CConstaterende datMoerdijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - Participatiebeleid ‘Bouwen aan betrokkenheid, duidelijk en zorgvuldig’

Commissievergadering 12 november 2026, gemeente MoerdijkBij agendapunt: Vaststellen participatieverordening en -beleid15.920 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Ook kunnen inwoners en organisaties als initiatiefnemer zelf het voortouw nemen en de gemeente om ondersteuning vragen (zie Hoofdstuk 6, Overheidsparticipatie). Als gemeente waarderen we deze betrokkenheid en bieden we ondersteuning waar dat mogelijk is met kennis, verbindingen en/of een financiële bijdrage. Daarbij blijft de gemeente in een faciliterende rol en heeft de initiatiefnemer de regie in de voorbereiding en uitvoering. 7.2 De gemeenteraad De gemeenteraad heeft een aantal taken en bevoegdheden: 1. De spelregels bepalen. Met het vaststellen van de participatieverordening legt de gemeenteraad de spelregels vast waar zowel raad als college zich aan moeten houden. De raad ziet erop toe dat deze spelregels uitgevoerd worden. 2. In het geval van een raadsbevoegdheid: de raad weegt de uitkomsten van het participatieproces en neemt een besluit. Ieder raadsvoorstel bevat een kopje ‘participatie’ zodat de raad weet op welke manier participatie heeft plaatsgevonden of gaat plaatsvinden. Wanneer participatie niet mogelijk of wenselijk is, wordt dat duidelijk gemotiveerd. Als de raad bevoegd gezag is, versturen we vooraf een raadsinformatiebrief naar de raad het plan voor inwonersparticipatie. De raad heeft de mogelijkheid om de raadsinformatiebrief te agenderen wanneer zij aanvullende kaders wil meegeven aan het college.

Wanneer de raad de raadsinformatiebrief niet agendeert, dan mag ervan uitgegaan worden dat zij zich in het voorgestelde plan kan vinden. Bij de keuze voor een hoge trede op de ladder (co-creatie of facilitering) maakt het college in het plan voor inwonersparticipatie expliciet wat dit betekent voor de rol van de raad. De raad geeft vooraf kaders mee en vervolgens komt het college samen met de inwoners tot een passend beleidsvoorstel of plan. Daarbij is het van belang dat de raad zoveel mogelijk recht doet aan de uitkomsten van het participatieproces in de besluitvorming. Daardoor zijn vooraf de verwachtingen en kaders helder. Om participatie succesvol te laten plaatsvinden, doet de gemeenteraad een stapje terug gedurende het participatieproces. Zo kunnen alle kennis, ervaringen en belangen boven tafel worden gebracht en tijdens de besluitvorming integraal worden gewogen. 7.3 Het college van B&W Het college van B&W is bestuurlijk verantwoordelijk voor participatie binnen de gemeente. Het college maakt een zorgvuldige afweging of participatie plaatsvindt en de wijze waarop het wordt ingezet. In het plan voor inwonersparticipatie legt zij de mate van invloed die deelnemers kunnen uitoefenen vast en ze zorgt ervoor dat de opgehaalde inbreng zorgvuldig wordt meegenomen in de besluitvorming.

Bij een raadsbevoegdheid informeert het college de raad over de afweging of participatie plaatsvindt en over het plan voor inwonersparticipatie. Ook maakt het college de afweging of een initiatief kan worden gefaciliteerd en besluit het over verzoeken in het kader van het uitdaagrecht. Daarnaast zorgt het college voor stimulering en aansturing van de ambtelijke organisatie. Het college zet participatie om in actie: het vertaalt de ambitie in participatie naar een concrete aanpak binnen projecten en beleidstrajecten die inwoners de kans geven om mee te doen. 7.4 De ambtelijke organisatie De ambtelijke organisatie is verantwoordelijk voor het ontwerpen en uitvoeren van het participatietraject. Daarvoor stelt zij een plan voor inwonersparticipatie op en stemt dit af met de bestuurder. Het is van belang dat participatie alleen wordt ingezet wanneer er daadwerkelijk ruimte is om de opbrengsten te betrekken bij de verdere uitwerking of besluitvorming. Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 19 Tijdens de uitvoering is de ambtelijke organisatie verantwoordelijk voor de organisatie van participatiemomenten en duidelijke communicatie met inwoners en organisaties. Participatie is vaak niet te voorspellen. Soms roepen bepaalde voorstellen emoties of reacties op die we niet voorzien en vraagt dit om bijstelling van de aanpak, bijvoorbeeld een extra gesprek, bijeenkomst of meer informatie.

De ambtelijke organisatie heeft de rol om deze signalen op te vangen en te overwegen, in overleg met de bestuurder, of er extra stappen nodig zijn. In de uitvoering is interne samenwerking essentieel. De vraagt van inwoners overstijgt vaak teams en domeinen. De ambtelijke organisatie is ervoor verantwoordelijk om integrale adviezen op te stellen voor bestuurlijke afweging. Na het participatietraject stelt de ambtelijke organisatie het eindverslag op en bereidt de besluitvorming voor. Het verder professionaliseren van participatie vraagt om blijvende aandacht voor kennisdeling, training en ontwikkeling van medewerkers. Medewerkers werken in een complexe omgeving waarin verschillende belangen en verwachtingen samenkomen. Dit vraagt om inzicht in het speelveld, het bepalen van de rol van de gemeente en het omgaan met (tegenstrijdige) belangen. Ook vraagt het om een open houding en de vaardigheid om te gaan met zorgen, vragen en emoties van inwoners en organisaties. Bij de werving van nieuwe medewerkers hebben we aandacht voor de kennis, vaardigheden en houding die nodig zijn om samen te werken met inwoners en organisaties. Wanneer relevant, benoemen we competenties op het gebied van participatie en samenwerking expliciet in vacatureteksten. Daarbij maken we ook duidelijk dat participatie vraagt om flexibiliteit in de uitvoering van het werk.

