Bijlage 3 - Jaarverslag en jaarrekening 2025 gemeente Moerdijk
Tekst van het document
Vanaf deze datum worden | organisatie wordt jaarlijks gerapporteerd in de contracten, declaraties en salarissen via Youforce | jaarrapportage. verwerkt. Het finetunen van de bestaande digitale processen neemt nog wel enige tijd in beslag. Zodra dit is | Trainingen procesgericht werken zijn opgenomen in de afgerond zal gestart worden het digitaliseren van nieuwe | Moerdijkacademie. HR-processen. | De prestatie is deels behaald. Eind 2025 heeft een vervolgtraining plaatsgevonden voor de proceseigenaren. Duurzaam IKB De prestatie is behaald. Met de invoering van Duurzaam | Ziekteverzuim IKB laat Moerdijk opnieuw zien dat we bereid zijn | In 2025 is het ziekteverzuim gedaald naar 5,9%, ten om uitdagingen aan te gaan en creatief naar onze | opzichte van 7,3% in 2024. Daarmee is de doelstelling arbeidsvoorwaarden te kijken. Daarmee zetten we onszelf | voor 2025 (maximaal 6,0%) behaald. De daling neer als een aantrekkelijke werkgever, iets waar we trots | komt mede doordat het aantal langdurige en extra op mogen zijn. | langdurige verzuimgevallen licht is afgenomen. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt nader ingegaan op het Vanaf medio april 2025 konden medewerkers digitaal een | personeelsbudget. aanvraag indienen. In 2025 zijn 241 aanvragen gedaan.
De meest gekozen bestedingsdoelen waren sport, het eigen 86 Het goede gesprek | efficiënt en werkbaar controleproces waarin de rol van In vervolg op het voeren van het goede gesprek volgens | zowel de organisatie, het bestuur als de gemeenteraad tot de nieuwe gesprekkencyclus heeft eind 2025 een | zijn recht komt. Daarbij was aangegeven dat we voor de beoordelingsronde plaatsgevonden. Het doel blijft om | controle over 2024 extra nadruk leggen op een adequate het goede gesprek tussen medewerker en leidinggevende | procesbewaking. optimaal te stimuleren en te ondersteunen. Dit heeft geresulteerd in duidelijke procesafspraken, Jaarrekening 2024 vastgesteld met goedkeurende | die hun vruchten hebben afgeworpen. Net zoals in accountantsverklaring | afgelopen jaren heeft de accountant een goedkeurende Op 3 juli 2025 heeft de gemeenteraad de jaarrekening | accountantsverklaring afgegeven over de jaarrekening 2024 vastgesteld. De jaarrekening 2024 had een | 2024. Dit betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld positief resultaat van €4,1 miljoen. Voor het afronden | geeft over 2024. Ook is geconstateerd dat de controle in 2025 van een aantal specifieke onderwerpen is bij | soepeler is verlopen dan het jaar ervoor. de resultaatbestemming een bedrag van €0,9 miljoen opnieuw beschikbaar gesteld.
Het restant van €3,2 | Ook dit jaar blijft een zorgvuldige evaluatie van het miljoen is toegevoegd aan de algemene reserve. | proces essentieel. Deze vindt zowel intern als in samenwerking met de accountant plaats. In combinatie Accountants moeten voldoen aan steeds strengere | met de aanbevelingen en aandachtspunten uit het wet- en regelgeving om een goedkeurende | accountantsrapport geeft deze evaluatie inzicht in wat accountantsverklaring te kunnen afgeven. Dit stelt hogere | nodig is om goed voorbereid te zijn op de volgende eisen aan de informatievoorziening vanuit de organisatie. | controle. Om de accountantscontrole ook komend De controle die in 2024 heeft plaatsgevonden over de | jaar weer zorgvuldig en tijdig te kunnen doorlopen, jaarrekening 2023 verliep moeizamer dan gebruikelijk. | is in de gemeenteraadsvergadering van 4 december Hierop heeft een evaluatie plaatsgevonden over het | 2025 €100.000 incidentele middelen beschikbaar verloop van het proces met een afvaardiging van de | gesteld. Dit met als doel om ook komend jaar de gemeente (organisatie, college, griffie en auditcommissie) | accountantscontrole weer soepel te laten verlopen en tot en de accountant.
In de begroting 2025 gaven we hierover | een goed einde te brengen aan dat onze focus ligt op het realiseren van een effectief, 87 Project vergroten structurele begrotingsruimte | het gemeentefonds is de gemeenteraad geïnformeerd Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst van 10 april | via informatiebrieven over de Meicirculaire (d.d.24 2025 is het Rapport structurele begrotingsruimte aan | juni 2025) en Septembercirculaire (d.d. 7 oktober de gemeenteraad gepresenteerd. In het rapport zijn | 2025). De uitkomsten hiervan zijn verwerkt in de 2e verschillende maatregelen voorgesteld waarmee de | bestuursrapportage 2025 (raadsvergadering 4 december begrotingsruimte kan worden vergroot, zonder dat dit ten | 2025). Ondanks bovenstaande ontwikkelingen, bestaat koste gaat van de huidige ambities en dienstverlening van | er vooral vanaf 2028 nog onduidelijkheid. In de paragraaf de gemeente. Dit richt zich vooral op een realistischer | weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u hier een en minder voorzichtige benadering bij het begroten | nadere toelichting op. van diverse posten. Dit heeft er mede toe geleid dat in november een sluitende begroting 2026 door de | Ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2025 is gemeenteraad is vastgesteld. | in de jaarrekening een voordelig effect ontstaan van €0,7 miljoen.
Dit is voornamelijk het gevolg van de Sluitende begroting 2026 | effecten van de decembercirculaire 2025 (die op 16 Op 6 november 2025 heeft de gemeenteraad de begroting | december 2025 door het Rijk is gepubliceerd). In de 2026-2029 vastgesteld. De begroting is voor 2026 | cijfermatige analyse van dit programma (in het onderdeel structureel sluitend. We verwachten in dat jaar een | jaarrekening) is dit nader toegelicht. overschot van circa €0,8 miljoen aan structurele baten. Dit is bereikt zonder bezuinigingen op bestaand beleid | Financieel beeld op de (middel)lange termijn of lastenverzwaring voor inwoners en ondernemers. | De gemeente Moerdijk is financieel gezond, maar het De lokale lasten stijgen met circa 3,3%, wat neerkomt | blijft belangrijk om de ontwikkelingen de komende op een inflatiecorrectie. Op de langere termijn is de | jaren goed te volgen. Veel gemeenten staan financieel financiële situatie onzeker, mede ook omdat vanaf 2028 | onder druk. Landelijk stijgen de kosten voor zorg en aanvullende rijksmiddelen voor alle gemeenten onzeker | ondersteuning, zoals jeugdzorg en Wmo. Hoewel de zijn. Op basis van de huidige inzichten laten de jaren | financiële positie van de gemeente Moerdijk gezond is, vanaf 2027 tekorten zien van €0,4 miljoen (2027), €1,3 | vraagt de (middel)lange termijn binnen onze gemeente miljoen (2028) en €0,8 miljoen (2029). | ook aandacht.
De meerjarenbegroting loopt tot en met 2029, maar we voorzien diverse investeringen (o.a. De provincie heeft aan de begroting het repressieve | op het gebied van scholenontwikkeling, binnensport, toezichtsregime toegekend. Dit betekent dat in 2026 | buitensport, zwembaden en woningbouw & mobiliteit) wijzigingen op de begroting slechts ter kennisname aan | die pas daarna financiële gevolgen hebben. de provincie hoeven te worden verstrekt. Het perspectief op de (middel)lange termijn is in Ontwikkelingen | de aanbiedingsnota bij de begroting 2026-2029 Gemeentefonds | (raadsvergadering 6 november 2025) als volgt geschetst: Gemeenten zijn in hoge mate afhankelijk van inkomsten vanuit het Rijk. De belangrijkste bron hiervan is de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor de gemeente Moerdijk betreft dit in 2025 een bedrag van ruim €82 miljoen. Het Rijk heeft gedurende 2025 extra middelen beschikbaar gesteld als compensatie voor het verwachte tekort in 2026 (het zogeheten 'ravijnjaar') en daarnaast is er tot en met 2027 deels voorzien in een oplossing | Dit benadrukt het belang van een zorgvuldige afweging voor de landelijke tekorten in de Jeugdzorg. Dit is mede | bij toekomstige keuzes en blijvende aandacht voor gedaan naar aanleiding van het rapport Groeipijn van | de financiële positie op de langere termijn, zodat de de Commissie Van Ark.
