Bijlage 1 - Mainport Zeehavens Zeeland- West-Brabant (2023- 2030)

Mainport Zeehavens Zeeland-­West Brabant 2023-2030 Meerjaren programma

Aanvraag structurele mainport middelen, ministerie van Justitie en Veiligheid

→

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Mainport Zeehavens Zeeland-West Brabant 2023-2030 Meerjaren programma Colofon Uitgave Havendriehoek Brabant Zeeland Datum 1 september 2022

Aanvraag structurele mainport middelen, ministerie van Justitie en Veiligheid

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

←



→

1

2

3

4

6

5

7

8

9



 1

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8

Inhoudsopgave

Inleiding

Inleiding Aanleiding Doelstelling Strategie Intelligence als verbindende pijler Bottleneckstrategie als onderdeel van de mainport aanpak Ambitie Leeswijzer

6 6 7 7 8 8 9 9 10

2

Onderzoek, kennis en informatiedeling

12 12 12 13 14 15

3

Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

16 16 16 18 19 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.5.1 3.5.2 3.5.3 3.5.4 3.5.5 3.5.6 3.5.7 3.5.8 3.5.9

4

4.1 4.2

Inleiding Information Sharing Centers (ISC’s) continueren Samenwerking met het Strategisch Kennis Centrum (SKC) Oprichting (inter)nationaal kennisplatform mainports Samenwerking met het Platform Veilig Ondernemen Zeehavens (informatiedeling)

Inleiding Beveiliging zeehaventerreinen Veilig vastgoed zeehavens (fysiek niveau) Innovatieve beveiligingsmaatregelen (alle niveaus) Sociale weerbaarheidsmaatregelen Samenwerking met het PVO Zeehavens (PPS) Toekomstbestendig partnernetwerk i.s.m. PVO Zeehavens Gatekeeper Integriteitsmonitor Ken je Klant Optimaliseren screeningsmogelijkheden Meldingsbereidheid Mainport Onderwijs Weerbaarheidstrainingen bedrijfsleven Digitale weerbaarheid i.s.m. PVO Zeehavens

PPS (inter)n nationaal

Inleiding Strategische samenwerking Vlaams-Nederlandse havendelta

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

Preventie en repressie (intelligence als verbindende pijler)

32 32 32 33 34

6

Repressie: toezicht, handhaving, opsporing en vervolging

36 36 36 37 38 40 41 42 42 43 44 44

7

Governance, beheer en uitvoeringsorganisatie

46 46 46 46 47

8

Communicatiestrategie

48 48 48 49 49

9

Begroting

50 50 50

5.1 5.2 5.3 5.4

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11

7.1 7.2 7.3 7.4

8.1 8.2 8.3 8.4

9.1 9.2

30 30 30

4

5

5

Inleiding Haven Intelligence Team (HIT) Risicotaxatiemodel zeehavens Samenwerking verbreden

Inleiding Extra capaciteit voor politie Extra capaciteit voor het Openbaar Ministerie Extra capaciteit voor gemeenten Capaciteit Douane Capaciteit Koninklijke Marechaussee Haven Intelligence Team (HIT) Onderzoek versterken integrale uitvoeringskracht TFOC Fortius Actiecentrum Zeeland – West Brabant

Inleiding Beheer Evaluatie Uitvoeringsorganisatie

Inleiding Voortbouwen op bestaande communicatiestructuur Communicatiestrategie Doelgroep(en) Communicatieboodschap

Inleiding Besluit Havendriehoek

 Inhoudsopgave

←



→

1

1 1.1

2

4

5

6

7

8

9

Inleiding

Inleiding

De Zeeuwse en West Brabantse zeehavens zijn cruciale regionale en (inter)nationale knooppunten voor ondermijnende (drugs)criminaliteit. Hier misbruiken criminele organisaties de legale transport en infrastructuur. In opdracht van de Havendriehoek Zeeland – West Brabant heeft TNO een systeemanalyse1 uitgevoerd in de zeehavens van Moerdijk, Vlissingen, Borsele en Terneuzen. In deze havens vinden ‘cocaïnesmokkel, arbeidsuitbuiting, smokkel van sigaretten, blenden van afvalproducten met stookolie, ladingdiefstal en allerlei andere vormen van criminaliteit plaats’, omschrijft het TNO-rapport. Criminele opbrengsten worden door criminelen opnieuw geïnvesteerd in de haven, waardoor zij betere faciliteiten verkrijgen. Een groot probleem is volgens TNO het gebrek aan kennis en informatie. Er is een 'blinde vlek' bij overheidsdiensten als het gaat om de manier waarop criminelen te werk gaan. Criminele activiteiten veranderen en informatie daarover wordt niet snel genoeg ontdekt of gedeeld door handhavings- en opsporingsdiensten. Er is ook sprake van een 'blinde vlek' als het gaat om de vestiging van nieuwe bedrijven. In totaal zijn er meer dan duizend bedrijven gevestigd in de zeehavens van Moerdijk, Vlissingen, Borsele en Terneuzen. Door tijdelijke onderverhuur van bedrijfsruimten is een deel van de gevestigde ondernemers onbekend.

Sommige aanwezige bedrijven zijn inherent vatbaar voor misbruik door criminele activiteiten, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van risicolijnen.2 Werknemers in het havengebied zijn bovendien kwetsbaar voor beïnvloeding door criminelen, omdat zij de gelegenheid hebben om illegale activiteiten van binnenuit te faciliteren. Omdat er op de zeehavens

1

3

2

slechts een geringe mate aan sociale controle is, merkt men illegale activiteiten niet zomaar op. Ook speelt de afweging tussen economische toegevoegde waarde en integriteit van de zeehavens een rol voor bedrijven. Het reduceren van kwetsbaarheden in de zeehavens is kostentechnisch niet altijd aantrekkelijk. Het is van belang dat er ook bij bedrijven bereidheid is om kwetsbaarheden te verminderen. Tot slot komt uit de systeemanalyse naar voren dat, gezien de uitgestrektheid van de gebieden, de grootte van de goederenstromen en de uitgebreide takenpakketten de handhavings- en opsporingscapaciteit in de zeehavens ontoereikend is waardoor er een ‘blinde vlek’ aanwezig is op het niveau van risico-transportlijnen.

TNO, systeemanalyse zeehavens, maart 2020 Het gaat daarbij om risicolijnen die de mogelijkheid bieden om illegale goederen een landsgrens te laten passeren voor zowel import als export. Illegale goederen worden via de zeehavens in de regio doorgevoerd van bronland naar bestemmingsland. Bronland en bestemmingsland verschillen per type illegale waar: zo worden lijnen uit Colombia, Suriname, Ecuador, en Panama genoemd in relatie tot de invoer van cocaïne, maar worden uitgaande lijnen naar het Verenigd Koninkrijk genoemd voor de export van synthetische drugs en als gewenst bestemmingsland voor inklimmers.

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

1.2

3

Meerjaren programma

6

Aanleiding

Er ligt een maatschappelijke opdracht om als Havendriehoek de geconstateerde kwetsbaarheden in de zeehavens structureel aan te pakken en te investeren in preventieve en repressieve maatregelen. Daarbij lopen private en publieke belangen parallel en moet naast bewustzijn nadrukkelijk worden samengewerkt in de bestrijding door zowel de verschillende publieke als private partijen. Om drugssmokkel via mainports en andere grote logistieke knooppunten tegen te gaan, heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid (J&V) voor de aanpak van ondermijning in 2023 een bedrag van € 20 miljoen ter beschikking gesteld. Vanaf 2024 is structureel 24 miljoen euro per jaar beschikbaar om in-, door- en uitvoer van cocaïne en (grondstoffen voor) synthetische drugs tegen te gaan in de vijf daarvoor aangewezen zogenaamde mainports; te weten de haven van Rotterdam, Schiphol, Flora Holland, het Noordzeekanaal gebied en de zeehavens in Zeeland en West-Brabant. J&V heeft de mainports verzocht om voor de middellange termijn een plan van aanpak te ontwikkelen waarin een mix aan maatregelen wordt getroffen zoals investeringen in technologie, barrières, fysieke maatregelen, weerbaarheid van personeel, capaciteit en versteviging van de samenwerking met internationale partners.3 De minister van J&V is onlangs akkoord gegaan met een indicatieve verdeling van de structurele mainportsmiddelen.

