Bijlage 2 Concept_bouwstenennotitie_centrumvisieKlundert_14dec23

(Concept) gebundelde bouwstenennotitie Centrumvisie Klundert

Versie 14-12-2023

Inhoud Dit document vormt de gebundelde bouwstenennotitie. Het is losstaande input gebundeld in 1 notitie. Hier putten we informatie uit om de centrumvisie op te kunnen stellen.

• • • • • • • • • • •

Beleidsanalyse Ruimtelijk-historische Analyse Toeristisch potentieel Ruimtelijk-functionele analyse Ontwikkelingen en Trends, vertaald naar Klundert Leefstijlen Vitaliteitsscan Benchmark en Marktscan Bezoekers aan het woord Interviews sleutelfiguren Samenvattende SWOT analyse

p.3 p.7 p.17 p.21 p.28 p.33 p.35 p.40 p.51 p.57 p.59

De resultaten omvatten onder andere kansen, bedreigingen, wensen ideeën en uitgangspunten en geven hiermee de eerste aanzet voor de uit te werken scenario’s.

Beleidsanalyse

Beleidsanalyse Onderdeel van de bouwstenennotitie is het inventariseren van bestaande visies/beleidsstukken en (lopende) projecten. Dit is onder andere het Programma Aanpak Vitale Kernen, Centrumvisie Klundert 2015, Beleid en Begroting Recreatie en Toerisme 2019, documenten over Parkeren en over de Stenen Poppen. In deze bouwsteen worden enkele kerngegevens uitgelicht die invloed kunnen hebben op de op te stellen centrumvisie.

Programma Aanpak Vitale Kernen Het college van de gemeente Moerdijk zet met het bestuursakkoord 2022 – 2026 stevig in op ‘vitale centra’ en gaat aan de slag met de vitale centra van Zevenbergen, Klundert, Fijnaart en Willemstad. Fijnaart en Zevenbergen hebben al een visie, hier wordt gewerkt aan het uitvoeringsprogramma (Fijnaart) en evaluatie hiervan (Zevenbergen). In Willemstad wordt alleen gewerkt aan een uitvoeringsprogramma. Klundert is nu aan de beurt voor de visie vitale centra, waarna ook een uitvoeringsprogramma (en evaluatie) volgt. De Centrumvisie vitale centra worden geëvalueerd aan de hand van principes: Principe 1: Een compacte winkelstructuur. Principe 2: Ruim baan voor horeca, recreatie en sport/cultuur evenementen. Principe 3: Meervoudig ruimtegebruik en het belang van wonen. Principe 4: Een bereikbaar centrum. Principe 5: Het centrum als verblijfs- en ontmoetingsplek.

Concrete opties locatie supermarkt: uitbreiding op de huidige supermarktlocatie of investering op de “Bult van Pars” (dit geeft een grotere impuls aan het centrum en lost tegelijkertijd een aantal knelpunten in de Westerstraat op). Destijds werd aanbevolen om de haalbaarheid van een nieuwe supermarkt op de locatie “Bult van Pars” na te gaan. Vandaag de dag weten we dat hier woningen komen (Plan Bolwerk) en dat met name de uitbreiding op/rondom de huidige locatie een reëel scenario is.

Centrum Ontwikkeling Klundert fase 1, 2 en 3 In 2021 is besluitvorming geweest over de aanpak van de Vlonders (fase 1) in Klundert. Deze zijn inmiddels vernieuwd. Fase 2 is de herinrichting van de Voorstraat, Molenstraat en Zevenbergsche Poort en is momenteel in voorbereiding. In dit plan wordt de omgeving groener, zijn er minder parkeerplaatsen in de Voorstraat, en krijgen fietsers meer ruimte en auto’s wat minder ruimte. De laatste stap is fase 3 met de aanpak van De Doorsteek, de Westerstraat en een uitbreiding van de supermarkt. Gezien de complexiteit en belangen met externe partijen willen we parallel aan fase 3 een centrumvisie ontwikkelen, waarbij de volledige scope van het centrum wordt meegenomen richting een integrale visie.

Beleid en Begroting Recreatie en Toerisme 2018

Centrumvisie Klundert 2015:

Focus is met name op water, cultuurhistorisch erfgoed, groene kwaliteiten en de stelling van Willemstad (5 forten en 2 vestingsteden in Klundert en Willemstad).

Klundert is volgens de Centrumvisie 2015 “een subkern met dagelijkse en niet-dagelijkse voorzieningen en grootschalige accommodaties, waarbij Klundert een specifieke toeristischrecreatieve oriëntatie heeft”.

• Strategisch doel: Meer toeristen trekken die langer blijven, meer plekken bezoeken en meer besteden

Klundert heeft volgens de visie een relatief klein detailhandelsaanbod met onvolledig supermarktaanbod en relatief weinig daghorecazaken en restaurants in het hogere segment. Sterke, zelfstandige ondernemers zijn bovengemiddeld aanwezig in Klundert. In 2014 was de gemiddelde leegstand (landelijk) 9%. In Klundert was dit destijds 8%. (Veelal langdurige) leegstand was vooral zichtbaar op locaties net aan de rand van het centrum. De visie op het centrum van Klundert zal een vertaling moeten krijgen in een nieuw bestemmingsplan, waarbij het “centrum” zal worden afgebakend. Binnen deze afbakening zou bij voorkeur de bestemming “centrumdoeleinden” moeten gelden.

• Operationele doelen: • Goed verbindingsnetwerk creëren over water (belangrijke punten verbinden) • Fiets- en wandelnetwerk waarin belangrijke punten worden verbonden • Onderhoud verdedigingswerken in Willemstad en Klundert

• Onderzoeken van recreatieve mogelijkheden Bottekreek in Klundert

Beleidsanalyse Transformatiekader Stenen Poppen Klundert (2021) Zowel de Stenen Poppen als de vestingwerken zijn beschermd als Rijksmonument. De vestingwerken zijn op verschillende punten (voor wandelaars) aangesloten op omliggende wijken. De afwezigheid van verkeer en de vista’s van de hogere bastions maken het een zeer geschikt gebied voor wandelaars, en voor recreatie. Het transformatiekader (om de uitwerking van de schets tot uitvoerbaar ontwerp te ondersteunen) is gebaseerd op placemaking en op verbetering van recreatief gebruiken. Behoeften zijn dan ook: Behoefte: • Betere beleving van de waarde van de Vestingwerken in het algemeen, en Stenen Poppen in het bijzonder. De vesting meer tot gedeelde waarde van Klundert maken, en een reisdoel voor bezoekers. Meer of minder intensieve recreatie Verblijfskwaliteit. Begaanbaarheid. • Versterking Natuurnetwerk, versterking ecologie • Draagvlak. De betere beleving van de cultuurhistorische artefacten waarborgt onderhoud in de toekomst. Plan voor de herinrichting van de Stenen Poppen is inmiddels definitief, werkzaamheden zullen niet voor 2024 gestart worden.

Parkeerbeleid Moerdijk – Beleidskader (2021) Uitgangspunt is faciliterend parkeerbeleid, wat ondersteunend is aan de kernwaarden van de gemeente (kernen bewaren eigenheid, duidelijk 1 gemeente vormen, een sociaal gezicht hebben en menselijke maat). Parkeerplaatsen mogen worden toegevoegd mits dit echt nodig is (verschillende afwegingen per locatie). Een tekort bij een beperkt aantal piekmomenten wordt geaccepteerd. Er kan gratis worden geparkeerd of bij de blauwe zone. Centrumplannen die voor o.a. Klundert worden opgesteld vormen een belangrijke factor voor bijvoorbeeld de haalbaarheid voor laad- en losvoorzieningen in het centrum. Bij het opstellen van centrumplannen wordt samen met de inwoners, ondernemers en andere belanghebbendengroeperingen in de verschillende kernen geïnventariseerd welke knelpunten er zijn en hoe deze worden opgelost. Ook het parkeren kan hier onderdeel van uitmaken.

Ontwerp Omgevingsvisie gemeente Moerdijk 2040 (verwachting vaststelling Raad Q1 2024) Versterken van de voorzieningenkernen Willemstad, Fijnaart en Klundert, in woningen, voorzieningen en bereikbaarheid (Zevenbergen = hoofdkern). De inzet is om deze centra compact en vitaal te houden en te borgen dat deze kernen (waaronder Klundert) als voorzieningenkernen voor de omliggende kleine kernen en buurtschappen kunnen functioneren. Hiervoor wordt ingezet op een goede bereikbaarheid van Willemstad, Klundert en Fijnaart (met o.a. aanpak rondweg Klundert). Belangrijke, gebied-specifieke keuzes naar 2040: • Benutten en versterken van de recreatieve kwaliteiten met aandacht voor instandhouding van cultureel erfgoed. Aanleggen en koppelen van wandel- en fietsroutes met cultuurhistorie (Zuiderwaterlinie) en recreatieve functies. • Klimaat robuuste openbare ruimte in de kernen (tegen hittestress en wateroverlast). Denk aan schaduwplekken en waterberging: zeker voor Klundert. We maken de koppeling met het versterken van kreeklandschap en versterken van de relatie met Hollandsch Diep. • Mobiliteitshub passend bij schaal en maat van kern. Goede ov verbindingen, deelmobiliteit maar ook nog steeds ruimte voor de auto.

