Bijlage 1, jaarverslag 2021

Ondanks de krappe arbeidsmarkt voor (civiel)technisch personeel is het de gemeente Moerdijk gelukt om steeds redelijk tot goed bemenst te zijn. Ook voor vacatures die zijn voortgekomen uit nieuwe ambities worden opgevuld, maar minder snel dan we zouden willen. We investeren flink op goede arbeidsmarktcommunicatie. In DE6 verband zijn we actief om het vak zo aantrekkelijk mogelijk te maken en mensen te verbinden aan de DE6 gemeenten, zodat iedereen een leven lang kan leren en werken in deze zes West-Brabantse gemeenten. Het risico op prijsstijgingen in de markt heeft zich wel voorgedaan in 2021. Het meest in het oog springende voorbeeld is het significant duurdere nieuwe contract voor het verzorgende onderhoud van de openbare ruimte voor 2022 en verder, hoewel dat contract pas in 2022 een financieel effect heeft. In 2022 verwachten we overigens nog aanzienlijkere prijsstijgingen. Dit als gevolg van de oorlog in Oekraïne, die bovenop de toch al schaarse grondstoffenmarkt een fors effect heeft.

30

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

THEMA ACCOMMODATIES EN VOORZIENINGEN Strategisch doel Sociaal maatschappelijke voorzieningen dragen bij aan een stevige sociale structuur en hulp en ondersteuning dichtbij (link met programma 4)

Operationeel doel

• We faciliteren accommodaties en voorzieningen op basis van behoefte, draagvlak, kwaliteit en maatwerk • We bieden accommodaties en voorzieningen aan op kansrijke en aantrekkelijke plekken waar duurzame en veilige instandhouding en exploitatie mogelijk is • Er is in de accommodaties een samenhangend, zoveel mogelijk geclusterd aanbod van onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting • We stimuleren eigen verantwoordelijkheid van gebruikers voor instandhouding en exploitatie van sociaal maatschappelijke voorzieningen • We bieden goede faciliteiten voor een waardig afscheid van en een laatste rustplaats/ asbestemming voor een overledene

Mijlpalen Onderzoek MFC's/gemeenschapshuizen gestart De raad heeft in april middelen ter beschikking gesteld voor een onderzoek naar de meest efficiënte en duurzame wijze om MFC's/gemeenschapshuizen te exploiteren en op basis hiervan besluitvorming door de raad voor te bereiden. Per 1 september jl. is gestart met de inventarisatiefase, deze wordt eind van het eerste kwartaal 2022 afgerond. Hiervoor is cijfermateriaal verzameld, zijn bezettingcijfers in beeld gebracht en zijn exploitanten/beheerders en vaste gebruikers geïnterviewd. Contract exploitatie De Parel verlengd met vijf jaar Er heeft met de exploitant van MFC De Parel overleg plaatsgevonden om te komen tot een kortere contractverlenging van 2,5 jaar met daarbij een aanpassing van afspraken, in plaats van een contractverlenging van 5 jaar, zoals in het huidige contract is opgenomen. Dit heeft niet geleid tot overeenstemming. Het huidige contract blijft dan ook gehandhaafd tot en met 2026. In de begroting is hier rekening mee gehouden en dit leidt dus niet tot een aanpassing van het budget.

31

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Onderzoek naar toekomst Niervaert Er is door het college besloten om geen grootschalig onderzoek naar alle vier de gemeentelijke zwembaden te doen. De raad heeft middelen ter beschikking gesteld om het voorkeursscenario voor complex De Niervaert, vervangende nieuwbouw op de huidige locatie, nader uit te werken. Aan een extern bureau is opdracht verstrekt om een behoefte- en haalbaarheidsonderzoek uit te voeren met daarbij een investerings-en exploitatieraming. Besluitvorming op basis van dit haalbaarheidsonderzoek zal in Q3 van 2022 plaatsvinden.

velden starten. Voor het nieuwe clubgebouw moet een architect worden ingeschakeld en een planologische procedure worden doorlopen om de bouw mogelijk te kunnen maken.

Nieuwe afspraken over exploitatie Standaert Voor de exploitatie van De Standaert zijn in juni 2021 nieuwe afspraken gemaakt over de huurprijs en de exploitatiebijdrage voor de jaren 2021 en 2022. Voor de periode vanaf 2023 worden nieuwe afspraken gemaakt o.a. aan de hand van resultaten van het onderzoek naar MFC's/gemeenschapshuizen.