Hierdoor wordt houvast geboden aan de samenwerkingsverbanden in de mainport. Voor de mainport Zeehavens Zeeland – West Brabant is er eenmalig een bedrag gereserveerd van 3,0 mln. euro in 2023. Voor 2024 en verder is een bedrag van 3,5 mln. structureel per jaar beschikbaar.

7

Tweede Kamer brief, Aanpak georganiseerde criminaliteit op hoofdlijnen, 26 april 2022

1 Inleiding

1.3

Doelstelling

De doelstelling van het mainport programma (20232030) is: Het verstoren en terugdringen van ondermijnende (drugs)criminaliteit in de Zeeuwse- en West Brabantse zeehavens door 1. (preventief) de weerbaarheid in PPS-verband te verhogen op fysiek, sociaal en digitaal niveau en 2. (repressief) in te zetten op strafrechtelijke, bestuurlijke en fiscale4 maatregelen vanuit een gezamenlijke (integrale) focus. De bovengenoemde doelstelling sluit aan bij de vier pijlers die op 23 februari van dit jaar door de Havendriehoek zijn vastgesteld (zie verder) en de aanpak op hoofdlijnen zoals die in de Tweede Kamerbrief van 26 april jl. wordt voorgesteld.

4

Via ‘de weg van het geld’ kunnen criminele netwerken worden getraceerd en aangepakt. Belastingdienst en FIOD beschikken over informatiebestanden en onderzoeksmogelijkheden die effectief kunnen zijn voor de aanpak van ondermijning in de zeehavens. Daarbij kan een onderscheid worden gemaakt in hun bijdrage aan de repressie van concrete ondermijnende criminaliteit en de meer preventieve signalering van patronen.

←



→

2

3

Bottleneckstrategie als onderdeel van de mainport aanpak

1.7

1

1.4

Strategie

1.5

Een meerjarige koers uitzetten op het gebied van ondermijnende criminaliteit in de zeehavens vraagt om het maken van keuzes. Daarom is er in 2020 een systeemanalyse uitgevoerd en werd er in de afgelopen periode input gevraagd aan de stakeholders uit het netwerk. De strategie is geordend naar de pijlers zoals die eerder door de Havendriehoek zijn vastgesteld. Deze pijlers richten zich op de kwetsbaarheden uit de systeemanalyse: kennis- en informatiepositie, selectie aan de poort, barrières door publieke en private partijen en een responsieve overheid met voldoende capaciteit voor toezicht, handhaving en opsporing. De strategie is onder te verdelen in de pijlers: onderzoek, kennis en informatiedeling, preventie en repressie.

1. Onderzoek, kennis en informatiedeling • transparante kennis- en informatiedeling tussen publieke en private partijen in de mainport die nodig is om barrières te ontwikkelen.

Zie hoofdstuk

2. Preventie • weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal); • PPS (inter) nationaal; Zie hoofdstuk

2

3

Intelligence als verbindende pijler

3. Repressie • toezicht, handhaving, opsporing en vervolging

Zie hoofdstuk

6

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Intelligence als verbindende pijler

1.6

Voor een effectieve werking van de aanpak is een juiste balans tussen preventie en repressie van belang; naast een (zichtbare) reguliere handhavende en normbevestigende taak van de overheid in de zeehavens leveren repressieve onderzoeken onmisbare kennis op met betrekking tot de door de criminele netwerken gehanteerde modus operandi. Deze kennis is nodig om de juiste barrières in PPS verband te kunnen inrichten op de kwetsbaarheden. Er ligt een gezamenlijke opgave om de integraliteit te versterken, meer focus te leggen op slimme interventies en kennis en expertise te delen om ondermijning effectief tegen te gaan en waterbedeffecten te voorkomen. Om deze opgave waar te kunnen maken is het noodzakelijk dat er geïnvesteerd wordt in de informatiepositie in de zeehavens. Door de magere informatiepositie is het lastig om de effectiviteit van de interventies te duiden nu er geen gedeeld beeld is van bonafide en malafide bedrijven. Daarnaast is een goede intelligence positie noodzakelijk om de integraliteit van de acties te vergroten en ervoor te zorgen dat er focus komt in de aanpak. De opgave (voor politie, OM, Douane en KMar) is daarmee op de eerste plaats om de informatiepositie te versterken. In het Haven Intelligence Team (HIT) wat thans in ontwikkeling is, worden de eerste stappen in de goede richting gezet.

Het HIT verzamelt en analyseert toezichts-, controle-, en opsporingsinformatie vanuit de samenwerkende partners. Daarnaast moet er voldoende opvolgingscapaciteit zijn om ervoor te zorgen dat de malafide bedrijven/criminelen worden aan- en opgepakt. De hiervoor beschreven pijlers zijn nevengeschikt aan elkaar en sluiten voor een belangrijk deel aan op de Bottleneckstrategie van politie die onderdeel uitmaakt van de totaalaanpak van het mainport programma. De Bottleneckstrategie is door de Hoofden Operatien van de Nationale Politie vastgesteld als strategie voor de integrale samenwerking in de vijf mainports.

Meerjaren programma

De strategie van het mainport programma staat niet op zichzelf, maar in verbinding met andere strategieën die door partners worden ontwikkeld. Meer dan 90% van de inbeslaggenomen cocaïne komt via zee en landt aan bij een klein aantal terminals in een handvol zeehavens. Van daaruit begint de reis door Europa. In de Bottleneckstrategie worden de havens beschouwd als een flessenhals die met deze strategie verder wordt dichtgedrukt, rekening houdend met verplaatsingseffecten. Tegelijkertijd wordt de doorvoer via de grote verkeersassen en logistieke knooppunten in het achterland van Zeeland en Brabant bemoeilijkt. Doel is om de weerbaarheid van de logistieke sector te versterken en in het bijzonder een veilige werkomgeving te bieden voor havenwerkers. De strategie richt zich op de volgende onderdelen:

1. bonafide logistiek weerbaar maken in samenwerking met de havenbedrijven. Het stimuleren van weerbaarheidsmaatregelen die gericht zijn op ICT, HRM en werkprocessen in de zeehavens; 2. malafide logistieke bedrijven aanpakken. Het ontmantelen van criminele dekmantels en bedrijven die criminele activiteiten faciliteren; 3. smokkel(netwerken) en criminele netwerken verstoren en ontmantelen.

4

5

6

7

8

9

Ambitie

De ambitie van de Havendriehoek is dat de haven- en industrieterreinen in Vlissingen, Borsele, Terneuzen en Moerdijk de komende jaren uitgroeien tot de meest weerbare havengebieden in de Nederlandse en Vlaamse delta die crimineel misbruik significant hebben weten terug te dringen. Daartoe dient de georganiseerde drugscriminaliteit keten breed te worden bestreden door barrières op te werpen tegen de invoer- en uitvoer van verdovende middelen, waarbij sprake is van een ‘’level playing field’’ met de andere (inter) nationale mainports: Rotterdam en Antwerpen. Om deze ambitie waar te maken is het belangrijk om uiteindelijk het bewustzijn hierover binnen alle schakels van de keten te vergroten en gezamenlijk tot actie over te gaan. Dit betekent dat partners vanuit deze maatschappelijke opgave hun doelen en prioriteiten moeten afstemmen en bundelen in de aanpak. Dit doen we door opgavegericht te werken, waarbij een goede balans wordt gevonden tussen de doelen en belangen van de Havendriehoek en de individuele (publieke en private) organisaties die een belangrijke rol spelen in de mainports.

