Bijlage - 2e bestuursrapportage 2025

2e Bestuursrapportage 2025 En door

2

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

Colofon Ontwerp/opmaak: John Gaasbeek, johngaasbeek.nl Fotografie: Gert van der Ros, Marcel Otterspeer, René Schotanus, gemeente Moerdijk Uitgave: oktober 2025 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gemeente Moerdijk.

3

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

Inhoud Inleiding

4

Bestuurlijke samenvatting

5

Programma's Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Partnerschap in een veranderende samenleving

12 24 36 54 71

4

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

Inleiding Beste raadsleden, Voor u ligt de tweede bestuursrapportage van 2025. Deze rapportage biedt een overzicht van de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen in de eerste acht maanden van het jaar. Ook worden de belangrijkste behaalde resultaten en mijlpalen toegelicht. De rapportage is opgesteld op basis van de begroting 2025 en de daarin vastgestelde doelen en prestaties. Voor het college heeft deze tweede bestuursrapportage een bijzonder karakter: het is het laatste planningen control-document van deze bestuursperiode. Het bestuursakkoord vormde ons kompas in deze periode. Participatie en samenwerken, wonen en voorzieningen, leefbaarheid, mobiliteit en preventie, zorg en ondersteuning waren voor ons belangrijke thema’s. We hadden daarnaast veel aandacht voor dienstverlening, de wijze waarop we dit inrichten heeft immers veel invloed op hoe inwoners en ondernemers onze zien. Het bestuursakkoord was ambitieus en er kwamen ook dingen op ons af die bij het opstellen van het bestuursakkoord niet voorzien waren, zoals de ontwikkeling van Powerport in Moerdijk en het op grotere schaal vestigen van nieuwkomers. We zijn blij en trots dat het ons alsnog is gelukt om veel van onze doelen te verwezenlijken. In de bestuurlijke samenvatting blikken we per begrotingsprogramma terug op de belangrijkste ontwikkelingen in 2025.

De financiële ontwikkelingen laten ook een positief beeld zien, waarbij we het jaar naar verwachting afsluiten met een positief jaarrekeningresultaat van € 5,4 miljoen. Het positieve resultaat is fors, maar grotendeels toe te schrijven aan externe factoren (zoals bijstellingen in het gemeentefonds). Deze - en de diverse andere financiële ontwikkelingen lichten we in deze tweede bestuursrapportage nader toe. In de jaarrekening 2025 wordt het definitieve resultaat berekend waarbij we uiteraard ook inhoudelijk uitgebreid(er) terugblikken op de prestaties die we in 2025 met elkaar hebben gerealiseerd. Zevenbergen, 28 oktober 2025 Het college van burgemeester en wethouders, Aart-Jan Moerkerke Bennie Blom Danny Dingemans Pauline Joosten Eef Schoneveld Sjoerd Elseman

5

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

Bestuurlijke samenvatting In lijn met de Financiële verordening informeert het college de gemeenteraad via tussentijdse rapportages over de uitvoering van de begroting. In dit geval betreft het de begroting 2025-2028, zoals vastgesteld tijdens de raadsvergadering van 7 november 2024. In de 1e bestuursrapportage 2025 (raadsvergadering 26 juni 2024) is op hoofdlijnen gerapporteerd over de ontwikkelingen in de eerste maanden van het jaar. De 2e bestuursrapportage 2025 geeft een uitgebreidere weergave van eventuele afwijkingen en/of ontwikkelingen. Daarbij ligt de nadruk op de prestaties zoals opgenomen in de begroting 2025 en of deze nog volgens planning verlopen. Wat betreft de financiële effecten wordt bekeken of aanpassingen in budgetten en investeringskredieten noodzakelijk zijn voor het lopende boekjaar. Eventuele aanpassingen worden, via het raadsvoorstel bij de 2e bestuursrapportage, ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Dit is immers het laatste moment om bij te sturen vóór de opstelling van de jaarrekening 2025. In deze bestuurlijke samenvatting wordt ingegaan op de belangrijkste beleidsmatige- en financiële ontwikkelingen.

Kadernota 2025

Jaarrekening 2025

2e berap 2025

Figuur 1 P&C cyclus

Begroting 2025

1e berap 2025

6

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

1. Beleidsmatige ontwikkelingen In de 2e bestuursrapportage wordt ingegaan op eventuele afwijkingen en ontwikkelingen, met bijzondere aandacht voor de in de begroting 2025 opgenomen prestaties en de vraag of deze nog volgens planning worden gerealiseerd.

Algemeen beeld Kijkend naar de prestaties die in de programmabegroting 2025 zijn opgenomen, trekken we de conclusie dat die, op een enkele uitzondering na, in de pas lopen om overeenkomstig de planning gerealiseerd te worden. Een aantal belangrijke ontwikkelingen die in deze bestuursrapportage nader worden beschreven zijn:

Programma 1 • Als onderdeel van de energietransitie is in Helwijk en de zogenaamde windkernen Moerdijk, Langeweg, Zevenbergschen Hoek gestart met de eerste fase van wijkuitvoeringsplannen. In Helwijk is met bewoners en Woonkwartier verkend welk aardgasvrij warmtesysteem het meest kansrijk is, in de windkernen zijn tegoedbonnen voor energiebesparende maatregelen beschikbaar gesteld. • In de vesting van Willemstad zijn Brabant Water, Enexis en de gemeente Moerdijk samen gestart met het vervangen van de ondergrondse infrastructuur: de waterleidingen, gas- en elektriciteitskabels én de riolering. Het in bouwteam werken is een nieuwe manier om via gezamenlijke aanpak werkzaamheden uit voeren om de overlast voor inwoners en ondernemers te beperken. • Het Moerdijkse inkoop- en aanbestedingsbeleid is herzien en besteedt nu expliciet aandacht aan duurzaamheid en MVOI (Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen). Dat mede is gebaseerd op het Klimaatakkoord, het Grondstoffenakkoord en de Sustainable Development Goals (SDG's). Gemeente Moerdijk neemt hiermee ook haar verantwoordelijkheid als ‘grootverbruiker’ van diensten en producten.

Programma 2 • We maken onverminderd tempo bij woningbouwproductie. Het aantal opleveringen is met ruim 100 nieuwe woningen iets lager dan vorig jaar, tegelijkertijd hebben wij zo'n 600 nieuwe woningen planologisch mogelijk gemaakt. • Samen met gemeenten in West-Brabant West hebben wij een regionale woonzorgvisie opgesteld. Met als doel het realiseren van voldoende en geschikte huisvesting met passende ondersteuning voor aandachtsgroepen en ouderen. • Ook voor andere doelgroepen wordt gewerkt aan huisvesting, zodat de totale druk op woningmarkt kan verminderen. Op de Blokdijk is een vergunning verleend voor huisvesting van 450 arbeidsmigranten. In Zevenbergen heeft Sabes Vastgoed een plan ingediend voor een nieuwe huisvestingslocatie voor 800 arbeidsmigranten aan De Langeweg. En voor flexwonen is een particulier initiatief voor 95 wooneenheden in Fijnaart ingediend. • Moerdijk heeft voor het mobiliteitsvraagstuk rond de gebiedsontwikkeling stationsgebied Zevenbergen voor € 20 miljoen aan subsidie aangevraagd bij de ministeries van I&W en VRO in het kader van Woningbouw Op Kort Termijn (WOKT). Provincie Noord-Brabant heeft daarbovenop onder voorwaarden een totale bijdrage van zo'n €14 miljoen toegezegd. • Het programma fysieke leefomgeving is door de gemeenteraad vastgesteld.

Hiermee is de eerste stap gezet in het beheer en onderhoud van de toekomst, de stap van sectoraal beheer via integraal beheer naar ontwikkelend beheer met maatschappelijke opgaven centraal. • In 2025 is de aanbesteding gestart voor ‘design en build’ van de nieuwbouw van accommodatie De Niervaert. Voor dit project is een aanvraag gedaan van ruim €10 miljoen op de door het Rijk beschikbaar gestelde ‘Nederwiek’ middelen. • We zijn gestart de verduurzaming van de zwembaden met een gemeentelijke exploitatiebijdrage. Belangrijkste mijlpaal is het voorfinancieren van een nieuwe verwarmingsketel voor zwembad De Oester in Fijnaart waarmee ruim 30% energie en CO2 kan worden bespaard.

