaanpak afgerond. Dit onderdeel is ook nog goedkoper uitgevallen dan verwacht wat een positief effect heeft op het geprognotiseerde eindresultaat. De totale planning van het project is wel wat opgerekt en daarnaast zal een eventueel Powerport besluit in juni 2026 ongetwijfeld impact hebben op dit project. Prognose 2024 | € 5.538.000 | negatief Prognose 2025 | € 5.372.000 | negatief P110 | Dorpshart Moerdijk De zeven levensloopbestendige sociale huurwoningen aan de Steenweg 43 zijn in 2025 opgeleverd door Woonkwartier. Enkel het woonrijp maken grenzend aan dit perceel resteert dus nog als werkzaamheid. Daarnaast is ook duidelijk geworden dat de beoogde initiatiefnemer voor het pand aan de Steenweg 45 deze definitief zal overnemen.
Voor dit onderdeel zal nog een besluit moeten worden genomen voor een scope-wijziging, aangezien niet verwacht wordt dat een andere initiatiefnemer de beoogde functie zou willen realiseren. De financiële impact daarvan hangt af van het alternatieve plan, maar er zal in ieder geval de mogelijkheid zijn om de grondexploitatie af te sluiten en het pand intern te leveren naar de balans met een kostenneutraal resultaat. Het licht negatiever geworden eindresultaat wordt veroorzaakt door iets hoger uitgevallen kosten voor het bouwrijp maken. Prognose 2024 | € 2.449.000 | negatief Prognose 2025 | € 2.526.000 | negatief P153a | Stoofstraat Zevenbergen Een groot deel van de bouw van de appartementen heeft in 2025 reeds plaatsgevonden en daarom zijn er dus ook vrijwel geen gemeentelijke kosten gemaakt. Begin 2026 zal die bouw worden afgerond en aansluitend zal gelijk de relatief beperkte woonrijp werkzaamheden uitgevoerd worden die voor het eind van het jaar gereed zullen zijn waarmee dit project dan ook afgesloten kan worden. Prognose 2024 | € 1.063.000 | positief Prognose 2025 | € 1.065.000 | positief 147 P163 | Sporenbergstraat Zevenbergschen Hoek In 2025 hebben vooral veel onderzoeken plaatsgevonden, waaruit o.a. bleek dat er nog een bodemsanering moet plaatsvinden. Deze aanvullende kosten zorgen voor een daling van het verwachte resultaat.
Verder is de aanbesteding van het bouwrijp maken voltooid en kunnen die werkzaamheden in 2026 worden opgestart en ook in dat jaar worden afgerond waarna de gronden gepasseerd kunnen worden aan de corporatie en de ontwikkelaar die middels de tenderprocedure is geselecteerd in 2025. Prognose 2024 | € 486.000 | positief Prognose 2025 | € 277.000 | positief P172 | Bedrijventerrein Zevenbergen Noord De laatste benodigde gronden voor deze ontwikkeling zijn eind 2025 aangekocht waarmee de ontwikkeling op dat gebied verzekerd is. Wel moet nog gewacht worden op een uitspraak van de Raad van State inzake de wijziging omgevingsplan en daarnaast zijn we ook afhankelijk van de aanleg van de Noordelijke Randweg welke een halfjaar is uitgesteld. Door dat laatste kunnen de fysieke werkzaamheden in het gebied pas in 2027 aanvangen. Het verwachte resultaat van dit project is echter wel sterk gestegen door het invoeren van de nieuwe kostenstijgingsparameters en lagere verwachte rentekosten. Deze nieuwe parameters wijken niet veel af maar door de nog lange resterende looptijd waardoor de kosten relatief ver in de toekomst liggen heeft dat in dit project een substantieel positief effect. Prognose 2024 | € 1.012.000 | negatief Prognose 2025 | € 652.000 | negatief P176 | Waterwijk Fijnaart-West Het afbouwen van de openbare ruimte is vrijwel volledig afgerond.
Aangezien er nog enkel beperkte werkzaamheden resteren wordt de grondexploitatie afgesloten en zullen deze laatste werkzaamheden betaald worden vanuit een voorziening die gedekt is uit de grondexploitatie. Hiermee zal het project definitief sluiten met een resultaat van bijna € 5 miljoen positief. Prognose 2024 | € 4.783.000 | positief Afsluiting 2025 | € 4.962.000 | positief P185 | Westschans Klundert Waar het verwachte resultaat bij de vorige jaarrekening nog significant steeg door een hoger uitgekomen opbrengstentaxatie, daalt deze nu weer significant. Dit is het resultaat van een nieuwe raming voor de civiele kosten (bouw- en woonrijp maken) o.b.v. het meest actuele stedenbouwkundige plan. De oorzaak van de hogere kosten lijkt hierbij voornamelijk te liggen in het feit dat voor de realisatie van de geplande grondwal aan de rand van het gebied damwandconstructies en beschoeiingen aangelegd dienen te worden i.v.m. de watergangen die daarnaast lopen. Dit zijn vrij significante kosten die eerder niet voorzien waren. De stijging van de verwachte opbrengsten van vorig jaar is echter nog steeds significant hoger dan de stijging van de kosten op dit moment, waardoor t.o.v. het verwacht eindresultaat voordat beide correcties zijn doorgevoerd nog steeds een positief effect zichtbaar is.