De Bottleneckstrategie kent zowel een lokale, nationale als internationale aanpak. Naast de integrale toezicht, handhaving en opsporing worden er in PPS verband barrières opgeworpen in de mainports. De operationele doorvertaling van deze strategie naar de context van het mainport programma zeehavens Zeeland West – Brabant vindt de komende tijd plaats in nauw overleg met de betrokken partners. Dit betekent onder meer dat het accent van de hiervoor genoemde onderdelen voor de zeehaven van Moerdijk juist komt te liggen op de export. De zeehaven van Moerdijk is vanwege de containerlijndiensten naar het Verenigd Koninkrijk voornamelijk in trek voor de export van synthetische drugs. Daarnaast wordt bezien hoe de preventie pijler vanuit het programma kan worden gekoppeld aan de bovenstaande onderdelen.

8

9

1 Inleiding

←



→

1

1.8

Leeswijzer

Om de bovenstaande ambitie te verwezenlijken heeft de Havendriehoek de opdracht gegeven om de ondermijnende (drugs)criminaliteit in deze zeehavens langs de volgende lijnen aan te pakken: • Onderzoek kennis en informatiedeling – hoofdstuk 2; • Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal) – hoofdstuk 3; • Preventie: PPS (internationaal) – hoofdstuk 4; • Preventie en repressie (intelligence als verbindende pijler) – hoofdstuk 5. • Repressie: toezicht, handhaving- en opsporing – hoofdstuk 6. • Governance, beheer en uitvoering – hoofdstuk 7 De opgave in de zeehavens is een gemeenschappelijke opgave van alle partners. Bij deze opgave wordt gezocht naar hoe opgaven en ambities van het programma verbonden kunnen worden aan de opgaven en ambities van partners. Daarmee wordt het programma een gezamenlijke ‘’onderneming’’ en een investering in elkaar. De besluitvormingsstructuur voor het programma is uitgewerkt en gebaseerd op de huidige governance van de Havendriehoek en de bestaande verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheden. Goed om hierbij te vermelden dat de bestaande integrale werkgroepen (communicatie, weerbaarheid etc.) intact blijven voor de deelprojecten in het programma.

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

2

3

4

5

6

7

8

9

• Communicatiestrategie – hoofdstuk 8 Het speelveld binnen de zeehavenproblematiek is complex. Alle partijen die bemoeienis hebben met de problematiek in de zeehavens werken vanuit een gemeenschappelijk doel samen om de problematiek aan te pakken. Het mainport programma bouwt grotendeels voort op de integrale communicatiestrategie die eerder is vastgesteld. Communicatie is een belangrijk overkoepelend aspect in de programmatische aanpak. Daarnaast zorgt communicatie voor de positionering van de aanpak naar buiten toe en de versterking van de verschillende programmalijnen hierbinnen. Eenduidige en gezamenlijke communicatie zorgt voor samenhang tussen de programmalijnen en een gezamenlijk geluid vanuit alle betrokken partners. • Maatregelen matrix (begroting) – hoofdstuk 9 De matrix is opgebouwd uit de inhoud van de voorgaande hoofdstukken inclusief de mensen en middelen die hiervoor nodig zijn. Jaarlijks wordt de uitvoeringsagenda herijkt aan de hand van de genoemde strategische pijlers: onderzoek, kennis en informatiedeling, weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal), PPS (internationaal) en toezicht, opsporing en vervolging.

Meerjaren programma

10

11

1 Inleiding

←



→

1

2 2.1

2

3

4

5

6

7

8

9

Onderzoek, kennis en informatiedeling

Inleiding

2.2

Er dient focus te komen op transparante kennis- en informatiedeling tussen publieke en private partijen in de mainports. Dit om een actueel beeld en overzicht te creëren en te onderhouden van de huidige situatie met betrekking tot ondermijnende (drugs)criminaliteit in de zeehavens. Daarnaast ook om kennis te generen die nodig is om barrières te ontwikkelen. Het belang van het delen van informatie met private organisaties wordt vaak nog onderschat, maar is een cruciale randvoorwaarde voor bedrijven en daaraan gekoppelde bedrijfsnetwerken om daadwerkelijk barrières in te kunnen richten in de mainports. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet om persoonsgebonden informatie, maar informatie met betrekking tot de modus operandi van criminele netwerken in de concrete context van het bedrijfsproces van de zeehavens en de plaatsen in de bedrijven waarin de ondermijnende (drugs) criminaliteit plaatsvindt. Andersom is informatiedeling van privaat naar publiek (politie, OM, Douane, KMar, gemeenten etc.) van belang om signalen van criminaliteit te kunnen duiden om gericht actie te kunnen ondernemen. Om die reden worden de Informatie Sharing Centers (ISC’s) de komende periode verder doorontwikkeld. Daarnaast wordt er samengewerkt met het Strategisch Kennis Centrum (SKC) ondermijning.

Information Sharing Centers (ISC’s) continueren

2.3

Een project wat op deze behoefte inspeelt is het Information Sharing Center (ISC) wat binnen het mainport programma wordt gecontinueerd. In het ISC wordt op operationeel en tactisch niveau kennis gedeeld over criminele activiteiten, incidenten, modus operandi en andere relevante informatie om vervolgens samen te onderzoeken hoe bepaalde fenomenen en criminele activiteiten kunnen worden beslecht middels het opwerpen van barrières. De deelnemers in het ISC zijn de vertegenwoordigers van zowel publieke als de private partijen die gezamenlijk de strijd aangaan tegen ondermijning. Er zijn vanuit het project Veilige en Integere Zeehavens ISC’s opgericht in Vlissingen, Borsele, Terneuzen en Moerdijk. Binnen het mainport programma worden de bestaande ISC’s verder doorontwikkeld door de koppeling te maken met andere (onderzoeks)trajecten. Zo wordt door kennis en informatiedeling ‘situational awareness’ gecreëerd door vroegtijdig risico’s en dreigingen in kaart te brengen om slimme interventies te kunnen plegen. Denk daarbij aan het aanleveren van ISPS data (als onderdeel van het ‘Ken je Klant’-principe) aan gemeenten en partners voor een bijdrage aan een proactief en integraal informatie- dreigingsbeeld.

Samenwerking met het Strategisch Kennis Centrum (SKC)

Het SKC schept op strategisch niveau een beeld van hoe de dreiging van ondermijnende criminaliteit zich ontwikkelt, waar die vandaan komt en hoe de verbanden liggen tussen bijvoorbeeld lokale criminaliteit en georganiseerde criminaliteit. Zo’n strategisch beeld geeft inzicht in het functioneren van de dreiging van internationaal tot en met lokaal niveau. Het SKC is op dit moment bezig met het ontwikkelen een Atlantic Corridor ondermijning die zich richt op goederen, personen, witwassen en communicatie. In samenwerking met het SKC wordt inzicht ontwikkeld op het volledige criminele logistieke proces in de zeehavens: Hoe smokkel van groei naar gebruiker is georganiseerd, wie en welke geldstromen daarachter zitten. De focus ligt vooral op de controle van de

import, terwijl Nederland voor het gros van de cocaïne een doorvoerland is. Nederland is bovendien een grote xtc-producent, maar op export daarvan via de haven is amper zicht. Het SKC kan een samenhangend beeld ontwikkelen van trends en ontwikkelingen. Daarmee worden de regionale en lokale partners in de mainports bruikbare strategische inzichten geboden. Op basis van dergelijke beelden kunnen bijvoorbeeld havenbedrijven worden aangesproken om hun bedrijfsprocessen zo nodig aan te passen (preventief) of interventies van de uitvoerende diensten worden aangescherpt (repressief). Samen met het SKC wordt toegewerkt naar een gemeenschappelijk referentiekader, waar iedere partij kan zien: Hoe ziet het groter geheel eruit en wat is mijn plek daarin?

Trekker

Mainport programma i.s.m. SKC

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en zeehavenbedrijven.

Activiteiten

Het ontwikkelen van strategische beelden die in samenwerking met het mainport programma worden doorvertaald naar handelingsperspectieven zodat bijvoorbeeld havenbedrijven kunnen worden aangesproken om hun bedrijfsprocessen zo nodig aan te passen (preventief) of interventies van de uitvoerende diensten kunnen worden aangescherpt (repressief). Het ontwikkelen van een gemeenschappelijk referentiekader, waar iedere partij kan zien: Hoe ziet het groter geheel eruit en wat is mijn plek daarin?

Trekker

Mainport programma i.s.m. PVO Zeehavens

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en zeehavenbedrijven.