7

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

• Vanwege onvrede over de uitvoering van de exploitatieovereenkomst van MFA De Parel in Fijnaart is besloten de exploitatieovereenkomst voortijdig te gaan beëindigen en versneld op zoek te gaan naar een nieuwe exploitant. • Een raadsvoorstel voor de MFA in Zevenbergschenhoek is vastgesteld, het project is daarmee een stap dichterbij realisatie. • Zowel het accommodatiebeleid als een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs zijn in voorbereiding en worden, mogelijk nog in het 4e kwartaal, ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

Programma 3 • Op 11 juni hebben rijk, provincie, het Waterschap Brabantse Delta en de gemeenten Geertruidenberg, Drimmelen en Moerdijk de scope van de powerport opgave vastgesteld. Hierbij is onder andere besloten dat er een onafwendbare ruimtevraag ligt voor o.a. energie-infrastructuur en duurzame energie van circa 700 hectare. In Moerdijk gaat het om circa 400-500 hectare. Om de vraag naar ruimte op te vangen is zowel verdichting als uitbereiding nodig. Hiervoor zijn twee zoekrichtingen vastgesteld: in oostelijke en zuidoostelijke richting. Een menselijke aanpak en geloofwaardige, gelijktijdige en structurele versterking van leefbaarheid en brede welvaart vormt randvoorwaarde. • Naar aanleiding van het besluit dat de powerport opgave onafwendbaar is heeft de gemeenteraad opdracht gegeven om de Moerdijkregeling met terugwerkende kracht per 1 januari 2023 én met indexatie in werking te zetten. Deze herziene regeling is uiterlijk december actief. • Samen met de gemeenten Drimmelen is de ZLTO ondersteund om namens leden en niet-leden tot een agrarische standpuntbepaling te komen. Deze standpuntbepaling vormt de basis voor de agrarische input bij de gesprekken over randvoorwaarden bij de powerportontwikkelingen. • Op 11 september heeft de gemeenteraad ingestemd met de vestiging van het voorkeursrecht in het zoekgebied voor uitbreiding.

Een besluit van unieke omvang, het gaat om 1200 hectare. Op deze manier wordt speculatie voorkomen en houdt de gemeente grip op het gebied. • Voor de vitale centra is een lichtvisie vastgesteld, een centrummanager gestart en een centrumvisie Willemstad ontwikkeld • Bij Fort Sabina heeft het college bemiddeld in gesprekken met het stichtingsbestuur en vrijwilligers. Het college heeft besloten om een nieuwe exploitatieovereenkomst aan te gaan die meer duidelijkheid moet verschaffen over (financiële) afspraken. • Als succesvol instrument voor arbeidsmarktbeleid is NXT Moerdijk doorontwikkeld, zowel qua app als activiteitenkalender. Zo zijn vanuit NXT Moerdijk samen met bedrijven en onderwijsinstellingen werkbezoeken, gastlessen en oriëntatieactiviteiten georganiseerd waar honderden leerlingen aan deelnamen. In gemeente Moerdijk hebben we als enige gemeente in de regio al een contactpersoon en spreekuur voor arbeidsmigranten als onderdeel van het gezamenlijke migratie informatiepunt. • Een nieuwe visie op bedrijventerreinen is opgeleverd, die beter aansluit bij de maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Zo krijgen bedrijven en investeerders meer duidelijkheid waar kansen of mogelijkheden liggen op de bedrijventerreinen. • Vanaf juli is er eindelijk een busverbinding tussen station Lage Zwaluwe, LPM en het havengebied.

Ook zijn diverse buslijnen in kwaliteit/frequentie toegenomen waardoor de positie van Zevenbergen versterkt is. • In 2025 is samen met diverse veiligheidspartners het programma ‘Port of Moerdijk nóg Veiliger’ ontwikkeld. Dit programma loopt van 2025 tot 2030 en richt zich op de doorontwikkeling van veiligheidsthema’s binnen het haven en industrieterrein, het logistiek park en de directe omgeving hiervan. • In 2025 is gewerkt aan de opzet van het nieuwe Intergemeentelijk Haventeam, waartoe haventoezichthouders per gemeente met aanvullende ondersteunende functies (o.a. handhavingsjurist) momenteel worden aangenomen. • In 2025 is volop aandacht geweest voor ondermijnende activiteiten. Onderdeel daarvan is het inzetten op bewustwording en het herkennen van signalen door medewerkers, bestuurders en politici. Hiertoe is een training gehouden.

8

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

Programma 4 • Er is een structurele caseload analyse binnen jeugd uitgevoerd naar aanleiding van de opschoondag in 2024 • Er is een programma Nieuwkomers opgesteld. Dit wordt volgend jaar verder uitgerold. • Er is een start gemaakt met 4 jarig OKO programma (opvoeden in kansrijke omgeving) • Er is een landelijke actieweek gezonde Smikkelweken bij de BSO's geweest. • Er zijn verschillende initiatieven en campagnes geweest in het kader van rookvrije generatie. • Er is een Ambitie Sociale Basis vastgesteld door de Raad • Er is een bijeenkomst gehouden over ‘een tegen eenzaamheid’, gericht op bewustwording, ontmoeting, uitwisseling en netwerkvorming.

Programma 5 • De oplevering van het kantoorpand en de succesvolle open dag van 4 oktober ronden de periode van verbouwing in 2025 af. We kijken uit om met onze huurders van het fijne gebouw gebruik te maken. • De nieuwe website is opgeleverd. Visueel en ten aanzien van toegankelijkheid een hele verbetering. Maar de grootste verandering zal onder de motorkap. De website gaat ons helpen om onze online dienstverlening beter in te richten de komende tijd. • De regionale samenwerking op de I krijgt steeds meer vorm. De eerste beleidsproducten, zoals een informatiebeleidsplan en informatiebeveiligingsbeleid zijn inmiddels afgerond en worden op korte termijn vastgesteld. • Ook andere regionale samenwerkingen zoals SRBT en SRWBW krijgen steeds meer vorm.

9

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

2. Financiële ontwikkelingen Diverse ontwikkelingen die in de programma’s zijn toegelicht hebben een financieel effect. Hierdoor is bijstelling nodig in diverse exploitatiebudgetten en (investerings)kredieten. Hieronder worden de belangrijkste inzichten samengevat.

2.1 Exploitatiebudgetten De benodigde wijzigingen in de exploitatiebudgetten zijn als volgt samen te vatten (bedragen x € 1.000), waarbij achter ieder onderwerp is aangegeven binnen welk programma dit valt: Onderwerp

Bedrag

Onderwerp

Uitkering gemeentefonds (P5)

-3.471 V

Bedrag

Jeugd (P4)

794 N

Kapitaallasten (divers)

-867 V

Grondexploitatie (P3)

718 N

Treasury (P5)

-703 V

Centrumplan Zevenbergen (P2)

364 N

Wmo (P4)

-626 V

Afval

198 N

Stelpost nieuw beleid (p5)

-585 V

Verkeer en vervoer (P2)

174 N

Stelpost loonontwikkeling (p5)

-528 V

Openbare orde en veiligheid (P2)

119 N

Wonen en bouwen (P2)

-399 V

Economische zaken (P3)

104 N

Openbaar groen en (openlucht) recreatie (P2)

-298 V

Sportaccommodaties (P2)

-129 V

Overig

-154 V

Totaal voordelen

-7.760 V

Totaal effect 2e berap 2025

-5.289 V

Totaal nadelen

2.471 N

Figuur 2 Wijzigingen met effect op het resultaat 2025 * Voor enkele posten geldt dat de hierboven gepresenteerde bedragen afwijken van de bedragen zoals die bij de individuele programma's zijn weergegeven. In bovenstaand overzicht zijn namelijk de netto effecten op het begrotingsresultaat weergegeven. Indien bijv. een nadeel binnen een bepaald programma een directe relatie heeft met een corresponderend voordeel binnen een ander programma, heeft dat per saldo geen effect op het totale begrotingsresultaat. Daar is in bovenstaand overzicht rekening mee gehouden.