Het Rijk heeft toegezegd 50% | financiële positie van de gemeente ook in de toekomst van de geconstateerde jeugdzorgtekorten voor haar | gezond blijft. rekening te nemen. Over de ontwikkelingen binnen Prestaties 2025 2026 2027 2028 • Een duidelijke beschrijving van het werving- en selectieproces waarin o.a. de rol en inzet van recruiter is beschreven • Een optimale weergave voor managers en medewerkers wat er beschikbaar is m.b.t. duurzame inzetbaarheid. Het oppakken van de stappen die in het plan van aanpak zijn afgestemd • Het activiteitgericht werken is geïntegreerd, waarbij medewerkers in de mogelijkheid zijn hun wijze van werken optimaal aan te passen op hetgeen waar de activiteit om vraagt. Daarbij is optimaal rekening gehouden met samenwerken, vitaliteit, eigenaarschap, informatieveiligheid en digivaardigheid • Het nieuwe personeelsinformatie- en salarissysteem staat klaar om met ingang van 2026 live te gaan, waarbij het bestaande niveau van digitaal werken verder wordt uitgebouwd • Gedurende de 2e helft van 2024 zal het nieuwe IKB-proces waarin duurzaamheid is geïntegreerd verder worden vormgegeven.
Dit zal vervolgens in het tweede kwartaal 2025 worden geïmplementeerd • Uitvoeren van de acties die eind 2024 vanuit SPP worden benoemd • Start (verdere) borging van procesgericht werken aan de hand van de basis die is neergelegd in de eind 2024 op te leveren opdracht procesgericht werken • Trainingen procesgericht werken zijn opgenomen in de Moerdijkacademie • (Vervolgen) beschrijven en/of optimaliseren van processen die prioriteit hebben vanwege risico’s, gewijzigde wetgeving, e.d. • Actualisering waarderings- en afschrijvingsbeleid • Actualisering beleid reserves en voorzieningen Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving 88 Gemeente Moerdijk Strategisch doel • Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties voelen zich op een prettige manier door ons gefaciliteerd en ondersteund. Mijlpalen Programma Dienstverlening Het college heeft op 16 december 2025 het programmaplan Dienstverlening vastgesteld. Het programmaplan Dienstverlening is opgezet om de dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te optimaliseren. Het programma bundelt wetgeving, beleidskaders en initiatieven tot één samenhangende aanpak. Het sluit aan bij landelijke en regionale ontwikkelingen, zoals de Nederlandse digitaliseringsstrategie en het regionaal informatiebeleidsplan.
Aan de hand van het programmaplan Dienstverlening zet de gemeente Moerdijk in op: het centraal stellen van ondernemers en maatschappelijke organisaties in dienstverleningsprocessen, digitale en AI-gedreven mogelijkheden versterken, datagedreven werken en investeren in een dienstverlenende cultuur. Website moerdijk.nl Sinds maart 2025 is de website, moerdijk.nl, volledig vernieuwd en live. Hierbij is de keuze gemaakt om de website te ontwikkelen conform het Open WebConcept. Daarbij bouwen gemeenten samen met marktpartijen digitale dienstverlening op basis van Common Ground. Naast minder ontwikkel- en beheerkosten, levert dat ook voordelen op als kennisdeling en meer innovatiekracht. Ook de website werkenvoormoerdijk.nl is vernieuwd. Wmebv-aanwijzingsbesluit Het Wmebv-aanwijzingsbesluit is door de raad vastgesteld op 4 december 2025. Hiermee is vastgelegd welke digitale kanalen inwoners en bedrijven kunnen gebruiken om officiële berichten elektronisch in te dienen. Dit besluit is onderdeel van de uitvoering van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), die van kracht is per 1 januari 2026. Huisvesting gemeentehuis In de begroting van de afgelopen jaren waren drie belangrijke prestaties opgenomen rondom de verbouwing en ingebruikname van het gemeentehuis.
Deze zijn gerealiseerd: Verbouwing gemeentehuis De verbouwing van het gemeentehuis is afgerond, op enkele restpunten rondom o.a. klimaatbeheersing na. Hiermee is invulling gegeven aan de doelstelling om het gemeentehuis te moderniseren en toekomstbestendig te maken. De werkzaamheden zijn uitgevoerd binnen het daarvoor beschikbaar gestelde budget. Er resteert nog een bedrag van ca. € 200.000. Bij de vaststelling van de jaarrekening wordt voorgesteld om dit resterende budget beschikbaar te stellen zodat daar de bovengenoemde restpunten mee gerealiseerd kunnen worden. De open dag van het vernieuwde gemeentehuis vond plaats op zaterdag 4 oktober 2025. De dag werd drukbezocht door jong en oud, van omwonenden tot bezoekers van verder weg. Zij konden een kijkje nemen achter de schermen en kennismaken met de gemeente en de organisaties in het gebouw. De sfeer was uitstekend: energiek, gastvrij, gezellig. Er waren verschillende activiteiten, zoals een speurtocht voor kinderen en ontmoetingen met gemeenteraadsleden Cateringvoorziening Sinds mei 2025 is de nieuwe cateraar gestart. De cateringvoorziening is hiermee in gebruik genomen en voorziet in de dagelijkse dienstverlening voor medewerkers, bezoekers en huurders. Intrek huurders Alle huurders waarmee voorafgaand en tijdens de verbouwing intentieverklaringen zijn afgesloten, hebben hun intrek genomen in het verbouwde gemeentehuis.
De huuropbrengsten blijven in dit boekjaar echter achter bij de raming. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat enkele huurders, waaronder de bibliotheek, pas eind mei 2025 hun intrek hebben genomen, terwijl in de begroting was uitgegaan van het volledig jaar 2025. Ontwikkelingen Meetbare servicenormen Het identificeren van meetbare dienstverleningsindicatoren en het onderzoeken van de tevredenheid van onze online, fysieke en telefonische Thema Dienstverlening Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving 89 Gemeente Moerdijk 90 dienstverleningskanalen is in 2025 opgestart en wordt in | analyseren van grote hoeveelheden data. Op 25 2026 verder uitgewerkt. | november 2025 zijn de richtlijnen voor het gebruik van generatieve AI door het college vastgesteld. Ieder team Procesgericht verbeteren | heeft een teamdialoog gevoerd over deze richtlijnen en de Sinds enkele jaren werken we organisatiebreed aan | ontwikkelingen, kansen en bedreigingen van AI. In 2026 procesgericht werken. Procesgericht werken betekent dat | starten we een aantal pilots om de inzet van AI binnen we onze werkprocessen voortdurend verbeteren en beter | werkprocessen te onderzoeken. inrichten. Het helpt verspilling voorkomen, zorgt voor meer duidelijkheid en verbetert onze dienstverlening aan | Klachten en meldingen openbare ruimte inwoners.
Sinds 2025 maakt procesgericht werken dan | In 2025 zijn voorbereidingen getroffen voor de overstap ook onderdeel uit van het programma Dienstverlening. | naar een nieuw platform voor het afhandelen van In 2025 hebben we 34 processen beschreven en | meldingen in de openbare ruimte. Dit platform vastgelegd. Hierbij zijn verbeterpunten geïdentificeerd | heet Signalen en werkt via de apps Zo Gemeld & Zo en quick wins zijn meteen doorgevoerd. Daarnaast zijn | Hersteld. De overgang naar het nieuwe systeem laten we in 2025 binnen de organisatie gestart met een leer- | we voor inwoners zo geruisloos mogelijk verlopen. en ontwikkeltraject rondom continu verbeteren. Het | Zij kunnen voorlopig blijven melden via BuitenBeter, borgen van continu verbeteren binnen de organisatie is | maar krijgen geleidelijk de nieuwe app: Zo Gemeld. een groeitraject. De komende jaren zetten we in op de | Deze ontwikkeling zorgt voor een stap vooruit in onze doorontwikkeling naar een professionele aanpak van | dienstverlening. Processen zijn helder ingericht, voor procesoptimalisatie. | inwoners is duidelijk wat zij mogen verwachten en we meten klanttevredenheid. Voor medewerkers van de AI en dienstverlening | Buitendienst en de Boa's loopt het werk efficiënter. Het AI heeft een vlucht genomen en biedt verschillende | is gemakkelijker samenwerken met externe partijen.