Activiteiten

In het ISC wordt kennis gedeeld over criminele activiteiten, incidenten, modus operandi en andere relevante informatie om vervolgens samen te onderzoeken hoe bepaalde fenomenen en criminele activiteiten kunnen worden beslecht middels het opwerpen van barrières.

Fasering

2022 – 2023 doorontwikkeling

Fasering

2022 – doorlopend

2024 – borging in PVO Zeehavens

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

12

13

2 Onderzoek, kennis en informatiedeling

←



→

1

2.4

Oprichting (inter)nationaal kennisplatform mainports

Om de opgedane kennis, kunde en informatie van betrokken partners in de mainports bij elkaar te brengen wordt er een kennisplatform (fysiek/virtueel) opgericht als samenwerkingsverband tussen de andere mainports Rotterdam, Antwerpen en Gent. Het kennisplatform wat in samenwerking met het SKC wordt opgericht heeft tot doel om: 1. het delen van kennis, ervaring en informatie over georganiseerde (drugs) criminaliteit in de zeehavens te faciliteren en 2. de zelfredzaamheid en weerbaarheid van de bedrijven

2.5 in de zeehaven Port of Moerdijk (PoM) en North Sea Ports (NSP) te vergroten en adequaat handelen van betrokken overheidsorganisaties (responsieve, betrouwbare overheid) te stimuleren. Het kennisplatform werkt zoveel mogelijk vraag­gestuurd en biedt de mogelijkheid om eigen kennis, vergaarde kennis en kennis uit het werkveld toe­­­gankelijk te maken en actief te (laten) uitwisselen. Als het daartoe aanleiding ziet, agendeert het kennisplatform relevante onderwerpen, discussies en bijeenkomsten.

Trekker

Mainport programma i.s.m. SKC

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en zeehavenbedrijven.

Activiteiten

Samenwerking met het Platform Veilig Ondernemen Zeehavens (informatiedeling)

Het Platform Veilig Ondernemen Zeehavens (PVO) betrekt actief regionale veiligheidspartners om criminaliteitsproblemen aan te pakken. Juist in de regio schuilt een belangrijke kracht. Het PVO functioneert als stimulator, facilitator en makelaar. Zo organiseert het

6

5

7

8

9

PVO onder meer voorlichtingsbijeenkomsten, trainingen en themabijeenkomsten voor ondernemers en stimuleert het lokale initiatieven die criminaliteit voorkomen. Het PVO Zeehavens maakt onderdeel uit van het Platform Veilig Ondernemen Brabant Zeeland.

Partners

Portiz, VNO NCW, Veiligheidsregio’s Zeeland en Brabant, TF-RIEC, Platform KAMcoördinatoren Moerdijk, Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en zeehavenbedrijven.

Activiteiten

Organiseren van branche forums met specifieke adviseurs. Inzetten van zowel digitale als fysieke tools t.b.v. awareness vergroting. Organiseren van nazorg daar waar criminaliteit is geconstateerd, met als doel op de actualiteit informatie te verkrijgen of te verstrekken aan betrokkenen. Dit heeft als doel inzicht te krijgen in de gepleegde criminele feiten. Organiseren van trainingen op maat en naar behoefte.

Het creëren van een overzicht van kennislacunes.

Publieke en private partners met een weerbaarheidsbehoefte koppelen aan het PVO Zeehavens.

Het delen van kennis en informatie tussen de mainports 2022 – doorlopend

Fasering

Meerjaren programma

4

Mainport programma zeehavens i.s.m. PVO Zeehavens

Oprichten internationaal kennisplatform mainports.

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

3

Trekker

Het verzamelen, overzichtelijk maken en duiden van kennis.

Fasering

2

14

15

2022 – doorlopend

2 Onderzoek, kennis en informatiedeling

←



→

1

3 3.1

2

3

4

6

5

7

8

9

Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

Inleiding

Uit alle wetenschappelijke onderzoeken die de afgelopen tijd verschenen wordt duidelijk dat er te weinig zicht in- en toezicht bestaat op- de havens en de gehele logistieke keten van ondermijnende (drugs)criminaliteit. Dat gebrek versterkt de fysieke en sociale anonimiteit, wat negatieve invloed heeft op de meldingsbereidheid, terwijl publieke partijen op die bereidheid rekenen. Het is juist die anonimiteit binnen deze logistieke knooppunten die een sterke aantrekkingskracht heeft op criminele samenwerkingsverbanden. Om maximaal effect te realiseren is het nodig om de focus vanuit het mainport programma te richten op de kwetsbare schakels binnen de zeehavens. Verschillende crimescripts geven inzicht in de scènes, handelingen en rollen die gelieerd zijn aan de internationale cocaïnesmokkel. Door deze criminele ‘’value chain’’ als uitgangspunt te nemen ontstaat er kennis en inzicht over de veranderlijke realiteit en worden er handvatten geboden om in PPS verband de volgende maatregelen te treffen die zich richten op drie weerbaarheidsniveaus: fysiek, sociaal en digitaal.

3.2

Beveiliging zeehaventerreinen

In 2022 heeft J&V ten aanzien van de havens in Zeeland en West-Brabant incidenteel 2,5 miljoen euro gereserveerd. Er zijn een aantal kaders vastgesteld waaraan de besteding van deze middelen moet voldoen. Zo zijn ze bestemd voor de aanpak van grootschalige, georganiseerde en ondermijnende criminaliteit met een directe link naar de bestrijding van internationale drugssmokkel. De focus ligt daarmee op de havens die direct met internationale risicolijnen te maken hebben, zoals Vlissingen. Versterking van de aanpak van malafide bedrijventerreinen in het gebied of van andersoortige drugscriminaliteit kan onderdeel uitmaken van de aanvraag vanuit de regio in het kader van de middelen die beschikbaar zijn voor ‘regionale versterkingen’. Verder moet het om zogenaamde ‘no regret’ maatregelen gaan als voorbereiding op mogelijke structurele investering, zodat deze gelden straks snel en effectief kunnen worden besteed. Voor 2022 worden daarom geen structurele capaciteitsclaims gehonoreerd. Voorbeelden van incidentele maatregelen zijn de aanleg van cameranetwerken, (verdere) implementatie van biometrische toegangscontrole, weerbaarheidstrainingen voor havenmedewerkers en investeringen in planvorming. De toegekende middelen worden, naast de inrichting van de programma organisatie, (op basis van cofinanciering) voor de volgende maatregelen ingezet:

Port of Moerdijk

NSP – Vlissingen/Borsele

NSP - Terneuzen

Upgrade slimme hekwerken

Upgrade slimme hekwerken

Criminologische onderzoek grensgebied

Cameranetwerk openbare ruimte

Cameranetwerk openbare ruimte

Biometrische toegangscontrole

Drones

Biometrische toegangscontrole

ANPR camera’s (eigen financieringslijn)

Biometrische toegangscontrole

ANPR camera’s (eigen financieringslijn)

ANPR camera’s (eigen financieringslijn)

Douane controle loods (eigen financieringslijn)

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

Naast de hierboven genoemde maatregelen, worden er door Douane, politie en de twee havenbedrijven (NSP en PoM) de nodige investeringen gedaan in de beveiligingsmaatregelen. Zo wordt het ANPR camera netwerk uitgebreid en worden in de Bijleveldhaven door Douane 40 camera’s geplaatst waardoor de goederenstromen beter in de gaten gehouden kunnen worden. De fysieke beveiligingsschil, het brede pakket aan sensoren en camera’s langs wegen, spoorwegen en de havenbekkens wordt ook vanuit de lucht in de gaten gehouden. In 2021 is binnen het havengebied Moerdijk gestart met het pilotproject ‘Beveiligingsdrone Moerdijk’’ (als onderdeel van de ‘sterk, slim, stevig’ aanpak van de zeehaven).

Dit budget is specifiek bedoeld voor continu onderzoek naar innovatieve beveiligingsmaatregelen én maat­­ regelen om waterbedeffecten tegen te gaan. Het budget komt tot stand op basis van cofinanciering.