De diverse ontwikkelingen hebben voor 2025 per saldo een voordelig effect van € 5,3 miljoen. Rekening houdend met de totale begrotingsomvang van de gemeente Moerdijk (ca € 170 miljoen) is dat een afwijking van ca. 3%. Dit effect komt voort uit diverse voor- en nadelen die elkaar deels opheffen. • De voordelen ontstaan voornamelijk doordat de uitkering uit het gemeentefonds, als gevolg van bijstellingen door het Rijk, hoger uitvalt (€ 3,5 miljoen voordeel). Over deze bijstellingen is de gemeenteraad via informatiebrieven geïnformeerd. Daarnaast zijn de kapitaallasten lager, doordat diverse investeringen eind 2024 nog niet volledig waren afgerond (€ 0,9 miljoen voordeel) en er sprake is van hogere rentebaten (€ 0,7 miljoen voordeel). Verder vallen er middelen vrij uit de stelposten nieuw beleid (€ 0,6 miljoen voordeel) en loonontwikkeling (€ 0,5 miljoen voordeel), omdat deze in 2025 niet meer worden ingezet. Andere grote voordelen doen zich voor binnen de Wmo als gevolg van een hogere teruggave vanuit de Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen (€ 0,6 miljoen voordeel) en er worden hogere legesopbrengsten verwacht m.b.t. het verstrekken van omgevingsvergunningen (€ 0,4 miljoen voordeel). • De nadelen doen zich met name voor binnen de jeugdzorg (€ 0,8 miljoen nadeel), wat nauw samenhangt met de raadsinformatiebrief die hierover medio 2025 aan de gemeenteraad is verzonden.

Daarnaast resulteren ontwikkelingen binnen de grondexploitaties (€ 0,7 miljoen nadeel) en het Centrumplan Zevenbergen (€ 0,4 miljoen nadeel) in een nadelig effect. In de 2e bestuursrapportage zijn alle verschillen >€ 50.000 toegelicht.

10

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

2.2 Investeringskredieten Naast de exploitatiebudgetten zijn ook bijstellingen nodig in enkele (investerings)kredieten. Zo is een bijstelling nodig in de investeringskredieten m.b.t. het Centrumplan Zevenbergen. Nu de procedures bij de Raad van Arbitrage en de rechtbank zijn afgerond kan het activiteitenverslag/ financiële eindrapportage worden opgesteld. Dit leidt tot een netto benodigde bijstelling in de investeringskredieten van in totaal € 0,2 miljoen. Verder wordt aan de gemeenteraad wordt voorgesteld een investeringskrediet van € 0,3 miljoen beschikbaar te stellen t.b.v. de aankoop van het pand Noordhaven 60 in Zevenbergen. In de 2e bestuursrapportage en het bijbehorende raadsvoorstel wordt dit nader toegelicht.

2.3 Wat betekent dit voor het verwachte begrotingsresultaat 2025? Op basis van de raadsbesluiten t/m 23 oktober 2025 werd voor 2025 een begrotingsresultaat verwacht van € 0,1 miljoen positief. De ontwikkelingen die in de 2e bestuursrapportage 2025 zijn toegelicht, leiden per saldo tot een voordeel van € 5,3 miljoen. Daarmee komt het verwachte begrotingsresultaat 2025 uit op € 5,4 miljoen positief. Rekening houdend met de totale begrotingsomvang van de gemeente Moerdijk (ruim € 170 miljoen) komt dat neer op ca. 3% van het begrotingstotaal.

Huidig € 0,1 milj.

Figuur 3 Verwacht begrotingsresultaat 2025

2e berap € 5,3 milj.

Verwacht resultaat € 5,4 milj.

11

2e Bestuursrapportage 2025

Gemeente Moerdijk

2.4 Conclusie en nadere duiding financiële uitkomsten Net als voorgaande jaren wordt het verwachte positieve resultaat voor 2025 vooral bepaald door enkele grote voordelen. Veel van deze voordelen liggen echter buiten de directe invloed van de gemeente. Zo zorgt een hogere uitkering uit het gemeentefonds, als gevolg van de mei- en septembercirculaire 2025 van het Rijk, voor een voordeel van ca. € 3,5 miljoen. Dit is ongeveer 66% van het totaal ontstane voordeel in deze 2e bestuursrapportage. Daarnaast blijven diverse budgetten voor eenmalige uitgaven in 2025 deels onbenut, omdat de bijbehorende activiteiten doorgaan of pas in 2026 starten. Om deze activiteiten te kunnen uitvoeren, wordt voorgesteld deze middelen (€ 0,5 miljoen) in 2026 opnieuw beschikbaar te stellen. Hoewel dit over 2025-2026 bezien budgettair neutraal is voor de gemeente, leidt deze verschuiving in 2025 tot een voordelig effect. Verder is in de begroting 2026–2029 al zo realistisch mogelijk rekening gehouden met de structurele effecten van deze voordelen. Zo zijn investeringen met een realistischere planning opgenomen, wat in 2026 en 2027 resulteert in lagere kapitaallasten.

Ook resteert er in de begroting 2026-2029 geen stelpost voor verwachte loonontwikkeling, is de stelpost nieuw beleid in beeld gebracht als mogelijke knop waar in de toekomst aan gedraaid zou kunnen worden en is in de begroting al rekening gehouden met toekomstige terug ontvangsten vanuit de GR Beschermd wonen. Concluderend is het positieve resultaat in deze bestuursrapportage fors, maar vooral toe te schrijven aan factoren waar de gemeente beperkte invloed op heeft, of die al zijn meegenomen in de meerjarenbegroting 2026-2029. Dit draagt bij aan een zo realistisch mogelijke inschatting van het begrotingsresultaat voorafgaand aan het begrotingsjaar. In de jaarrekening 2025 wordt het definitieve resultaat berekend waarbij eventuele afwijkingen van de inschatting in deze 2e bestuursrapportage worden toegelicht.

12

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Er ligt een grote opgave om tot een duurzaam Moerdijk te komen. Het tegengaan van klimaatverandering, aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering en een transitie naar een circulaire economie zijn randvoorwaarden voor het behoud van onze leefbaarheid. Energietransitie en klimaatadaptatie hebben ook impact op hoe we onze openbare ruimte inrichten en beheren. De klimaat- en energietransitie gaan ons landschap veranderen. Het vraagt om een ontwikkelend perspectief op onze ruimtelijke ordening, waarbij we opgaven slim combineren en de kwaliteit van het landschap bewaren. Ook in de eigen bedrijfsvoering maken we keuzes die bijdragen aan een duurzaam Moerdijk. Zo komt duurzaamheid ook als een rode draad terug in alle andere programma’s in deze begroting.

Thema Energietransitie Strategisch doel • We leveren een evenredige bijdrage aan mondiale en Rijksdoelstellingen (inclusief het Klimaatakkoord), zoals minimaal 55% reductie van uitstoot van broeikasgassen in 2030 (t.o.v. 1990).

Ontwikkelingen Lokale aanpak isolatie In 2025 is tot en met september voor ongeveer 136 subsidiemaatregelen subsidie verstrekt. Het totaal sinds de start in oktober 2024 komt daarmee op 175 isolatiemaatregelen, goed voor ruim 11.000 m² geïsoleerde woningschil. Verder lopen er nog ongeveer 140 subsidieaanvragen die nog moeten worden beoordeeld. In 2028 moet bij minstens 1920 Moerdijkse woningen in de doelgroep ten minste één isolatiemaatregel zijn genomen. Om de kans op het halen van deze doelstelling te vergroten hebben we een overeenkomst gesloten met Energiestudent om vóór eind 2025 bij 700 woningen in Fijnaart langs deuren te gaan om de doelgroep te activeren en informeren.