Het kansen om de dienstverlening verder te ontwikkelen. | systeem is gebouwd volgens landelijke Common ground- Denk hierbij aan het efficiënter maken van processen, | standaarden. In het eerste kwartaal van 2026 gaat het het vereenvoudigen van vraagafhandeling en of het | systeem live. Omzetten standaardbrieven naar begrijpelijke taal De afdeling VVTH heeft brieven en vergunningen onder de loep genomen. Deze zijn waar nodig juridisch verbeterd en leesbaarder gemaakt door bijvoorbeeld moeilijke woorden om te zetten naar meer leesbare taal. Voor de overige teams geldt dat het herschrijven van brieven in 2026 wordt meegenomen in het programma Dienstverlening. Aangescherpte wettelijke vereisten voor functiescheiding De aangescherpte eisen voor functiescheiding van de medewerkers, die betrokken zijn bij de aanvraag en uitgifte van een reisdocument, zijn wettelijk bepaald. De eisen houden in dat drie verschillende medewerkers het proces van aanvraag en uitgifte van een reisdocument dienen te doorlopen. Dat heeft invloed op het roosteren van de medewerkers aan de aanvraagbalie, in de backoffice en de uitgiftebalie. Een medewerker met een coördinerende taak binnen KCC borgt het voldoen aan de wettelijke eisen van de functiescheiding. Hierop is in 2025 georganiseerd.
Actualisatie en digitalisering werkprocessen KCC De prestatie om werkprocessen reisdocument, rijbewijs en huwelijken te actualiseren en zoveel mogelijk te digitaliseren en in te richten als klantreis wordt in 2026 gecontinueerd om de volgende redenen: In het laatste kwartaal van 2025 heeft het KCC de vragen van de zelfevaluatie reisdocumenten van het RvIG ingevuld. De gemeente Moerdijk is aselect uitgekozen voor een fysiek overleg met RvIG en schouw op de werkvloer. Tijdens de gesprekken met RvIG hebben we o.a. geconstateerd dat de werkprocessen in 2025 niet voldoende zijn gecontroleerd op de borging van de vereiste functiescheiding. Het advies is om deze controle in 2026 uit te voeren. Aan de dienstverlening huwelijken zijn naast het hoofdproces ook meerdere subprocessen verbonden, bijvoorbeeld een wijziging in een ceremonie of de aanvraag van een alternatieve trouwlocatie. Het hoofdproces is in 2025 geactualiseerd en zover als mogelijk gedigitaliseerd. Actualisatie en zoveel mogelijk digitale inrichting van de diverse subprocessen is in 2025 opgestart en wordt in 2026 gecontinueerd. Nieuw klantgeleidingssysteem Een mooie mijlpaal in de samenwerking op de I (informatievoorziening) is de keuze voor één leverancier voor klantgeleiding.
De nieuwe applicatie wordt door één gezamenlijke projectleider geïmplementeerd waarbij alle gemeenten inclusief het Werkplein in het eerste kwartaal van 2026 live gaan met het nieuwe klantgeleidingssysteem. Stand van zaken over de verordening en beleidsregels begraven De verordening en beleidsregels begraven zijn in 2025 niet opgesteld. In verband met beperkte capaciteit is een externe organisatie benaderd om mee te denken vanuit het huidige perspectief en met oog voor toekomstige ontwikkelingen. Effecten Samenhang Het werken vanuit een samenhangend programma Dienstverlening heeft bijgedragen aan het vergroten van het inzicht, de samenhang in en het overzicht van de lopende projecten en het realiseren van eerste effecten. Risico’s Servicenormen voor aanvragen reisdocumenten Het risico dat de servicenormen voor aanvragen reisdocumenten niet worden behaald in 2025 is afgewend door de tijdsduur van een aantal afspraken aan de balie in te korten, zonder in te boeten op de kwaliteit van de dienstverlening richting de inwoner. Deze aanpassing is effectief gebleken en wordt in 2026 gecontinueerd. Gevolgen digitalisering voor minder digitaal vaardige inwoners Het risico dat minder digitaal vaardige inwoners minder prettig gebruik kunnen maken van de gemeentelijke dienstverlening, wordt nauwlettend in de gaten gehouden bij iedere nieuwe digitale ontwikkeling.
Bij stappen in digitalisering wordt samengewerkt met het klantenpanel van de bibliotheek, om vroegtijdig in kaart te brengen waar onduidelijkheden zitten en hoe we onze inwoners het beste op weg kunnen helpen. Daarnaast bieden we altijd de mogelijkheid tot persoonlijk contact en wijzen we inwoners op de mogelijkheid om gebruik te maken van het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving 91 Gemeente Moerdijk Prestaties 2025 2026 2027 2028 • Identificeren van meetbare dienstverleningsindicatoren zoals succesratio’s van onze online formulieren, waardering voor onze online, fysieke en telefonische dienstverleningskanalen • Er is een samenhangend programma waarlangs we de dienstverlening in de komende jaren kunnen ontwikkelen • Er is een vernieuwde gemeentelijke website • Interne bewustwording voor het belang van onze professionele dienstverlening is vergroot bij bestaande en nieuwe medewerkers via bijeenkomsten en diverse communicatie-uitingen • Er is voor ieder product of cluster van producten een digitaal voorkeurskanaal voor de inwoner • De 10 meest verstuurde standaard brieven van VVTH, Openbare Ruimte, Jeugd, MO, KCC zijn herschreven in begrijpelijke taal • De werkprocessen reisdocument, rijbewijs en huwelijken zijn geactualiseerd en zoveel mogelijk gedigitaliseerd en ingericht als klantreis • De verordening en
beleidsregels begraven zijn vastgesteld. • De verbouwing van het gemeentehuis is afgerond. • De cateringvoorziening is gereed. • De huurders zijn ingetrokken. Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving 92 Gemeente Moerdijk 93 Lasten en baten 2025 bedragen x €1.000 Lasten €26.128 | Baten €114.861 €416 | €17€-82 €59 €583 | €860 €727 €303 | €16 €502 | €5.060 €827 | €4.669 €3.321 €1.842 €20.458 €3 €18.643 | €82.764 0.1 Bestuur | 0.64 Belastingen overig 0.2 Burgerzaken | 0.7 Alg.uitk. en overig uitk.gem.fnd. 0.4 Overhead | 0.8 Overige baten en lasten 0.5 Treasury | 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.61 OZB woningen | 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 0.62 OZB niet-woningen 94 Overzicht taakvelden Realisatie 2025 Onderdeel (bedragen x €1.000) | Lasten | Baten | Saldo 0.1 Bestuur | 3.321 | -16 | 3.306 0.2 Burgerzaken | 1.842 | -860 | 983 0.4 Overhead | 18.643 | -727 | 17.915 0.5 Treasury | 827 | -5.060 | -4.233 0.61 OZB woningen | 502 | -4.669 | -4.168 0.62 OZB niet-woningen | 416 | -20.458 | -20.042 0.64 Belastingen overig | 17 | -3 | 14 0.7 Alg.uitk. en overig uitk.gem.fnd.
| 0 | -82.764 | -82.764 0.8 Overige baten en lasten | -82 | -303 | -386 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) | 59 | 0 | 59 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 583 | 0 | 583 Saldo baten en lasten | 26.128 | -114.861 | -88.732 0.10 Mutaties reserves | 234 | -258 | -24 Resultaat na bestemming | 26.362 | -115.119 | -88.756 Overzicht Programma 5 Partnerschap in een veranderende | Begroting 2025 voor | Begroting 2025 na | Realisatie | Verschil realisatie en samenleving | wijziging | wijziging | 2025 | begr. na wijz. (Cijfers x €1.000) (-/- is voordelig) Totaal lasten | 28.228 | 24.850 | 26.128 | 1.278 Totaal baten | -108.017 | -112.593 | -114.861 | -2.268 Saldo van baten en lasten | -79.789 | -87.743 | -88.732 | -990 Storting in reserves | 0 | 234 | 234 | 0 Onttrekking aan reserves | -118 | -257 | -258 | -1 Resultaat na bestemming | -79.906 | -87.766 | -88.756 | -990 95 Financiële paragraaf Algemeen Het jaarverslag en de jaarrekening zijn het sluitstuk van de Planning en Control (P&C) cyclus 2025. In de begroting zijn de kaders en prioriteiten gesteld, de beoogde effecten aangegeven en heeft op | Kadernota programmaniveau autorisatie plaatsgevonden van budgetten. Via | 2025 het jaarverslag en de jaarrekening legt het college verantwoording af. Tussentijds is over de voortgang gerapporteerd via de | Jaarrekening | Begroting bestuursrapportages.