Trekker

Mainport programma zeehavens

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en zeehavenbedrijven.

Activiteiten

Programmabegeleiding fysieke maatregelen (algemeen) Onderzoek naar innovatieve beveiligingsmaatregelen én maatregelen om de spreekwoordelijke waterbedeffecten tegen te gaan.

Fasering

2022 – doorlopend

Binnen het mainport programma wordt in samenwerking met het project Deep Vision onderzocht of deze type sensoren de diensten extra mogelijkheden biedt in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. De kosten voor één heartbeatsensor bedragen:

16

De invoer van deze maatregelen stellen de samen­ werkende partners in staat om op korte termijn het beveiligingsniveau in de zeehavens van Zeeland en West Brabant te verhogen. Om de komende jaren in staat te blijven deze getroffen ‘no regret’ maatregelen te onderhouden, maar belangrijker nog; de innovatiekracht en fluïditeit van criminele organisaties blijvend het hoofd te bieden, wordt er jaarlijks een stelpost van 200.000 euro voor innovatie en onderzoek gereserveerd.

17

3 Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

€ 35.000,-; de kosten voor één backscattersensor bedragen: € 35.000,-.. Idealiter wordt er geïnvesteerd in twee exemplaren van beide sensoren. Dit vraagt dus om een éénmalige investering van € 140.000,in 2023.

←



→

1

3.3

Veilig vastgoed zeehavens (fysiek niveau)

Er wordt ingezet op bestuurlijke instrumenten zoals het door de gemeente opleggen van een vergunningplicht en de bijbehorende toetsingsmogelijkheden, om vastgoed en vestiging in de zeehavens te vrijwaren van illegale economische activiteiten. Hierbij gaat het om: • het ontwikkelen van inzicht in kwetsbare gebieden binnen de haventerreinen. Het is met name de periferie waar het zicht beperkter is. Daar zitten dan met name de bedrijventerreinen, dan wel loodsen/ bedrijfspanden/kantoorruimten/opslagruimten waar weinig toezicht en controle is; • het ontwikkelen van een integraal handelingsperspectief voor vastgoed haventerreinen om vastgoed en vestiging te vrijwaren van crimineel misbruik. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de ervaringen die eerder zijn opgedaan met het project Vastgoed ­ (TF–RIEC) zoals:

3.4 • de handreiking uit de toolbox bedrijventerreinen aanpassen aan de context van de zeehavens . Dus (1): zicht krijgen op de eventuele risicolocaties aan de hand van de indicatorenset en (2) kijken welke maatregelen partners kunnen toepassen om het te revitaliseren; • een vergunningplicht APV voor gebieden instellen (of specifieke branches, als eerstgenoemde niet haalbaar is), zodat Bibob kan worden toegepast en meer zicht ontstaat; • het aanvullen van vestigingsvoorwaarden op gebied van veiligheid (link naar Bibob-screening gemeenten); • het toepassen van de standaard huurovereenkomst;5 • methode ‘knock and talk’ toepassen en in gesprek gaan met ondernemers. Tot slot worden de mogelijkheden verkend om het ‘normaal model vastgoed’ wat ontwikkeld is door de Jheronimus Academy of Data Science (JADS) toe te passen op de havengebieden. Zeker in gebieden waar vastgoed(eigenaarschap) en activiteiten nauw met elkaar verbonden zijn is het lastig om verhoogde risico te bepalen op basis van bestaande indicatoren. Deze onderzoekstool kan de basis zijn van de aanpak van deze ‘blinde vlekken’.

Trekker

Mainport programma i.s.m. PVO Zeehavens i.s.m. TF-RIEC

Partners

Gemeenten Vlissingen, Borsele, Terneuzen en Moerdijk, PoM, NSP en bedrijfsnetwerken SBIM, PORTIZ

Activiteiten

Draaiboek (indicatoren) ontwikkelen en testen voor de zeehaven terreinen in samenwerking met TF–RIEC Ontwikkelen van handelingsperspectieven specifiek voor de zeehaven terreinen. Uitrol van ontwikkelde methodieken Uitvoeren van onderzoek ‘normaal model vastgoed’ Preventief aansluiten op acties/casuïstiek van het Actiecentrum. Effectmeting organiseren

Fasering

2022 – 2025 projectfase 2025 – e.v. borging aanpak bij partners/PVO Zeehavens

5

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

2

Innovatieve beveiligingsmaatregelen (alle niveaus)

Ondermijnende criminaliteit wordt door onderzoekers terecht gepresenteerd als een 'wicked problem' waarvoor geen pasklare oplossing bestaat. Het verstoren en terugdringen van deze problematiek vergt andere samenwerkingsarrangementen op (inter)nationaal niveau tussen publieke en private (onderzoeks)instellingen. Hierbij moet de verbinding worden gelegd tussen praktijk, onderwijs, onderzoek en innovatie. Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor een effectieve en actiegerichte programmatische aanpak van ondermijnende (drugs)criminaliteit in de zeehavens. De criminele industrie past zich razendsnel aan nieuwe omstandigheden aan. Door jaarlijks een vast budget aan partners toe te wijzen wordt de innovatiekracht vanuit de mainports vergroot. Voor 2023 heeft de KMar een bijdrage gevraagd voor het project Deep Vision. Er zijn momenteel twee deelprojecten van Deep Vision die (in potentie) bijdragen aan het veiliger en weerbaarder maken het logistieke proces in de zeehavens. Het gaat dan om de ontwikkeling van zogenaamde backscatter sensoren en heartbeat sensoren. Optische 3D-sensoren (backscatter sensoren) zijn geschikt voor een groot aantal toepassingen, bijvoorbeeld de registratie van volume, afstand of vulhoogte. Ze meten puntsgewijs de afstand tussen sensor en het dichtstbijzijnde oppervlak met behulp van het lichtlooptijdproces.

De apparaten verlichten het gebied met een interne of een externe infrarood-lichtbron en berekenen de afstand op basis van het licht dat van het oppervlak reflecteert. Deze sensoren worden nu vaak gebruikt in industriële toepassingen waarin de volledigheid wordt gecontroleerd, het volume wordt bepaald en de objecten moeten worden gesorteerd. Sensoren voor het gebruik in mobiele werktuigen beschikken over een uitstekende schok- en trillingsbestendigheid. Deze sensoren kunnen uiteraard ook gebruikt worden voor het detecteren van afwijkingen in ladingen waar illegale goederen aan toe zijn gevoegd of het detecteren van personen die zich schuilhouden. Op dit moment wordt er al gewerkt met detectieapparatuur voor het detecteren van hartslag in afgesloten ruimten; zoals in auto’s en zeecontainers. Het project Deep Vision onderzoekt of een bredere toepassing van deze technologie mogelijk is.

https://www.bredabusiness.com/nieuws/nieuwe-huurovereenkomst-als-instrument-tegen-drugscriminaliteit-

Meerjaren programma

18

19

3 Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

3

4

5

6

7

8

9

3.5 Sociale weerbaarheidsmaatregelen De PPS-samenwerking met bedrijven rondom de aanpak van ondermijnende criminaliteit dient te worden versterkt om het belang van investeren in integriteit, bewustwording en veiligheidsmaatregelen bij de bedrijven in de havengebieden onder de aandacht te brengen. In de strijd tegen ondermijning in de zeehavens is het van groot belang om het misbruik binnen de logistieke keten tegen te gaan. Een ieder die toegang wil tot de zeehavens moet worden gescreend. Binnen het project Gatekeeper (waarin ook de mainport Rotterdam participeert) wordt gewerkt aan een set voorwaarden om onbevoegden en kwaadwillende te weren van de haventerreinen met een ’haven VOG’. In de tweede helft van 2022 start Rotterdam met een eerste pilot op dit thema. Naast de informatiedeling binnen de ISC’s speelt het PVO Zeehavens als liaison richting de zeehavenbedrijven een belangrijke rol bij de ondersteuning en uiteindelijke borging van de dergelijke weerbaarheidsmaatregelen. Om tot breed gedragen maatregelen te komen, is het belangrijk dat er stevig geïnvesteerd wordt op de bedrijfsnetwerken zoals Port & Industry Zeeland (PORTIZ), de stichting Beveiliging Industrieterrein Moerdijk (SBIM) en brancheorganisaties zoals VNO NCW, TLN en het Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart.