MFA Zevenbergschen Hoek De ruimtestaten en het vlekkenplan voor de verschillende onderdelen zijn uitgewerkt, waarbij ook duidelijk is hoe de gemeenschappelijke ruimten eruit zien. Deze maken onderdeel uit van het gezamenlijk opgestelde ruimtelijk en functioneel programma van eisen. Het college heeft eind 2021 een keuze gemaakt voor de invulling van de grote zaal met het podium. Daarnaast hebben Stichting de Waarden en gemeente gezamenlijk, als toekomstige eigenaren van het MFA, het technisch programma van eisen opgesteld.

Compensatieregeling voor corona Ook in 2021 waren sociaal-maatschappelijke voorzieningen (deels) gesloten. Met de huurcompensatieregeling voor vrijwilligersorganisaties hebben we de huurinkomsten voor de exploitanten van deze accommodaties zoveel mogelijk op peil gehouden. Dit is gefinancierd met compensatiemiddelen vanuit het Rijk. Uit de jaarrekeningen over 2021 moet blijken of zo de verminderde inkomsten voldoende zijn opgevangen. Scholenontwikkeling Willemstad /MFA Willemstad en verplaatsing Kogelvangers Het project is opgesplitst in twee deelprojecten om de processen efficiënter te kunnen inrichten 1. Verplaatsing Kogelvangers: er is een voorlopig ontwerp van de nieuwe veldindeling inclusief positionering nieuw clubgebouw gemaakt en een concept kostenraming opgesteld. Meermaals is hierover tussen verenigingsbestuur en gemeente afstemming geweest. 2. Scholenontwikkeling/MFA: het proces met alle betrokken partijen is hervat om te komen tot een ruimtelijk en functioneel programma van eisen voor de nieuwbouw, de samenwerkingsafspraken en een financieel haalbaar plan. Voor deelproject 1 zal in 2022 een kredietaanvraag aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Na goedkeuring kunnen de voorbereidingen voor verplaatsing van de

Voor deelproject 2 MFA wordt het haalbaarheids­ onderzoek in 2022 afgerond waarmee er inzicht is in de planologische, maatschappelijke en financiële haalbaarheid. Bij een haalbaar plan, wordt naast een kredietaanvraag voor de vervolgfasen tevens een locatieontwikkelingsovereenkomst aan de gemeenteraad voorgelegd.

Beide programma's van eisen vormen de input voor de investeringsraming. Deze zullen samen in 2022 ter besluitvorming worden aangeboden aan de raad. Na instemming kan het proces voor de uitwerking van het definitief ontwerp worden opgestart. Brandweerkazerne Willemstad Voor het onderzoek naar een nieuwe locatie voor de brandweerkazerne hebben diverse gesprekken plaatsgevonden over grondverwerving voor de realisatie van nieuwbouw. Aankoop van gronden blijkt in de huidige marktsituatie lastig te zijn en heeft nog niet geleid tot overeenstemming over de verwerving van een locatie. Het onderzoek voor de kazerne wordt in 2022 voortgezet. In overleg met de brandweer moet een besluit over de toekomstige huisvesting genomen worden.

32

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Toekomstbestendige Gymaccommodaties Zevenbergen Op 30 september 2021 heeft de raad besloten om plannen uit te werken voor de realisatie van een nieuwe sporthal met drie zaaldelen bij zwembad de Bosselaar (fase 1). En ook plannen uit te werken voor de vervanging van de gymzalen in de Lindonk en Droge Mark op één of meerdere nader te bepalen locaties (fase 2) De beoogde planning is dat de realisatie van de nieuwe sporthal en gymzalen, afhankelijk van planologische procedure in 2024/2025 gereed zal zijn Ontwikkeling d’Ouwe school Noordhoek / MFA Noordhoek Er zijn ontwerpvarianten voor het hele gebouw gemaakt. Als deze nader zijn uitgewerkt, volgt een samenwerkingsovereenkomst tussen Woonkwartier en gemeente. De realisatie van de werkzaamheden wordt voorzien eind 2022. Scholenontwikkeling Klundert In 2021 is het startdocument afgerond en in procedure gebracht voor besluitvorming. Uiteindelijk heeft de gemeenteraad op 10 februari 2022 het startdocument vastgesteld. De komende periode werken we aan het locatieonderzoek en vervolgens de haalbaarheidsstudie. Het uiteindelijke doel is realisatie van een nieuw schoolgebouw in 2028.