| 2025 | 2025 De jaarrekening 2025 sluit aan bij de (BBV) voorschriften met betrekking tot de gemeentelijke begroting en jaarrekening. 2e berap | 1e berap In deze paragraaf worden de belangrijkste financiële inzichten | 2025 | 2025 samengevat. Figuur 1 P&C cyclus gemeente Moerdijk Resultaat De jaarrekening 2025 sluit met een resultaat vóór bestemming van €4,8 miljoen voordelig. Dit is het resultaat zonder rekening te houden met de reservemutaties. Wanneer rekening wordt gehouden met alle reservemutaties bedraagt het resultaat ca. €5,1 miljoen voordelig. In 2025 is er per saldo €0,3 miljoen meer onttrokken dan dat er is gestort in de diverse reserves. Het gerealiseerde resultaat was grotendeels voorzien in de 2e bestuursrapportage 2025 (raadsvergadering 4 december 2025). Ten opzichte van de begroting na wijziging is een afwijking ontstaan van €0,1 miljoen nadelig. Het voordelig resultaat van €5,1 miljoen is afzonderlijk op de balans opgenomen onder het eigen vermogen. Gelijktijdig met het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2025 zal aan de gemeenteraad een voorstel worden voorgelegd over de bestemming van dit resultaat. Baten en Lasten | Begroting 2025 voor | Begroting 2025 na | Realisatie | Verschil realisatie en (cijfers x €1.000) | wijziging | wijziging | 2025 | begr. na wijz.
Totaal lasten | 154.721 | 164.455 | 163.713 | -743 Totaal baten | -159.005 | -169.389 | -168.532 | 857 Resultaat voor bestemming | -4.284 | -4.933 | -4.819 | 114 Storting in reserves | 6.385 | 5.537 | 5.643 | 106 Onttrekking aan reserves | -2.373 | -5.871 | -5.961 | -89 Resultaat na bestemming | -271 | -5.268 | -5.136 | 131 96 Analyse resultaat Op basis van de aangepaste begroting 2025 werd een voordelig resultaat verwacht van €5,3 miljoen. Het gerealiseerde resultaat voor 2025 is €5,1 miljoen en ligt daarmee afgerond €0,1 miljoen lager dan voorzien. De uitkomsten van de jaarrekening 2025 liggen daarmee in lijn met de 2e bestuursrapportage 2025. Verschillen t.o.v. begroting na wijziging In de tabel hieronder zijn de grootste voor- en nadelen samengevat. In het document "jaarrekening 2025" (onderdeel "programmarekening") zijn per programma de verschillen nader toegelicht.
Onderwerp | Bedrag | Prog | Onderwerp | Bedrag | Prog (x €1.000) | (x €1.000) Powerport | 674 | V | 3 | Grondexploitaties | 2.045 | N | 3 Saldo kostenplaatsen | 631 | V | 5 | Jeugd | 1.143 | N | 4 OZB | 588 | V | 5 | Bestuur | 808 | N | 5 Uitkering gemeentefonds | 516 | V | 5 | Voorziening dubieuze debiteuren | 219 | N | 5 Inkomensregelingen | 213 | V | 4 | Rente | 170 | N | 5 Milieubeheer | 205 | V | 1 | Cultureel erfgoed | 166 | N | 3 Gebiedsplannen | 173 | V | 5 Verkeer | 156 | V | 2 Kabels en leidingen | 151 | V | 2 Wmo | 146 | V | 4 Economie | 145 | V | 3 Gronden en pachten | 127 | V | 2 Overige | 695 | V | Div. Totaal voordelen | 4.420 | V | Totaal Nadelen | 4.551 | N Totaal | 131 | N Figuur 2 Verschillen t.o.v. begroting na wijziging Nadere duiding totale resultaat (t.o.v. oorspronkelijke begroting) In de jaarrekening worden (cf. wetgeving) de verschillen ten opzichte van de actuele begroting (na wijziging) toegelicht. Dat zijn immers de budgetten zoals de gemeenteraad die (incl. bijstelling) beschikbaar heeft gesteld. Hoewel dat geen onderdeel uitmaakt van de jaarrekening, is het interessant om ook een beeld te krijgen bij de ontwikkeling van het totale jaarrekening resultaat. In onderstaande grafiek zijn de gerealiseerde resultaten van de afgelopen jaren weergegeven (groene lijn).
Daarbij is ook in beeld gebracht hoe deze zich verhouden tot de resultaten zoals die in de oorspronkelijke begrotingen van de betreffende jaren werden verwacht (blauwe lijn). Tot slot is de relatieve omvang (%) van het gerealiseerde resultaat in verhouding tot de totale begrotingsomvang in beeld gebracht. Figuur 3 Ontwikkeling resultaat (Primitieve begroting vs jaarrekening) In bovenstaande figuur is te zien dat het verwachte resultaat in de begroting (blauwe lijn) doorgaans licht positief is. Dat komt logischerwijs voort uit het feit dat de gemeente jaarlijks een sluitende begroting moet opstellen waarin de structurele uitgaven moeten worden gedekt door even zo grote structurele inkomsten. In de oorspronkelijke begroting 2025 (raadsvergadering 7 november 2024) werd een voordelig resultaat verwacht van ca. € 0,3 miljoen. Voor de uiteindelijke gerealiseerde resultaten (groene lijn) geldt dat deze met uitzondering van 2016 structureel hoger lagen dan oorspronkelijk was begroot. Zoals in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren is toegelicht komt dit grofweg door tussentijdse bijstellingen vanuit het Rijk met betrekking tot de uitkering uit het gemeentefonds en tussentijdse bijstellingen in de kapitaallasten van geplande investeringen. Het voordelige resultaat over 2025 ligt in lijn met de resultaten van de voorgaande jaren.
Daarnaast dient opgemerkt te worden dat het resultaat absoluut gezien weliswaar fors is, maar wanneer dit afgezet wordt tegen de totale begrotingsomvang (totale lasten) levert dit het beeld op in de figuur hiernaast. Reserves De reserves vormen het eigen vermogen van de gemeente. De reserves vormen daarmee een belangrijk aspect bij de beoordeling van de financiële positie van een gemeente. Van het verloop van de reserves over 2025 kan het volgende overzicht worden gegeven: Figuur 5 Omvang reserves Figuur 4 Resultaat i.r.t. begrotings- omvang (bedragen x € 1.000) Financiële paragraaf 97 Gemeente Moerdijk Algemene reserve De omvang van de algemene reserve bedraagt per 31 december 2025 € 35,8 miljoen (2024: € 33 miljoen) De stijging wordt veroorzaakt door het (deels) toevoegen van het jaarrekeningresultaat 2024 aan de algemene reserve. Van de algemene reserve dient een bedrag van €18,8 miljoen te worden afgezonderd voor het aan te houden weerstandsvermogen. De algemene reserve heeft namelijk een belangrijke functie als algemeen weerstandsvermogen en buffer tegen niet gecalculeerde risico’s. Dit is nader toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. In onderstaande grafiek is de meerjarige ontwikkeling van de omvang van de algemene reserve en het benodigde weerstandsvermogen weergegeven.