Wel zijn er uit civieltechnische onderzoeken nog aandachtspunten voor wat betreft water naar boven gekomen en speelt ook nog het risico op het genomen uitgangspunt wat betreft de spuitzonering. Aan de andere kant zijn er ook eventuele mogelijkheden voor kostenbesparingen d.m.v. het aanpassen van het plan op gebied van de grondwal. In 2026 zal hiervoor een totale oplossing gevonden dienen te worden. De verwachte effecten hiervan zullen daarvoor inzichtelijk worden gemaakt en aan de raad worden voorgelegd ter besluitvorming. Dit heeft als het goed is minimale invloed op de planning gezien de start van de werkzaamheden pas voor eind 2026 gepland stond. Prognose 2024 | € 234.000 | negatief Prognose 2025 | € 2.897.000 | negatief 148 P190 | Wethouder Trompersstraat Langeweg Het bouwrijp maken heeft grotendeel plaatsgevonden in 2025, waardoor ook de gronden voor de projectmatige woningen begin 2026 gepasseerd kunnen worden. Naar verwachting zal eind 2026 gestart kunnen worden met het woonrijp maken wat naar verwachting in 2027 gereed zal zijn. Prognose 2024 | € 132.000 | negatief Prognose 2025 | € 162.000 | negatief P206 | Markvelden Midden Op 16 april 2025 is de grondexploitatie voor Markvelden Midden vastgesteld, het eerste actieve gemeentelijke plandeel van de gebiedsontwikkeling Zevenbergen Oost. Dit betreft de realisatie van ca.
100 woningen waarbij de gemeente ook zelf vrije woningbouwkavels uitgeeft. De planologie en de verwerving van de gronden waren al voor de vaststelling rond en vandaar kon in 2025 gelijk gestart worden met het voorbelasten in het gebied. Het resultaat is licht gedaald doordat er meer voorbereidingskosten moesten worden ingebracht in de grondexploitatie en de nieuwe indexering een licht negatief effect heeft, maar gezien de totale kosten en opbrengsten van beide ruim € 8,5 miljoen valt deze daling in het eindresultaat relatief mee. Vaststelling raad | € 41.000 | positief Prognose 2025 | € 84.000 | negatief P215 | Mariaschool Langeweg Deze grondexploitatie is in december vastgesteld in een gezamenlijk voorstel met de grondexploitaties Cocon Klundert en Noordhoek, allen onderdeel van het programma woningbouw kleine kernen. Zoals de naam aangeeft zal deze ontwikkeling plaatsvinden op de locatie van de leegstaande Mariaschool. Er zullen in totaal 12 woningen worden gerealiseerd gebouwd door Woonkwartier, waarvan de helft sociale huur zal zijn en de andere helft goedkope koopwoningen met een koopgarant constructie. Vaststelling raad | € 106.000 | negatief Prognose 2025 | € 108.000 | negatief P216 | Cocon Klundert Zoals hierboven al benoemd is, is dit project ook onderdeel van het programma woningbouw kleine kernen en is deze grondexploitatie in december 2025 vastgesteld.
Deze ontwikkeling betreft de realisatie van 23 sociale huurappartementen op de locatie van de leegstaande school de Cocon. Vaststelling raad | € 17.000 | negatief Prognose 2025 | € 16.000 | negatief P217Noordhoek De laatste van de drie projecten die als grondexploitatie zijn vastgesteld als onderdeel van het woningbouwprogramma kleine kernen. In tegenstelling tot de andere twee projecten zullen hier woningen gerealiseerd worden middels een tenderprocedure. Het betreffen acht betaalbare grondgebonden dijkwoningen met starters als doelgroep en vier gelijkvloerse seniorenwoningen. Vaststelling raad | € 224.000 | positief Prognose 2025 | € 224.000 | positief Complexen niet in exploitatie Dit betreffen complexen waarvoor nog geen raadsbesluit is genomen inzake (her)ontwikkeling, geen projectexploitatie is vastgesteld en/of geen locatie ontwikkelingsovereenkomst is ondertekend. Het betreft hier voornamelijk strategisch verworven objecten. Om zicht en grip te houden op de waardeontwikkeling wordt, afhankelijk van het soort object, (met een gemiddelde frequentie van ca. 1x per 2 jaar) de taxatie geactualiseerd dan wel getoetst aan de WOZ-waarde. Per 31-12-2025 bedraagt de totale waarde aan niet in exploitatie genomen grond € 32.757.000, wat netto € 2.950.000 hoger is dan een jaar eerder.