• Inzetten op een passend woningenaanbod voor alle doelgroepen, onder andere voor starters en senioren • Compacte en vitale centra met geclusterde maatschappelijke en commerciële voorzieningen. Het is van belang om uitgangspunten en doelen uit bestaand beleid mee te nemen in het opstellen van de centrumvisie van Klundert.

BESTAANDE PLANNEN

Ruimtelijkhistorische analyse

LIGGING

Willemstad

Hollands Diep

Industriegebied Moerdijk

Helwijk

Klundert

Noordhoek

Fijnaart

Zevenbergen

VESTINGSTAD AAN DE ZEEARM EN DE KREEK - 1900 •

Fortificatie Klundert is ontstaan in 1582

•

Vestingen zijn geheel nieuw opgebouwd in 1588 en

Klundert kreeg de status van stad •

Ontstond aan weerszijden van de Aalskreek (Bottekreek)

•

De Aalskreek mondde uit in de Mooye Keene (zeearm)

•

Vroeger bevaarbaar water tussen de Mark en het

Aalskreek

Hollandsch Diep

Mooye Keene

Roode Vaart Verlamde Vaart

Dintel

Mark Vestingstad Fort

KLUNDERT VERWEVEN IN HET LANDSCHAP - NU •

Voorstraatstad die haaks op de dijk is gebouwd

•

Bottekreek (voormalige haven) als centrale as

dwars door de stad •

Keenehaven; restant brede zeearm (Mooye Keene)

•

Omringd door polderlandschap

•

Ligging nabij bedrijventerrein Moerdijk

•

De Stenen Poppen: restant van de versterkingen

Aalskreek

Keenehaven

rond vestingstad Klundert •

Roode Vaart

Halverwege 20e eeuw restauratiewerkzaamheden Verlamde Vaart

vestingwerken Klundert. Ze hebben status Rijksmonument, evenals de Stenen Poppen. Dintel

Mark Vestingstad Fort

KLUNDERT ALS ONDERDEEL VAN DE ZUIDWATERLINIE De Zuiderwaterlinie is een unieke ketting van historische vestingsteden en hun ommeland, verbonden door het typisch Nederlandse verhaal van verdedigen met het water. Het is de oudste, langste én meest gebruikte waterlinie van Nederland. ➢ De zuidwaterlinie bestaat uit 5 stellingen: 1. West brabantse waterlinie 2. Stelling van Willemstad 3. Breda en Geertruidenberg 4. ‘s-Hertogenbosch en Heusden 5. Grave en Ravenstein

Klundert

KLUNDERT ALS ONDERDEEL VAN STELLING VAN WILLEMSTAD (De Stelling van het Hollandsch Diep en het Volkerak) De Stelling van het Hollandsch Diep en het Volkerak is voor het grootste gedeelte aangelegd in de 18de en 19de eeuw. Ze zijn bedoeld om het zuidelijk deel van Holland en de scheepvaart van het Hollands Diep en het Volkerak te beschermen tegen een aanval vanuit zee.

KLUNDERT IN 1648

GROEI VAN STAD KLUNDERT • • • • • • • • •

Voorstraatstad haaks op de Stoofdijk Bottekreek als centrale as Aan weerszijden een Voorstraat Parallel daaraan een achterstraat 2 pleinen aan de noordzijde met stadhuis en hervormde kerk Stadhuis in opdracht van Prins Maurits in 1621 gebouwd Watersnoodramp en oorlogen hebben Klundert grotendeels verwoest (Stadhuis is behouden gebleven) In 1944 werden de huizen aan de Bottekreek door groenstroken vervangen Dat Klundert een relatief groen karakter kent, werd bevestigd met een tweede plaats bij Entente Florale in 1998 (Europese wedstrijd voor groenvoorzieningen in gemeenten).

1900

1975

nu

TOEN VS NU

Molenstraat

KLUNDERT IN OMGEVING • •

• •

Vestingstad in de polder Benutten recreatieve verbindingen Toekomstige ecologische verbindingen Onontdekte parel

Er blijft veel zichtbaar van de geschiedenis, wat het een sterke toeristische regio maakt. De gemeente Moerdijk is met Stelling van Willemstad goed vertegenwoordigd (Moerdijk.nl). Willemstad trekt veel bezoekers, toch weten ook steeds meer mensen Klundert te vinden. Water, cultuurhistorisch erfgoed en groene kwaliteiten zijn elementen voor bezoekers om de gemeente Moerdijk te bezoeken.

Toeristisch potentieel

RUIMTELIJK RAAMWERK • •

• • •

Stad haaks op de Stoofdijk met Aalskreek/Bottekreek als centrale as Centrumgebied rondom supermarkt; Voorstraat en Molenstraat met achterstraten Bomenlaan aan Botte Kreek Kerkpleinen en stadhuis

Aalskreek Vestingwerken

Hervormde kerk Stadhuis Botte Kreek Johannes de Doperkerk

Stoofdijk

De Stenen Poppen

CENTRUM KLUNDERT:

Klundert in beelden: diverse parels maar niet allen even goed benut. Potentie voor een aantrekkelijk centrum en vesting met een verhaal en daarmee een toeristisch potentieel.

Vlonders

Botte Kreek met bomenlaan Stadhuis

Woningbouwontwikkeling Het Bolwerk

CENTRUM KLUNDERT

Kreekgebouw Johannes de Doperkerk > Cultureel centrum

De Stenen Poppen

Verlaatsheul

Hervormde kerk

Vesting

Ruimtelijkfunctionele analyse

Voorzieningen in het centrum Functies in het centrum Het centrum van Klundert heeft voor de grootte van de kern een goed aanbod aan voorzieningen in detailhandel. Naast enkele bekende filiaal bedrijven beschikt Klundert ook over groot aanbod aan zelfstandige ondernemers die kleur geven aan het winkelgebied. Het meeste centrale deel, het hart van het winkelgebied, bevindt zich in de Voorstraat/Doorsteek. Hier ligt ook de supermarkt. Het aanbod aan winkels ligt voornamelijk in dit gedeelte, maar spreidt zich ook wat verder uit: denk aan de Molenstraat, Westerstraat en Zevenbergsepoort. De weekmarkt is erg beperkt (circa 3 kramen) en vindt op donderdagmiddag plaats op de parkeerplaats bij de supermarkt/Westerstraat.

Het centrum bestaat niet enkel uit detailhandel, horeca en dienstverlening, maar ook uit culturele- en maatschappelijke functies zoals Stichting Cultureel Klundert in de kerk (‘de Stad Klundert’) en de bibliotheek. Het centrum vervult daarmee een belangrijke functie voor alle inwoners van de gemeente. Daarnaast is het centrum van Klundert ook een plek waar mensen wonen, zowel boven winkels als in de straten direct om het winkelgebied heen. Dit alles maakt het centrum een plek waar veel verschillende functies samenkomen zoals wonen, horeca, diensten, winkels en vermaak. Horeca Het horeca-aanbod bestaat uit voornamelijk dag- en fastservicehoreca en bevindt zich met name aan de randen van het centrumgebied. De hoeveelheid avondhoreca (dinermogelijkheden) is beperkt. Dit wordt ook geconcludeerd in de eerdere centrumvisie van Klundert (2015): er zijn relatief weinig horecazaken en restaurants (in het hogere segment) te vinden. Ook scoort horeca een lage onvoldoende, namelijk een 4,9, in het Koopstromenonderzoek (KSO, 2021). Om het centrum levendig te houden en tevens toerisme te laten groeien zou het kansrijk zijn om deze horeca uit te breiden. Leegstand De meeste leegstand is met name net buiten de winkelzone (Voorstrata/Doorsteek) te vinden.

Mogelijkerwijs kunnen de leegstandlocaties net buiten het winkelgebied tot wonen (of een andere functie) doorstaan, denk hierbij bijvoorbeeld aan de leegstandpanden bij de Kerkring.

Bereikbaarheid Parkeren kan op verschillende plekken in het centrum en is overal gratis. Er zijn ook blauwe zones. Openbaar vervoer is er maar beperkt: er is een busverbinding, deze komt slechts ieder uur eenmaal en in de weekenden rijdt deze niet. In het centrum wordt er veel gereden met auto’s, er loopt een doorgaande route door de Voorstraat/Molenstraat. Fase 2 van het centrumplan Klundert (momenteel in voorbereiding) zal met aanpassingen in de openbare ruimte ervoor zorgen dat er mogelijk minder verkeer door deze twee straten gaat rijden. De wegen worden wat smaller, er komt meer ruimte voor de fiets en er zullen minder parkeerplekken in de Voorstraat komen.

CENTRUM KLUNDERT • • •

Relatie met de vesting Potentieel recreatief centrum Waar ligt het hart?