Figuur 6 Ontwikkeling algemene reserve en benodigd weerstandsvermogen De omvang van de algemene reserve schommelde van 2014 t/m 2023 ongeveer tussen de € 25 miljoen en € 30 miljoen De benodigde weerstandscapaciteit bedroeg gemiddeld ca. € 16 miljoen De "vrije ruimte" in de algemene reserve bedroeg daarmee gemiddeld ca. € 11,5 miljoen De afgelopen jaren zien we een toename van de algemene reserve. Dit komt voornamelijk voort uit de bestemming van de positieve jaarrekeningresultaten van de afgelopen jaren. Het jaarrekeningresultaat 2025 (€ 5,1 miljoen voordelig) is hier nog niet in verwerkt. Gelijktijdig met het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2025 zal aan de gemeenteraad een voorstel worden voorgelegd over de bestemming van dit resultaat. Ter volledigheid wordt opgemerkt dat voor een goed inzicht in de (toekomstige) beschikbare ruimte binnen de algemene reserve ook rekening moet worden gehouden met besluiten van de gemeenteraad om in de toekomst middelen aan de algemene reserve toe te voegen of hieruit te onttrekken. Deze toekomstige mutaties zijn logischerwijs nog niet verwerkt in de stand van de reserve per 31-12-2025. De gemeenteraad wordt via een overzicht dat voorafgaand aan iedere commissievergadering wordt opgesteld, geïnformeerd over de actuele stand van de algemene reserve, waarbij wel rekening wordt gehouden met deze toekomstige mutaties.
Op basis van de besluiten van de gemeenteraad (tot en met 12 maart 2026) wordt verwacht dat de algemene reserve zal toenemen tot circa € 42,1 miljoen. Dit is onder meer het gevolg van het besluit bij de vaststelling van de begroting 2026 (raadsvergadering 6 november 2025) om middelen uit de reserve Onderwijshuisvesting en de reserve Nieuwkomers over te hevelen naar de algemene reserve. Financiële paragraaf 98 Gemeente Moerdijk Bestemmingsreserves De omvang van de bestemmingsreserves bedraagt per 31 december 2025 € 59,3 miljoen (2024: € 58,2 miljoen). De bestemmingsreserves worden aangehouden voor door de gemeenteraad specifiek benoemde bestemmingen. Deze middelen zijn daarom afgezonderd van de algemene reserve. In de jaarrekening zijn alle reservemutaties die in 2025 zijn gedaan nader toegelicht. Voorzieningen Op 31 december 2025 bedraagt de stand van de voorzieningen € 46,8 miljoen (2024: € 46,9 miljoen). Omdat hier verplichtingen voor de toekomst aan ten grondslag liggen, zijn voorzieningen niet vrij besteedbaar. De totale omvang van de voorzieningen is in 2025 vrij constant gebleven. Er zijn nagenoeg even veel stortingen als onttrekkingen uit de voorzieningen gedaan. In het onderdeel "jaarrekening 2025" zijn de mutaties die in 2025 zijn gedaan nader toegelicht.
Financiële paragraaf 99 Gemeente Moerdijk Paragrafen Jaarverslag 2025 101 Paragraaf Lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen bestaan uit de gemeentelijke belastingen en rechten. Naast de onroerende-zaakbelastingen (OZB) zijn de afvalstoffenheffing, de reinigingsrechten en de rioolrechten van groot belang voor het totaalbeeld van de lokale lasten. Hieronder wordt een beeld gegeven van de geraamde en werkelijke opbrengsten 2025 van de diverse gemeentelijke belastingen en rechten. Overzicht lokale heffingen Product (bedragen x €1.000) | Begroting 2025 | Rekening 2025 | Mutatie nominaal | Mutatie in % Onroerende-zaakbelastingen (OZB) | 24.505 | 25.093 | 589 | 2,40% Toeristenbelasting | 263 | 298 | 35 | 13,46% Afvalstoffenheffing/ reinigingsrecht | 5.837 | 5.859 | 22 | 0,38% Rioolheffing Moerdijk | 5.422 | 5.443 | 21 | 0,39% Rioolheffing Havenbedrijf | 1.788 | 1.879 | 91 | 5,08% Leges | 3.802 | 3.675 | 127 | -3,34% Marktgelden | 24 | 28 | 4 | 16,67% Begraaf- en onderhoudsrechten | 139 | 145 | 6 | 4,14% Reclamebelasting* | - | - | - | - Totaal lokale heffingen | 41.780 | 42.421 | 641 | 1,53% Tariefbeleid De algemene uitgangspunten voor de belastingen en retributies voor 2025 waren als volgt: • toepassing prijsindexcijfer 3,2%; • kostendekkendheid (max 100% overhead m.u.v. lijkbezorgingsrechten); • er is rekening gehouden met autonome ontwikkelingen, zoals nieuwbouw en verbouw.
Toelichting per heffing Onroerende-zaakbelastingen (OZB) Beleid onroerende-zaakbelastingen De opbrengsten m.b.t. onroerende-zaakbelastingen gelden als een algemeen dekkingsmiddel. Als zodanig zou de OZB gebruikt kunnen worden als sluitpost van de begroting. Het beleid is dat de gemeentelijke belastingen in principe jaarlijks mogen stijgen met het prijsindexcijfer. Met ingang van het belastingjaar 2025 golden weer nieuwe vastgestelde taxatiewaarden naar een waardepeildatum van 1 januari 2024. Voor 2025 is uitgegaan van een stijging van de tarieven met 3,2 % (prijsindexcijfer). De OZB-tarieven voor 2025 zijn definitief vastgesteld in de belastingverordeningen die de raad in december 2024 zijn aangeboden. In deze voorstellen is uitgegaan van de nieuwe taxatiewaarden. Uitgangspunt hierbij was dat bij een stijging van de totale economische waarden de tarieven zullen dalen, terwijl bij een daling van de waarden de tarieven stijgen. Bij de berekening van de tarieven 2025 voor de OZB is rekening gehouden met: - Nieuwe taxatie-uitkomsten; - Toepassing van prijsindexcijfer (3,2%); - Autonome ontwikkelingen (nieuwbouw/verbouw/objecten in aanbouw) - Kwijtschelding en oninbaar De tarieven, geraamde opbrengst en daadwerkelijke opbrengst (x € 1.000) over 2025 bedragen: Relatie OZB met de algemene uitkering Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds.
Hierbij geldt dat gemeenten minder middelen uit het gemeentefonds ontvangen als ze veel vermogen (belastingcapaciteit) hebben om belastingen te heffen. Dit vanuit de gedachte dat iedere gemeente in staat moet zijn om een vergelijkbaar voorzieningenniveau te kunnen realiseren. Concreet wordt de belastingcapaciteit voor de woningen vastgesteld op 80% van de totale WOZ- waarden en voor niet-woningen op 70% van de totale WOZ-waarden. De verlaging die door het Rijk is toegepast op de algemene uitkering voor de gemeente Moerdijk bedraagt in 2025 circa € 4,6 miljoen voor woningen en circa € 5,1 miljoen voor niet-woningen. In verhouding tot de totale ozb baten is de correctie voor de niet-woningen beperkt. Dit komt doordat de belastingcapaciteit voor de niet-woningen wordt afgetopt op een bedrag van € 35.000 per inwoner. Indien die waarde (zoals bij de gemeente Moerdijk) daarboven ligt, wordt over het meerdere dus geen correctie toegepast in de algemene uitkering. Uiteraard loopt de gemeente Moerdijk met de omvang en het soort bedrijven wat op het Havengebied is gevestigd ook een groter risico en daaruit voorkomende lasten op het gebied van o.a. veiligheid. Paragraaf Lokale heffingen 102 Gemeente Moerdijk Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht Uitgangspunt is dat de totale kosten van afvalverwijdering worden gedekt door de afvalstoffenheffing/reinigingsrechten.
Het tarief afvalstoffenheffing voor 2025 voor alleenstaanden was € 282,77 en voor meerpersoons-huishoudens € 377,02. Werkelijke kosten: De gemeente heeft een wettelijke inzamelplicht voor het afval van huishoudens. Daarnaast biedt de gemeente aan kleine ondernemers de mogelijkheid hun bedrijfsafval af te voeren. In het afgelopen jaar heeft de gemeente hiervoor € 5,3 miljoen aan kosten gemaakt. Uit onderstaande grafiek blijkt dat veruit het grootste deel van de gemeentelijke kosten komt van programma 1 (€ 4,6 miljoen). Deze kosten zitten vooral in inzameling en verwerken van bedrijf- en huishoudelijk afval. Daarnaast zijn binnen programma 4 € 0,2 miljoen aan kosten gemaakt voor kwijtschelding en binnen programma 5 € 0,7 miljoen aan BTW en € 0,5 miljoen aan overhead. Werkelijke inkomsten: De werkelijke inkomsten bestaan uit Heffingen: Afvalstoffenheffing € 5.791.261 Reinigingsrecht € 68.034. Paragraaf Lokale heffingen 103 Gemeente Moerdijk In onderstaande tabel is de berekening van de kostendekkendheid op basis van nacalculatie weergegeven. Paragraaf Lokale heffingen 104 Gemeente Moerdijk Rioolheffing Rioolheffing is een heffing die wordt geheven van gebruikers van onroerende zaken die direct of indirect op de gemeentelijke riolering lozen.