In 2025 zijn er € 8.035.000 aan toevoegingen gedaan aan de (nog) niet in exploitatie genomen gronden i.v.m. strategische grondaankopen (zie inzet privaatrechtelijk instrumentarium/reserve strategische verwerving). Daarnaast hebben de volgende onttrekkingen plaatsgevonden; € 2.143.000 i.v.m. het in exploitatie brengen van de gronden in de grondexploitatie Markvelden Midden, € 706.000 i.v.m. de desinvestering van agrarische gronden in Willemstad die betrokken zijn in een ruildeal en tenslotte de afwaarderingen van de Molenstraat 5/5a in Fijnaart (€ 733.000, zie toelichting bij “reserve strategische verwerving”), de gronden van Bouwmeester in Zevenbergen Oost (€ 51.000) en de Oostdijk Willemstad (€ 70.000). Risico’s In lijn met het beoogde actieve/sturende grondbeleid heeft de gemeente in 2025 geïnvesteerd in het innemen van grondposities op strategische locaties. Dit valt tevens te zien in de grondaankopen die in dit boekjaar gedaan zijn, waarmee de gemeente bewust een risicodragende rol heeft ingenomen. Het grootste risico hierin ligt in het feit dat nog geen zekerheid is over de ontwikkeling van deze gronden, waarbij de courantheid daar wel op gebaseerd is. Op dit moment bestaat echter niet de verwachting dat de aangekochte gronden niet in exploitatie kunnen worden gebracht of verkocht aan een ontwikkelende partij.
Daarnaast zijn te voorziene risico’s afgedekt binnen het weerstandsvermogen. In 2026 worden echter wel significante aankopen verwacht die mogelijk een groter risico met zich meebrengen. Reserve strategische verwerving De stand van de reserve is per 31-12-2025 € 5.826.000 positief. In 2025 is er voor een bedrag van in totaal € 974.000 onttrokken aan de reserve strategische verwerving. Dit is voornamelijk het gevolg van een afwaardering van de Molenstraat 5/5a van € 855.000 t.o.v. de aankoopprijs. Deze afwaardering heeft plaatsgevonden omdat de gronden gezamenlijk geactiveerd zijn onder de waarde uitgaande van de toekomstige bestemming en de aankoop gedeeltelijk is gedaan onder huidige waarde. Daarnaast zijn ook de sloopkosten van de Molenstraat 5a (€ 77.000) en beheerskosten voor het strategisch verworven onroerend goed (€ 42.000) ten laste gekomen van de reserve strategische verwerving. Reserve grondexploitatie De stand van de reserve is per 31-12-2025 € 1.600.000 positief. In 2025 hebben geen toevoegingen plaatsgevonden. Wel zijn er onttrekkingen gedaan i.v.m. de bijdrage bovenwijks en ruimtelijke ontwikkeling vanuit de grondexploitaties Dorpshart Moerdijk, Wethouder Trompersstraat en Stoofstraat van gezamenlijk in totaal € 252.000. Kostenverhaal Medio 2024 is door de gemeenteraad een nieuwe Nota Kostenverhaal vastgesteld.
Dit was voornamelijk het gevolg van de nieuwe Omgevingswet en de gewijzigde basis voor de bijdrage ruimtelijke ontwikkeling met de Omgevingsvisie 2040. Ondanks de actualisatie van dit beleid blijft de algemene reservestructuur met een reserve bovenwijkse voorzieningen en een reserve ruimtelijke ontwikkeling hetzelfde. De methodiek voor het bepalen van de bijdragen (en daarmee het vullen van de reserves) is echter wel veranderd, hierover hieronder meer. De reserves bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkeling worden vervolgens benut voor wijk en kern overstijgende voorzieningen van openbaar nut. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een hoofdontsluiting, rondwegen en grootschalige parkeervoorzieningen, maar ook investeringen in het buitengebied, het uitplaatsen van milieuhinderlijke bedrijven uit kernen, de toekomstige opgave in herstructurering en de revitalisering van zowel woningbouw als bedrijfslocaties. Paragraaf Grondbeleid 149 Gemeente Moerdijk Bovenwijkse voorzieningen Voor de bovenwijkse voorzieningen is in het nieuwe beleid zo strak mogelijk aangesloten bij de wetgeving, voornamelijk wat betreft de PPT-criteria (profijt, proportionaliteit en toerekenbaarheid). Dit heeft tot gevolg dat we voor het bepalen van de bijdrage bovenwijkse voorzieningen maatwerk leveren.