Dit kan betekenen dat medewerkers aanwezig zijn bij bewonersbijeenkomsten of andere participatieactiviteiten buiten reguliere kantoortijden, zodat zij goed in contact kunnen staan met inwoners. Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 20 8 Uitvoeren, leren en monitoren De uitvoering van het participatiebeleid en de participatieverordening krijgt de komende jaren vorm. Daarbij handelen we volgens het ‘plan – do – act – check’ (PDCA) mechanisme wat betekent dat we aan de slag gaan, de uitvoering blijven monitoren en evalueren en op basis daarvan bijsturen en verbeteringen doorvoeren. We proberen nieuwe vormen van participatie, leren en stellen onze aanpak bij. Zo werken we de komende jaren aan het verder verbeteren van onze participatieaanpak. We onderscheiden een aantal uitvoeringslijnen: 1. Kennis en gedrag 2. Bestuurlijke processen 3. Handreikingen en participatiemiddelen 4. Communicatie 5. Leren, ontwikkelen en monitoren 8.1 Kennis en gedrag Participatie is mensenwerk. Het valt of staat dus met de mate waar in de medewerkers, het college, de raad en de samenleving uitvoering kunnen geven aan dit participatiebeleid. Participatie is nooit zwart-wit. Het zijn vaak ingewikkelde vraagstukken waarbij veel dilemma’s optreden.

Hoe voorkomen we dat vooral mondige en actieve inwoners invloed hebben, terwijl minder zichtbare groepen onvoldoende worden gehoord? Of is het verstandig om inwoners al te betrekken, terwijl nog niet alle randvoorwaarden en mogelijkheden duidelijk zijn? Deze en andere dilemma’s verdienen het om per casus te verdiepen en daarin een zorgvuldige afweging te maken. Participatie is mensenwerk. Daarvoor is bewustwording en training van belang. Met bewustwording gaan we onder andere aan de slag door onder meer kennis sessies, workshops en het plaatsen van artikelen op intranet. Door trainingen en intervisie via de Moerdijk Academie geven we vervolgens de medewerkers, de directie en het college de handvaten om er daadwerkelijk uitvoering aan te geven. We zoeken vormen waarbij medewerkers onderling leren over succesvolle aanpakken en uitdagingen. Jaarlijks faciliteren we een gesprek met de raad over hoe zij de uitvoering van het participatiebeleid ervaren en welke dilemma’s zij tegengekomen in hun eigen rol. Ook van de samenleving horen wij graag wat zij nodig hebben om goed te kunnen participeren. Dat doen we door participatietrajecten te evalueren samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties. 8.2 Bestuurlijke processen Om participatie mogelijk te maken zijn bestuurlijke processen essentieel.

Een helder en transparant participatieproces vraagt om een goed samenspel tussen de ambtelijke organisatie, het college en de gemeenteraad. Daarom gaan we in werkinstructies vastleggen welke stappen gezet moeten worden om de participatieverordening uit te voeren en wie daarvoor verantwoordelijk is. Onderdeel van de werkinstructie is ook het bestuurlijk besluitvormingsproces. Standaard formats zoals de opdrachtomschrijving, de adviesnota voor het college en het raadsvoorstel zullen worden aangevuld met een kopje participatie. Ook worden er standaard formats gemaakt voor het plan voor inwonersparticipatie en het eindverslag. De adviseur participatie zal optreden als sparringpartner en procesbewaker. 8.3 Handreiking en participatiemiddelen We stellen allerlei middelen beschikbaar voor medewerkers om participatie te kunnen vormgeven. De Handreiking participatie vormt daar bij de basis. In de Handreiking staan de belangrijke vragen om te stellen voor het vormgeven van de participatieaanpak. Ook staan in de Handreiking participatie voorbeelden van participatiemiddelen die passen bij de verschillende treden op de participatieladder. De Handreiking vullen we verder aan met participatiemiddelen. We gaan actief aan de slag met nieuwe vormen van participatie, waarvan een aantal genoemd staan in dit beleid. We zoeken onder andere naar nieuwe manieren om jongeren beter te bereiken.

Daarnaast werken we aan het vormgeven van een participatie toolbox, waar allerlei handige middelen voor medewerkers in te vinden zijn zoals standaard draaiboeken, voorbeelden van participatieplannen, participatieverslagen en werkvormen. De toolbox krijgt naar behoefte van de medewerkers verder vorm. 8.4 Communicatie De communicatie over participatie wordt verder ingericht. We richten een plek in op de website van de gemeente Moerdijk waar participatietrajecten kunnen worden aangekondigd en verslagen kunnen worden gedeeld. Ook richten we het initiatievenloket online in, waar ook de benodigde formulieren voor aanvraag van een initiatief of het uitdaagrecht te vinden zijn. 8.5 Leren, ontwikkelen en monitoren Participatie is succesvol wanneer de juiste belanghebbenden zijn betrokken, deelnemers weten welke invloed zij hebben, hun inbreng aantoonbaar wordt meegewogen in de besluitvorming en helder wordt teruggekoppeld welke afwegingen zijn gemaakt. Daarbij kijken we niet alleen naar de uiteindelijke Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 21 uitkomst, maar ook naar de kwaliteit van het proces en het versterkte vertrouwen tussen gemeente en samenleving. We onderscheiden drie niveaus waarop monitoring en evaluatie plaatsvindt 1. Het niveau van een specifiek participatie middel We gaan experimenteren met nieuwe participatie middelen en monitoren welke groepen we daarmee bereiken.

Zo leren we werkende weg welke participatiemiddelen passen bij welke doelgroepen. 2. Het niveau van een participatietraject We leren van participatietrajecten door na afloop te evalueren. De evaluatie kan plaatsvinden met de betrokken medewerkers en naar behoefte ook met de participanten. Daarbij stellen we onder andere de volgende vragen: • Was vooraf duidelijk wat het doel was? • Waren rollen en verantwoordelijkheden helder? • Hoe hebben de deelnemers het participatietraject ervaren? • Voelen de deelnemers zich gehoord en serieus genomen? • Heeft het participatieproces geleid tot nieuwe inzichten, betere plannen en een beter besluit? • Welke verbeteringen zijn er in de toekomst mogelijk? 3. Het niveau van het participatiebeleid Na 2 jaar gaan we de effectiviteit van dit participatiebeleid evalueren.