Meer voortgang moet worden geboekt om veiligheid structureel op de ondernemersagenda te krijgen. Het gaat zowel om het versterken van het bewustzijn binnen de branches, als hun weerbaarheid en actieve betrokkenheid bij de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast wordt er ingezet op preventie in het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Door TF–RIEC zijn de afgelopen jaren verschillende leermiddelen ontwikkeld zoals een game, interactieve stellingen, een video en praktische opdrachten die jongeren leren over de risico’s en gevaren van ondermijnende criminaliteit. Daarnaast krijgen zij handvatten aangereikt om zich hier weerbaar tegen op te stellen.

←



→

1

3.5.1 Samenwerking met het PVO Zeehavens (PPS) In hoofdstuk 2.1.5 werd het PVO Zeehavens in het kader van informatiedeling reeds benoemd. Het PVO Zeehavens is op dit moment nog volop in ontwikkeling. Het is de bedoeling dat het PVO hét platform wordt voor de ondernemer in de zeehavens van Moerdijk, Vlissingen, Borsele en Terneuzen. Het platform fungeert als centraal focuspunt voor alle vragen omtrent ondermijning; de aanpak van ondermijning

Mainport programma zeehavens i.s.m. PVO Zeehavens

Partners

Portiz, VNO NCW, Veiligheidsregio’s Zeeland en Brabant, TF-RIEC, Platform KAMcoördinatoren Moerdijk, Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en zeehavenbedrijven.

Activiteiten

Het mainport programma zorgt in samenwerking met het PVO Zeehavens voor: • een facilitair en interactief platform voor de zeehavenbedrijven; • het organiseren van branche forums met specifieke adviseurs; • het inzetten van zowel digitale als fysieke tools t.b.v. awareness vergroting; • het organiseren van preventieve nazorg daar waar criminaliteit is geconstateerd, met als doel op de actualiteit informatie te verkrijgen of te verstrekken aan betrokkenen. Dit heeft als doel inzicht te krijgen in de gepleegde criminele feiten; • het organiseren van trainingen op maat en naar behoefte.

Fasering

3.5.2 Toekomstbestendig partnernetwerk i.s.m. PVO Zeehavens Op dit moment ontbreekt het aan een overkoepelend partnernetwerk waardoor de aanwezige kennis en expertise gefragmenteerd is in verschillende netwerken Om die reden wordt er een toekomst­ bestendig partnernetwerk gerealiseerd dat zelf­­ voorzienend is in kennis, capaciteit en voorzieningen om in samenwerking met beide havengebieden voor

en de plaats waar de ondernemer terecht kan voor opleiding, training, kennis en informatie-uitwisseling enz. Het PVO biedt een concreet aanbod in de vorm van activiteiten, trainingen en diensten die door het mainport programma worden ontwikkeld. Het PVO Zeehavens valt beheersmatig onder TF–RIEC (onder verantwoordelijkheid van het CCV) en wordt landelijk gefinancierd door J&V.

Trekker

2

3

4

5

6

7

8

9

structurele aandacht en activiteiten gericht op ondermijnende criminaliteit zorg te dragen. Het partnernetwerk koppelt partners aan andere partners, om zo kennis en ervaring uit te wisselen (waardoor partners van elkaar leren) waarmee de effectiviteit van de samenwerking wordt vergroot.

Trekker

Mainport programma i.s.m. PVO Zeehavens

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar NSP, PoM en bedrijfsnetwerken, branches zoals PORTIZ, ACTIZ, SBIM, Voka Oost Vlaanderen, VNO NCW en TLN.

Activiteiten

Signaleren, uitwisseling en afstemming van kennis, ervaring en actuele ontwikkelingen en vertalen naar concrete activiteiten. Initiëren en/of coördineren van activiteiten in zowel de eigen organisatie als gezamenlijk met andere organisaties. Actieve bijdrage leveren aan de verspreiding, invoering en borging van de aanpak gericht op de eigen achterban en in samenwerkingsverbanden. Zorgen voor korte lijnen tussen betrokken partijen.

2022– doorlopend

Fasering

2023 – 2024 ontwikkeling partnernetwerk 2024 – e.v. borging bij PVO Zeehavens

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

20

21

3 Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

←



→

1

3.5.3 Gatekeeper In de strijd tegen ondermijnende criminaliteit is het van groot belang om het misbruik binnen de logistieke keten tegen te gaan. In dit kader is het belangrijk dat een ieder die toegang wil tot de zeehavens gescreend wordt. Het aanvragen van een AIVD screening, zoals van toepassing is op Schiphol, is op dit moment geen haalbare optie. Derhalve wordt er, binnen het project Gatekeeper gewerkt aan een set aan voorwaarden om onbevoegden en kwaadwillende te weren van de mainports. Het project Gatekeeper (gestart in 2022) richt zich op het bindend maken van beveiligingsmaatregelen op bedrijfsniveau: werkelijke duurzame vestiging zoals inschrijving KVK, betrouwbaarheid door VOG, financiële draagkracht door toetsing kredietwaardigheid, vakbekwaamheid en een vijfjaarlijkse toetsing van de vergunningsvoorwaarden (NIWO etc.).

Daarnaast worden de bestaande beveiligingsmaatregelen op persoonsniveau: ID check, Waar­­ schuwingsregister Logistieke Sector (WLS) en bewijs van relevante trainingen/opleidingen aangevuld met drie voorwaarden: haven VOG (VOG politie gegevens), gezamenlijke huisregels met een daaraan gekoppeld sanctiebeleid, controle op de ondertekening van integriteitsverklaring en periodiek volgen van integriteits- en weerbaarheidstrainingen. Naast een incidentele investering (2022) vergt Gatekeeper een meerjarige investering om de aanpak te ‘onderhouden’. Denk daarbij aan wijzigingen in wet- en regelgeving, nieuwe modus operandi van criminele netwerken enzovoorts die ervoor zorgen dat de aanpak moet worden aangescherpt.

Trekker

Mainport programma (i.s.m. mainport Rotterdam)

Partners

Douane, Politie, KMar, Gemeenten Vlissingen, Borsele, Terneuzen en Moerdijk, PoM, NSP en bedrijfsnetwerken SBIM, PORTIZ

Activiteiten

2

3.5.4 Integriteitsmonitor Ken je Klant Indien bedrijven zich willen vestigen binnen de zeehavens wordt nu als risicoanalyse een due diligence uitgevoerd door NSP en PoM. Er wordtniet standaard een veiligheidseffectrapportage opgeleverd met integriteitsscan. In het vestigingsklimaat van de

3

4

5

6

7

8

9

zeehavenbedrijven kan veiligheid naar de toekomst een onderscheidend unique selling point worden, dat in concrete afspraken kan worden verankerd in de vestigingsvoorwaarden voor nieuwe bedrijven in de zeehavens.

Trekker

Mainport programma (i.s.m. mainport Rotterdam)

Partners

Douane, Politie, KMar, Gemeenten Vlissingen, Borsele, Terneuzen en Moerdijk, PoM, NSP en bedrijfsnetwerken SBIM, PORTIZ

Activiteiten

‘Ken je Klant’ (naar voorbeeld van de mainport Rotterdam) richt zich op: een beter beeld krijgen van de integriteit van bedrijven die zich in de zeehavens willen vestigen; • het onderzoeken hoe innovatieve informatieproducten zoals Pandora Intelligence kunnen bijdragen aan dit beeld; • het aanvullen van de vestigingsvoorwaarden op gebied van veiligheid (link naar Bibob screening gemeenten); • het implementeren van deze integriteitsmonitor binnen PoM en NSP.