In de Nota Kostenverhaal staat uitgebreid beschreven welke stappen genomen worden om te komen tot een bijdrage Bovenwijkse voorzieningen voor een kostenverhaalsplichtige activiteit. Ruimtelijke ontwikkelingen Voor de bijdrage Ruimtelijke Ontwikkelingen (juridisch de “financiële bijdrage”) wordt in grote lijnen wel de eerdere methodiek voortgezet waarbij deze bijdrage een vast bedrag per woonequivalent is. Deze bijdrage is berekend d.m.v. een investeringsprogramma dat gebaseerd is op de ambities uit de Omgevingsvisie 2040. Dit zijn dus veelal ook investeringen waarvoor nog geen direct raadsbesluit is genomen omdat deze qua planning op een relatief lange termijn liggen. Er wordt dus feitelijk van tevoren gespaard voor deze investeringen, waardoor een deel van de kosten gedekt zal kunnen worden uit de reserve ruimtelijke ontwikkelingen. Dit is echter wel een gedeeltelijke dekking, gezien alleen het relatieve deel van de “nieuwe stad” t.o.v. de “bestaande stad” op die nieuwe activiteiten verhaald kan worden. Dit investeringsprogramma, en daarmee de bijdrage, wordt jaarlijks geactualiseerd. Het geactualiseerde investeringsprogramma wordt door het college vastgesteld en veranderingen hierin worden in de paragraaf grondbeleid gerapporteerd. O.b.v.
het vigerende investeringsprogramma ruimtelijke ontwikkelingen (vastgesteld door het college op 16-12-2025) is de bijdrage ruimtelijke ontwikkeling bepaald op € 2.374 per woonequivalent (WEQ). Hierbij staat een sociale huurwoning/goedkope koopwoning gelijk aan 0,7 WEQ, een middeldure woning aan 1 WEQ, een dure woning aan 1,3 WEQ en 100 m2 bvo overige functies aan 1 WEQ. Hieronder het vigerende investeringsprogramma ruimtelijke ontwikkelingen waarop deze bijdrage gebaseerd is: Mobiliteit en bereikbaarheid • Ca. € 81.000.000 Recreatie, groen, landschap en natuur • Ca. € 13.000.000 Overige specifieke ruimtelijke ontwikkelingen • n.v.t. (nog geen concrete specifieke investeringen die niet binnen bovengenoemde categorie vallen of op een andere manier toegerekend moeten worden) Paragraaf Grondbeleid 150 Gemeente Moerdijk Reserves bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen De inkomsten uit het kostenverhaal zijn hoofdzakelijk afkomstig uit projecten waarin de gemeente niet of in mindere mate risicodragend participeert, en dus vaak enkel een faciliterende rol hebben. Bij actieve grondexploitaties worden bijdragen aan de reserves doorgaans verdisconteerd uit grondverkopen, mits er geen sprake is van macro-aftopping. Dit conform de systematiek zoals beschreven in de Nota Kostenverhaal.
De stand van de reserves per 31-12-2025 is als volgt: Reserve Bovenwijkse Voorzieningen • € 2.857.000 (+ ca. € 1.131.000 in 2025) Reserve Ruimtelijke Ontwikkelingen • € 4.319.000 (+ ca. € 200.000 in 2025) In 2025 is netto € 1.131.000 toegevoegd aan de reserve Bovenwijkse Voorzieningen en € 200.000 aan de reserve Ruimtelijke Ontwikkelingen. Deze bijdragen vloeien voort uit contractafspraken in facilitaire projecten, bijdragen vanuit kleinschalige initiatieven en bijdragen vanuit grondexploitaties. Vanuit de contractafspraken zijn bijdragen ontvangen voor de ontwikkelingen Bolwerk Klundert, Kop Roode Vaart, Oevers Roode Vaart en Bosselaar Zuid. Verder zijn er ook bijdragen vanuit kleinschalige projecten binnengekomen voor Rijk Zwaan Zaadteelt, Enexis en de Molenstraat 19. Tenslotte zijn er vanuit de grondexploitaties bijdragen gedaan voor de Wethouder Trompersstraat, Dorpshart Moerdijk, Stoofstraat en Waterwijk conform de raadsbesluiten voor vaststelling van deze grondexploitaties. Aangezien conform de BBV-regelgeving niet direct vanuit de grondexploitatie een interne bijdrage aan een reserve mag worden gedaan zijn deze gedekt vanuit de reserve grondexploitatie waarin de winstnemingen van de grondexploitaties landen.