Daarbij stellen we onder andere de volgende vragen: • In welke mate voldoen we aan de plichten uit de participatieverordening en de uitgangspunten uit het beleid? • In hoeverre zorgt het participatiebeleid en de participatieverordening tot een verandering in hoe participatie in Moerdijk vorm krijgt? • In welke mate draagt het beleid bij aan de betrokkenheid van inwoners, het overbruggen van de kloof tussen de leefwereld van inwoners en de systeemwereld, de kwaliteit van besluiten en het vertrouwen in de overheid? 8.6 Risico’s Bij de uitvoering van dit participatiebeleid kan een aantal risico’s optreden. Daarom zijn er risicobeperkende maatregelen geformuleerd om de risico’s te beperken. Onrealistische verwachtingen Risico: Wanneer vooraf niet duidelijk is welke invloed inwoners hebben, kan de verwachting ontstaan dat hun wensen automatisch worden overgenomen. Als dit niet gebeurt, kan dit leiden tot teleurstelling en afnemend vertrouwen. Risicobeperkende maatregel: in het plan voor inwonersparticipatie leggen we vast hoe de inbreng wordt meegewogen in het besluit. Daarbij benoemen we het ook, wanneer de inbreng wordt meegewogen maar niet per definitie doorslaggevend is. Dit helpt om de verwachtingen aan de voorkant helder te krijgen.

Directe uitvoering Risico: Het risico is dat medewerkers van de gemeente Moerdijk niet vanaf het moment van inwerkingtreding meteen volgens de vastgestelde kaders en uitgangspunten gaan werken, omdat zij daarvoor nog training en opleiding nodig hebben. Risicobeperkende maatregel: in dit participatiebeleid is een uitvoeringsparagraaf opgenomen waaruit duidelijk wordt dat de komende periode in het teken staat van ontwikkelen, leren en bijstellen. Participatie is mensenwerk en vraagt om een andere werkwijze, houding en gedrag. Dit is niet van de één op de andere dag te veranderen, maar vraagt om blijvende inzet op bewustwording, kennis deling en training en om een goede inrichting van bijbehorende bestuurlijke processen. Capaciteit Risico: Het risico is dat er onvoldoende capaciteit is in de organisatie om de participatieverordening en het participatiebeleid uit te voeren. Op dit moment worden er binnen de gemeente Moerdijk al talloze participatietrajecten gestart. Naar verwachting zal het aantal participatietrajecten niet per definitie toenemen door de participatieverordening. Wel veranderen de eisen die aan trajecten worden gesteld, met een expliciete en openbare motivatie of participatie plaatsvindt, een plan voor inwonersparticipatie en een eindverslag.

Ook bevat het participatiebeleid een aantal uitgangspunten wat om een andere manier van werken vraagt, zoals vooraf goed nadenken wat de ruimte is voor invloed en regelmatiger tussentijds communiceren. Dit is een nieuwe manier van werken die medewerkers zich eigen moeten gaan maken. Daarnaast ligt er een nieuwe wettelijke verplichting op het gebied van het uitdaagrecht. Het is niet te voorspellen hoeveel verzoeken er zullen komen, maar als er verzoeken komen zal dit extra tijd kosten om een initiatief goed te begeleiden, duidelijke afspraken te maken en te blijven monitoren. Risicobeperkende maatregel: In het bestuursakkoord is budget vrijgemaakt (€100.000 in 2027 en in 2028) voor training en opleiding van medewerkers. Volgens de participatieverordening start voortaan een participatietraject met een duidelijke plan voor inwonersparticipatie. Door vooraf bewust stil te staan bij de ruimte voor invloed en daarover duidelijk te communiceren en afspraken te maken, kunnen naar verwachting extra inspanningen tijdens en na het Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 22 participatieproces voorkomen worden. Hoe dit in de praktijk uitpakt, moeten we gaan ervaren. Daarom houden we vinger aan de pols wat betreft de benodigde capaciteit en indien nodig de raad hierover informeren.

23 Bijlage: Participatieverslag 1 Participatie instrumenten Voor het opstellen van het participatiebeleid en de – verordening is de mening gevraagd aan inwoners en organisaties over hoe zij participatietrajecten van de gemeente ervaren en wat de gemeente kan verbeteren om de betrokkenheid van inwoners te vergroten. Welke stappen daarvoor zijn gezet, is te vinden in Hoofdstuk 4 ‘Routekaart’. Om een zo breed mogelijke doelgroep te bereiken zijn verschillende participatiemiddelen ingezet. Een enquête is een eenvoudige en laagdrempelige manier om de mening van een grote groep inwoners te horen en daarmee representatief een beeld op te halen. Tegelijkertijd heeft een enquête ook beperkingen, aangezien een enquête ongeschikt is voor mensen die niet taal- of digitaal vaardig zijn of niet geneigd zijn om enquêtes in te vullen. Bovendien biedt een enquête niet de mogelijkheid om door te vragen. Daarom zijn we naast de enquête ook de straat op gegaan voor korte gesprekken met inwoners. Hierbij hebben we ons gericht op locaties waar doelgroepen aanwezig zijn die in enquêtes of tijdens bijeenkomsten vaak ondervertegenwoordigd zijn, zoals jongeren. Ten slotte, zijn er twee bijeenkomsten ‘Samen bouwen aan betrokkenheid’ georganiseerd om meer in de diepte in gesprek te gaan met de actieve inwoners die veel ervaring hebben met samenwerken met de gemeente.

Onderstaand volgt een toelichting van de verschillende participatie instrumenten, hoe ze zijn ingezet en wie ermee is bereikt. 1.1 Enquête De enquête over ‘Participatie, gebiedstafels en dienstverlening’ heeft tussen 13 april en 4 mei 2026 open gestaan. De enquête is uitgezet onder het inspraakpanel van de gemeente Moerdijk en was bereikbaar via een open link die onder andere in de Moerdijkse Bode en op de website van de gemeente heeft gestaan. De enquête is ingevuld door 611 respondenten, waarvan 490 uit het inspraakpanel en 121 via de open link. De leeftijd van de respondenten is te vinden in onderstaande grafieken. De resultaten van de enquête zijn gewogen naar leeftijd, om de mogelijke invloed van een niet geheel representatieve steekproef weg te nemen. Figuur 3: Leeftijd van de respondenten 1.2 Straatgesprekken Met straatgesprekken is het mogelijk om op een laagdrempelige manier met inwoners in gesprek te gaan. De straatgesprekken zijn een goede manier om doelgroepen te bereiken die minder vaak een enquête invullen of naar bijeenkomsten komen zoals jongeren en jonge ouders. Daarom vonden de straatgesprekken plaats op locaties waar juist deze doelgroepen aanwezig zijn. De straatgesprekken vonden plaats in verschillende kernen verspreid over de gemeente.