Aanpak Energiearmoede De samenwerking met Energiebox is afgelopen zomer succesvol afgerond. De energiefixers van Energiebox hebben dit jaar 330 bewoners geholpen met het besparen van energie. Daarmee zijn er in totaal door Energiebox 1900 huur en koopwoningen bezocht. Door het direct en gratis installeren van een aantal kleine energiebesparende maatregelen en het geven van energiebespaartips zouden huishoudens tot gemiddeld € 245 per jaar en 401 kg CO₂ bespaard hebben. Wijkuitvoeringsplannen Windkernen a16 In 2025 is spoor 1 binnen het wijkuitvoeringsplan in de windkernen van start gegaan. De gemeenteraad heeft besloten een lening van € 1,6 miljoen beschikbaar te stellen aan Stichting Energietransitie Moerdijk (STEM) als voorfinanciering van de actie met de tegoedbonnen voor verduurzamingsmaatregelen. Daardoor kunnen de inwoners van de zogenaamde windkernen nu al verduurzamingsmaatregelen nemen die worden betaald uit de toekomstige windmolenopbrengsten. Inmiddels is de actie een groot succes en hebben ongeveer 1000 inwoners de tegoedbon aangevraagd.

13

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Helwijk Helwijk is de eerste kern in gemeente Moerdijk waar samen met Woonkwartier gekeken wordt hoe we inwoners kunnen helpen bij een stap op weg naar aardgasvrij wonen. Helwijk is gekozen vanwege de grootte van de kern en het hoge percentage sociale huurwoningen. Daarmee is samenwerking met Woonkwartier logisch, wat een integrale aanpak tussen bewoners, eigenaren en gemeente bevordert. Dit jaar is een vragenlijst verstuurd aan de inwoners om hun wensen rondom een nieuw warmtesysteem te inventariseren. Op 14 november vindt de volgende bewonersbijeenkomst plaats in de vorm van een markt, om de inwoners te informeren over de 5 potentiële warmtesystemen die worden uitgewerkt. Klundert-Oost In Klundert hebben we voor een andere aanpak voor aardgasvrije wijken gekozen dan in Helwijk. Er wordt momenteel gewerkt aan een zogenaamde Energie Systeem Sprint (ESS) om te verkennen welk warmtesysteem het meest passende is. Concreet is het doel om in korte tijd met zoveel mogelijk belanghebbenden tot een gedragen voorlopig besluit te komen voor een warmtesysteem voor Klundert. Hierbij ligt een koppelkans met de nieuwbouw van de Niervaert dat mogelijk onderdeel kan uitmaken van het toekomstige warmtesysteem.

Repowering windparken Volkeraksluizen en Sabinadijk Rijkswaterstaat heeft als eigenaar dit jaar het proces gestart om de windmolens op het Volkerak te gaan vervangen door nieuwe hogere windmolens, minder in aantal. Dit project maakt onderdeel uit van het Rijksprogramma OER (Opwek duurzame Energie Rijksvastgoed). Rijkswaterstaat voert de noodzakelijke onderzoeken uit. Vanwege de omvang van het project (60GW opgewekt vermogen) is de provincie verantwoordelijk voor de vergunningverlening en niet de gemeente. De gemeente zet zich in om 50% van de opbrengst ten gunste te laten komen van de lokale gemeenschap. Uitvoering sociale randvoorwaarden windpark Klundert Dit jaar is de start gemaakt om de inwoners van Klundert te kunnen helpen met stap 1 voor de energietransitie op weg naar aardgasvrij wonen. Havenbedrijf Moerdijk, Vattenfall en de gemeente hebben samen met de Stadstafel Klundert een plan opgesteld en middelen

Gemeente Moerdijk

ter beschikking gesteld om de inwoners daarbij te helpen. Het uitgangspunt is dat per huishouden € 750,kan worden ingezet om inzicht in de huidige staat van het huis te krijgen en om een eerste stap te zetten in energiebesparen (m.n. isoleren). Energieprogramma Moerdijk 2025-2029 In februari is het herziende energieprogramma door de raad vastgesteld. Met de bijbehorende uitvoeringsagenda kunnen we de komende jaren sturing geven op Mobiliteit, Elektriciteit, Gebouwde Omgeving, Industrie & bedrijventerreinen en Landbouw. Ontwikkeling Energiehubs Voor ondernemers werkt Moerdijk actief mee aan oplossingen voor het (stroom)netcapaciteitstekort. In de klimaatweek van november 2024 is vanuit Energietransitie en Bedrijventerreinen ingezet op de ontwikkeling van energiehubs. Met een energiehub laat je (groot-) verbruikers samenwerken onder 1 energiecontract, waarbij hun verbruik op elkaar wordt afgestemd om zo ruimte te creëren voor groei, ontwikkeling en zelfs mogelijkheden voor nieuwe ondernemers. Het elektriciteitsnet wordt hiermee ontlast. Sinds het voorjaar lopen er 2 serieuze ontwikkelingen in gemeente Moerdijk waarbij de gemeente nauw betrokken is. CO2 uitstoot ambtelijke organisatie In 2025 is net als in 2024 door Bureau2030 onderzocht wat de CO2 uitstoot was de gemeentelijke organisatie in het voorgaande jaar. Die uitstoot is wederom gedaald.

Specifiek is dit jaar gekeken naar de uitstoot bij derden: veel opdrachten en inkopen die de gemeente extern doet stoten ook CO2 uit. Er is gekeken hoe we daar invloed op kunnen uitoefenen.

14

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prestaties 2025 • Vaststellen Energievisie • Uitvoering Transitievisie Warmte: - Uitvoering lokaal isolatieprogramma labels D t/m G - Uitvoering aanpak energiearmoede – inzet klusdienst - Vaststellen Wijkuitvoeringsplannen Helwijk en Windkernen A16 • Uitvoering Actieplan CO2 • Inzet elektrische deelauto’s voor verduurzaming eigen dienstkilometers, als onderdeel van een bredere verduurzaming van de eigen zakelijke mobiliteit. • Start proces repowering windparken Volkeraksluizen en Sabinadijk • Monitor voortgang lokale Energietransitie • Actualisatie Transitievisie Warmte – Warmteprogramma onder de Omgevingswet • Uitvoering visie Laadinfrastructuur • Uitvoering visie (verduurzaming) Bedrijventerreinen

2026

2027

2028

15

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Klimaatadaptatie Strategisch doel •

We handelen klimaatbestendig bij het (her)inrichten van onze ruimtelijke omgeving.

Ontwikkelingen Uitvoering van het GWP Renovatie pompputten mechanische riolering Veel van de woningen in het buitengebied zijn via een pompput (minigemaal) mechanisch aangesloten op de riolering. Elektrotechnisch zijn veel van deze pompputten aan het einde van hun levensduur en fiscale afschrijvingstermijn. Om de bedrijfszekerheid te garanderen en toekomstbestendig te zijn, zijn we dit voorjaar gestart om de gemalen te renoveren. Hierdoor kunnen deze pompputten weer circa 15 jaar hun functie vervullen en is een gecontroleerde mate van risicogestuurd onderhoud mogelijk.

Integraal project vervangen ondergrondse infrastructuur vesting Willemstad In dit project werken Brabant Water, Enexis en de gemeente Moerdijk samen aan het vervangen van de ondergrondse infrastructuur: de waterleidingen, gas- en elektriciteitskabels én de riolering. Deze gezamenlijke aanpak is nodig om de werkzaamheden goed op elkaar af te stemmen en zo de overlast voor inwoners en ondernemers te beperken.

De uitvoering is dit voorjaar gestart. In de periode april– september werden de meest urgente werkzaamheden rond de dijken aangepakt. Daarna volgen andere delen van de vesting. Deze aanpak loopt door tot 2028. De totale kosten van dit project vallen door deze integrale aanpak hoger uit dan begroot. De meerkosten worden opgevangen binnen de voorziening voor gesloten rioleringsfinanciering. Om de langere termijn financiële effecten inzichtelijk te maken wordt gewerkt aan een herziening van het kostendekkingsplan van het Gemeentelijk Waterplan 2024–2027. Dit wordt in het najaar aangeboden aan de gemeenteraad.

16

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Klimaat en vergroeningsplannen Dit voorjaar is gestart met de vergroeningsplannen voor de kernen: Heijningen, Klundert, Moerdijk en Willemstad. Hier zijn met de gebiedstafels op een hoog participatief niveau werksessies en inspiratiedagen georganiseerd om niet alleen een technisch maar ook voor inwoners zo goed mogelijk resultaat na te streven. Dit najaar worden de vergroeningsplannen definitief gemaakt en teruggekoppeld aan de gebiedstafels.