De tarieven voor 2025 waren € 244,75 voor alleenstaanden, € 326,33 voor meerpersoonshuishoudens tot en met 500 m3 en € 527,99 voor meerpersoonshuishoudens vanaf 501m3. Werkelijke kosten: De gemeente is wettelijk verplicht om haar zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater na te komen. Uit onderstaande grafiek blijkt dat veruit het grootste deel van de gemeentelijke kosten komt van programma 1 (€ 6,7 miljoen). Daarnaast zijn binnen programma 4 € 0,2 miljoen aan kosten gemaakt voor kwijtschelding en € 0,3 miljoen aan BTW. De overhead bedraagt € 0,6 miljoen. Werkelijke inkomsten: De werkelijke inkomsten bestaan uit Heffingen: Rioolheffing Gezin € 4.851.423,- en Rioolheffing Bedrijf € 591.469,-. Paragraaf Lokale heffingen 105 Gemeente Moerdijk In onderstaande tabel is de berekening van de kostendekkendheid op basis van nacalculatie weergegeven. Het saldo van baten en lasten van € 2.369.153 is onttrokken uit de Voorziening riolering. Paragraaf Lokale heffingen 106 Gemeente Moerdijk Rioolheffing Havenschap De geraamde opbrengst voor 2025 was € 1.787.929. De feitelijke opbrengst voor 2025 was € 1.878.817. De totale kosten bedroegen in 2025 € 1.690.219. Het verschil tussen werkelijke opbrengst en werkelijke kosten is verrekend met de Voorziening tariefegalisatie Havenbedrijf.
Marktgelden Binnen de kernen Zevenbergen, Klundert, Willemstad en Fijnaart worden wekelijks markten gehouden. De gemeente heeft de mogelijkheid om op grond van artikel 229, eerste lid onderdelen a en b van de Gemeentewet marktgeld te heffen van degene aan wie een standplaats wordt toegewezen. Werkelijke kosten: In onderstaande grafiek zijn de kosten van de markten, de overhead en de kostencomponent BTW weergegeven. Werkelijke inkomsten: In onderstaande grafiek zijn de werkelijke inkomsten (excl. doorberekende elektra) van de markten weergegeven. De in rekening gebrachte elektra is privaatrechtelijk in rekening gebracht en is geen onderdeel van de marktgelden. Paragraaf Lokale heffingen 107 Gemeente Moerdijk In onderstaande tabel is de berekening van de kostendekkendheid op basis van nacalculatie weergegeven. Leges Er worden leges geheven voor onder andere bouw- en sloopvergunningen, reisdocumenten, burgerlijke stand en APV . In onderstaand overzicht zijn de werkelijke kosten en werkelijke opbrengsten voor 2025 opgenomen met daarbij het percentage kostendekkendheid. Paragraaf Lokale heffingen 108 Gemeente Moerdijk Lijkbezorgingsrechten De Wet op de lijkbezorging geeft regels voor een zorgvuldige omgang met het stoffelijk overschot tot en met de begrafenis of crematie, voor de as-bestemming en voor het ruimen van graven.
De kosten die hiermee verband houden kunnen op grond van artikel 229, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b van de Gemeentewet worden verhaald. Werkelijke kosten: De kosten zijn verdeeld in, Begraafplaatsen, BTW, Overhead en extra Overhead. In onderstaande grafiek zijn de werkelijke kosten weergegeven. Werkelijke inkomsten: De werkelijke inkomsten bestaan uit heffingen van Lijkbezorgingsrechten. In onderstaande grafiek zijn de inkomsten per onderdeel weergegeven. Paragraaf Lokale heffingen 109 Gemeente Moerdijk In onderstaande tabel is de berekening van de kostendekkendheid op basis van nacalculatie weergegeven. Toeristenbelasting Deze belasting geldt als een algemeen dekkingsmiddel en wordt geheven van degene die gelegenheid biedt tot verblijf met overnachten binnen de gemeente. Het tarief voor 2025 bedroeg per persoon, per overnachting € 1,57. De oorspronkelijk geraamde opbrengst bedroeg voor 2025 € 264.859,-; De werkelijke opbrengst voor 2025 is € 300.397. Reclamebelasting In de raadsvergadering van 12 september 2024 [RV -1160855] is het besluit genomen om de algemene verordening reclamebelasting Moerdijk 2019 in te trekken. Met dit besluit is de reclamebelasting per 1 januari 2025 afgeschaft. Paragraaf Lokale heffingen 110 Gemeente Moerdijk Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Kwijtschelding kan in principe voor elke gemeentelijke belasting worden verleend.
Uitgangspunt bij het verlenen van kwijtschelding is het ontbreken van draagkracht. Die draagkracht moet steeds individueel worden beoordeeld. Bij de beoordeling van de draagkracht kan worden aangesloten bij het rijksbeleid (95% bijstandsnorm). Gemeenten kunnen ervoor kiezen die kwijtscheldingsnorm te verruimen tot maximaal 100% van de bijstandsnorm. In de gemeente Moerdijk wordt met ingang van 2005 kwijtschelding verleend voor de onroerendezaakbelastingen (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing, met toepassing van de maximale 100% van de bijstandsnorm. In 2007 is gestart met het verstrekken van automatische kwijtschelding aan bijstandsgerechtigden. Vanaf 2013 is het ook mogelijk voor natuurlijke personen die een bedrijf of zelfstandig een beroep uitoefenen kwijtschelding toe te passen voor hun privé-belastingen. Ook worden met ingang van 2013 de netto kosten van kinderopvang als uitgaven bij de berekening van het netto besteedbaar inkomen meegenomen. De norm voor de kosten van bestaan voor 65-plussers is verhoogd tot de maximaal toegestane 100% van de toepasselijke netto AOW bedragen. In 2025 zijn 830 kwijtscheldingsverzoeken ontvangen waarvan 602 zijn toegekend. In de begroting 2025 is rekening gehouden met een kwijtscheldingsraming van € 368.800,-.
Daadwerkelijk is een bedrag van € 378.630,- kwijtgescholden (Afvalstoffenheffing € 203.261,-, Rioolheffing € 175.352,-). Lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) van de Rijksuniversiteit van Groningen brengt jaarlijks het niveau en de ontwikkeling van de lokale lasten in beeld. Bij het vergelijken van de woonlasten wordt er onder andere gekeken naar de OZB, afvalstoffenheffingen rioolbelasting. Het Coelo brengt hierover jaarlijks de ‘Atlas van lokale lasten’ uit, met daarin informatie over alle gemeenten in Nederland. Uit deze atlas blijkt dat de gemeente Moerdijk landelijk gezien is gestegen op de ranglijst van de 169e plaats in 2024 naar positie 157e plaats in 2025 (nummer 1 heeft de laagste en 352 de hoogste woonlasten voor eigenaar-bewoners). Paragraaf Lokale heffingen 111 Gemeente Moerdijk Paragraaf Financiering Kaders en beleid De paragraaf Financiering geeft aan hoe invulling is gegeven aan het treasurybeleid van de gemeente Moerdijk, zoals dat is vastgelegd in het Treasurystatuut. De kader stellende uitgangspunten van het Treasurystatuut zijn vastgelegd in de financiële verordening (Artikel 212 Gemeentewet). Dit is gebaseerd op de bepalingen in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). De intentie van de wet is gericht op het bevorderen van de kredietwaardigheid en transparantie van het financieringsbeleid.