Fasering

2022 – 2024 implementatie binnen PoM en NSP. 2024 – e.v. borging in PVO zeehavens

Bestaande beveiligingsmaatregelen voor iedereen die in de zeehavens aanwezig wil zijn bindend maken (eventueel koppelen aan hoog risico indicatie); Huidige voorwaarden aanvullen met een viertal ‘nieuwe’ voorwaarden: • ‘haven’ VOG (VOG politie gegevens); • commitment aan nog op te stellen gezamenlijke huisregels met daaraan gekoppeld gezamenlijk sanctiebeleid; • controle op de ondertekening van integriteitsverklaring; • periodiek volgen van integriteits-/ weerbaarheidstrainingen

Fasering

2022 – 2024 2024 – e.v. borging in PVO zeehavens

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

22

23

3 Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

←



→

1

3.5.5 Optimaliseren screeningsmogelijkheden Als bedrijven tijdelijk havenpersoneel inhuren, dan zijn zij verantwoordelijk voor de veiligheidsmaatregelen door de uitzendorganisaties te screenen op opleiding, achtergrondonderzoek, screening en aannamebeleid (VOG’s en VGB’s). Dit is echter een zeer kwetsbaar systeem. Zeker wanneer een erkend bedrijf tijdelijk veel of vaak (buitenlandse) uitzendkrachten inzet,

is het praktisch ondoenlijk om na te gaan of wordt voldaan aan de formele vereisten. Door de inzet van de onderstaande activiteiten worden de kwetsbaarheden bij de inhuur van tijdelijk havenpersoneel in de zeehavens gereduceerd.

Trekker

Mainport programma i.s.m. PVO Zeehavens

Partners

NSP, PoM en bedrijfsnetwerken/branches zoals ACTIZ, SBIM en VNO NCW

Activiteiten

Door in te zetten op de volgende activiteiten kunnen barrières worden opgeworpen om criminele inmenging tegen te gaan: • inzicht krijgen in kwetsbare uitzendbureaus door de toepassing van open source intelligence (bijvoorbeeld Pandora Intelligence); • meer bewustzijn creëren bij de branche en de bedrijfsnetwerken; • aanscherping van gedragscodes voor de inhuur van tijdelijk personeel; • optimaliseren van screeningsmogelijkheden (in samenhang met de hiervoor genoemde maatregelen).

Fasering

2

3.5.6 Meldingsbereidheid Mainport Van de goede infrastructuur in de Zeeuwse en West Brabantse zeehavens maken ook criminelen graag gebruik. Havenmedewerkers zijn dan ook regelmatig getuige van verdachte activiteiten. Bovendien worden ze door criminelen steeds vaker benaderd voor 'hulp'. Om ervoor te zorgen dat havenmedewerkers hier geen gehoor aan geven en zaken melden, is eind 2021 de sociale media campagne ‘'Wat heb je aan € 30.000,- als daarna...? - Samen voor veilige zeehavens’ gestart. De campagne richt zich op alle medewerkers binnen de verschillende havens, van de werkvloer tot directie, en speelt zich hoofdzakelijk online af.

4

5

6

7

8

9

Social media worden gericht ingezet op basis van de fysieke locatie van de ontvanger: de havens. Iedereen die in de zeehavens tijdens de campagneperiode z'n Facebook checkt komt de uitingen tegen. De campagne maakt havenmedewerkers bewuster van signalen van criminaliteit en van de risico's om in zee te gaan met criminelen in ruil voor geld. Gedurende vier weken kwamen onder meer voorbeelden van te herkennen signalen, filmpjes met ervarings­ verhalen en een korte quiz die je meer over melden leert in de tijdlijn van havenmedewerkers voorbij.

Trekker

Mainport programma i.s.m. PVO Zeehavens

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland, West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en bedrijfsnetwerken/branches zoals ACTIZ, VNO NCW en TLN.

Activiteiten

In 2021 en 2022 zijn gerichte campagnes tot stand gebracht, online via social media, ondersteund door offline inspanningen. Deze campagne zal de komende jaren worden doorontwikkeld (op basis van nieuwe inzichten) en tweejaarlijks worden uitgevoerd in combinatie met CEO meetings en andere events.

Fasering

2022 – 2024 doorontwikkeling en uitvoering van de tweejaarlijkse campagne

2022 – 2024 implementatie binnen PoM en NSP. 2024 – e.v. borging in PVO Zeehavens

3

2024 – ev. Borging in PVO Zeehavens

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

24

25

3 Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

←



→

1

3.5.7 Onderwijs Jongeren komen makkelijk in de verleiding om snel geld te verdienen, maar staan niet stil bij de gevolgen. In samenwerking met TF-RIEC heeft Halt de voorlichting ‘de kosten van snel geld verdienen’ ontwikkeld voor het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Via interactieve stellingen en praktische opdrachten leren jongeren over de risico’s van ondermijnende criminaliteit en krijgen zij handvatten om hier weerbaarder tegen te worden. Daarnaast is er een game ontwikkeld voor het MBO. Sommige studenten worden tijdens hun technische MBO-opleiding gevraagd als ketelbouwer, elektricien of andere technische ondersteuning om synthetische drugs te produceren. De verleiding om snel geld te verdienen is voor deze jongeren erg groot. In samenwerking met het MBO is een serious

game en lesprogramma ontwikkeld. Door het spelen van een spel worden de deelnemers meegezogen in het verhaal en krijgen ze inzicht in hoe ze kunnen handelen in bepaalde situaties. Het ligt voor de hand om deze trajecten die door TF–RIEC zijn ontwikkeld te koppelen aan de sociale weerbaarheidsaanpak van het programma. Het SKC in Vlissingen werkt officieel samen met HZ University of Applied Sciences. Vanuit het mainport programma wordt ingezet op integrale samenwerking met het SKC. Het centrum moet de komende jaren uitgroeien tot een breed kenniscentrum op het gebied van ondermijning met 25 hoogwaardige arbeidsplaatsen. Waaronder wetenschappers en professoren bijvoorbeeld. Maar ook datawetenschappers van de HZ.

Trekker

Mainport programma i.s.m. TFRIEC en SKC

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, voortgezet en middelbaar­ beroepsonderwijs (Scalda etc.). SKC en HZ University of Applied Sciences.

Activiteiten

Ontwikkelen van campagne speciaal voor zeevaartonderwijs;

3.5.8 Weerbaarheidstrainingen bedrijfsleven Door het project Weerbare en Integere zeehavens is een samenhangend pakket met producten opgeleverd voor havenpersoneel en coördinatoren/leiding­ gevenden die werkzaam zijn op operationeel en tactisch niveau. De weerbaarheidstrainingen voor havenmedewerkers zijn zo ontwikkeld dat zij signalen van ondermijning beter herkennen en hier ook melding van (durven) maken. Naast het havenpersoneel richten de weerbaarheidstrainingen zich ook op coördinatoren/leidinggevenden. Mensen die niet direct herkenbaar zijn als medewerker in de haven maar wel in staat zouden moeten zijn om maatregelen te nemen en binnen de eigen bedrijfsvoering barrières op kunnen werpen zodat de uitvoerende medewerkers

3

4

5

6

7

8

9

minder kwetsbaar worden. Dit weerbaarheidspakket dient onderdeel te worden van de ‘duty of care’ van werkgevers op risicolocaties - een veilige werkomgeving te creëren voor havenmedewerkers – op elk niveau en in elke functie. Binnen het programma worden de leerinstrumenten verder doorontwikkeld en aangeboden in samenwerking met het PVO Zeehavens. Primair staat het actief trainen en onderwijzen van de doelgroepen in 2023 op de rol door onder meer de ontwikkeling van een trainingscontainer. Het gebruik en onderhoud van het leertraject wordt geborgd binnen het PVO Zeehavens.

Trekker

Mainport programma i.s.m. PVO Zeehavens

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en bedrijfsnetwerken/branches zoals ACTIZ,VNO NCW en TLN.

Activiteiten

Doorontwikkelen van bestaande weerbaarheidspakketten; Het organiseren van weerbaarheidstrainingen in samenwerking met het PVO Zeehavens;

Factsheet/ handout signalering van risico’s & zorgen voor onderwijsprofessionals;

Het ontwikkelen van een trainingscontainer (naar voorbeeld Rotterdam).