?

FUNCTIONELE STRUCTUUR

Cultuur Horeca Winkels food / non-food Supermarkt Dienstverlening / kantoren Maatschappelijk Recreatie / toerisme

FUNCTIONELE STRUCTUUR

Maatschappelijke voorzieningen + recreatie

Dagelijkse voorzieningen + winkels

Maatschappelijke voorzieningen + horeca

Cultuur Horeca Winkels food / non-food Supermarkt Dienstverlening / kantoren Maatschappelijk Recreatie / toerisme

GOEDE ONDERNEMERSKRACHT

Weekmarkt

EVENEMENTEN IN KLUNDERT ‘Klundert bij kaarslicht’

‘Klundert op een kluitje’ ‘Koningsdag in Klundert’

Ontwikkelingen en Trends, vertaald naar Klundert

Ontwikkelingen Per januari 2023 heeft Klundert 5.971 inwoners. In 2013 was dit 5.782. Daarmee is in deze periode nauwelijks een stijging te zien (allecijfers.nl). Migratiestromen De gemeente Moerdijk verliest jaarlijks inwoners aan met name Breda, Halderberge en Roosendaal. Vanuit gemeenten in Zuid-Holland (o.a. Rotterdam, Dordrecht en Hoeksche Waard) trekken er steeds meer mensen naar de gemeente Moerdijk. Er komen vanuit Rotterdam en Hoeksche Waard circa 10 personen per jaar bij in de gemeente, van Dordrecht gaat dit om circa 20 personen. Het oude historische karakter en de ligging aan Hollands Diep zijn in trek bij deze groep mensen. De gemeente Moerdijk is een aantrekkelijke vestigingsplek voor huishoudens uit de stad vanwege het aantrekkelijke prijsniveau en de geboden woonmilieus (Woningbehoefte-onderzoek Moerdijk 2020). Industrie Met het grote industriegebied (ontwikkeld in jaren ‘60) zijn in Moerdijk ook redelijk wat arbeidsmigranten werkzaam (circa 5.900 in 2018). Het aantal werkende arbeidsmigranten is echter beduidend hoger dan het aantal dat in Moerdijk woont: circa 540 in 2018 (Woningbehoefteonderzoek Moerdijk 2020).

Een jaarlijks groeipercentage van 10% aan arbeidsmigranten is vrij gemiddeld voor de gehele regio. De meeste arbeidsmigranten wonen in Zevenbergen, maar ook in Klundert. Hier zijn 120 arbeidsmigranten geregistreerd (Woningbehoefte-onderzoek Moerdijk 2020). Arbeidsmigranten vormen een belangrijk component om de afname van natuurlijke aanwas te compenseren. Het aantal inwoners in de gemeente Moerdijk zal tussen 2030-2040 namelijk geleidelijk afnemen. Arbeidsmigranten zullen het voorzieningenniveau op peil houden, maar zullen ook gaan concurreren met de lokale woningzoekenden (notitie Integrale strategische opgaven Omgevingsvisie Moerdijk).

Trends Gemak en snelheid in kleine winkelgebieden In kleinere winkelgebieden – zoals Klundert - waar van oudsher vooral dagelijkse artikelen worden aangeboden, wil de consument vooral gemak en snelheid. De consument wil niet teveel tijd kwijt zijn aan het halen van dagelijkse benodigdheden: winkels en winkelgebieden spelen hierop in met kant en klaar producten, afhaalservice, parkeergemak, korte loopafstanden ed. Supermarkten worden steeds belangrijker in deze winkelgebieden. Het is niet alleen voor Klundert, maar ook voor de kleinere kernen om Klundert heen (zoals Noordhoek), belangrijk dat bovenstaande zaken, waaronder een goed functionerende supermarkt, op orde zijn. Klundert is een van de aangewezen voorzieningenkernen van de gemeente, waarbij de bereikbaarheid en het parkeergemak goed moeten zijn. Supermarkten onmisbaar in dorpscentra Supermarkten zijn cruciaal voor het behoud van vitale wijken en dorpen. Het zijn de dragers van dit soort kleine/middelgrote centra omdat winkels, horeca en dienstverleners profiteren van de aantrekkende werking. Een moderne service-supermarkt kan zo’n 10.000 – 12.000 bezoekers per week trekken. Daarvan profiteren andere winkels die in de buurt liggen. Naast de economische synergie vervult een supermarkt ook een sociale functie: het is een natuurlijke ontmoetingsplek waar dynamiek is en inwoners elkaar treffen.

Klundert heeft één supermarkt, van niet al te grote omvang, in het centrum liggen. Ook voor Klundert is deze supermarkt een belangrijke trekker als het gaat om de hoeveelheid bezoekers in het centrum en het functioneren van alle overige winkels. Het is daarom van belang dat deze supermarkt behouden blijft in het centrum en toekomstbestendig wordt. Van winkelgebieden naar gebieden met winkels Het winkellandschap verandert snel en structureel. Het aantal fysieke winkels neemt af en de leegstand neemt juist toe. Centra staan voor de uitdaging om te transformeren van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. Hierbij speelt transformatie van leegkomende winkelpanden naar andere functies een belangrijke rol. Functieverbreding is niet alleen een noodzakelijk kwaad

om leegstand in te vullen. Het zorgt voor meer bezoekmotieven en trekkracht van compacte winkelgebieden. Klundert kampt met circa 15% leegstand (Locatus, voorjaar 2023) in het centrum (gemeten in aantal m2 wvo). Dit is een hoog percentage vergeleken met Nederland (dit is ruim 9%). Transformatie en functieverbreding is daarom ook voor Klundert van belang zodat het centrum aantrekkelijk blijft om naar toe te gaan en nieuwe groepen (bijvoorbeeld uit omliggende kleinere kernen) kan aantrekken. Niet alleen om te winkelen maar ook om te verblijven.

Trends Functiemenging Niet alleen functieverbreding, maar ook functiemenging is een interessante trend die momenteel speelt. De traditionele grenzen tussen detailhandel, horeca, vermaak, dienstverlening en ambacht vervagen in hoog tempo. Dit wordt ook wel aangeduid met de term ‘blurring’. Er komen allerlei nieuwe meng-concepten op waar zowel producten en/of diensten worden verkocht als horeca wordt aangeboden. De grote steden lopen hierin voorop, maar inmiddels zien we overal vormen van blurring of blending, ook in kleinere kernen. Denk aan foodmarkten, proeverijen, kooklessen bijvoorbeeld vermengd met horeca. Hoewel Klundert een kleine kern is, vooral gericht op de lokale inwoners, kan het bezoekers langer vasthouden met een divers aanbod aan activiteiten vermengd met bijvoorbeeld horeca in het centrum. Inspirerende locaties hiervoor zijn het oude Stadhuis en de Kerk in het centrum (Molenstraat). Op de laatste locatie is nu al de cultuurstichting en horeca te vinden. Klundert heeft nu vooral als functie ‘boodschappencentrum’ maar heeft zeker potentie om het bezoekdoel verder te verbreden. Horecamarkt groeit, ook op termijn Horecabezoek is in de huidige belevingseconomie een belangrijke vorm van vrijetijdsbesteding geworden. We hebben meer te besteden en in toenemende mate eten en drinken we buiten de deur.

Het belang van horeca als ontmoetingsplek in dorpscentra neemt sterk toe. Het horeca aanbod groeit zowel in termen van bestedingen als behoeften, met name bij fast-service, restaurants en hotels. Combinaties met afhaal en bezorgen blijven en worden de nieuwe standaard. Klundert heeft een aantal horecazaken, waarvan enkele op een mooie locatie aan de Bottekreek gepositioneerd. Toch is het aanbod beperkt. Een waardevolle aanvulling zou zijn om een klein horecagebied te creëren in het (historische deel van) het centrum van Klundert waardoor ook het toeristische karkater van Klundert kan groeien. Keuze, kwaliteit en beleving in winkelgebieden Door de opkomst van webwinkels hoeven consumenten voor aankoop van producten niet langer verplicht naar de winkel te gaan. Winkelbezoek is een keuze geworden. Immers producten kunnen net zo gemakkelijk online besteld en thuis afgeleverd worden. Deze

ontwikkeling resulteert al jaren in sterke dalingen van bezoekersaantallen in bijna alle winkelgebieden. Voor zowel individuele winkels als voor winkelgebieden geldt dat de distributiefunctie afneemt en de marketing-functie toeneemt. In antwoord op deze ontwikkeling gaan winkels steeds meer (merk)beleving bieden. Vaak zoeken zij daarvoor grote units waarin zij het nodige ‘spektakel’ kunnen bieden. Maar ook de hang naar authenticiteit binnen de samenleving is groot. We zoeken naar ‘echte’ en betekenisvolle ervaringen en producten. Hierbij spelen lokale verhalen en lokaal ondernemerschap een belangrijke rol. Dit kan in winkels (verkoop streekproducten), horeca, met dagrecreatie, in verhalen (over het verleden), gastvrijheid, (ambachtelijk) workshops, inspiratietours en kunst. Winkelgebieden zullen steeds méér moeten bieden om bezoekers te blijven trekken. Het draait allemaal om het zoeken naar toegevoegde waarde voor de consument. Inspelen op bovenstaande ontwikkelingen vergroot de beleving en het toeristische product in Klundert. Het cultuurhistorische verleden en het relatief grote aantal lokale ondernemers, bieden hier interessante invalshoeken voor.