Paragraaf Grondbeleid 151 Gemeente Moerdijk Paragraaf Bedrijfsvoering In aanvulling op de toelichting van onderdelen van de bedrijfsvoering in programma 5 wordt in deze paragraaf een aantal andere relevante ontwikkelingen op het gebied van de bedrijfsvoering geschetst. Personeel en organisatie Formatie en bezetting Binnen de gemeentelijke bedrijfsvoering is de toegestane formatieruimte het vertrekpunt voor de personeelsbegroting. De loonkosten die samenhangen met deze volledige formatie vormen het maximale financiële kader voor uitgaven aan regulier personeel. In de praktijk ontstaan gedurende het jaar regelmatig vacatures, bijvoorbeeld doordat functies nog niet of pas later worden ingevuld. De daardoor tijdelijk beschikbare financiële ruimte kan worden benut voor externe inhuur. In de sturing ligt de nadruk dan ook vooral op de ontwikkeling van de totale loonsom en minder op het aantal ingevulde fte’s. Voor meer inzicht in de ontwikkeling van de personele formatie en bezetting wordt tevens verwezen naar de verplichte beleidsindicatoren die gemeenten opnemen. Deze indicatoren (verderop in dit jaarverslag) geven nadere informatie over onder andere formatie, bezetting, apparaatskosten, externe inhuur en overhead. Cao-ontwikkelingen De arbeidsvoorwaarden voor gemeentelijke medewerkers zijn vastgelegd in de Cao Gemeenten.
De huidige cao heeft een looptijd van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. In deze cao is een gefaseerde loonsverhoging afgesproken die in totaal neerkomt op circa 6,7%. De salarissen zijn per 1 april 2025 verhoogd met 2% en per 1 oktober 2025 met 1,85%. Daarnaast zijn per 1 januari 2026 de salarisschalen nominaal verhoogd met € 35. Voor de daaropvolgende periode zijn aanvullende loonstijgingen afgesproken van 1,25% per 1 juli 2026 en 1,6% per 1 januari 2027. Realisatie ten opzichte van de begroting P-budget In de tweede bestuursrapportage 2025 is de verwachting uitgesproken dat de totale loonkosten over 2025, inclusief inhuur ter vervanging van vacatures, binnen het beschikbare personeelsbudget zouden blijven. Bij het opstellen van de jaarrekening blijkt dit inderdaad het geval te zijn. Op totaalniveau is een overschot gerealiseerd van € 0,1 miljoen. Gezien de omvang van het totale personeelsbudget van ruim € 28 miljoen betreft dit een zeer beperkte afwijking. Inhuur bij ziekte Op basis van de prognose in de tweede bestuursrapportage 2025 is het budget t.b.v. inhuur bij ziekte tussentijds verhoogd met € 340.000. Uiteindelijk bleek dit budget gelukkig niet volledig nodig. Er resteert een overschot van € 137.000. De totale uitgaven voor inhuur bij ziekte zijn in 2025 uitgekomen op € 750.000. Dit komt neer op minder dan 3% van het totale personeelsbudget.
Organisatieontwikkeling De afgelopen jaren zijn de opgaven waarmee we als organisatie te maken hebben complexer geworden. Dat vraagt steeds meer van ons als organisatie. Om adequate dienstverlening te kunnen blijven verlenen, is het nodig dat de organisatie meegroeit met de toename van inwoners en maatschappelijke taken. De organisatie is in de afgelopen jaren gegroeid in medewerkers, ondersteuning en management zijn daarbij achtergebleven. Het aantal teammanagers is zelfs verminderd. We merken dat dit is gaan knellen. Daarom zijn we in 2025 gestart met het programma Organisatieontwikkeling. Het organisatieontwikkeltraject heeft als doel de gemeentelijke organisatie zo in te richten dat er effectief gestuurd kan worden op maatschappelijke opgaven. Medewerkers krijgen daarbij de ruimte krijgen om hun vakmanschap in te zetten en zich daarin te ontwikkelen. Dit draagt bij aan een wendbare, slagvaardige en toekomstbestendige organisatie. Paragraaf Bedrijfsvoering 152 Gemeente Moerdijk 153 Om dit te bereiken, kiezen we voor de volgende oplossingsrichtingen, die in 2026 en 2027 hun uitwerking krijgen: 1. Een logische herstructurering van teams en de toevoeging van drie teammanagers, waarvoor in de Meerjarenbegroting 2026-2029 middelen ter beschikking zijn gesteld. 2. Heldere rollen en hiërarchische lijnen. 3.
Doorontwikkeling van een sturingsmodel gebaseerd op opgavegericht organiseren en sturen. 4. Gerichte investering in samenwerking, integraliteit, cultuur en gedrag, zowel binnen de ambtelijke organisatie als in het samenspel tussen bestuur en organisatie. Rechtmatigheidsverantwoording door college Op grond van art. 212/213 van de Gemeentewet dient het college van B&W aan de raad verantwoording af te leggen over het rechtmatig handelen van de organisatie. De verantwoording richt zich hierbij vooral op de naleving van geldende wet- en regelgeving bij de totstandkoming van de baten en lasten en balansmutaties in de jaarrekening. In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college aan de raad over afwijkingen boven de verantwoordingsgrens. Deze grens bedraagt voor de gemeente Moerdijk 2% van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en bedraagt € 3,3 miljoen. Basis voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college zijn onder meer de resultaten van de uitgevoerde controles volgens het vastgestelde IC-plan 2025. Op basis van deze controles wordt hieronder specifiek voor de volgende rechtmatigheidscriteria de voornaamste bevinden weergegeven: Rechtmatigheidscriteria 1. Het begrotingscriterium: Wordt er binnen financiële kaders van de raad gehandeld? 2. Het voorwaardencriterium: Wordt wet- en regelgeving nageleefd? 3.