Voor de beheersing daarvan is een aantal instrumenten geformuleerd zoals: • Het stellen van een kwantitatieve kasgeldlimiet en renterisiconorm voor de begroting; • Het verplichten van een Treasurystatuut, met onder meer het stellen van kwalitatieve en duurzame uitgangspunten voor uitzettingen en rente-instrumenten. Rentebeleid De behoefte aan inzicht in de kosten op de taakvelden en de behoefte om de wijze van verantwoorden van rente in de begroting en jaarrekening te harmoniseren is opgenomen conform de BBV . De rentekosten worden aan de desbetreffende taakvelden toegerekend met behulp van de renteomslag. Onderstaand de belangrijkste uitgangspunten die gehanteerd zijn met betrekking tot het rentebeleid van de gemeente Moerdijk: 1. In de berekening van de totale rentekosten wordt rekening gehouden met het berekenen van zgn. bespaarde rente over de reserves en voorzieningen. Het percentage bedraagt 2,98%. Dit is het gemiddelde percentage van de rente in verhouding tot de restant hoofdsommen van de aangegane langlopende leningen. 2. Ingevolge de afspraken in het kader van het zgn. Schatkistbankieren moeten de overtollige middelen aangehouden worden in de rijkskas. Hierover wordt een rentevergoeding ontvangen. 3. De Moerdijkregeling wordt beschouwd als een project en derhalve worden de spelregels met betrekking tot projectfinanciering toegepast.
In dit kader is van de provincie een bedrag ontvangen van € 10 miljoen, waarover een vergoeding wordt verstrekt van 2,5% tot en met 2020 en vanaf 1 januari 2021 0,52%. Voor de boekwaarde van de regeling boven de € 10 miljoen voorziet de gemeente Moerdijk in de financiering. Ook aan dit bedrag wordt een vaste vergoeding verstrekt van 2,5% tot en met 2020 en vanaf 1 januari 2021 0,52%. Het huidige saldo van de Moerdijkregeling bedraagt € 6,4 miljoen. Renteschema en renteresultaat Conform het advies van de commissie BBV is een overzicht opgenomen waarmee we transparant inzicht bieden in de rentelasten en -baten en de wijze van rentetoerekening aan grondexploitaties, projectfinanciering en taakvelden (programma’s). De rentetoerekening moet worden toegerekend met behulp van een rente-omslagpercentage. Paragraaf Financiering 112 Gemeente Moerdijk Het rente-omslagpercentage voor 2025 komt uit op 2,70% (Geactualiseerde begroting 2025: 2,70%). De renteomslag wordt conform de financiële verordening artikel 12 lid 4 berekend en wordt als volgt toegelicht. Het percentage van de omslagrente voor de toerekening van rente voor de financiering van de in gebruik zijnde activa, bedoeld in het eerste lid, wordt jaarlijks met de begroting vastgesteld.
Het percentage van deze omslagrente wordt bepaald uit het gewogen gemiddelde van het bij de begroting geraamde rentepercentage van de rentekosten op de opgenomen langlopende en kortlopende geldleningen en het rentepercentage van de rentevergoeding over de reserves en voorzieningen. De uitkomst van dit percentage van de omslagrente wordt op een half procent afgerond. Indien de werkelijke rentelasten die over een jaar aan taakvelden hadden moeten worden doorbelast afwijken van de rentelasten die op basis van de voor gecalculeerde renteomslag zijn toegerekend, dan kan de gemeente besluiten tot correctie. Correctie wordt verplicht gesteld indien deze afwijking groter is dan 25%. De afwijking tussen de werkelijke rentelasten € 4.364.728 en de toegerekende rentelasten € 3.573.032 bedraagt € 791.696. In de primitieve begroting 2025 is in eerste instantie rekening gehouden met een renteomslag van 2,7% die op basis van de nacalculatie bij de 2e bestuursrapportage 2025 gelijk is gebleven. Gemeenten mogen overgaan tot een bijstelling op basis van een nacalculatie, maar zijn hiertoe niet verplicht als de afwijking kleiner is dan 25%.
Paragraaf Financiering 113 Gemeente Moerdijk 114 Rente grondexploitatie Vanaf 2025 wordt dezelfde systematiek die geldt voor de investeringskredieten, waarbij de rente wordt toegerekend op basis van de berekende renteomslag, gehanteerd voor de grondexploitaties. Renterisico Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het maximale bedrag waarmee een financieringstekort met een kortlopende lening gefinancierd mag worden. De omvang van de kasgeldlimiet is bepaald in de Wet fido en wordt via ministeriële regeling vastgesteld. Op dit moment is de limiet vastgesteld op 8,5% van het totaal van de begroting van de programma’s. Voor 2025 komt dit neer op een bedrag van €14 miljoen (zie onderstaand). In 2025 zijn 2 kasgeldleningen afgesloten. Dit was een bedrag van €9.500.000 van 22-1 t/m 22-7. Daarnaast hadden we een kasgeldlening van €9.000.000 van 28-2 t/m 30-5. Hierdoor hadden we in het 2e kwartaal een overschijding van de kasgeldlimiet (€15,5 miljoen terwijl €14 miljoen was toegestaan). Renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit wordt bereikt door een limiet te stellen aan dat deel van de vaste schuld waarover het rentepercentage in een bepaald jaar moet worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven.
De jaarlijkse aflossingen en wijzigingen in de rente (bijvoorbeeld bij een rentevast periode) mogen niet meer dan 20% van het begrotingstotaal zijn. Onderstaande tabel geeft de renterisiconorm voor 2025 weer. Renterisiconorm | 2025 jaarrekeningtotaal voor reserves | 163 | .717. | 246 renterisiconorm 20% | 32.743. | 449 Berekening renterisico renteherzieningen | 0 aflossingen | 587.309 renterisico | 587.309 ruimte onder renterisiconorm | 32.156. | 140 De gemeente Moerdijk heeft naar verhouding weinig leningen. Overschrijding van de renterisiconorm is niet aan de orde. Bij de genoemde leningen is geen sprake van een renteherziening gedurende de looptijd van de leningen. Het renterisico is derhalve beperkt. Opgenomen geldleningen De gemeente heeft op dit moment 4 vaste geldleningen om in de financieringsbehoefte te voorzien. In 2025 is een nieuwe lening afgesloten van €30 miljoen bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) met een looptijd van 30 jaar. Als ondersteunende maatregel om de leefbaarheid in de kern Moerdijk te verbeteren is er in 2015 een waarborgregeling “Moerdijkregeling” tot stand gebracht, hiervoor is een bedrag ad €10 miljoen geleend van de provincie Noord-Brabant. Van deze lening resteert nog €6,4 miljoen. Volgens het afsprakenkader tussen gemeente, provincie en Havenbedrijf dekt het Havenbedrijf het financiële resultaat van de Moerdijkregeling in 2030.
Ontwikkelingen De ECB beïnvloedt de inflatie door middel van haar beleidsrente. Dit is de rente die banken vergoed krijgen als ze geld bij de ECB aanhouden. De beleidsrente van de ECB lag lange tijd op een historisch laag niveau van -0,5%, maar is in de afgelopen periode als reactie op de hard gestegen inflatie verhoogd naar het huidige niveau van 4% waarna er weer een daling heeft plaatsgevonden naar 2,5% (peildatum 6 maart 2025). Inmiddels heeft de ECB de rente verder verlaagd en op 19 maart 2026 ongewijzigd gelaten op 2,0%. De ECB beïnvloedt de inflatie via haar beleidsrentes, waaronder met name de depositorente: de rente die banken ontvangen of betalen over hun overtollige tegoeden bij de centrale bank. Deze rente lag lange tijd op een historisch laag niveau van -0,5%, maar werd vanaf 2022 in meerdere stappen verhoogd om de sterk opgelopen inflatie te bestrijden. Daarna heeft de ECB de rente in 2024 en 2025 juist weer verlaagd. Op 6 maart 2025 bedroeg de depositorente 2,5%. Een wijziging van de beleidsrente werkt door in de rest van de economie. Zo beïnvloedt zij onder meer de spaarrentes, leenrentes, consumptie en investeringen. Wanneer de ECB de rente verlaagt, wordt lenen doorgaans goedkoper en kan de economische activiteit worden gestimuleerd. Wanneer de rente juist wordt verhoogd, remt dat de vraag in de economie en daarmee de inflatie.