Trends Opvolging en personeel Het aantal fysieke winkels neemt af. Dit is onder andere het gevolg van vergrijzing onder ondernemers en het ontbreken van opvolging. Hier speelt mee dat het voor jonge ondernemers lastig is om een starterskrediet af te sluiten via de bank, waardoor voldoende startkapitaal ontbreekt. Een andere uitdaging waar ondernemers mee kampen is het vinden van (ervaren) personeel. Gezien het landelijke karakter van de trend kampt ook Klundert met de gevolgen van personeelstekorten. Ook speelt in meerdere winkels in Klundert het opvolgingsvraagstuk. Samenwerkingen is essentieel Toekomstbestendige en aantrekkelijke centra vragen om samenwerking tussen gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren. Door goede samenwerking kunnen zij de effectiviteit en impact van hun acties vergroten. Ook de gemeente Moerdijk ziet het belang van samenwerkingen aangaan met partners (zoals de buurt, sportverenigingen, school, woningcorporaties, projectontwikkelaars etc.). Er is een ondernemersvereniging (KOK). Men weet elkaar te vinden in Klundert, maar ook bij de versterking van het centrum van Klundert moeten samenwerkingen nog meer worden aangegaan en het organiserende vermogen van Klundert naar voren komen. Heldere positionering Voor de mobiele consument is een bezoek aan een centrum een keuze geworden.

Het is daarom steeds belangrijker om als centrum onderscheidend te zijn met daarbij een juiste positionering (wat voor centrum willen we zijn?) en daarvan afgeleide marketing- en promotiestrategie. Ook voor Klundert is het van belang om een bepaalde identiteit uit te dragen: wat voor centrum is Klundert en wat voor centrum wil het zijn? De centrumvisie moet antwoord geven op deze vraag. Het uitvoeringsprogramma zal uitwerking geven aan deze visie. Toenemende aandacht voor duurzaamheid, MVO en inclusiviteit Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) wordt steeds belangrijker. De

samenleving verwacht dat ondernemers zich niet alleen richten op het maken van winst, maar ook op de impact op de maatschappij of het milieu. Uit onderzoek van GfK & B-Open (2018) blijkt zelfs dat consumenten in toenemende mate bereid zijn meer te betalen voor duurzaamheid. Voor horeca geldt het terugbrengen van voedselverspilling als een grote opgave, maar ook in de overige deelsectoren is dit terug te zien en wordt MVO steeds belangrijker. In het verlengde is ook inclusiviteit een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt. In een inclusieve samenleving kunnen mensen met een beperking precies dezelfde dingen doen als mensen zonder beperking. Bijvoorbeeld zelfstandig reizen en winkelen. Ook de gemeente Moerdijk hecht waarden aan thema’s zoals duurzaamheid en inclusiviteit. Zo biedt de gemeente Moerdijk ondernemers een gratis startabonnement aan van Milieubarometer. Dit hulpmiddel stimuleert duurzaam ondernemen en helpt met verschillende manieren om dit te kunnen doen. Daarnaast is het Project Inclusief Moerdijk enkele jaren actief om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te zetten, met mooie doelen voor het jaar 2025.

Leefstijlen

Leefstijlen Het is interessant om een beeld te krijgen van de verschillende leefstijlen die woonachtig zijn in Klundert. We bekijken hierbij ook de cijfers van Nederland om een vergelijking te kunnen maken (Leefstijlvinder). Nederland (%)

Klundert (%)

Avontuurzoekers

11.2

4.0

Plezierzoekers

18.1

15.5

Harmoniezoekers

12.0

16.7

Verbindingszoekers

12.5

17.2

Rustzoekers

17.2

21.2

Inzichtzoekers

13.3

11.2

Stijlzoekers

15.7

14.3

vaste prijs driegangenmenu, gemoedelijk met gastvrij personeel. Retail: Lokale markten met authentieke producten. Rustzoekers zijn kalm, behulpzaam, zachtaardige en gewone mensen. Ze houden van rust en regelmaat en voelen zich op hun gemak in een vertrouwde omgeving. Ze vinden rustige activiteiten, zoals wandelen en fietsen leuk en hoeven niet per se ver weg te gaan. Horeca: eenvoudig menu en niet te duur, niet te druk. Bekende ketens. Retail: Minder behoefte aan funshoppen, anders bekende ketens. Een van de doelen van de centrumvisie is om te bepalen welke doelgroepen prioriteit krijgen in verdere ontwikkelingen: houden we de focus op deze grotere groepen in Klundert? Of gaan we voorzieningen en aanbod aanscherpen op andere leefstijlen? Denk hierbij aan interessante doelgroepen zoals de Inzichtzoeker, die op zoek is naar (cultuur/historische) activiteiten en verdieping, maar ook graag wandelt en fietst. Aanbod dat deels al aanwezig is in Klundert, maar versterkt kan worden.

Het valt op dat Klundert in verhouding tot Nederland met name veel harmoniezoekers, verbindingszoekers en rustzoekers heeft. Met name de avontuurzoekers zijn zeer ondervertegenwoordigd in Klundert. Dit is een herkenbaar profiel voor de kleinere plaatsen buiten de randstad. Harmoniezoekers vinden familie en vrienden belangrijk en willen graag dat iedereen in het gezelschap tevreden is. Het zijn hartelijke en gezellige mensen en hebben daarbij veel interesse in de ander. Een gezellige groepsactiviteit of winkelen vindt deze groep leuk. Horeca: ideale restaurant is warm, gezellig druk, all you can eat concepten, met het hele gezin. Retail: Winkelen voor plezier. Verbindingszoekers genieten van een knusse sfeer en natuur en zetten zich bovendien graag in voor de ander. Ze zijn geïnteresseerd, behulpzaam, hartelijk en ‘gewoon’. Ze zetten hun tijd graag nuttig in en genieten van de kleine dingen. Ze zijn graag in beweging (wandelen en fietsen) maar hebben ook interesse in culturele activiteiten. Horeca: bekende klassiekers op de menukaart, streekproducten, het liefste buiten in natuur,

Leefstijlvinder, NL gemiddelde

Vitaliteitsscan

Vitaliteitsscan: Retail Risk Index Risicoprofiel (kwantiteit) De economische vitaliteit geeft zicht op kwaliteiten en het perspectief van individuele bedrijven in het centrum en per gebied. Zo kan er een ontwikkelperspectief ontstaan voor het centrum van Klundert. Dit gaat aan de hand van kwantitatieve en kwalitatieve analyses. De Retail Risk Index kijkt in bredere zin naar risico’s van winkels en winkelgebieden: het brengt het brede risicoprofiel in kaart: van ‘zeer beperkt risico’ tot ‘zeer hoog risico’. Er wordt hiervoor naar verschillende facetten gekeken: Hebben er mutaties plaatsgevonden in een winkelpand? Zijn er veel ontwikkelingen qua invulling van winkelpanden in een straat? Hoe staat de specifieke branche ervoor in soortgelijke winkelgebieden? Leegstand is in alle facetten een belangrijk onderdeel. Deze verschillende facetten vormen een risicoprofiel. Het valt op dat de meeste panden over het algemeen een ‘beperkt risico’ hebben in Klundert als het gaat om het risico profiel. Panden met een ‘zeer hoog risico’ betreffen leegstandpanden. Panden met een ‘hoog risico’ betreffen deels lege panden en enkele panden uit diverse branches (horeca, diensten, detailhandel en in/om huis). Op de kaart zijn de gebieden aangegeven op basis van gemiddeld risicoprofiel wat daar voorkomt (vanuit de RRI gegevens).

De profielen zijn niet een-op-een in concrete zones/gebieden gegoten, al lijken de meeste panden met een wat hoger risico zich te bevinden bij de Doorstreek/Westerstraat. Ook zijn panden met ‘risico’ wat opvallender aanwezig in de Molenstraat. De Voorstraat, maar ook Zevenbergsepoort lijken er met de meeste panden met ‘beperkt risico’ het beste voor te staan, hier zijn dan ook naast wat sterke lokale spelers ook de meeste formules te vinden die vaak een wat stabieler karakter kennen. Omdat de RRI-index heel breed naar het risicoprofiel kijkt (van pand, tot straat tot branche), en niet voldoende de lokale kracht van ondernemers mee neemt is het waardevol om verder onderzoek te doen. Denk hierbij aan Graydon gegevens analyseren, een kwalitatieve analyse van winkelgebieden doen maar ook gesprekken met actoren.