Communicatie Klimaatstrategie Klimaatburgemeesters 2-maandelijks komen de klimaatburgemeesters samen met betrokken ambtenaren en bespreken ze allerlei zaken waarbij zij een rol kunnen spelen. Voorbeelden zijn: • Braderie Fijnaart • World Clean up day • Toekomststoel ism Markland • WUP Helwijk • Klimaatweek (10 t/m 16 november) • Klimaatgerelateerde vragen vanuit de inwoners • Verduurzaming in de brede zin: Groen, energie en klimaat.

Gemeente Moerdijk

Klimaatsubsidie Voor het vijfde jaar hebben we inwoners en bedrijven in de gelegenheid gesteld om subsidie aan te vragen voor klimaatmaatregelen zoals het vergroenen van de tuin, het aanleggen van een groen dak of het installeren van een hemelwatervoorziening (regenton). Elk jaar is hiervoor € 20.000 beschikbaar. Deze regeling wordt over het algemeen goed gebruikt, per 1 juli, halverwege dit subsidiejaar is ruim € 14.000 verstrekt.

17

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Uitrol rekentool In 2050 moet Nederland klimaatbestendig en waterrobuust zijn ingericht volgens het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Iedere perceeleigenaar heeft een rol in deze opgave op basis van de omgevingswet en moet aan de slag met verhardingen op zijn of haar perceel. Dat geldt ook voor de gemeente zelf. Er is meer waterberging noodzakelijk. Als hulpmiddel om de benodigde verplichte waterberging te berekenen en hoe deze is in te vullen is de online Rekentool Moerdijk ontwikkeld.

Gemeente Moerdijk

De rekentool is een service en tegelijkertijd een verplicht onderdeel bij de aanvraag van een omgevingsvergunning. Aanvragers van een omgevingsvergunning kunnen met de rekentool zelf keuzes maken hoe ze de opgave willen oplossen, zodat we stap voor stap doorgroeien naar een gemeente die in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. De gemeente zelf gaat ook gebruik maken van de rekentool om de waterbergings-opgave bij nieuwbouwprojecten en beheer- en onderhoudsprojecten te bepalen.

Prestaties 2025 • Uitvoering van het GWP • Klimaat(adaptatie)akkoorden sluiten met onze partners en kernen (aan de hand van vergroeningskaarten, gemiddeld 3 per jaar) • Blauwdrukken voor het stedelijk water voor alle kernen in lijn met Systeemanalyse Stedelijk Water (SSW). • Doorzetten communicatiestrategie Klimaatstrategie: - Inzet van Klimaatburgemeesters optimaliseren - Evaluatie klimaatsubsidie - Acties gericht op burgerparticipatie deels gekoppeld aan vergroeningsplannen - Uitrol van de rekentool voor berekening van waterbergingsopgave bij ruimtelijke ontwikkelingen - Updaten van roadmap riolering van het Havenbedrijf Moerdijk in samenwerking met het waterschap Brabantse Delta

2026

2027

2028

18

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Leefomgeving Strategisch doel • Bij vraagstukken rondom de ontwikkeling van het gebied streven we naar een beter evenwicht tussen economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. Daarbij kijken we naar wat ontwikkelingen bijdragen aan het realiseren van doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid, klimaat en leefbaarheid.

Ontwikkelingen Afvalscheidingscampagne voeren gericht op GFT en overige grondstoffenstromen Vlak voor de zomer van 2025 zijn de laatste uitdeelrondes van de gft-aanrechtbakjes geweest. In totaal zijn zo'n 3.400 bakjes aangevraagd, verdeeld over de verschillende kernen. De uitdeelactie is daarmee afgerond. Communicatie over gft-afval en andere grondstofstromen vindt continue plaats op verschillende manieren en via verschillende kanalen.

Doelstellingen afval scheiden De afvaldoelstellingen om naar minder kilogram restafval te gaan, worden niet gehaald. Gemeente Moerdijk presteert minder dan gemeenten met een vergelijkbare samenstelling van kernen. De restafvalkilo's blijven te hoog, ondanks de inspanningen op het gebied van communicatie en bewustwording. Sorteeranalyses laten zien dat er nog te veel niet-restafval in het restafval terecht komt. Dat betekent enerzijds een negatief effect op milieu, omdat waardevolle grondstoffen verloren gaan en niet opnieuw gebruikt kunnen worden. Anderzijds voert dit de druk op de financiën op. Restafval wordt steeds duurder om te verbranden, terwijl waardevolle grondstoffen juist ook geld kunnen opleveren.

Figuur 'samenstelling fijn restafval in kilogram per inwoner' Bron: De Afval Spiegel

Naast communicatie zijn we ook actief bezig met educatie op scholen. Leerlingen leren daarbij meer over het belang van afvalpreventie en afval scheiden. Ook worden specifieke grondstofstromen onder de aandacht gebracht. Denk daarbij aan de textielrace en de e-wasterace.

19

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Zwerfafval Betrokkenheid vanuit inwoners op dit onderwerp is nog steeds groot. Met regelmaat worden dan ook acties georganiseerd waarbij de gemeente een faciliterende rol heeft. Op scholen is na de zomer afvaleducatie gestart, waar ook zwerfafval een onderdeel uitmaakt. Naar aanleiding van signalen in Zevenbergen en eigen ervaringen is in september een eerste bijeenkomst met diverse stakeholders (o.a. gemeente, Waterschap, IVN Natuureducatie, horecaondernemers, ondernemersvereniging, detailhandel, klimaatburgemeester, zwerfafvalcoördinator) geweest om met een peukenaanpak in het centrum van Zevenbergen te starten. Dit krijgt in 2026 verder vorm. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Er wordt steeds meer ervaring opgedaan met meldingen onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) onderdeel nieuwbouw in gevolgklasse 1. Inmiddels is duidelijk dat de overige categorieën en gevolgklassen niet in werking gaan treden.

Prestaties 2025 • Totstandkoming gebiedsdekkend Omgevingsplan, realisatie loopt tot uiterlijk 2031 • Vaststellen geluidproductieplafonds Haven- en Industrieterrein Moerdijk (HIM) • Afvalscheidingscampagne voeren gericht op GFT en overige grondstoffenstromen • Evaluatie inwerkingtreding Omgevingswet aan de hand van transitieplan en overdrachtsdocument • Evaluatie inwerkingtreding Wet kwaliteitsborging voor bouwen (Wkb). De eerste gevolgen van de nieuwe wet brengen wij in beeld. • Uitvoeren kadervoorstellen beheersen Hoornaar en herstel Bijenlinten

2026

2027

2028

20

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Circulaire Economie Strategisch doel • De gemeente Moerdijk levert een evenredig aandeel in de transitie naar een circulaire economie. Zowel vanuit haar rol als aandeelhouder Havenbedrijf en partner in de Havenstrategie als vanuit haar eigen beleid op gebied van inkoop en fysiek-ruimtelijke projecten.

en commitmentverklaringen van woningbouwcorporaties en marktpartijen.

Ontwikkelingen Circulaire economie Het eerste doel voor een circulaire economie dient zich in 2030 aan: 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. Ondanks initiatieven en koplopers, is het behalen van dit doel nog onzeker. Begin dit jaar is door de VNG, IPO, UvW en de ministeries van IenW, EZ en VRO het convenant 'Krachtenbundeling Circulaire Economie’ ondertekent om de realisatie van een circulaire economie te versnellen. Gemeenten hebben hierin een belangrijke rol. De doelstelling om in 2025 lokaal Moerdijks circulair beleid op te stellen wordt niet gehaald, de voorbereidingen zijn wel gestart om dat in 2026 alsnog te realiseren. Op een hoger abstractieniveau maakt het werken aan een circulaire economie onderdeel uit van het programma Powerport. Tarieven afvalverwerking De invoering van een plastictaks gaat niet door. Deze belasting was bedoeld om verpakkingsproducenten meer in te laten zetten op hergebruik van plastic. Met Prinsjesdag werd bekendgemaakt dat de financiële minderopbrengst door het schrappen van de plastictaks moet worden gecompenseerd bij de verwerking van restafval. Dat betekent dat de tarieven op restafval de komende jaren, maar zeker vanaf 2028 flink omhooggaan.