Werkproces rondom delen van signalen; Fasering

Koppelen best practices. Fasering

2

2023 doorontwikkeling van bestaande tools 2024 – ev. Borging in PVO Zeehavens

2023 – 2025 ontwikkeling en implementatie campagne 2025 – e.v. jaarlijks terugkerende campagne

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

26

27

3 Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

←



→

1

3.5.9 Digitale weerbaarheid i.s.m. PVO Zeehavens In de zeehavens zijn grote hoeveelheden data over ladingen en ladingstromen beschikbaar. Deze data zijn vaak openbaar en worden beheerd door rederijen, vervoerders, terminals enz. Door deze data: 1. beter te beveiligen en enkel ter beschikking te stellen aan personen die daartoe gemachtigd zijn en 2. te koppelen aan risicoprofielen kan misbruik worden tegengegaan. Door het stimuleren van de onderstaande initiatieven wil het programma i.s.m. PVO Zeehavens een bijdrage leveren aan de digitale veiligheidsambities in de havengebieden. Het gaat hier om de volgende initiatieven:

Programma Samen Veilig data delen Met het ‘Samen Veilig data delen’-programma wil Portbase de weerbaarheid in de Nederlandse havens vergroten, op basis van betrouwbare partijen en data. Het programma kent een ketenbrede aanpak en is gezamenlijk ontwikkeld met overheden, brancheorganisaties, de havenbedrijven van Rotterdam en het havenbedrijfsleven.

PVO Brabant Zeeland (Cyberweerbaarheid) Het PVO Brabant Zeeland gaat met VNO NCW Brabant Zeeland en lokale bedrijfsnetwerken, de schaalgrootte creëren en met diverse partners zoals gemeenten zorgen voor awareness van cybercrime bij de ondernemers maar ook in de eigen gemeentelijke organisatie. Binnen het PVO worden verschillende activiteiten ontplooid: PVO help hack desk, cyber talkshows, cyber ambassadeur enz.

Helder is dat de realisatie van de drie hiervoor genoemde sporen alleen mogelijk is wanneer er sprake is van een breed draagvlak. Alleen krijgt niemand dit voor elkaar. Wat nodig is, is voldoende schaalgrootte. Portbase blijft daarom de samenwerking zoeken met stakeholders, zoals Havenbedrijf Rotterdam, Deltalinqs, belangenorganisaties (VRC, evofenedex, Fenex, TLN, GroetenFruit Huis en CBRB), cargadoors en containerterminals. Daarnaast wordt regelmatig afstemming gezocht met overheden en autoriteiten, zoals de Havenmeester, de Douane en de Zeehavenpolitie. Het ‘Samen Veilig data delen’-programma wordt deels financieel ondersteund vanuit J&V, in het kader van de uitvoeringsagenda Haven.

FERM FERM is onderdeel van het Port Cyber Resilience Programma van de mainport Rotterdam. Doel van het programma is het stimuleren van samenwerking tussen bedrijven en het verhogen van het bewustzijn met betrekking tot cyberrisico’s. Naast dreigingsinformatie, worden cyberweerbaarheidsscans uitgevoerd en trainingen gegeven.

2

3

4

5

6

7

8

9

Het project bestaat uit 3 sporen: • Het zeker stellen van veilige identiteiten • Het ontwikkelen van veilige ketens • Het investeren in een veilig platform

Trekker

Mainport programma i.s.m. PVO Zeehavens

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM en bedrijfsnetwerken/branches zoals ACTIZ,VNO NCW en TLN.

Activiteiten

Bij elkaar brengen van initiatieven om zo te komen tot een samenhangende aanpak. PVO als platform benutten voor cyberweerbaarheid

Fasering

2023 – verkennende fase 2024 – ev. Borging in PVO Zeehavens

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

Meerjaren programma

28

29

3 Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en digitaal)

←



→

1

4 4.1

2

3

4

6

5

7

8

9

PPS (inter)n nationaal

Inleiding

Dit onderdeel richt zich op het uitbreiden van de nationale en internationale samenwerking met de andere Nederlandse Mainports én Antwerpen, Gent en Zeebrugge om zo mogelijk te komen tot een Vlaams-Nederlandse Havendelta-aanpak. Daarbij wordt aangesloten bij reeds bestaande structuren zoals het North Sea Port District. Dit samenwerkingsverband bestaat uit de drie Zeeuwse gemeenten Terneuzen, Vlissingen en Borsele, de Oost-Vlaamse gemeenten Evergem, Zelzate en Gent en de provincies Zeeland en Oost-Vlaanderen. Het havengebied ligt (deels) op het grondgebied van deze partners, over de Nederlands-Belgische grens heen. De samenwerking met andere zeehavens in de Vlaams-Nederlandse havendelta is noodzakelijk om gezamenlijk barrières te kunnen opwerpen tegen de import en doorvoer van drugs. Denk daarbij aan het uitwisselen van internationale strafrechtelijke informatie (modus operandi) zodat deze strafrechtelijk, bestuursrechtelijk en in PPS verband kunnen worden ingezet. Criminele organisaties en individuen worden vervolgd en gestraft binnen en buiten Europa. In deze strafprocessen wordt relevante informatie behandeld over hoe internationale smokkelnetwerken opereren binnen de Nederlandse zeehavens.

Uitwisseling van deze strafrechtelijke informatie vanuit Nederland naar andere mogendheden en visa versa is cruciaal om op mainport- en sectoraal niveau te kunnen interveniëren en criminelen uit de mainports te weren.

Mainport Zeehavens Zeeland - West Brabant 2023-2030

4.2 Strategische samenwerking Vlaams-Nederlandse havendelta

Dit onderdeel richt zich op het bij elkaar brengen en versterken van verschillende trajecten die gericht zijn op de internationale samenwerking. De samenwerking met andere zeehavens in de Vlaams-Nederlandse havendelta is noodzakelijk om gezamenlijk barrières te kunnen opwerpen tegen de import en doorvoer van drugs en heeft tot doel:

30

Mainport programma i.s.m. provincie Zeeland/Brabant

Partners

Gemeenten Borsele, Vlissingen, Moerdijk en Terneuzen, Politie Zeeland West Brabant, Douane, OM, KMar, NSP, PoM, Provincie Zeeland en Provincie Brabant.

Activiteiten

Het ontwikkelen en opstarten van een strategisch samenwerkingsverband. Het aansluiten bij het ‘Hanze traject’ wat door de mainport Rotterdam wordt opgestart. Het ontwikkelen van gezamenlijke barrières met de mainports;

Fasering

• nationale en internationale samenwerking te faciliteren in het bijzonder met Gent (Belgisch deel NSP), Antwerpen en Rotterdam en zo mogelijk te komen tot een Vlaams-Nederlandse Havendelta-aanpak. • het tegengaan van waterbed effecten door het creëren van een ‘level playing field’ in de Vlaams Nederlandse havendelta.

Meerjaren programma

Trekker

31

2023 -2025

4 PPS (inter)n nationaal

←



→

1

5 5.1

3

2

4

5

6

7

8

9

Preventie en repressie (intelligence als verbindende pijler) Inleiding

Er ligt een gezamenlijke opgave om de integraliteit in de aanpak te versterken, meer focus te leggen op slimme interventies en kennis en expertise te delen om ondermijning effectief tegen te gaan en waterbedeffecten te voorkomen. Om deze opgave waar te kunnen maken is het noodzakelijk dat er geïnvesteerd wordt in intelligence. Een effectieve aanpak van criminele netwerken in de zeehavens is afhankelijk van een goed beeld van een crimineel fenomeen in al zijn facetten. In de afgelopen periode is er gewerkt aan het borgen van de informatiedeling binnen het HIT waarin Douane, OM, KMAR, politie en gemeenten informatie uitwisselen met betrekking tot de aanpak van de georganiseerde drugscriminaliteit. Daarnaast lopen er meerdere trajecten die eveneens inzicht en concrete intelligence opleveren. Daarbij wordt samenwerking gezocht met netwerkpartners zoals het SKC (strategische ondermijningsbeelden) en partners die gespecialiseerd zijn in geldstromen zoals de FIOD. De FIOD staat aan de lat om crimineel vermogen te traceren en beargumenteerde rapportages te ontwikkelen op basis waarvan crimineel vermogen kan worden afgepakt.