Figuur 4: Bakkie betrokkenheid tijdens de fietsvierdaagse in Fijnaart De straatgesprekken hebben op deze locaties plaatsgevonden: • Wandelvierdaagse Zevenbergen (27 mei) • Fietsvierdaagse Fijnaart (18 juni) • Klundert op een kluitje (19 juni)

Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 24 • Markt Willemstad (6 juli) • Markland Zevenbergen (1 september) De gesprekken werden gevoerd aan de hand van gesprekskaartjes, maar er was nadrukkelijk ook ruimte voor inwoners om in te brengen waar zij het graag over wilden hebben. Vanuit de gemeente is door twee medewerkers het gesprek gevoerd, waarbij één medewerker aantekeningen maakte. Afhankelijk van de locatie liepen de medewerkers rond, of stonden zij op één plek met een tafeltje, koffie en thee en een vlag met ‘Bakkie betrokkenheid’. Voor de gesprekken zijn gesprekskaartjes gebruikt met een aantal standaardvragen, zoals: • Heeft u wel eens meegedacht met plannen van de gemeente? • Zo ja, hoe was dat voor u? Wat vond u daar prettig aan en wat juist niet? Had u het idee dat er iets met uw inbreng werd gedaan? • Zo nee, wat hield u tegen? Wat maakt dat u afhaakt of niet reageert? • Stel de gemeente wil uw mening vragen, hoe kunnen we dat het beste doen? Tijdens het gesprek hebben de medewerkers een inschatting gemaakt van de leeftijd van de inwoners in drie groepen (jongeren, middensegment, ouderen) zodat er inzicht ontstaat in de verschillen tussen de verschillende groepen. 1.3 Bijeenkomsten ‘Samen bouwen aan betrokkenheid’ Op 23 juni heeft de bijeenkomst ‘Bouwen aan betrokkenheid’ plaatsgevonden in De Stad, Klundert.

Voor deze bijeenkomst is een selectie gemaakt van vertegenwoordigers van onder andere verenigingen, stad- en dorpstafels, maatschappelijke organisaties en andere vrijwilligers. Tijdens de bijeenkomst waren er circa 15 actieve inwoners aanwezig. De bijeenkomst had twee centrale doelen: het informeren van de aanwezigen over de stand van zaken richting de nieuwe participatieverordening en het inwinnen van advies over hoe participatie kan worden verbeterd. De bijeenkomst bood de mogelijkheid om diepgaander in gesprek te gaan met inwoners die regelmatig samenwerken met de gemeente. Figuur 6: Bijeenkomst 'Samen bouwen aan betrokkenheid', 23 juni 2026 Op 16 september heeft de tweede bijeenkomst ‘Samen bouwen aan betrokkenheid’ plaatsgevonden. Voor deze bijeenkomst is iedereen uitgenodigd die heeft meegedaan aan een straatgesprek, de enquête heeft ingevuld of was uitgenodigd bij de bijeenkomst op 23 juni. Er waren circa 25 inwoners aanwezig. De bijeenkomst had twee centrale doelen: terugkoppelen wat is opgehaald en laten zien hoe deze input wordt verwerkt in het participatiebeleid en de participatieverordening. Dit was de laatste gelegenheid om meningen en aandachtspunten mee te geven voordat de stukken worden afgerond. Voorafgaand is het concept van dit participatieverslag digitaal beschikbaar gesteld.

1.4 Informatiesessies met de raad Op 5 maart,19 mei en 9 september hebben informatiebijeenkomsten plaatsgevonden met de gemeenteraad. Tijdens de informatiebijeenkomsten is de gemeenteraad meegenomen in de dilemma’s rondom participatie, de rol van de raad en de hoofdlijnen van het participatiebeleid en de Figuur 5: Op het Markland Zevenbergen Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 25 participatieverordening. De informatiesessies zijn een interactieve manier om informeel het gesprek te voeren over participatie. 1.5 Interne bijeenkomsten Tijdens vijf interne werksessies in de periode maart-juni is het gesprek gevoerd met medewerkers van de gemeente over hoe participatie verloopt en wat er beter kan. Daarmee is het participatiebeleid en de – verordening gestoeld op praktijkervaring met participatie binnen de gemeente Moerdijk. Intern is besproken welke uitgangspunten, randvoorwaarden en werkafspraken er nodig zijn om samenwerken en participatie binnen de gemeente Moerdijk te verbeteren. In totaal hebben er circa 35 medewerkers deelgenomen aan de interne werksessies van anderhalf uur. 2 Bevindingen De resultaten uit de enquête, de straatgesprekken en de bijeenkomsten zijn samengevat tot onderstaande bevindingen. Wanneer de bevinding voortkomt uit de enquête, staat er achter de bevinding ‘rapportage, p. []’.

Daarmee wordt verwezen naar de Rapportage Participatie, gebiedstafels en dienstverlening (Moventum, 2026). Wanneer de bevinding voortkomt uit de straatgesprekken of de bijeenkomsten, staat dit vermeld in de tekst. De bevindingen zijn onderverdeeld in een aantal thema’s. 2.1 Belang van participatie Uit de enquête blijkt dat 96% van de respondenten participatie (heel) belangrijk vindt (rapportage, p.10). De vaakst genoemde reden (37%) onder de respondenten die niet betrokken willen worden, is omdat zij tevreden zijn over de huidige gang van zaken (rapportage, p.15). Inwoners doen makkelijker mee wanneer ze het vertrouwen hebben dat ze serieus worden genomen (rapportage, p.14). Dit is ook een oorzaak waarom een deel (25%) van de inwoners niet betrokken wil zijn (rapportage, p.15). Uit de tweede bijeenkomst bleek de waardering voor een participatieverordening, waarin de spelregels over participatie duidelijk worden vastgesteld en daarmee niet vrijblijvend zijn. In een schriftelijke reactie van één van de besturen van de gebiedstafels wordt verzocht om altijd openbaar toe te lichten mocht er niet gekozen worden om een participatietraject te starten en de uitzonderingsgronden terughoudend toe te passen. 2.2 Onderwerpen Uit de enquête blijkt dat het grootste deel van de respondenten (78%) wil meedenken over de eigen woonplaats (rapportage, p.16).