Prestaties Convenant Biobased Bouwen Begin oktober 2025 is het Convenant Biobased Bouwen ondertekend door de gemeente Moerdijk op het evenement Natural Fibertastic. Met het ondertekenen van het Convenant Biobased Bouwen versterken we de samenwerking binnen de regio en kunnen we gezamenlijk optrekken om biobased bouwen en telen in West-Brabant te bevorderen. Dit draagt bij aan een duurzame lokale economie en de transitie naar een toekomstbestendige agrarische sector.. Het convenant sluit aan bij bestaande initiatieven, zoals de Nationale aanpak biobased bouwen

Actualisatie inkoop- en aanbestedingsbeleid Het per 1 september 2025 geactualiseerde inkoop- en aanbestedingsbeleid besteedt expliciet aandacht aan duurzaamheid en MVOI (Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen). Hierin is aandacht besteed aan de landelijke en regionale eisen waarmee we als gemeente te maken hebben, zoals bijvoorbeeld het Klimaatakkoord, het Grondstoffenakkoord en de Sustainable Development Goals (SDG's). Onderzoek naar effectiever inzet milieustraat Het effectiever inzetten van de milieustraat hangt samen met het invoeren van stimuleringsmaatregelen huishoudelijk afval. Op de milieustraat kunnen namelijk veel grondstofstromen aangeboden worden. In de zomer van 2025 is een sorteeranalyse uitgevoerd op het grof huishoudelijk restafval van de milieustraat en van de huis-aan-huis route. Uit de analyse van de milieustraat blijkt dat 47% bestaat uit losse materiaalsoorten die inwoners gescheiden kunnen aanbieden. Dat betekent dat er verbeteringen in scheidingsgedrag mogelijk zijn. De analyse is in heel de regio uitgevoerd. Gezamenlijk wordt gekeken welke mogelijkheden er zijn om hier een verbeterslag op te maken. Daarnaast is in de zomer van 2025 het Vermijdingsen Reductieprogramma Zeer Zorgwekkende Stoffen

21

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

(VRP ZZS) uitgevoerd en opgeleverd. Dit is een nieuw programma waar uitvoering aan dient te worden gegeven vanuit de Omgevingswet. De VRP ZZS is aangeboden aan de OMWB. Gekeken wordt hoe adviezen gerealiseerd kunnen worden op de milieustraat. Besluitvorming over stimuleringsmaatregelen huishoudelijk restafval In september 2025 is de gemeenteraad geïnformeerd over de stand van zaken op het afvalthema met het oog op het nemen van noodzakelijke besluiten. De gemeente

Gemeente Moerdijk

Moerdijk ligt niet op schema om de afvaldoelstellingen (100 kg restafval) te halen. De laatste jaren is flink ingezet op communicatie en bewustwording, maar het resultaat daarvan blijft uit. Dat betekent dat andere maatregelen nodig zijn om de kilo's naar beneden te krijgen en om de kosten op het afvalproduct de komende jaren beheersbaar te houden.

Prestaties 2025 • Lokaal circulair economie beleid formuleren met eigen doelen en ambitie. • Onderzoek naar effectiever inzet milieustraat • Besluitvorming over stimuleringsmaatregelen verminderen huishoudelijk restafval

2026

2027

2028

22

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Financiële wijzigingen programma 1

Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Begroting 2025 huidig

Wijziging 2e berap

Begroting 2025 na wijz.

(Bedragen x € 1.000) (-/- is voordelig) Totaal lasten

18.279

111

18.390

Totaal baten

-17.456

195

-17.261

823

306

1.129

Saldo van baten en lasten Storting in reserves

-

-

-

Onttrekking aan reserves

-6

-96

-102

Resultaat na bestemming

817

210

1.027

Samenvatting wijzigingen programma 1

Totaal Mutatie reserves*

210 -96

Meerjarige uitgaven van incidentele aard (MUIA) (*)

96

Afval

198

Overig

12

De wijzigingen binnen programma 1 hebben op het begrote resultaat (na bestemming) per saldo een nadelig effect van € 210.000. Ten opzichte van de totale omvang (lasten) van dit programma is dat een afwijking van 1%. De grootste wijzigingen komen voort uit de uitgaven die in 2025 worden gedaan t.b.v. afval. Hieronder wordt dit nader toegelicht. Nadere toelichting mutaties (x € 1.000) In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: • In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; • In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende taakveld is weergegeven; • In de kolom S/I is aangegeven of het een structurele (S) of incidentele (I) afwijking betreft. Onderwerp Mutatie reserves*

Riolering

Bedrag

% V/N

S/I Toelichting

-96

100%

V

I

De uitgaven die in 2025 worden gedaan op de ‘meerjarige uitgaven van incidentele aard’ (zie ook de toelichting bij het betreffende onderwerp) worden gedekt uit de daarvoor ingestelde bestemmingsreserve.

-

-

-

-

De aan riolering gerelateerde baten en lasten vormen een gesloten exploitatie.Omdat de tarieven maximaal 100% kostendekkend mogen zijn, wordt een eventueel saldo gestort in of onttrokken aan de voorziening riolering (per saldo heeft dit dus geen effect op het begrotingsresultaat). De ontrekking uit de voorziening valt naar verwachting € 283.000 lager uit. Dit komt voornamelijk doordat de kapitaallasten lager uitvallen doordat diverse investeringen eind 2024 nog niet volledig waren afgerond (€ 381.000 V). Daar staat tegenover dat hogere lasten worden verwacht op basis van de huidige energietarieven (€ 64.000 N) en er diverse kleinere voor- en nadelen ontstaan (€ 34.000 N).

23

Onderwerp

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Bedrag

% V/N

Gemeente Moerdijk

S/I Toelichting

Meerjarige uitgaven van incidentele aard (MUIA) (*)

96

100%

N

I

De inkomsten en uitgaven die in 2025 worden gedaan op de ‘meerjarige uitgaven van incidentele aard’ komen in het betreffende jaar ten laste van de exploitatie. In deze bestuursrapportage is een inschatting gemaakt van deze inkomsten en uitgaven en worden ze als raming opgevoerd. Deze uitgaven worden in veel gevallen gedekt uit de specifiek daarvoor ingestelde bestemmingsreserve (hieronder aangeduid met*). In programma 1 betreft het de volgende uitgaven: € 96.000 t.b.v. project Geluidsmaatregelen HSL-Zuid(*)

Afval

198

3%

N

S/I

De aan afval gerelateerde baten en lasten vormen een gesloten exploitatie. Omdat de tarieven maximaal 100% kostendekkend mogen zijn, wordt een eventueel saldo gestort in of onttrokken aan de voorziening afval (per saldo heeft dit dus in principe geen effect op het begrotingsresultaat). De verwachte lasten nemen met ca. € 198.000 toe. Omdat er momenteel geen middelen in de voorziening aanwezig zijn, komt dit ten laste van het begrotingsresultaat. De voornaamste redenen hiervoor zijn dat de tonnages aan ingezameld restafval en grof vuil hoger zijn dan vooraf ingeschat (€ 115.000 N). Verder zijn de kosten voor de verwerking van bepaalde afvalstromen op de milieustraat fors gestegen ten opzichte van vorig jaar (€ 50.000 N). Tot slot vallen de geschatte inzamelingskosten in totaal met € 65.000 hoger uit doordat de uurtarieven hoger liggen dan vooraf ingeschat. Hier staat nog wel tegenover dat de vergoeding van het ingezamelde PMD en papier wat hoger uitvalt dan begroot.

Overig

12

-

N

Totaal

210

1%

N

S/I

Diverse kleinere positieve en negatieve verschillen (< € 50.000).

24

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Wonen in een fijne omgeving die prettig en veilig voelt is een belangrijke pijler van het dagelijks welzijn. Met elf woonkernen is daar binnen de gemeente dan ook dagelijks aandacht voor. Met de juiste woningen, beschikbare voorzieningen, een goede bereikbaarheid, een gevoel van veiligheid en gezondheid en een aangename sociale omgeving.