Vitaliteitsscan: Kansen op financiële calamiteiten (kwantiteit) Graydon bekijkt en vergelijkt kenmerken van de organisaties in Klundert met organisaties die in een financiële calamiteit terecht zijn gekomen binnen een jaar. Op deze manier kan inzichtelijk gemaakt worden hoe hoog het risicoprofiel is van de organisaties.

De categorisering loopt A (laagste kans op een financiële calamiteit) tot E (voorzichtig, geen krediet of onder zeer strenge condities). Vanuit het kaartje wordt duidelijk dat er in het centrum geen panden zijn waargenomen met een E waarden. De financiële status van de bedrijven in de panden hebben daarom een goede kredietwaardigheid. Het gaat van lage kans-laagste kans op 12 financiële calamiteiten. De beste (donkergroene – ‘laagste kans op’) categorie komt enkele keren voor, deze zijn gelokaliseerd net buiten het winkelgebied (de Voorstraat/Doorsteek) en betreffen lokale, sterke spelers: de makelaar, de Keurslager en de bakker. 10

Het is logisch dat de grijze categorie, de bijkantoren, met name in de Voorstraat zitten. Dit is namelijk de categorie waarin formules zoals een Albert Heijn en een Kruidvat vallen (hier zijn geen Graydon scores van bekend). Deze zijn te vinden in de Doorsteek en Voorstraat, zoals zichtbaar is op de kaart. In de grafiek wordt duidelijk welke branches welke financiële calamiteit bezitten. Lage kans op financiële calamiteit is de grootste categorie en zichtbaar in veel branches.

Graydon/Branche score

8 8 6

4 9

4 5

2 2

2 2

0

5

1

2 1

1

1

1

1

Lage kans op een financiele calamiteit Zeer lage kans op een financiele calamiteit Laagste kans op een financiele calamiteit Geen Score - bijkantoor, bekijk het rapport van het hoofdkantoor

Vitaliteitsscan: Analysemodel winkelgebieden (kwaliteit) Leefstijlen Zoals eerder in deze notitie benoemd werd, zijn er in Klundert in verhouding met Nederland veel harmoniezoekers, verbindingszoekers en rustzoekers. Het is interessant om te bekijken hoe het aanbod aansluit bij deze leefstijlen. Eerder zijn de passende concepten per leefstijl al benoemd. • Het aanbod in Klundert sluit redelijk goed aan bij de harmoniezoekers. Met het hele gezin kan er gegeten worden bij het Chinese restaurant en er kunnen boodschappen gehaald worden bij bekendere ketens zoals de Kruidvat, DA, Marskramer en de Albert Heijn. • Verbindingszoekers houden van een bekende menukaart; denk aan pizza, vleesgerechten of burgers. Ook dit aanbod is te vinden in Klundert. Daarbij kunnen enkele boodschappen gehaald worden op de wekelijkse markt die in het centrum te vinden is. • De Rustzoeker vindt eenvoudige, niet te dure gerechten het prettigste. Met specifieke eet-jemee concepten kun je in Klundert goedkoop uit eten gaan. Ook komt de Rustzoeker bij bekendere ketens zoals de Marskramer en Primera. Het horeca- aanbod in Klundert is aanwezig, maar redelijk beperkt. Om de huidige doelgroepen beter te kunnen bedienen moet dit worden versterkt. Ook is het interessant om juist andere doelgroepen aan te spreken indien die ambitie er is.

Kansrijk zou bijvoorbeeld de Inzichtzoeker zijn (op zoek naar meer culturele activiteiten, passend bij de historie van Klundert). Ook hier moet het aanbod dan op worden aangevuld. Analysemodel winkelgebieden Winkelcentra kunnen kwalitatief beoordeeld worden op hun functioneren. Dit wordt gedaan aan de hand van zes aspecten (zie ook in rechterfiguur): - Schoon, heel en veilig - Aanbod - Marketing en Promotie - Sfeer en beleving - Samenwerking - Toegankelijkheid Op de volgende sheet worden deze verder uitgewerkt.

Bron: Ginder

• •

Net centrum: maar wordt (in ervaringen) wat minder goed onderhouden de laatste jaren: denk aan groenonderhoud, bestrating en zwerfafval Enkele drukke verkeerspunten: bij Zevenbergsepoort/Voorstraat, maar ook Kerkring/Oosterstraat (bij bakker)

•

• • • • • • •

Veel leegstand volgens Locatus, maar niet altijd even zichtbaar doordat het gespreid en grotendeels buiten het winkelgebied (Voorstraat/Doorsteek) ligt Relatief veel MKB, maar ook filialen Compleet winkelaanbod voor een centrum als Klundert Markt zeer beperkt: op parkeerplaats AH, geen inspirerende locatie Specifieke modezaken voor dames, kinderen en heren. En grotere schoenenzaak. Richting toekomst is het onzeker of deze zaken zullen blijven (opvolging?) Horeca beperkt en niet hoogwaardig (ook met oog op toerisme), ook teveel gespreid Alleen koopzondagen, en niet alle zaken doen mee met koopavond Weinig ruimte voor cultuur en historie en muziek in centrum/vesting (ruimtelijk en organisatorisch (financiering Niervaert)

• •

• • • • •

Goede bereikbaarheid met auto en fiets en meestal voldoende parkeergelegenheden, m.u.v. drukkere dagen zoals de vrijdag en zaterdag Ieder uur een bus (vanuit Breda, Zevenbergen). In weekenden geen openbaar vervoer. Diverse oplaadpunten elektrische auto’s Laad- en losmogelijkheden zijn er, maar zouden kunnen worden uitgebreid/verbeterd (zeker bij Albert Heijn, kunnen gevaarlijke situaties ontstaan) Looproutes en bewegwijzering aanwezig, denk aan ‘Kuieren door Klundert’. Aandachtspunt: route dwars door centrum voor bepaalde locaties in het noorden en oosten van Klundert, autoluw maken Voorstraat?

•

• • • • • •

• • •

•

• • • • • •

Klunderts Ondernemers Kontakt (KOK): actief, maar sinds coronaperiode minder (en bestuur wil gaan stoppen). Hierdoor vinden ondernemers elkaar soms minder goed. Er kan meer worden uitgehaald. Ondernemersfonds: reclamebelasting Betrokken ondernemers en verenigingen: onderlinge samenwerking vaak goed Samenwerking gemeente: gemeente enigszins star in sommige processen Stadstafel Stichting Cultureel Klundert Veel activiteiten komen samen bij De Niervaert: sporten, zwemmen zaalhuur, culturele groepen (zoals Determinato)

• • • • • •

Organiserend vermogen: Veel evenementen en hoogwaardig (trekt ook regio). Klundert op de kaart: Klundert behouden en eventueel verbreden zodat het aanbod minimaal op dit niveau blijft voor de toekomst. Klundert aantrekkelijk houden. Enkele grote evenementen die Klundert op de kaart zetten: Klundert op een Kluitje en Klundert bij Kaarslicht (regionaal) Klundert als vestingstad sterker maken (identiteit) Pendeldienst bussen in zomer meer aandacht voor komen (was een kunst- en monumentenroute) Klundert Magazine Authentieke uitstraling panden Bescheiden maar ook trots: ‘we regelen het wel’ De Klundert

Zichtbaar winkelgebied met diverse winkels, wat spreiding (en los aanbod) maar vooral compact in Voorstraat Bottekreek met aantal loopbruggen brengt zichtlijnen in het centrum Parkeren aan de Bottekreek in de Voorstraat/Molenstraat verstoord zichtlijnen vanuit de winkelpanden Gedeelte Voorstraat/Molenstraat groen bij Bottekreek. Westerstraat ‘klein België’ Winkels beschikken over etalagefunctie. Zichtbaar wat de winkels verkopen. Doorsteek heeft matig/slechte etalagefunctie. Levendigheid onder druk: samenhang ontbreekt: hoe houden we het leefbaar en voorzieningen in stand? Verlichting is sfeervol: gericht op gebouwen en kleur. Klundert bij Kaarslicht

Benchmark en Marktscan

Voorzieningenaanbod benchmark Middels gegevens van Locatus kan inzichtelijk worden gemaakt hoe het voorzieningenaanbod van Klundert is vergeleken met vergelijkbare kernen. Hiervoor zijn gegevens uit ‘winkelgebiedshoofdtype centraal’, ook wel het centrum, gebruikt. Uit de vergelijking vallen de volgende zaken op: • Het algemene voorzieningenaanbod in Klundert is vrij uitgebreid. Dit zie je terug als je het aantal m2 per 1.000 inwoners van de overige centra vergelijkt met Klundert. • Leegstand in Klundert lijkt vergeleken met de benchmarkcentra gemiddeld tot hoog. Opvallend is dat Fijnaart, dorp uit dezelfde gemeente, een stuk minder leegstand heeft en Sleeuwijk zelfs geen leegstand kent. • Dagelijks aanbod is gemiddeld. Ook hier valt Fijnaart op, door een laag aantal m2 dagelijks, oorzaak is hier de supermarkt die hier buiten het centrum ligt. • Aanbod mode en luxe scoort Klundert gemiddeld vergeleken met de benchmarkcentra. Dinteloord heeft beduidend meer aanbod (qua wvo) in mode en luxe, waar Ossendrecht juist veel lager scoort.