Het M&O criterium: Hoe wordt misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke diensten en voorzieningen voorkomen? Ad 1. Begrotingscriterium In de jaarrekening wordt in het onderdeel ‘programmarekening’ nader inzicht gegeven in de lasten en baten binnen de diverse programma’s. In het onderdeel ‘investeringsoverzicht’ is een specificatie te vinden van de diverse investeringen. Voor de diverse programma’s zijn de werkelijke lasten en baten afgezet tegen de begrote lasten en baten 2025. Voor de investeringskredieten is nagegaan in hoeverre de uitgaven tot en met 31 december 2025 passen binnen de beschikbaar gestelde investeringskredieten. (Bedragen x € 1.000) Programma | Begrote lasten | Werkelijke lasten | Overschrijding | Invloed op oordeel 1 | 18.390 | 17.823 | 0 Niet van toepassing 2 | 42.322 | 42.346 | 244 Ja, maar acceptabel volgens de financiële verordening 3 | 18.827 | 16.235 | 0 Niet van toepassing 4 | 65.368 | 66.369 | 1.001 Ja, maar acceptabel volgens financiële verordening 5 | 25.083 | 26.362 | 1.278 Ja, maar acceptabel volgens financiële verordening De verrichte analyses leveren het volgende beeld op t.a.v. de begrotingsrechtmatigheid: a.
Het totaal van de overschrijdingen binnen de programma’s bedraagt € 2,5 miljoen; - Bij programma 2 zit een overschrijding van de lasten veroorzaakt door uitvoeringskosten voor de uitvoering van de regeling specifieke uitkering startbouwimpuls. Dit veroorzaakt een onrechtmatigheid. Voor de uitvoering van de regeling heeft de gemeente een specifieke uitkering vanuit het Rijk ontvangen. Er is derhalve sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren. De overschrijding wordt hierdoor als acceptabel aangemerkt. - Binnen de programma’s 4 en 5 is sprake van een overschrijding op de lasten en derhalve een onrechtmatigheid. Bij de onrechtmatigheid binnen programma 4 is grotendeels sprake van een overschrijding op een open-einde regeling, waardoor deze volgens artikel 12 lid 5c van de Financiële verordening, als acceptabel kan worden aangemerkt. De overschrijding op de lasten binnen programma 5 is toe te schrijven aan een dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren en een dotatie aan de voorziening pensioenverplichtingen (ex)wethouders. Beide dotaties worden conform de richtlijnen van de commissie BBV als acceptabel aangemerkt. Hieronder worden de overschrijdingen binnen de programma’s nader toegelicht. Programma 2 Binnen dit programma is sprake van een lastenoverschrijding van € 244.000.
Deze overschrijding wordt grotendeels veroorzaakt door de uitvoeringskosten van de regeling Specifieke Uitkering Startbouwimpuls ter hoogte van € 220.000. Deze lasten waren niet opgenomen in de begroting en leiden daardoor tot een begrotingsonrechtmatigheid. Tegenover deze extra lasten staat echter een specifieke uitkering die de gemeente voor de uitvoering van deze regeling heeft ontvangen vanuit het Rijk. Deze uitkering is eveneens verwerkt in de jaarrekening 2025 en resulteert in hogere baten. Er is daarmee sprake van een lastenoverschrijding die volledig wordt gecompenseerd door direct gerelateerde inkomsten. Omdat de overschrijding wordt gecompenseerd door hiervoor ontvangen middelen, wordt deze conform de financiële verordening als acceptabel aangemerkt. Programma 4 Binnen dit programma is sprake van een lastenoverschrijding van € 1.001.000. Deze overschrijding is volledig toe te schrijven aan hogere lasten op Jeugdzorg t.w.v. € 1,1 miljoen. Bij deze onrechtmatigheid is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling, waardoor deze volgens artikel 12 lid 5c van de Financiële verordening, als acceptabel kan worden aangemerkt. Ten opzichte van 2024 zijn de kosten in 2025 met ca. 5% gestegen.