Thema Wonen

Strategisch doel • Het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod voor zowel de huidige als nieuwe inwoners.

Mijlpalen Regionale woondeal In 2023 is de eerste regionale Woondeal gesloten door de gemeenten in de stedelijke regio West-Brabant, de provincie en de rijksoverheid. Op basis van landelijke én provinciale woningbehoefteprognoses bleek dat het woningtekort verder is toegenomen. Daarom heeft de stedelijke regio die Woondeal in 2025 herijkt waarbij de hogere prognoses zijn bekrachtigd. De lokale vertaling van de regionale woondeal vindt onder andere plaats in het volkshuisvestingsprogramma. Regionale woonzorgvisie In de Rijksprogramma's "Een thuis voor iedereen" en "Wonen en zorg voor ouderen", beide onderdeel van de Nationale Woon- en Bouwagenda, wordt gestuurd op het realiseren van voldoende en geschikte huisvesting met passende ondersteuning voor aandachtsgroepen en ouderen. Van gemeenten wordt gevraagd om samen met partners op het gebied van wonen, welzijn en zorg een visie op wonen, welzijn en zorg op te stellen. Deze zogenaamde woonzorgvisie moet regionaal worden afgestemd, aangezien veel vraagstukken op dit vlak de gemeentegrenzen overschrijden. De gemeenten in West-Brabant West hebben ervoor gekozen om samen te werken in de realisatie van een regionale woonzorgvisie. De regionale woonzorgvisie is in 2025 opgesteld en

is in september ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. De lokale vertaling van de regionale woonzorgvisie vindt plaats in het volkshuisvestingsprogramma en het WMObeleidsplan. Zie ook programma 4. Woonwagenbeleid Uit een begin 2025 regionaal uitgevoerd behoefteonderzoek onder woonwagenbewoners en zogenaamde spijtoptanten komt naar voren dat er behoefte is aan de uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen. Alvorens het aantal woonwagenstandplaatsen uit te kunnen breiden, dient in regionaal verband een inschrijvings- en toewijzingssystematiek te worden vastgesteld. Hierover hebben inmiddels meerdere gesprekken plaatsgevonden met een vertegenwoordiging van de woonwagenbewoners om input op te halen. Regionale besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden. Volkshuisvestingsprogramma Hoewel de Wet versterking regie volkshuisvesting nog niet in werking is getreden, hebben wij, in tegenstelling tot hetgeen in de meerjarenbegroting 2025-2028 is opgenomen, in 2025 opdracht gegeven voor het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma. In het voorjaar zijn meerdere bijeenkomsten gehouden met inwoners (waaronder een aparte bijeenkomst voor jongeren), corporaties, marktpartijen, welzijn- en zorgpartijen en de gemeenteraad. Het proces om te komen tot een volkshuisvestingsprogramma wordt in 2025 afgerond.

25

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Huisvestingsverordening In 2025 zijn de voorbereidingen gestart voor het vaststellen van een huisvestingsverordening. In zo'n verordening kan worden vastgelegd dat bij maximaal 50% van de vrijgekomen sociale huurwoningen voorrang kan worden gegeven aan woningzoekenden met een maatschappelijke binding. Na een consultatieronde zal de huisvestingsverordening eind 2025 aan de gemeenteraad worden aangeboden. Prestatieafspraken In 2025 zijn prestatieafspraken met Woonkwartier, Huurdersvereniging Fijn Wonen en gemeente Halderberge ondertekend. Ook zijn de voorbereidingen voor de prestatieafspraken 2026 gestart. Daarnaast hebben we met Woonvizier een overeenkomst gesloten over de samenwerking en hebben we ingestemd met het bod van Hof Wonen. Woningbouw We organiseren én programmeren om onze woningbouwambitie in 10 jaar waar te maken. De prognose was dat in 2025 minder woningen opgeleverd zouden worden dan in voorgaande jaren (op peildatum 1 september 2025 ca. 100 woningen). Mogelijk valt de oplevering van 1 project nog in 2025 en wordt de realisatie over 2025 hoger. Van de projecten Kop Roode Vaart, Oevers Roode Vaart, Markvelden Midden en Markvelden Noord (Zevenbergen), Bolwerk en Ligtharthof (Klundert) zijn de omgevingsplannen in 2025 onherroepelijk geworden. Hiermee is de bouw van een kleine 600 woningen planologisch is mogelijk gemaakt.

Flexwonen Op 8 april heeft de gemeenteraad een werkbezoek gebracht aan een opgeleverd project bestaande uit conceptuele bouw. De gemeente Etten-Leur heeft tijdens het werkbezoek samen met de projectleider van woningcorporatie Alwel uitgebreid stilgestaan bij de uitdagingen omtrent de totstandkoming van dit flexwonen-concept. In september is een startdocument voor flexwoningen in Fijnaart aan de gemeenteraad aangeboden. Hoewel dit nog geen project is houdt het de gemoederen al behoorlijk bezig. Er is vanuit de inwoners zowel positieve als negatieve kritiek geuit op dit initiatief.

Gemeente Moerdijk

Huisvesting arbeidsmigranten De gemeente Moerdijk heeft in juni 2025 voor de locatie Blokdijk 1 een omgevingsvergunning verleend voor de realisatie van een campus met tijdelijke logiesgebouwen voor in totaal 450 arbeidsmigranten. De vier gebouwen worden circa 10 m hoog. Ook komen er bijbehorende voorzieningen zoals parkeergelegenheid en fietsenstalling. Sabes Vastgoed heeft in het voorjaar een principeverzoek ingediend bij de gemeente Moerdijk voor de realisatie van een nieuwe huisvestingslocatie voor arbeidsmigranten aan De Langeweg in Zevenbergen, tegenover bedrijventerrein Zwanengat. Het plan voorziet in 800 woonplekken, verdeeld over meerdere gebouwen van drie verdiepingen, met aandacht voor groen en recreatie. Een deel van de huisvesting is bestemd voor logistiek dienstverlener DSV. In de huisvesting kan woonruimte komen voor spoedzoekers, zoals mensen die onverwachts dringend woonruimte nodig hebben. De locatie zal beschikken over permanent toezicht en beheer. Dit initiatief, dat eerst moet worden getoetst op haalbaarheid, kan een bijdrage leveren aan goede en verantwoorde huisvesting voor arbeidsmigranten en geeft ook meer lucht op de reguliere woningmarkt.

Ontwikkelingen Woningbouw We zien dat de kritische succesfactoren een toenemende invloed hebben op de haalbaarheid en voortgang van projecten. Denk hierbij aan capaciteitsproblemen (intern en extern), stikstofproblematiek, waterberging en netcongestie. Dit zijn landelijke vraagstukken die om een landelijke aanpak vragen om ze lokaal toe te kunnen passen. De demissionaire status van het kabinet en het gebrek aan capaciteit bij het Rijk dragen niet bij aan een doortastende aanpak. Wat we bij woningbouwinitiatieven ook zien is dat inwoners hun individuele belang laten prevaleren boven het collectief belang waardoor in projecten veel vertraging ontstaat of projecten helemaal niet van de grond komen.

26

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prestaties 2025 • Wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting. Afhankelijk van datum inwerkingtreding: opstellen volkshuisvestingsprogramma én een urgentieregeling. • Om de ambities op het gebied van wonen waar te maken, wordt in alle kernen aan woningbouwprojecten gewerkt. Afronden planologie voor onder andere de locaties: - Groenvliet (Standdaarbuiten) - Westschans (Klundert) - Markvelden Midden én Noord (Zevenbergen) - Willemstad Oost (Willemstad) - Bolwerk en Ligtharthof (Klundert) • Opleveren woningen - Fijnaart (Koningin Julianastraat) - Klundert (Mauritsweg, Bolwerk) - Langeweg (Wethouder Trompersstraat) - Zevenbergen (Bosselaar Zuid, Van Aerschotstraat en Kerkstraat) - Zevenbergschen Hoek (Olavstraat) Alle projecten zijn te volgen via https://www.moerdijk.nl/Projecten. • Prestatieafspraken met Woonkwartier, huurdersvereniging Fijn Wonen, Gemeente Halderberge en zorg- en ondersteuningspartijen.