Centrum & inwoners

Totaal Leegstand

Dagelijks

Mode & Luxe

• Aanbod in-/om huis (qua wvo) is redelijk hoog in Klundert t.o.v. de benchmarkcentra. • Aanbod detailhandel overig (qua wvo) is in Klundert vrij hoog t.o.v. de benchmarkcentra. • Aanbod cultuur en ontspanning (qua wvo) is in Klundert beduidend hoger dan de benchmarkcentra. Het grote oppervlak van ‘De Stad Klundert’ (kerk) als culturele locatie kan hier een reden voor zijn. • Aanbod horeca (qua wvo) is in Klundert gemiddeld-hoog t.o.v. de benchmarkcentra. Wel scoort Klundert net wat lager dan Fijnaart (terwijl Klundert een wat meer toeristisch karakter heeft dan Fijnaart wegens het historische verleden). • Aanbod diensten (qua wvo) is in Klundert gemiddeld-hoog vergeleken met de benchmarkcentra.

In/Om Huis Detailh. Overig Cultuur & Ontspanning

Horeca

Diensten

Klundert (5.9k)

1083

169

237

168

182

16

90

142

70

Dinteloord (5.9k)

1209

121

257

356

267

9

0

127

71

Fijnaart (5.6k)

530

90

42

156

33

0

0

150

59

Sleeuwijk (6.0k)

740

0

397

110

26

13

17

69

36

Ossendrecht (5.4k)

628

183

237

38

34

0

0

119

17

Gemiddeld

838

111

237

168

110

8

22

121

55

Locatus WVO per 1000 inw., winkelgebiedshoofdtype centraal, voorjaar 2023

Ontwikkeling aanbod voorzieningen 2018-2023 Met behulp van gegevens van Locatus kan inzichtelijk worden gemaakt hoe het voorzieningenaanbod van Klundert zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. Hieruit kan duidelijk worden welke branches het beter of slechter zijn gaan doen. Uit gegevens vallen de volgende zaken op: • Leegstand in Klundert is toegenomen met 600m2, dit is redelijk fors. Zeker vergelijkend met de centrumvisie van Klundert (2015), waarin leegstand nog een stuk minder aan de orde was. De stijging van de leegstand is mogelijk te verklaren door de sluiting van interieur winkel Vivante Klundert Woon en Slaapcomfort Van de Werken aan de Westerstraat. • Dagelijks aanbod is licht toegenomen. • Aanbod mode en luxe is in Klundert afgenomen met 108m2. • Aanbod in-/om huis is met 706 m2 afgenomen, ondanks dat het aanbod (in het centrum) vergeleken met de benchmarkcentra nog steeds groot is, is de afname dus vrij fors geweest. Deze afname in winkelvloeroppervlakte kan wederom te maken hebben met de sluiting van interieur winkel Vivante Klundert Woon en Slaapcomfort Van de Werken.

2023 2018 Verschil

• Aanbod detailhandel overig is licht afgenomen in Klundert. • Aanbod cultuur en ontspanning is van 0 naar 530m2 opvallend toegenomen. De reden voor deze groei kan o.a. zijn dat De Stad Klundert (de voormalige kerk) nog niet was meegenomen in de cijfers uit 2018. Sinds 2018 is dit een cultureel centrum voor evenementen. • Aanbod horeca is afgenomen tussen 2018-2023. • Aanbod diensten is toegenomen in Klundert.

Totaal Leegstand Dagelijks Mode & Luxe In/Om Huis Detailh. Overig Cultuur & Ontspanning Horeca Diensten 6345 1003 1402 993 1079 95 530 840 412 5958 403 1329 1101 1785 104 0 911 325 456

600

73

-108

-706

-9

530

-71

87

Locatus totaal WVO, Klundert (totaal) 2018 en 2023

Marktruimte Klundert - dagelijks aanbod Deze bouwsteen bevat een marktruimteberekening voor de dagelijkse sector in 2023 en een doorkijk naar 2030. We voeren de analyse uit voor supermarkten, vers-speciaalzaken en persoonlijke verzorging, op het niveau van de kern Klundert. Voor 2030 maken wij gebruik van voorspellingen en onderbouwde aannames wat betreft de ontwikkeling in inwoneraantal, bestedingen en koopstromen. De uitkomsten voor 2030 zijn vooral als indicatie te zien.

Tabel 1 geeft een overzicht van het huidige supermarktaanbod in Klundert en omliggende kernen met bijbehorende oppervlaktes. Opvallend is dat de maatvoering van meerdere supermarkten naar huidige maatstaven aan de kleine kant is. KERN KLUNDERT

Marktruimteberekening uitgangspunten Bij de berekeningen hanteren wij de volgende algemene uitgangspunten: • We berekenen en doen uitspraken over de toekomstige marktruimte in 2030. In deze tijd achten wij het niet verantwoord verder vooruit te kijken; • Voor wat betreft de aanbodgegevens is gebruik gemaakt van de meest actuele Locatusdata; • Gerekend wordt met m2 wvo (winkelvloeroppervlak: alleen de winkelruimte), hetgeen ongeveer 80% bedraagt van het oppervlak in m2 bvo (bruto vloeroppervlak, winkelruimte inclusief magazijn en sociale ruimtes); • Alle bedragen zijn exclusief BTW.

Huidig aanbod en omzetclaim Volgens Locatus bevindt zich in totaal 1.400 m2 aan dagelijks aanbod (supermarkten, versspeciaalzaken, persoonlijke verzorging) in Klundert. Het aanbod bevindt zich deels geconcentreerd, deels verspreid over het dorpscentrum.

FIJNAART

ZEVENBERGEN STANDAARDBUITEN MOERDIJK WILLEMSTAD

METRAGE WVO.

SUPERMARKT

716

ALBERT HEIJN

1041, 1195

JUMBO, ALDI

1749, 1324, 882, 640

ALBERT HEIJN, DIRK, JUMBO, ALDI

363

SPAR

?

BUURTSUPER

549

JUMBO

Tabel 1: supermarktaanbod Klundert en omliggende kernen, Locatus 2023

De omzetclaim wordt benaderd door middel van de benodigde vloerproductiviteit ofwel de normomzet per m². De basis om deze vast te stellen is de rapportage Omzetkengetallen 2022, opgesteld door Panteia en Detailhandel.info. Deze ligt bij supermarkten landelijk gemiddeld op een niveau van € 8.589,- excl. BTW, voor versspeciaalzaken op € 6.918,- excl. BTW en voor persoonlijke verzorging op € 5.705,- excl. BTW. Het betreft landelijk gemiddelden, waarvan de exacte hoogte afhangt van de huisvestingslasten. Deze verschillen nogal per regio. Klundert ligt buiten de Randstad in een niet-stedelijk gebied. De huisvestingslasten liggen hier lager en daardoor ook de vloerproductiviteiten. Wij hanteren voor Klundert een correctie van -10% op de landelijke vloerproductiviteiten.

Vraag en potentiële bestedingen Aantal inwoners De kern Klundert telt per januari 2023 5.971 inwoners. De gemeente Moerdijk telt in totaal 37.313 inwoners. De centrale plaats met de meeste voorzieningen is Zevenbergen (12.465 inwoners). In de berekening nemen wij ca. 750 arbeidsmigranten mee die in Moerdijk woonachtig zijn maar niet zijn meegenomen in de inwoneraantallen. Koopkrachtbinding en –toevloeiing Voor wat betreft gegevens over de koopkrachtbinding en toevloeiing kunnen we gebruik maken van recent Koopstromenonderzoek 2021, wat voor de Randstad en Noord Brabant is gehouden.

Bestedingen en inkomenscorrectie Bestedingscijfers geven de gemiddelde jaarlijkse besteding per persoon per sector weer. Deze cijfers zijn afkomstig van de rapportage Omzetkengetallen 2022, opgesteld door Panteia en Detailhandel.info (juli 2023). Het welvaartsniveau van de inwoners van Klundert ligt ca. 5 % hoger dan het Nederlands gemiddelde. Wij hebben de gemiddelde bestedingscijfers hiervoor opwaarts gecorrigeerd. De uiteindelijke correctie is 0,4 keer het percentage van 5% (+ 2 %), omdat de bestedingen aan dagelijkse artikelen tamelijk inelastisch zijn (dat wil zeggen dat mensen bij een inkomenstoename van 1% ongeveer 0,4% meer aan dagelijkse artikelen uitgeven).