Deze stijging is grotendeels te verklaren door reguliere kostenontwikkelingen, zoals de jaarlijkse indexering van tarieven als gevolg van stijgende loonkosten bij zorgaanbieders. Daarnaast is een groeiende inzet van intensieve maatwerktrajecten waar te nemen. Ook bij de niet vrij toegankelijke zorg is sprake van extra kosten als gevolg van de inzet van intensievere trajecten. Tot slot zorgt de afbouw van gesloten jeugdhulp voor een stijging van de uitgaven bij intensieve jeugdhulp met verblijf. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de informatiebrief die hierover op 5 maart 2026 aan de gemeenteraad is verstuurd. Programma 5 Binnen programma 5 is sprake van een overschrijding van € 1,3 miljoen. Deze overschrijding is grotendeels toe te schrijven aan een storting in de voorziening pensioenverplichtingen (ex)wethouders van € 1,0 miljoen en een storting in de voorziening dubieuze debiteuren van € 0,2 miljoen. De storting in de voorziening pensioenverplichtingen (ex)wethouders is het gevolg van hogere regelgeving. Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Vanaf 1 januari 2028 gaan de pensioenen van politieke ambtsdragers over naar het nieuwe pensioenstelsel en wordt het overgedragen aan het ABP .
Recent is een gezamenlijk onderzoek van het ministerie van BZK, IPO, VNG en Unie van Waterschappen uitgevoerd waarbij het resultaat van het onderzoek is dat voor gemeenten de benodigde overdrachtswaarde hoger is dan de beschikbare voorzieningen. Uitgaande van het uitgevoerde onderzoek moet de voorziening worden verhoogd om deze per 31 december 2025 op het juiste niveau te krijgen. De benodigde storting leidt in 2025 tot een acceptabele begrotingsoverschrijding. Voor de mogelijke oninbaarheid van debiteuren is een voorziening gevormd. Het grootste gedeelte daarvan betreffen de belastingdebiteuren (BWB). Op basis van een advies van de BWB is een bedrag ad. € 0,2 miljoen toegevoegd aan de voorziening om deze op peil te brengen. De benodigde storting leidt in 2025 conform de richtlijnen van de commissie BBV tot een acceptabele begrotingsoverschrijding. Paragraaf Bedrijfsvoering 154 Gemeente Moerdijk Afwijkingen op baten en onderschrijdingen op lasten Volgens de financiële verordening artikel 12 lid 3 zijn de overschrijdingen en onderschrijdingen op de baten en onderschrijdingen op de lasten rechtmatig, op voorwaarde dat deze tijdig zijn gemeld aan de gemeenteraad. Het melden en toelichten van deze overschrijding en/of onderschrijding in de jaarrekening wordt als tijdig gezien.
De afwijkingen op de baten en de onderschrijdingen op de lasten worden toegelicht in de jaarrekening bij de desbetreffende programma’s en zijn conform de financiële verordening tijdig gemeld en derhalve rechtmatig. Ad 2. Voorwaardencriterium: De uitvoering van het door het college van B&W vastgestelde IC-plan 2025 leidt tot de volgende bevindingen/ conclusies: a. De uitvoering van de (getoetste) gemeentelijke taken en levering van gemeentelijke diensten en producten hebben volgens de geldende wet- en regelgeving plaatsgevonden. Van de in 2025 intern gecontroleerde primaire en financiële processen is vastgesteld dat: • Sprake is van een actuele procesbeschrijving, inclusief benoeming van (rechtmatigheids)risico’s en hierop toegespitste beheersmaatregelen; • De beschreven beheersmaatregelen afdoende zijn om de vooraf onderkende risico’s af te dekken; • De beschreven beheersmaatregelen zichtbaar worden toegepast. b. Single information Single audit (SiSa) De gemeente ontvangt extra geld om specifiek beleid van de Rijksoverheid uit te voeren. Dit zijn specifieke uitkeringen. De verantwoording over de besteding van dit geld verloopt dia de SiSa-systematiek. De verantwoordinginformatie van de SiSa-regelingen is onderdeel van de jaarrekening. Voor de beoordeling van de SiSa-verantwoording 2025 is aangesloten bij de systematiek van de accountant.
De interne controles die in dit kader hebben plaatsgevonden hebben geen noemenswaardige tekortkomingen opgeleverd. c. Spendanalyse De spendanalyse is verricht, hierbij zijn geen onrechtmatigheden aan het licht gekomen. ad 3. M&O-criterium: Met het uitvoering geven aan de overkoepelende nota Voorkomen Misbruik en Oneigenlijk gebruik (aandacht voor M&O risico’s in processen en bij het opstellen van beleid) is sprake van een sluitende aanpak. Mede op basis van de verrichte interne controles is vastgesteld dat: • er binnen de organisatie voldoende aandacht is voor M&O-risico’s; • en de ingezette beheersmaatregelen om deze risico’s beheersen zichtbaar worden toegepast en effectief zijn. Voorkomen van fraude en corruptie De Moerdijkse fraudeaanpak is gebaseerd op toepassing van de fraudedriehoek. Dit is een model dat gebruikt wordt om te begrijpen waarom mensen fraude plegen. Door aandacht te besteden aan de elementen van deze driehoek (druk, gelegenheid, rationalisatie) kunnen effectieve maatregelen genomen worden om fraude te voorkomen. In de voor 2025 geactualiseerde rapportage “Voorkomen van fraude en corruptie” (=frauderisicoanalyse) wordt verslag gedaan van de in Moerdijk ingezette strategieën. 1. Het beschikken over actuele procedures en beleid, gericht op: a.