Vervolgens over de buurt (73%) en ten slotte de eigen straat (66%). Bij plannen over de hele gemeente wil slechts 35% van de respondenten betrokken worden. Dit wordt verder onderbouwd met de bevindingen uit de bijeenkomsten en de straatgesprekken. Uit de eerste bijeenkomst bleek dat actieve inwoners zich met name betrokken voelen bij hun dorp of kern. Met name wanneer plannen invloed hebben op de leefomgeving ontstaat veel energie. Op andere onderwerpen is het lastiger inwoners te bereiken. Ook uit de straatgesprekken blijkt dat inwoners met name invloed willen uitoefenen op onderwerpen die direct gevolgen hebben voor het gezin, de woning, de buurt of het dagelijks leven. Daarbij worden onderwerpen genoemd zoals verkeer en parkeren, groen(onderhoud), horeca, centrumontwikkeling, woningbouw, speelvoorzieningen en opvanglocaties voor asielzoekers en arbeidsmigranten. Voor jongeren zijn met name onderwerpen zoals sport, activiteiten in de eigen woonplaats en social media en pesten belangrijk. Voor ouderen is het behoud van voorzieningen in de eigen woonplaats van belang. 2.3 Waarden Zowel uit de enquête (rapportage, p. 28) als uit de eerste bijeenkomst blijkt dat openheid, vertrouwen en gelijkwaardigheid belangrijke waarden zijn voor inwoners. Uit de eerste bijeenkomst blijkt dat inwoners openheid zien als eerlijke communicatie en een goede bereikbaarheid van de gemeente.

Volgens de deelnemers aan de eerste bijeenkomst ontstaat vertrouwen wanneer afspraken worden nagekomen, inwoners tijdig antwoord krijgen en duidelijk is wat wel en niet mogelijk is. De manier waarop inwoners behandeld worden minstens zo belangrijk is als de inhoud. Volgens de enquête betekent gelijkwaardigheid dat inwoners zich serieus genomen voelen, met echte aandacht voor kleinere dorpen, jongeren, minder zichtbare groepen en individuele inwoners. Daarnaast dat er de bereidheid is om samen met inwoners keuzes te maken en verantwoordelijkheid te delen. Uit de eerste bijeenkomst volgde nog de nuance dat dit van beide kanten om ‘verantwoordelijkheid en eigenaarschap’ vraagt. Dat betekent volgens de aanwezigen dat zowel de gemeente als de inwoners verantwoordelijkheid dragen om hun rol te pakken in de samenwerking. Uit de straatgesprekken bleek dat met name voor de oudere doelgroep wederkerigheid belangrijk is, wat betekent dat zij zich graag inzetten voor hun eigen dorp of stad, maar daarvoor verwachten dat de gemeente helder maakt in een terugkoppeling wat er met hun inbreng of bijdrage gebeurt.

Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 2.4 | Heldere verwachtingen | 2.6 | Hoe inwoners te bereiken De enquête laat zien dat het voor inwoners vooral van | Uit de enquête blijkt dat 39% van de respondenten vindt belang is dat vooraf helder is welke invloed zij waarin | dat er genoeg manieren zijn om een mening te geven, kunnen hebben (70%) en waar het participatietraject | 26% van de respondenten antwoordt neutraal en 33% over gaat (70%) (rapportage, p.22). Tegelijkertijd is het | negatief. Uit de enquête (rapportage, p.11) en de op dit moment juist vaak onduidelijk | wat al besloten is | straatgesprekken blijkt dat de gemeente inwoners | het en waarover zij nog kunnen meedenken. Van de groep | beste kan bereikbaar via een brief of een email. inwoners die betrokken is geweest, blijkt uit de enquête | Algemene communicatieberichten bijvoorbeeld via dat slechts 16% vindt dat helder is wat al vaststaat | (lokale) kranten, social | media of de website van de (rapportage, p.21). Ook uit de opmerkingen van de | gemeente bereiken inwoners minder goed die er niet enquête blijkt dat helder | aangeven waarover wel of niet | actief naar op zoek gaan. Zij hebben of nemen niet de inspraak mogelijk is belangrijk is, net als wat de | tijd om deze kanalen te lezen en te volgen.

Voor het verschillende fases van de besluitvorming zijn | middensegment werkt direct en persoonlijk (rapportage, p.28). Tijdens de tweede bijeenkomst werd | communiceren met een brief o | f email het beste. Brieven aangegeven dat met name vroegtijdige betrokkenheid | met concrete inhoud, persoonlijke uitnodigingen, beter belangrijk is om weer | stand en frustratie te voorkomen. | vindbare informatie en regelmatige updates over lopende projecten zijn veelgenoemde wensen uit de 2.5 | Duidelijke terugkoppeling | enquête (rapportage, p.28). Jongeren kunnen het beste worden bereikt in hun | eigen leefomgeving zoals op Een duidelijke terugkoppeling van wat er met de inbreng | school of via social media. gebeurt, is belangrijk voor de inwoners blijkt uit de enquête. Voor 56% van de respondenten is het | Een aantal specifieke doelgroepen vraagt om een belangrijk om te weten dat de gemeente iets doet met | specifieke aanpak. Uit de straatgesprekken blijkt dat de inbreng en dat de gemeente goed uitlegt wat e | r met | inwoners wonend in het buitengebied niet alle lokale de inbreng is gebeurd (50%) (rapportage, p.22). Uit de | kranten ontvangen. Ingewikkelde taal is een drempel straatgesprekken blijkt dat het ontbreken van een | voor een deel van de inwoners.