Dit leidt tot de volgende bestedingscijfers: - Supermarkt: € 2.183,- * 1,02 = € 2.226 Klundert weet 8% van alle gemeentelijke bestedingen in de dagelijkse sector te binden. Als - Overige levensmiddelen: € 309 * 1,02 = € 315 we kijken naar de herkomst van de omzet, dan blijkt uit het KSO dat deze volledig (100%) uit de - Drogist: € 232 * 1,02 = € 236 gemeente zelf afkomstig is, er is wel toevloeiing vanuit omliggende kernen (zoals Fijnaart, Willemstad, Moerdijk) maar deze behoren allemaal tot gemeente Moerdijk. Er is wel sprake van toeristische toevloeiing, bekend op het niveau van de gemeente: € 3,6 MIO. Aangezien in Klundert 16% van alle inwoners wonen, delen we 16% van € 3,6 MIO toe aan Klundert, te weten 0,6 MIO, en delen we dat toe aan supermarkten (0,4 MIO en speciaalzaken (0,2 MIO). Het aanwezige dagelijkse aanbod in Klundert kan worden aangemerkt als basis-plus: de inwoner heeft de beschikking over één supermarkt, Albert Heijn. Aanvullend is er een incompleet aanbod van versspeciaalzaken, met een slager, bakker en slijter. Gezien de beperkte keuze, de beperkte omvang van de supermarkt en de beperkte mate van concentratie van de bewinkeling, zal een substantieel deel van de bestedingen afvloeien naar het nabijgelegen Zevenbergen, waar er keuze is uit 4 supermarkten in alle segmenten.

Confrontatie: marktruimte 2023 Om de uitbreidingsruimte te kunnen bepalen is de vraag afgezet tegen het bestaande aanbod (potentie t.o.v. omzetclaim), zie tabel 2. Conclusie is dat in de huidige situatie: - In de supermarktbranche sprake is van ca. 210 m2 uitbreidingsruimte; - In de overige levensmiddelen er sprake is van min of meer evenwicht ; - In de persoonlijke verzorging er sprake is van overaanbod (ca. 280 m2).

Tabel 2: vraag-aanbod confrontatie dagelijkse sector, huidig (2023) SUPERMARKTEN AANTAL INWONERS DETAILHANDELSBESTEDINGEN PER HOOFD (EX BTW, MET INKOMENSCORRECTIE)

PERSOONLIJKE VERZORGING

38.063 2.226

KOOPKRACHTBINDING GEBONDEN BESTEDINGEN

OVERIG LEVENSMIDDELEN

315

236

8% 6,77 MIO

KOOPKRACHTTOEVLOEIING

0,96 MIO

0,72 MIO

0%

TOERISTISCHE TOEVLOEIING

0,40 MIO

0,10 MIO

0,10 MIO

TOTALE BESTEDINGEN

7,17 MIO

1,06 MIO

0,82 MIO

VLOERPRODUCTIVITEIT

7.730

6.226

5.134

HAALBAAR AANBOD IN M² WVO

927

170

160

GEVESTIGD AANBOD IN M² WVO

716

160

441

UITBREIDINGSRUIMTE IN M² WVO

211

10

-/- 281

Marktruimtebewerking Klundert, toekomstige situatie Indicatief doen we een uitspraak over toekomstige marktruimte. Wij vinden het niet verantwoord om harde voorspellingen te doen op lange termijn. Onderstaande geldt dan ook als een indicatie voor het jaar 2030.

Conclusie is dat in de toekomstige situatie: - In de supermarktbranche sprake is van ca. 600 m2 uitbreidingsruimte; - In de overige levensmiddelen er sprake is van ca. 75 m2 uitbreidingsruimte ; - In de persoonlijke verzorging er sprake is van overaanbod (ca. 220 m2)

Het inwoneraantal van Klundert zal toenemen, vooral dankzij de realisatie van ca. 175 woningen. In totaal is er een woningbouwopgave van 2.700 woningen voor de gemeente. Uitgaand van een woningbezetting van 2,2 betekent dit een stijging van het inwoneraantal van 5.940 inwoners.

SUPERMARKTEN

OVERIG LEVENSMIDDELE N

AANTAL INWONERS

De laatste jaren stijgen de supermarktbestedingen. Het is lastig te voorspellen hoe de bestedingscijfers zich richting 2030, over zo’n lange termijn, zullen ontwikkelen. Om die reden gaan wij uit van dezelfde bestedingen als in 2022, waarbij economisch betere en mindere tijden elkaar min of meer uitmiddelen. Eventuele mééromzet als gevolg van hogere bestedingen is voorzichtigheidshalve buiten beschouwing gelaten en wordt als extra investeringsruimte gezien voor ondernemers.

DETAILHANDELSBESTEDINGEN PER HOOFD (EX BTW, MET INKOMENSCORRECTIE)

44.000 2.226

KOOPKRACHTBINDING GEBONDEN BESTEDINGEN

Omdat ook de totale bestedingen bij supermarkten stijgen en dit ongeveer gelijke tred houdt met de groei van bestedingen via internet, gaan wij uit van een stabiele situatie bij de fysieke supermarkten. Door de versterking en verbetering van het Klundertse supermarkt- en overige dagelijkse aanbod rekenen wij met een binding van 10% in 2030.

315

236

10% 9,8 MIO

Voor wat betreft de toekomstige koopkrachtbinding verwachten we een lichte stijging als gevolg van de uitbreiding van de AH-supermarkt. Door de grotere en completere AH supermarkt neemt KOOPKRACHTTOEVLOEIING de noodzaak om buiten Klundert boodschappen te doen af. Ginder verwacht echter wel een verdere groei en opkomst van online aanbieders in de dagelijkse sector, waardoor een deel van die bestedingen niet meer langs fysieke winkels zal lopen. Op dit moment maakt dat circa 6% uit van alle bestedingen bij supermarkten, in de komende jaren zal dit aandeel naar verwachting verder groeien. Een deel hiervan komt echter toch nog steeds bij de reguliere supermarkt terecht (pick up point).

PERSOONLIJKE VERZORGING

1,38 MIO

1,04 MIO

0%

TOERISTISCHE TOEVLOEIING

0,4 MIO

0,1 MIO

0,1 MIO

TOTALE BESTEDINGEN

10,2 MIO

1,48 MIO

1,14 MIO

VLOERPRODUCTIVITEIT

7.730

6.226

5.134

HAALBAAR AANBOD IN M² WVO

1.319

237

222

GEVESTIGD AANBOD IN M² WVO

716

160

441

UITBREIDINGSRUIMTE IN M² WVO

603

78

-/-219

Tabel 3: vraag-aanbod confrontatie dagelijkse sector, 2030

Marktruimte Klundert niet-dagelijks aanbod Deze bouwsteen bevat een marktruimteberekening van de niet-dagelijkse sector in de huidige Aanbod en omzetclaim situatie en een doorkijk naar de toekomst; we voeren de analyse uit voor enkele veel Voor aanbodgegevens is gebruik gemaakt van Locatus, aangevuld met eigen waarneming. In voorkomende branches, op het niveau van Klundert. We voeren de berekening uit voor de totaal is er volgens Locatus het volgende aanbod in de te beschouwen branches (tabel 4). huidige situatie (2023) en de toekomstige situatie (2030). Voor 2030 maken wij gebruik van aannames en voorspellingen voor wat betreft de ontwikkeling van belangrijke parameters als TREKKER METRAGE WVO. WINKELGEBIED inwonertal, ontwikkeling besteding en ontwikkeling koopstromen. De uitkomsten voor 2030 zijn BRANCHE vooral als indicatie te zien. WARENHUIS

Marktruimteberekening uitgangspunten We voeren een distributieplanologische berekening uit op het niveau van Klundert en toegespitst op branches die in dorpscentra van deze omvang voorkomen: optiek, mode/textiel, vrije tijd, huishoudelijk. Bij de berekeningen hanteren wij de volgende algemene uitgangspunten: • We berekenen en doen uitspraken over de toekomstige marktruimte in 2030. In deze tijd achten wij het niet verantwoord verder vooruit te kijken; - De meest actuele inputgegevens zijn zowel voor de vraag- als aanbodzijde achterhaald en gebruikt; • Voor wat betreft de aanbodgegevens is gebruik gemaakt van de meest actuele Locatus-data; • Gerekend wordt met m2 wvo (winkelvloeroppervlak, alleen de winkel-ruimte), hetgeen ongeveer 80% bedraagt van het oppervlak in m2 bvo (bruto vloeroppervlak, winkelruimte, magazijn, sociale ruimtes) • Alle bedragen zijn exclusief BTW.

--

--

--

50

CENTRUM

Jacco’s

542

CENTRUM

De Roos

142

CENTRUM

Marskramer

259

CENTRUM

OPTIEK MODE/TEXTIEL SCHOENEN

HUISHOUDELIJK

Tabel 4: aanbod niet-dagelijks Klundert, Locatus 2023 De omzetclaim wordt benaderd door middel van de benodigde vloerproductiviteit ofwel de normomzet per m². De basis om deze vast te stellen is de rapportage omzetgetallen 2022, opgesteld door Panteia en Detailhandel.info. Het betreft landelijk gemiddelden, waarvan de hoogte afhangt van de huisvestingslasten die moeten worden opgebracht. Klundert ligt buiten de Randstad in een niet-stedelijk gebied. De huisvestingslasten liggen hier lager en ook de vloerproductiviteiten. Wij hanteren een correctie van -10% op de landelijke vloerproductiviteiten.