Scholenontwikkeling Fijnaart In 2021 is een start gemaakt met een locatiestudie naar de ruimtelijke inpasbaarheid van de scholenontwikkeling in Fijnaart, in samenwerking met de schoolbesturen. In 2022 zal het startdocument van het project worden opgesteld. Naast de input uit de locatiestudie en de centrumvisie Fijnaart wordt ook de Visie Integrale Kindcentra betrokken in het startdocument. Rijksbijdrage voor exploitatietekort zwembaden Voor de exploitatie van de zwembaden is gebruik gemaakt van de mogelijkheid om bij het Rijk middelen aan te vragen ter compensatie van exploitatietekorten. Een ontvangen totaalbedrag van ruim € 100.000 is overgemaakt aan de exploitanten van De Niervaert, De Bosselaar en De Oester. Bij St. Ons Bad in Willemstad was geen sprake van een tekort. Renovatie atletiekbaan In 2021 is de atletiekbaan van AV De Groene Ster gerenoveerd. Niet alleen de rondbaan is gerenoveerd, maar er zijn ook aanpassingen gedaan aan het kogelstootsegment, een nieuwe kogelslingerkooi en poolstokinstallatie. Daarnaast is de baanverlichting verduurzaamd met LED armaturen. De lichtsterkte kan met een app worden aangepast, waardoor nog meer energiebesparing mogelijk is. Na goedkeuring van de keuringsinstantie voldoen alle wedstrijdonderdelen weer aan de reglementen van NOC-NSF en KNAU.

33

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Ontwikkelingen Overschot op onderhoud buitensport Bij buitensport is € 126.000 over op onderhoud vanwege de invloed van corona.

Verduurzaming gemeentelijk Maatschappelijk Vastgoed Om de klimaatdoelstellingen uit het klimaatakkoord van Parijs te halen wordt de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed opgesteld. In maart 2022 is deze routekaart vastgesteld door de gemeenteraad

Ontwikkelingen Vastgoed Bij vastgoed is een aantal ontwikkelingen die een financiële afwijking/verschuiving veroorzaken:

Effecten

Onderzoek Brandveiligheid fase 2 In juli 2021 is krediet beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de brandveiligheid aanpassingen fase 2. De uitvoering van deze werkzaamheden is eind 2022 gereed. In 2021 is de aanbesteding gestart maar er zijn nog geen daadwerkelijke aanpassingen gedaan aan de gebouwen. Het beschikbare budget van € 118.000 voor 2021 wordt daarom overgeheveld naar 2022. Afronding asbest inspectie en sanering De 35 gemeentelijke gebouwen zijn eind 2020 en begin 2021 geïnspecteerd op de aanwezigheid van asbest. Met het resterende budget van € 56.570 is in 2021 gestart met de sanering van het aanwezige asbest. In het eerste kwartaal van 2022 is deze sanering afgerond. Modernisering binnensport locaties Het college heeft de ‘ basis inventarislijst primair onderwijs gymaccommodaties’ vastgesteld. Deze is tot stand gekomen in overleg met de schoolbesturen. Aan de hand hiervan wordt de inrichting van onze binnensportaccommodaties gemoderniseerd. Voor bestaande accommodaties is in de meerjarenbegroting al rekening gehouden met deze aanpassingen. Bij nieuwbouwsituaties worden de benodigde middelen voor de inrichting meegenomen in de kredietaanvraag van het betreffende project. Instandhoudingsonderhoud rijksmonumentale objecten, o.a.