Voor 11% (p.15) va | n de terugkoppeling voor een deel van de ouderen een reden | inwoners in de enquête is dit een reden waarom ze niet is om minder snel mee te denken of te doen. | betrokken willen worden. Ook het gebrek aan digitale vaardigheden kan een drempel vormen. Voor 78% van Tegelijkertijd is het vaak voor inwoners niet helder wat er | de respondenten is digitaal meedoen een mogelijkheid, met de inbreng gebeurt. Van de groep respondenten die | maar voor 22% dus ook niet (rapportage, | p. 21). Uit de ooit heeft geparticipeerd, blijkt uit de enquête dat het | eerste bijeenkomst blijkt dat vanwege de taalbarrière voor 18% van de inwoners duidelijk is wat er met de | statushouders moeilijker te bereiken zijn. Het zou een inbreng is gebeurd (rapportage, p | .21). Ook uit de | optie kunnen zijn om statushouders in het kader van straatgesprekken en de bijeenkomsten blijkt dat | inburgering een rol te laten spelen als vrijwilliger in eigen verbeterpunten zitten in het verbeteren van de | dorp of buurt. terugkoppeling en het bieden van zichtbaar resultaat op meldingen. Uit de bijeenkomsten bleek dat met | 2.7 | Hoe inwoners te betrekken participatie veel wensen en behoeften word | en opgehaald, maar het vervolgens stil valt bij | Op de vraag waarom respondenten die niet betrokken besluitvorming en daadwerkelijke reactie.

| zijn ook niet betrokken willen worden, geeft 27% aan dat de manier waarop zij betrokken zouden kunnen worden Uit de opmerkingen bij de enquête blijkt dat er behoefte | niet bij hen past. Na de reden | ‘ik ben tevreden met hoe is aan zichtbare en concrete respons, bijvoorbeeld door | het gaat’ is dit de meest genoemde reden. Een expliciet te laten zien welke ideeën zijn overgenomen, | vragenlijst via het internet is voor de meeste welke niet en waarom (rapportage, p.28). Tijdens de | respondenten (76%) de prettigste manier om betrokken tweede bijeenkomst bleek dat er rege | lmatig wel een | te worden (rapportage, p. 24). Uit de enquête blijkt dat terugkoppeling is, maar deze de inwoner niet bereikt. | dit de voorkeur heeft boven de andere Dus dat communicatie over de terugkoppeling ook een | participatiemiddelen zoa | ls een fysieke vragenlijst per verbeterpunt is. Daarnaast was een verzoek uit de | post, een gesprekje op straat, of een gesprek of tweede bijeenkomst om te overwegen een termijn te | meedenkbijeenkomst met de gemeente. Let op: deze hangen aan het moment van terugkopp | eling. | resultaten moeten met enige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.

De vraag is alleen beantwoord door In een schriftelijke reactie van één van de besturen van | inwoners die de enquête | hebben ingevuld; inwoners die de gebiedstafels wordt ook aandacht gevraagd voor | deze vorm van betrokkenheid niet prettig vinden, heldere terugkoppeling tijdens het proces door stukken | hebben mogelijk niet deelgenomen. openbaar te maken, stand van zaken bij te houden en een helder aanspreekpunt te hebben voor vr | agen. 26 Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 De straatgesprekken bieden meer inzicht in welke | beschikbaar stellen als een manier die het beste helpt participatiemethoden passend zijn voor welke | bij het uitvoeren van een initiatief. doelgroepen. Voor de inwoners met een leeftijd in het middensegment, geldt dat ze willen meedenken als het | Tijdens de bijeenkomsten werd benadrukt dat juist makkelijk, snel en vanuit huis kan. Ouderen waarderen | wanneer inwoners initiatief tonen, ze verwachten dat juist persoonlijk contact zoals bijeenkomst, | daar serieus op wordt gereageerd. Ook bleek dat het straatgesprekken of telefonisch. Ook zijn zij niet altijd | belangrijk is dat de doorlooptijd van besluitvorming over digitaal vaardig. Jongeren hebben het liefst een kort | initiatieven wordt versneld. Mensen haken af als het te gesprekje bij voorkeur tijdens de schoolpauze.

Ook een | lang duurt voordat er een besluit valt over de korte enquête is een goede manier om hun meni | ng te | mogelijkheden en de wijze van faciliteren. Zeker vragen. De enquête kan worden gedeeld bijvoorbeeld op | wanneer het gaat om initiatieven van jongeren is het papier via school, door aan te sluiten bij de | belangrijk dat er voortgang wordt geboekt, anders schoolenquête of via een poll of stelling op | social | hebben de jongeren zelf geen baat meer bij de realisatie. media. Een andere manier is om bij de enquête die naar | Tijdens de tweede bijeenkomst werd nogmaals volwassen worden verstuurd, ook een korte enquête | bevestigd dat er juist veel energie en activiteit ontstaat in voor de jongeren in het huishouden toe te voegen. Een | de buurten en de gemeente dat beter zou kunnen cadeautje of wedstrijd kan jongeren extra motiveren om | faciliteren. In een schriftelijke reactie van één van de deel te nemen. | besturen van de gebiedstafels wordt verzocht om een vast termijn waar binnen initiatieven horen of de Uit de straatgesprekken blijkt dat een inwonersavond | gemeente hen faciliteert. voor een deel van de inwoners niet passend is. Inwoners hebben vaak andere activiteiten in de avond zoals | 2.9 | Gebiedstafels verenigingsleven of werk. Ook kunnen jonge ouders minder makkelijk het huis uit vanwege de kinder | en.

Ook | De gebiedstafels zijn relatief bekend onder de heeft een deel van de inwoners een fysieke beperking of | respondenten van de enquête, 78% kent de geen mogelijkheid om (veilig en makkelijk) op locatie te | gebiedstafels (rapportage, p. 34). Opvallend is dat onder komen. Bovendien is een inwonersavond tijdrovend. Uit | de respondenten uit de kernen waar een de enquête blijkt dat voor laagdrempelige participatie | leefbaarheidsvisie is opgesteld (Moerdijk en instrumenten zoals een enq | uête, vragenlijst via de post | Zevenbergschen Hoek), de bekendheid (nagenoeg) of een gesprekje op straat de meeste mensen maximaal | 100% is. Uit de opmerkingenvelden in de enquête blijkt 30 minuten aan willen besteden. De participatie | dat de gebieds- en dorpstafels positief worden ervaren instrumenten die meer tijd kosten, zoals een | en gezien als een goed georganiseerd en toegankelijk bijeenkomst of samen met de gemeente een plan op | platform waar inwoners vragen kunnen stellen en in stellen, daar willen mensen wel | meer tijd in steken, | gesprek kunnen gaan met ambtenaren, raadsleden en maar dat is voor meer respondenten ook afhankelijk van | collegeleden (rapportage, p. 27). Uit zowel de enquête het onderwerp.