Het binnen de organisatie bevorderen van een sterke ethische cultuur door verplichte deelname aan trainingen, bewustwordingsprogramma’s en teamdialogen. b. Het creëren van een omgeving waarin medewerkers zich veilig voelen om zorgen te uiten over ethische kwesties zonder angst voor represailles; 2. Het continue verbeteren van controles specifiek gericht op het voorkomen van fraude; 3. Het borgen van informatieveiligheid. De beantwoording van de vragen “wie krijgt toegang tot welke informatie en hoe wordt hierop toezicht gehouden” staan hierbij centraal. Paragraaf Bedrijfsvoering 155 Gemeente Moerdijk De resultaten van deze aanpak voor 2025 levert het volgende beeld op: Ad 1. In 2022 is het integraal beleidsplan “bestuurlijke en ambtelijke integriteit” vastgesteld. In dit plan zijn de Moerdijkse normen en waarden én de visie op integriteit uiteengezet. Om een integere organisatie te zijn die betrouwbaar en veilig is voor iedereen, is ingezet op een op elkaar afgestemde uitvoering van het integriteitsbeleid voor raad, college en ambtelijke organisatie. Dit, in samenhang met de zogenaamde Brabantse norm weerbare overheid, leidt tot een jaarlijks uit te voeren actieplan. Het doel van dit actieplan is om continue aandacht te hebben voor integriteit.
De hierin opgenomen acties richten zich op het realiseren en borgen van de hard controls, zoals regelingen, richtlijnen, registers en gedragscodes, maar in het bijzonder ook op het realiseren van een cultuur waarbinnen integer handelen wordt bevorderd. Op basis van het geldende beleidsplan integriteit zijn in 2025 de volgende controls ingezet om fraude zo veel mogelijk te voorkomen: 1. Eed- en beloftesessies: In 2025 hebben vier sessies plaatsgevonden, waaraan 53 medewerkers hebben deelgenomen; 2. Verplichte Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG/VOG-P): Alle nieuwe medewerkers hebben deze aangeleverd; 3. Bewustwording sessies: Naast de verplichte ARDA-cursus voor de organisatie en het college hebben er teamdialogen binnen alle geledingen plaatsgevonden. Het thema voor deze dialogen was in 2025 “AI en ethiek”’; 4. Vermoeden integriteitsschending: In 2025 zijn twee meldingen( 1 ambtelijk en 1 bestuurlijk) ontvangen. De behandeling van deze meldingen heeft uiteindelijk geleid tot een schriftelijke waarschuwing voor een medewerker. Ad 2. Om een goed beeld te krijgen van de risico’s, waaronder die van fraude, in onze dienstverlenings- en bedrijfsvoeringprocessen wordt het instrument van de beschrijving van de Administratieve Organisatie en Interne Beheersing (AO/IB) ingezet. Dit omvat onder meer een inventarisatie van frauderisico’s en hieraan te koppelen beheersmaatregelen.
Uit de verrichte interne controles blijkt dat in de beschreven processen één of meerdere maatregelen zijn ingebouwd die mogelijke fraude moeten voorkomen. Vaak gaat het hierom de toepassing van het 4-ogenprincipe. Vastgesteld is dat op fraude gerichte maatregelen daadwerkelijk worden toegepast. Ad 3. Frauderisico’s vormen een aanzienlijk risico op het gebied van informatiebeveiliging. Het voornaamste risico is ongeautoriseerde toegang tot informatie of informatiesystemen met (privacy)gevoelige informatie. Daarnaast kunnen medewerkers misbruik maken van hun toegangsrechten en toegang krijgen tot informatie die niet relevant is voor hun functie. Dit kan leiden tot datalekken, waarbij vertrouwelijke informatie buiten de gemeentelijke organisatie wordt gebracht, met potentieel financiële verliezen en reputatieschade. Bovendien kunnen interne fraudeurs gegevens manipuleren voor persoonlijk gewin, variërend van het wijzigen van financiële gegevens tot het wijzigen van gegevens van inwoners. Beheersmaatregelen zoals logisch toegangsbeheer, audits en monitoring zijn cruciaal om frauderisico’s te mitigeren. Logisch toegangsbeheer zorgt ervoor dat alleen geautoriseerde personen toegang hebben tot specifieke informatie.