Daarmee gelden de navolgende vloerproductiviteiten: Warenhuis: € 1.639 * 0,9 = € 1.475 Optiek/juwelier: 7.286 * 0,9 = 6.557 Mode/textiel: € 2.316 * 0,9 = € 2.084 Schoenen: € 2.610 * 0,9 = € 2.350 Huishoudelijk: € 1,881 * 0,9 = €1.693 Vraag en potentiële bestedingen Aantal inwoners De kern Klundert telt per januari 2023 5.971 inwoners. De gemeente Moerdijk telt in totaal 37.313 inwoners.

Koopkrachtbinding en –toevloeiing Voor wat betreft gegevens over de koopkrachtbinding en toevloeiing kunnen we gebruik maken van recent koopstromenonderzoek: het KSO 2021. Klundert weet 5 % van alle gemeentelijke bestedingen in de niet-dagelijkse sector te binden. De toevloeiing bedraagt 7% volgens het KSO. Het aanwezige niet-dagelijkse aanbod in Klundert is voor een dorp van deze omvang, behoorlijk compleet. Belangrijke winkels op dit niveau zijn Marskramer, Primera. Maar vooral ook ‘local heroes’ als De Poort en Maribelle maken het verschil. Hoewel Klundert vrij geïsoleerd ligt, zijn trekken winkels als Maribelle, Jacco’s en De Roos van oudsher consumenten uit de hele gemeente en de regio. Bestedingen en inkomenscorrectie Bestedingscijfers geven de gemiddelde jaarlijkse besteding per persoon per sector weer. Deze cijfers zijn afkomstig van de rapportage Omzetkengetallen 2022, opgesteld door Panteia en Detailhandel.info (2022). Het welvaartsniveau van de inwoners van Klundert ligt 5% hoger dan het Nederlands gemiddelde. Wij hebben de gemiddelde bestedingscijfers hiervoor opwaarts gecorrigeerd. De uiteindelijke correctie is 0,7 keer het percentage van 5% (3,5 %) , omdat de bestedingen aan niet-dagelijkse artikelen tamelijk elastisch zijn (dat wil zeggen dat mensen bij een inkomenstoename van 1% ongeveer 0,7% méér aan niet-dagelijkse artikelen uitgeven).

Dit leidt tot de volgende bestedingscijfers: Warenhuis : € 76* 1,035 = € 78,6 Optiek/juwelier: 121 * 1,035 = 125 Mode/textiel: € 516 * 1,035 = € 534 Schoenen: € 74 * 1,035 = € 76,5 Huishoudelijk : € 45 * 1,035 = € 46,5

Conclusie 2023 Om de uitbreidingsruimte te kunnen bepalen is de vraag afgezet tegen het bestaande aanbod (omzetpotentie t.o.v. omzetclaim), zie tabel 5. Conclusie is dat in de huidige situatie: - In de warenhuisbranche theoretische ruimte is voor 105 m2; - In de mode/textielbranche sprake is van overbewinkeling (ruim 100 m2); - In de branche schoeisel sprake is van overbewinkeling (60 m2) - In de branche optiek/juwelier sprake is van evenwicht - In de branche huishoudelijke artikelen sprake is van overbewinkeling In praktijk mag het metrage warenhuis worden toegerekend aan Marskramer, waardoor de overbewinkeling huishoudelijk afneemt tot ca. 100 m2.

Tabel 5: vraag-aanbod confrontatie niet-dagelijkse sector, huidig (2023) WARENHUIS

MODE/ TEXTIEL

AANTAL INWONERS DETAILHANDELSBESTEDING EN PER HOOFD (EX BTW, MET INKOMENSCORRECTIE)

€ 76

€ 442

HUIS HOUDELIJK

€ 76,5

€ 125

€ 46,5

€ 238 k

€ 87 K

5% € 144 K

€ 841 K

KOOPKRACHTTOEVLOEIING TOTALE BESTEDINGEN

OPTIEK/ JUWELIER

38.063

KOOPKRACHTBINDING GEBONDEN BESTEDINGEN

SCHOENEN

€ 145 K 7%

€ 155 K

€ 904 K

155 K

€ 255 K

94 K

€ 1.475

€ 2.084

€ 2.350

€ 6.557

€ 1.693

HAALBAAR AANBOD IN M² WVO

105

433

66

39

56

GEVESTIGD AANBOD IN M² WVO

--

542

128

50

259

UITBREIDINGSRUIMTE IN M² WVO

105

-/- 108

-/- 61

-/- 11

-/- 203

VLOERPRODUCTIVITEIT

Marktruimte niet-dagelijks aanbod, toekomstige situatie De laatste jaren dalen de toonbankbestedingen in de meeste non-food branches. Ginder verwacht een verdere groei van online bestedingen in de niet-dagelijkse sector. Voor dorpscentra geldt bovendien dat de meeste ketens/filiaalbedrijven hier niet meer investeren. Het is lastig te voorspellen hoe de bestedingscijfers in fysieke winkels zich richting 2030, over zo’n lange termijn, zullen ontwikkelen. Om die reden vinden wij het niet verantwoord een berekening te maken voor 2030 voor deze branches. We zien wel een ontwikkeling dat non-food branches het in dorpscentra steeds moeilijker krijgen. De winkels die er nog zijn hebben veelal geen opvolging en zullen ophouden te bestaan. Dat heeft tot gevolg dat de aantrekkingskracht voor niet-dagelijkse branches verder afneemt en de winkels die er nog zijn, het nog moeilijker gaan krijgen. Wij verwachten dat het centrum van Klundert qua bewinkeling zal terugvallen op de dagelijkse functie. Niet-dagelijkse branches zullen geleidelijk aan verdwijnen, dit geldt vooral voor de branches mode, schoeisel, vrije tijd. Een winkel als Primera of een fietsenzaak (met reparatieservice) heeft een beter perspectief.

Bezoekers aan het woord

Bezoekers aan het woord Voor deze inventarisatie is een bezoekersenquête afgenomen in de eerste helft van november 2023. Daarnaast heeft er in de periode september-oktober 2023 een passantentelling plaatsgevonden in onder andere Klundert en is er middels het inwonerspanel een peiling geweest over vitale centra in de gemeente. Beide zijn uitgevoerd door de gemeente Moerdijk zelf. Resultaten van de bezoekersenquête, maar ook de peiling en passantentelling vanuit de gemeente, worden in dit hoofdstuk kort besproken. Te beginnen met een korte reflectie op de twee onderzoeken van de gemeente (peiling en passantentelling). Kernresultaten onderzoek inwonerspanel door gemeente (peiling) Er waren 787 deelnemers aan het onderzoek. De eerste vraag (bezoek aan het centrum) is door alle 787 deelnemers ingevuld. De opvolgende vragen over Klundert hebben gemiddeld rond de 300 deelnemers beantwoord. De vragenlijst heeft opengestaan tussen 8 juni en 1 augustus 2023. • Vrijwel iedereen uit Klundert bezoekt het centrum van Klundert (99%) vaak of regelmatig, ook inwoners uit andere kernen bezoeken Klundert vaak of regelmatig. Dit zijn met name: Noordhoek (89%) en Helwijk (68%). Kijkende naar de grotere kernen is dit: Willemstad (38%), Fijnaart (29%) en Zevenbergen (13%).

• Klundert wordt met name bezocht voor boodschappen doen (79%), vergeleken met de overige onderzochte kernen (Willemstad, Zevenbergen en Fijnaart) komen beduidend minder mensen voor de horeca naar Klundert, namelijk 23%. • De waardering voor meerdere aspecten is gemeten. Horecavoorzieningen en bereikbaarheid per OV scoren in Klundert over het algemeen slecht (een 5,7). Uitstraling/sfeer (7,1 en 7,2) en de bereikbaarheid per fiets (8,4) scoren goed. Al met al wordt Klundert met een 7,1 beoordeeld (Zevenbergen met een 7,3, Willemstad met een 7,9, en Fijnaart met slechts een 5,3). Deze cijfers liggen in lijn met de uitkomsten van het Koopstromenonderzoek 2021. • 67% zou een bezoek aan Klundert aanraden aan mensen die er nooit geweest zijn. 18% zou dit niet doen. Kijkende naar de andere bevraagde kernen, scoort Klundert hier relatief goed. Zevenbergen zou namelijk 64% een bezoek aanraden en 20% niet. Fijnaart scoort beduidend minder: 9% zou wel een bezoek aanraden en 72% niet. Willemstad scoort uitzonderlijk goed: 98% zou een bezoek aan Willemstad aanraden. • Een groot deel van de niet-bezoekers weet niet hoe ze overgehaald kunnen worden om toch naar Klundert te gaan. Zevenbergen biedt voldoende aanbod. Met name de aanvullende winkels op Zevenbergen worden benoemd als reden om wel naar Klundert te gaan, bijvoorbeeld de specifiekere kleding en schoenenzaak.