| als de eerste bijeenkomst blijkt dat de rol van de gebiedscoördinatoren wordt gewaardeerd omdat zij 2.8 | Initiatieven faciliteren | zichtbaar aanwezig zijn in de kernen en stads- en dorpsbelangen actief o | ppakken en worden gezien als Een deel (32%) van de respondenten heeft eens of | toegankelijke verbinder. meerdere keren een initiatief ingediend | 9 (rapportage, p.29). Van deze groep heeft | 69% geen ondersteuning | De beste manieren om inwoners beter te betrekken bij gekregen van de gemeente. Een relatief groot deel van | de gebiedstafels is volgens de enquête door beter te deze groep geeft aan nooit meer iets van de gemeente te | communiceren over welke onderwerpen besproken hebben gehoord (40%) een ander deel wacht nog op een | worden (70%), wanneer de bijeenkomsten zijn (62%) en reactie (18%) en voor een deel heeft de gemeente | informatie te delen over wat de gebiedstafels zijn | en aangegeven niet verder te kun | nen helpen en dat ook | doen (60%) (rapportage, p.40). De meeste genoemde uitgelegd (16%). Wanneer gevraagd wordt naar hoe de | verbeterpunten vanuit de respondenten die eens bij de gemeente inwoners het beste kan helpen bij het | gebiedstafel zijn geweest zijn: de terugkoppeling over uitvoeren van een idee of initiatief, antwoordt 57% door | wat er met ideeën en adviezen gebeurt, de mee te denken of advies te geven (rapportage, p.33).

| samenwerking met de gemeente en de invloed op Daarnaast door contact te | maken met de juiste mensen | besluiten van de gemeente kan nog verbeterd worden en organisaties (40%) of door te helpen met | (rapportage, p. 43). vergunningen (30%). Slechts 21% noemt geld 9 Dit is een hoog percentage en correspondeert niet | een initiatief als een idee of activiteit van een inwoner. met het aantal ontvangen initiatieven door de | Wellicht verstaan de respondenten onder een initiatief gemeente. Dit kan komen doordat inwoners een andere | ook een vraag, een melding of een verzoek. definitie hanteren van een initiatief. De gemeente ziet 27 Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 28 Tijdens de tweede bijeenkomst werd verzocht om de betrokkenheid van de besturen van de gebiedstafels bij het Stappenplan participatie te vergroten, zoals ook afgesproken in de samenwerkingsovereenkomst. Daarnaast om de opvolging van de vragen, adviezen en initiatieven uit de gebiedstafels te verbeteren. De ervaring was dat inhoudelijk betrokken personen binnen de gemeenten niet altijd open staan voor vragen, adviezen en initiatieven uit de gebiedstafels. In een schriftelijke reactie van één van de besturen van de gebiedstafels wordt ook de behoefte aan helderheid uitgesproken over wanneer de tafels worden betrokken en hoe zij horen wat er met hun advies gebeurt.

Ook werd verzocht om de gebiedstafels een plek te geven in de participatieverordening. Ten slotte, werd de suggestie gegeven om de gebiedstafels een belangrijkere rol te geven bij de communicatie vanuit de gemeente. 2.10 Samenwerking met de gemeente Uit de opmerkingen in de enquête (rapportage, p.28) blijkt dat participatie minder ad-hoc mag worden vormgegeven en meer structureel onderdeel moet zijn van gemeentelijk handelen. Uit de bijeenkomsten blijkt dat wisselingen van medewerkers ervoor zorgen dat trajecten opnieuw beginnen of onvoldoende worden overgedragen. Ook geven de deelnemers aan de eerste bijeenkomst aan dat participatie trajecten binnen de gemeentelijke organisatie niet altijd op dezelfde manier worden uitgevoerd, maar het afhankelijk is van de beleidsmedewerker hoe uitgebreid en zorgvuldig dit gebeurt. Tijdens de tweede bijeenkomst werd de zorg uitgesproken of er voldoende beschikbare middelen en capaciteit is om participatie daadwerkelijk vorm te geven volgens het nieuwe participatiebeleid en de participatieverordening en hoe dat wordt geborgd. Ook werd tijdens de tweede bijeenkomst aangegeven dat het contact tussen inwoners en gemeente lastig wordt ervaren, met name wanneer inwoners op zoek zijn naar de juiste contactpersoon of geen reactie ontvangen.

3 Verwerking in beleid 3.1 Belang van participatie Overgenomen: • Altijd openbaar toelichten mocht er niet gekozen worden om een participatietraject te starten. Niet overgenomen: • De uitzonderingsgronden terughoudend toe te passen. Reden: Met de participatieverordening en het participatiebeleid hebben we als doel: ‘als we het doen, doen we het goed’. Dat betekent dat we alleen een participatietraject starten als we ook iets met de uitkomsten kunnen doen. Het college of de ambtelijk opdrachtgever weegt verschillende aspecten mee, waaronder de ruimte voor invloed, de impact of de leefomgeving van inwoners en de benodigde tijd en inzet van betrokkenen en de gemeente. 3.2 Onderwerpen Overgenomen: • Ter kennisgeving aangenomen op welke onderwerpen inwoners participatie met name van belang vinden. Dit kan een rol spelen in de afweging om wel of niet een participatietraject te starten. Niet overgenomen: • We maken altijd per casus de afweging of er een participatietraject wordt gestart. Het is dus niet per definitie zo dat er participatie plaatsvindt wanneer het gaat om één van de onderwerpen die door inwoners als belangrijk wordt gezien om over mee te praten. 3.3 Waarden Overgenomen: • De waarden openheid, vertrouwen en gelijkwaardigheid zijn overgenomen als uitwerking van de kernwaarden van de gemeente Moerdijk.