De ECB wijst er daarnaast op dat korte marktrentes in de praktijk dicht bij de depositorente liggen. De inflatievooruitzichten zijn in 2026 gemengd. Volgens de ECB-projecties van maart 2026 komt de gemiddelde inflatie in het eurogebied in 2026 uit op 2,6%, waarna zij naar verwachting daalt naar 2,0% in 2027 en 2,1% in 2028. Daarmee is het beeld iets minder dat de inflatie in 2026 al stabiel rond exact 2% ligt; de ECB verwacht wel dat de inflatie op middellange termijn terugkeert richting de doelstelling, maar benadrukt dat onzekerheden rond onder meer energieprijzen, lonen en economische groei groot blijven. Of verdere renteverlagingen gerechtvaardigd zijn, hangt daarom af van de verdere ontwikkeling van de inflatie, de loonvorming, energieprijzen en de economische groei. De ECB blijft benadrukken dat haar beleid data-afhankelijk is en van vergadering tot vergadering wordt bepaald. Voor wat betreft onze visie op de economische ontwikkeling en rente baseren wij ons op publicaties van diverse grote banken en financiële instellingen. Deze ontwikkelingen worden maandelijks gevolgd. Daarnaast worden wij door onze contactpersonen regelmatig geïnformeerd over actuele en relevante marktontwikkelingen. Financieringsbehoefte De gemeente Moerdijk kent diverse inkomstenbronnen om uitgaven te financieringen.
De belangrijkste inkomstenbronnen op een rij: • Uitkeringen uit het gemeentefonds (algemene uitkering, integratie- en decentralisatie uitkeringen); • Gemeentelijke heffingen (belastingen); • Specifieke uitkeringen van het Rijk en andere overheden (provincies). Met deze zogeheten lopende (= jaarlijkse terugkerende) inkomsten kunnen niet alle uitgaven gedaan worden. De lopende inkomsten dienen in beginsel de lopende uitgaven te dekken. Omdat het tijdstip waarop inkomsten worden ontvangen niet altijd gelijk loopt met het tijdstip waarop de uitgaven worden gedaan, ontstaat er behoefte aan financieringsmiddelen. Een andere oorzaak voor het ontstaan van financieringsbehoefte zijn (grote) investeringen en rente- en aflossingsverplichtingen van al opgenomen geldleningen. Regelmatig kijken we – binnen de wettelijke kaders – naar de optimale verhouding tussen lang- en kortlopende leningen. Gelet op de ambities en de hieraan gekoppelde investeringsverwachtingen in de komende jaren zal op enig moment een beroep moeten worden gedaan om kapitaalmarkt om geldlening(en) aan te trekken. Paragraaf Financiering 115 Gemeente Moerdijk Schatkistbankieren Sinds eind 2013 is het Schatkistbankieren voor decentrale overheden verplicht. Gemeenten hebben allemaal een rekening courant verhouding met het Rijk gekregen en dienen daar de overtollige middelen te stallen.
Om het cashmanagement van een gemeente niet al te veel te verstoren heeft het Rijk bepaalde middelen uitgezonderd, waaronder het drempelbedrag. Dit drempelbedrag bedraagt 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1.000.000. In de volgende tabel treft u de berekening van het drempelbedrag aan. Voor de middelen die moeten worden aangehouden bij het Rijk wordt een rentevergoeding ontvangen. Zoals uit de bovenstaande tabel blijkt, heeft de gemeente Moerdijk in 2025 geen enkele maal het drempelbedrag overschreden. Paragraaf Financiering 116 Gemeente Moerdijk Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt ingegaan op de vraag in hoeverre de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen. Om dat te kunnen beoordelen is inzicht nodig in de omvang en achtergronden van de aanwezige risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Het doel van risicomanagement is drieledig: 1. Het maken van verantwoorde keuzes t.a.v. het al dan niet aanvaarden van risico’s; 2. Ervoor zorgen, dat het optreden van risico’s zo weinig mogelijk effect heeft op de te behalen (beleids)doelen en de voorzieningen; 3. Het minimaliseren van financiële, juridische, imago-en vertragingsgevolgen van ontstane risico’s. In het kader van het risicomanagement worden periodiek de belangrijkste risico’s geïnventariseerd.
We zijn voortdurend bezig om het risicomanagement in de organisatie verder te optimaliseren. Stappen die daarin al zijn ondernomen betreffen het duidelijker beleggen van de verantwoordelijkheid van goed risicomanagement bij het management en het vergroten van de kennis op het gebied van risicomanagement bij de teamleiders en medewerkers. Voorts besteden we op een meer gestructureerde wijze aandacht aan frauderisico’s. Weerstandsvermogen en weerstandsratio Het weerstandsvermogen van de gemeente Moerdijk is de mate waarin de gemeente in staat is niet begrote, substantiële financiële tegenvallers op te vangen met het doel de gemeentelijke taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen geeft de robuustheid van de financiële huishouding weer. Het weerstandsvermogen bestaat uit de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de berekende benodigde weerstandscapaciteit. Deze verhouding wordt uitgedrukt in de zogenaamde weerstandsratio, die door de gemeenteraad wordt vastgesteld. De weerstandsratio is de factor hoeveel keer de risico’s financieel zijn afgedekt in het weerstandsvermogen. De raad heeft aangegeven dat de weerstandsratio minimaal 1,0 moet bedragen. Het bedrag van het benodigde weerstandsvermogen wordt binnen de algemene reserve afgezonderd, zodat dit derhalve niet vrij meer inzetbaar is voor andere investeringen e.d.
Benodigde weerstandscapaciteit De geïnventariseerde risico’s met daarbij het ingeschatte maximum schadebedrag en de inschatting van de kans dat het risico zich zal voordoen, leveren tezamen de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit op. Het totaal van de geïnventariseerde risico’s bedraagt ca € 56 miljoen, maar rekening houdend met de kans dat de risico’s zich gaan voordoen komt de benodigde weerstandscapaciteit uit op € 18.750.000. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit komt overeen met de verwachte stand van de algemene reserve per 31-12-2025 van € 35.742.000. Berekening weerstandsratio De ratio van het weerstandsvermogen = de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 117 Gemeente Moerdijk 118 weerstandscapaciteit = €35.742.000 : €18.750.000 = | 1,9 (1,0 is voldoende en 2,0 is uitstekend). De weerstandsratio dient volgens het gemeentelijk beleid minimaal 1,0 te zijn. Ontwikkeling weerstandsvermogen | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Rekening 2024 Benodigd weerstandsvermogen | €18.750.000 | €21.000.000 | €19.300.000 Beschikbaar weerstandsvermogen | €35.742.000 | €35.542.000 | €33,005.000 (algemene reserve) Weerstandsratio | 1,9 | 1,7 | 1,7 De weerstandsratio is 0,2 gestegen ten opzichte van de begroting 2026.
Met name de risico’s met betrekking tot een aantal grondposities in projecten worden lager ingeschat en het saldo van de algemene reserve is gestegen. Daar staat tegenover dat er voor de ontwikkeling van Powerport een risicobedrag is opgenomen in het weerstandsvermogen en het risico voor kostenstijgingen hoger wordt ingeschat. Top 10 risico’s De belangrijkste risico’s en de daaraan gerelateerde bedragen in het weerstandsvermogen zijn: Raads- | Risicogebied | Risicobedrag | Risicobedrag | Risicobedrag progr. | rekening 2025 | begroting 2026 | rekening 2024 1 | alg. | Kostenstijgingen (incidenteel/structureel) | € | 600.000 | € | 400.000 | € | 400.000 2 | 3-4 | Vluchtelingen (incidenteel/structureel) | € | 600.000 | € | 600.000 | € | 600.000 3 | 2 | Kapitaalgoederen (incidenteel/structureel) | € | 300.000 | € | 400.000 | € | 600.000 4 | 3 | Projecten (incidenteel) | € 10.700.000 | €12.900.000 | € 11.700.000 5 | 3 | Powerport (incidenteel) | € | 700.000 6 | 3 | Externe veiligheid (incidenteel) | € | 500.000 | € | 500.000 | € | 500.000 7 | 3-4 | Sociaal domein (incidenteel/structureel) | € | 600.000 | € 1.300.000 | € | 800.000 8 | 5 | Algemene uitkering (incidenteel/structureel) | € 1.500.000 | € 1.500.000 | € 1.400.000 9 | 5 | Bedrijfsvoering (incidenteel/structureel) | € 2.000.000 | € 2.100.000 | € 2.100.000 10 | 5 | Juridische claims (incidenteel) | € | 600.000 | € | 600.000 |