2026

2027

2028

27

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Bereikbaarheid en Verkeersveiligheid Strategisch doel • Verkeersveiligheid en bereikbaarheid in een groeiend en verduurzamend Moerdijk waarborgen binnen de kaders van de Omgevingswet. • Woningen en (noodzakelijke) voorzieningen zijn goed en veilig bereikbaar. • Werklocaties zijn goed en veilig bereikbaar voor zowel personen als goederen.

Ontwikkelingen Uitvoering van onderhoudsprojecten vertraagd Meerdere voor 2025 geplande grote onderhoudsprojecten zijn vertraagd. Dit heeft een tweeledige oorzaak. 1. Inhoudelijk: De werkzaamheden van netbeheerders, zoals het verzwaren en vervangen van kabels en leidingen, hebben veel invloed op de openbare ruimte. Grote onderhoudsprojecten kunnen niet los van deze werkzaamheden gepland worden. Het is lastig goede afspraken te maken met de nutspartijen. Door de grote hoeveelheid werk moeten zij keuzes maken. Die keuzes passen niet altijd bij wat de gemeente belangrijk vindt.

2. Organisatorisch: Personele krapte is een blijvend punt van aandacht. Dit speelt niet alleen bij ons als opdrachtgever, maar steeds vaker ook bij bedrijven die namens de gemeente werken uitvoeren. Doorlooptijden van (onderhouds)projecten worden langer, en samenwerking met marktpartijen wordt nog belangrijker om opgaven voor elkaar te krijgen. Woningbouw Op Kort Termijn (WOKT) subsidie aanvraag De ministeries van I&W en VRO hebben enkele miljarden beschikbaar in de regeling Woningbouw Op Kort Termijn. Als gemeente hebben we hiervoor vanuit mobiliteit een propositie gemaakt voor de gebiedsontwikkeling rondom het station Zevenbergen. Provincie Noord-Brabant heeft in zijn totaliteit € 14 à 15 miljoen toegezegd. Bij Het Rijk hebben we als gemeente aanvullend een aanvraag gedaan van ca. € 20 miljoen om in te zetten voor deze propositie. De verwachting is dat eind 2025 meer bekend wordt over het wel/niet toekennen van deze middelen vanuit het Rijk.

28

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prestaties 2025 • De weg door Noordhoek wordt in 2025, direct na de herinrichting Kreekdijk/ Weeldijk, gelijktijdig met het groot onderhoud verkeerskundig heringericht waarbij de belangen van zowel bewoners als agrariërs zoveel mogelijk in acht worden genomen. Daarbij leggen we de nadruk vooral op het accentueren van het 30km/u snelheidsregiem • Een deel van de aangedragen maatregelen vanuit het 10 punten plan Zevenbergschen Hoek zijn in 2025 gerealiseerd of in voorbereiding • Voor het verkeer in Willemstad en omgeving wordt voor Kadernota 2026 een verkeersonderzoek opgeleverd • De (hoofdlijnen van de) mobiliteitsvisie en het vervolgproces worden eind 2024 aangeboden in een sessie aan college. De verdere inhoudelijke uitwerkingen c.q. programma’s, afgeleid van de mobiliteitsvisie, worden in 2025 verder uitgewerkt en, waar haalbaar, vastgesteld • In 2024 is uitwerking van een laadvisie opnieuw opgepakt. Het streven is om de nieuwe laadvisie eind 2024 vast te laten stellen door het college, begin 2025 ligt deze in de gemeenteraad • Voorbereiding afschalen N285, inclusief brug over Roode Vaart met inlaatvoorziening • Wegonderhoud en verkeersmaatregelen worden aan elkaar gekoppeld door middel van risicoanalyse verkeersveiligheid • Reconstructie Oude Heijningsedijk Heijningen is gereed • Onderhoud Predikherenstraat Standdaarbuiten e.o.

gestart • Onderhoud Zeestraat/ W.A..laan/ dr Arienslaan Zevenbergen • Onderhoud Postbaan Heijningen gereed • Verbeteren oversteekvoorzieningen langzaam verkeer en onderhoud Kristallaan Zuidrand Zevenbergen in uitvoering

2026

2027

2028

29

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Veilige buurt Strategisch doel • We hebben veilige kernen met een sterke sociale structuur. • De buurt is goed ingericht, schoon, heel en veilig. • Het integrale beheer Openbare Ruimte is zichtbaar voor bewoners.

Ontwikkelingen Programma Fysieke Leefomgeving vastgesteld In mei 2025 heeft de gemeenteraad het programma fysieke leefomgeving vastgesteld. De benodigde middelen voor de uitvoering van het programma maken onderdeel uit van de besluitvorming over de begroting 2026. Hiermee is de eerste stap gezet in het beheer en onderhoud van de toekomst, de stap van sectoraal beheer via integraal beheer naar ontwikkelend beheer. Met deze wijze van werken ontstaat steeds meer verbinding tussen grote maatschappelijke opgaven en onze leefomgeving. Waar het beheer zich vroeger vooral richtte op de technische en esthetische (beeld)kwaliteit, wordt er nu en in onze toekomst nog meer, gekeken naar het effect van de leefomgeving op de veiligheid en gezondheid van inwoners. Moerdijks Buitenboel Kwartet We hebben het Moerdijks Buitenboel Kwartet ontwikkeld om inwoners op een leuke manier mee te geven hoe we omgaan met de openbare ruimte in Moerdijk. Het kwartet is gepresenteerd tijdens de Open Dag van het gemeentehuis op 4 oktober 2025.

Onderhoud bermen In 2025 is het onderhoud van onze bermen op nieuw aanbesteed in samenwerking met Waterschap Brabantse Delta en 13 naburige gemeenten. Gebleken is dat er in de opname van onze data in het bestek voor de aanbesteding, gegevens abusievelijk niet goed waren opgenomen. De bermen moeten uiteraard gemaaid worden, het financiële gevolg van deze omissie is dat het maaibudget structureel met €70.000 moet worden opgehoogd. Baggerwerken Voor 2025 stonden baggerwerkzaamheden op de planning voor de kern Willemstad en de kern Klundert. Initiatiefnemer van de werkzaamheden is Waterschap Brabantse delta, gemeente heeft ontvangstplicht. In overleg met het bouwteam Willemstad en het waterschap is besloten de werkzaamheden voor Willemstad uit te stellen tot nader orde. Dit heeft geen gevolgen voor de waterhuishouding. De werkzaamheden in Klundert zijn wel opgenomen in het baggerprogramma voor 2025 vanuit het waterschap. Het project van het waterschap omvat meerdere watergangen in hun beheersgebied in meerdere gemeenten. De uitvoeringsperiode is ca. november – maart. In overleg met het waterschap is besloten om de werkzaamheden uit te voeren na het gereedkomen van de werkzaamheden in het centrum van Klundert, omstreeks januari/februari 2026. Dit om te voorkomen dat werkzaamheden door elkaar lopen.

Het gevolg hiervan is dat het beschikbare budget vanuit 2025 overgezet dient te worden naar 2026.

30

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prestaties 2025 • De Oudendijk, Kreekdijk en Weeldijk is in uitvoering. Hierbij wordt de groenstructuur (essen) duurzaam vervangen. De weg wordt ingericht conform duurzaam veilig • Uitvoering werken die zijn opgenomen in de paragraaf kapitaalgoederen • Urgente gevallen van essentaksterfte (ETS) zijn aangepakt en data is op orde, diverse locaties waar bomen met ETS staan zijn gefaseerd aangepakt op basis van nieuwe data vanuit inspectie • Vervangen en versterken drie betonbruggen centrum Klundert gereed • Uitvoering beheerplan Waterbouwkundige objecten 2024-2028 inclusief onderhoud stadshaven Willemstad • Uitvoering is gegeven aan de plannen vanuit eerste vastgestelde vergroeningsplannen • Actualiseren beheerplan civiele kunstwerken 2025-2030 • Actualiseren beheerplan wegen 2025-2028 • Vaststellen Programma Fysieke Leefomgeving 2025-2035