3.4 Heldere verwachtingen Overgenomen: • We gaan verwachtingen beter op elkaar afstemmen. Dat doen we door ‘plan voor inwonersparticipatie’ op te stellen en uiterlijk 3 weken voor de start van het participatietraject openbaar te maken. Dit is opgenomen in de participatieverordening. • Vroegtijdige betrokkenheid is één van de uitgangspunten van het participatiebeleid. Waarbij we wel hebben opgemerkt dat weerstand soms ontstaat over kaders die al vaststaan (en waarover in een eerder stadium al participatie heeft plaatsgevonden). 3.5 Duidelijke terugkoppeling Overgenomen: Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 29 • We zorgen voor een duidelijke terugkoppeling. Dat doen we door een ‘eindverslag’ op te stellen waar in de argumenten en uitkomsten van het participatietraject staan en hoe is het meegenomen in het plan of beleid. Dit is opgenomen in de participatieverordening. • De communicatie over de terugkoppeling willen we verbeteren. Daarom hebben we in het participatiebeleid opgenomen dat we tijdens het participatietraject contactgegevens verzamelen zodat we de terugkoppeling gericht kunnen delen met de deelnemers. • In het participatiebeleid is opgenomen dat we ook tussentijds verslagen maken en deze zo snel mogelijk openbaar maken, zodat inwoners ook tussentijds op de hoogte blijven van de stand van zaken.

Bovendien zorgt goede verslaglegging ervoor dat informatie niet verloren raakt bij personele wisselingen. Niet overgenomen: • Een termijn hangen aan het moment van terugkoppeling. Reden: Het eindverslag vormt de formele terugkoppeling zoals opgenomen in de participatieverordening. Het is niet mogelijk om een termijn te hangen aan het eindverslag, omdat het eindverslag ook de onderbouwing bevat van wat wel/niet is meegenomen in het plan of in het beleid. Dit kan dus pas opgesteld worden op het moment dat de besluitvorming heeft plaatsgevonden. In veel gevallen zit er een lange periode tussen het eerste participatiemoment en de uiteindelijke besluitvorming. We lossen dit op door wel in het participatiebeleid op te nemen dat we tussendoor verslagen maken van participatiemomenten die wel al openbaar worden gemaakt. 3.6 Hoe inwoners te bereiken Overgenomen: • Ter kennisgeving aangenomen dat de meeste respondenten van de enquête de voorkeur geven aan een brief of email. Daarnaast ook de communicatievoorkeuren van de verschillende doelgroepen. Niet overgenomen: • We kunnen niet altijd een brief sturen. Reden: Dit is het duurste communicatiemiddel. Ook is er niet altijd een emailadres beschikbaar, maar vragen we die wel gedurende het participatieproces op. 3.7 Hoe inwoners te betrekken Overgenomen: • Ieder participatiemiddel sluit een deel van de inwoners uit.

Daarom hebben we opgenomen in het participatiebeleid dat we twee of meer participatiemiddelen inzetten. • Ter kennisgeving aangenomen wat de verschillende wensen zijn in de vorm waarin de verschillende doelgroepen betrokken willen worden. • Inclusie is een uitgangspunt. We houden rekening met mensen die niet digitaal vaardig zijn of de taal niet (volledig) machtig. 3.8 Initiatieven faciliteren Overgenomen: • De doorlooptijd van de besluitvorming over initiatieven te versnellen. Met de initiatieventafel hebben we een helder proces om tot besluitvorming over kleine initiatieven te komen (< €7500 gemeentelijke bijdrage). Ook is opgenomen dat de gemeente binnen 8 weken een besluit neemt, met de mogelijkheid om 8 weken te verlengen. • In de participatieverordening is tevens hetzelfde termijn opgenomen voor besluitvorming over het uitdaagrecht. • In het participatiebeleid is overgenomen dat met name voor jongeren een korte doorlooptijd van de besluitvorming van belang is. Niet overgenomen: • Er is geen termijn vastgesteld voor initiatieven met een gevraagde gemeentelijke bijdragen van > €7500. Reden: Voor die initiatieven moet getoetst worden of het aansluit bij de doelen gesteld in het beleid en de begroting en of het uit bestaande budgetten kan worden gefinancierd.

3.9 Gebiedstafels Overgenomen: • De verbeterpunten die uit de enquête zijn voortgekomen zijn opgenomen in het participatiebeleid, namelijk rondom communicatie, terugkoppeling en invloed. • We gaan met de besturen van de stads- en dorpstafels in gesprek over de rol en betrokkenheid in participatietrajecten die hun kern raken, zoals ook afgesproken in de samenwerkingsovereenkomst. • We gaan de opvolging van acties en initiatieven die voortkomen uit de gebiedstafels versterken door opschalen of escaleren door de gebiedscoördinatoren mogelijk te maken. Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 30 Niet overgenomen: • De gebiedstafels een plek geven in de participatieverordening. Reden: de gebiedstafels is één van de manieren waarop de gemeente Moerdijk participatie kan vormgeven. Daarnaast zou het te weinig flexibiliteit bieden, wanneer er door onvoorziene en onoverkomelijke omstandigheden afstemming met het bestuur van de gebiedstafel niet mogelijk is. 3.10 Samenwerking met de gemeente Overgenomen: • Participatie wordt minder ad-hoc doordat we met dit participatiebeleid en de participatieverordening een nieuwe impuls geven aan participatie binnen de gemeente Moerdijk. Door het doorontwikkelen van de stad- en dorpstafels en het verder ontwikkelen van gebiedsgericht werken, krijgt de gemeente Moerdijk doorlopend contact met inwoners.

• Participatie wordt door de participatieverordening meer uniform vormgegeven in een proces met duidelijke spelregels. • Het risico voor voldoende beschikbare middelen en capaciteit is opgenomen in de risicoparagraaf van het participatiebeleid. Niet overgenomen: • Het contact tussen de gemeente en de inwoners wordt lastig ervaren, doordat het lang kan duren voordat de juiste contactpersoon is gevonden of er een reactie komt. Reden: Reacties op individuele vragen is geen onderdeel van het participatiebeleid, maar valt onder het Programma Dienstverlening. Dit signaal wordt doorgegeven aan het Programma Dienstverlening dat werkt aan het continu verbeteren van de dienstverlening van de gemeente Moerdijk. Bouwen aan betrokkenheid | oktober 2026 31 4 Routekaart

3 Colofon Auteur Lieke van Son Fotografie Niet van toepassing Uitgave oktober 2026 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de gemeente Moerdijk

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://moerdijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/bac4bfc7-8025-4489-aa4c-9d2a0791d9a8?agendaItemId=87d15746-4b84-4647-9d1e-c7f5008dac77