Stenen Poppen Eind 2020 is door de gemeenteraad budget beschikbaar gesteld voor ‘instandhoudingsonderhoud’ van diverse monumentale objecten, waaronder de Stenen Poppen, Fort de Hel en diverse sluizen in Klundert en Willemstad. In 2021 is gestart met de werkzaamheden, deze worden in het tweede kwartaal van 2022 afgerond

Tevredenheid van inwoners over sociaal maatschappelijke voorzieningen Uit de Inwonerspeiling 2021 blijkt dat de meeste respondenten (zeer) tevreden zijn over het aanbod van sportvoorzieningen (74%), (Gezondheids-) zorgvoorzieningen (72%) en speelvoorzieningen (61%)

34

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

LASTEN EN BATEN 2021 bedragen x € 1.000

LASTEN: € 34.050

BATEN € 4.775 € 26

€ 961 € 482 € 15

€ 2.774 € 1.784

€ 283

€ 80

€ 3.539 € 749

€ 1.889 € 3.304 € 422

€6 €5 € 40

€ 2.539 € 3.021

€ 454

€ 13.351

€ 549

€ 1.882 € 33

€ 227 € 318

€9

€ 20 €8

€ 28

0.3 Beheer overige gebouw. en grond. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 4.2 Onderwijshuisvesting

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, prod., particip. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen

35

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

OVERZICHT TAAKVELDEN

Realisatie 2021 Lasten Baten Saldo 961 -283 678 3.539 -26 3.513 1.889 -80 1.810 13.351 -749 12.602 28 -6 22 15 0 15 33 0 33 1.882 -5 1.877 549 -40 509 3.021 -464 2.557 422 -20 402 3.304 -8 3.295 15 -9 6 482 -227 255 1.784 -318 1.467 2.774 -2.539 235 34.050 -4.775 29.275 2.013 -10.183 -8.169 36.063 -14.957 21.106

Onderdeel (bedragen x € 1.000) 0.3 Beheer overige gebouw. en grond. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.5 Openbaar vervoer 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 4.2 Onderwijshuisvesting 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, prod., particip. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.3 Wonen en bouwen Saldo baten en lasten 0.10 Mutaties reserves Resultaat na bestemming

OVERZICHT PROGRAMMA 2

Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil realisatie en begr. na wijz.

(Bedragen x € 1.000) Totaal lasten Totaal baten Saldo van baten en lasten

23.681 -2.420 21.260

34.246 -5.263 28.983

34.050 -4.775 29.275

-196 488 292

Storting in reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

1.787 -1.885 21.162

2.086 -10.218 20.851

1.926 -10.096 21.106

-160 122 255

36

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Economie als versneller voor ​ een vitaal Moerdijk Onze gemeente heeft een sterke economische functie van regionale en nationale betekenis. Hierdoor ontstaat zowel werkgelegenheid voor onze eigen inwoners als voor de regio. De economische doorontwikkeling biedt kansen voor een inclusieve arbeidsmarkt en het aantrekken van nieuwe inwoners om de leefbaarheid te versterken en onze voorzieningen op peil te houden. De economische positie van de gemeente wordt verder uitgebouwd door economische kansen te benutten, met oog voor de effecten op de leefbaarheid van onze kernen. We kunnen de economische kracht van het haven- en industrieterrein waar mogelijk koppelen aan andere lokale en regionale opgaven. Er liggen kansen om de spin-off vanuit de industrie richting lokale bedrijvigheid te vergroten. De aanwezigheid van de zeehaven van Moerdijk en ons uitgestrekte buitengebied met agrarische bebouwing en recreatieterreinen hebben helaas een aantrekkingskracht op de georganiseerde criminaliteit. Die kan ondermijnende effecten hebben op onze samenleving.

THEMA HAVEN- EN INDUSTRIETERREIN Strategisch doel: Het Haven en Industrieterrein ontwikkelt zich in balans met haar omgeving (People, Planet, Profit)

Operationeel doel

• We dragen actief bij aan het opstellen en realiseren van de Uitvoeringsagenda Havenstrategie 2018 e.v. • We zoeken een krachtige samenwerkingspartner voor het Havenbedrijf Moerdijk NV.

Mijlpalen Eerste partij tekent voor vestiging op LPM In juni 2021 heeft DSV als eerste partij getekend voor de ontwikkeling van meer dan 200.000 m2 hoogwaardige opslag en distributie op een perceel van 34 hectare. Insteek is dat het bedrijf in 2023 operationeel kan zijn op deze locatie. Het bouwrijp maken van het gebied is in volle gang.

Strategisch doel We benutten de economische kracht van het ­Haven- en Industrieterrein ten behoeve van een vitaal en duurzaam Moerdijk

Operationeel doel

• We ondersteunen de realisatie van het Logistiek Park Moerdijk • We realiseren het flankerend maatregelenpakket MoerdijkMeerMogelijk en voeren de Moerdijkregeling uit • We zetten in op het vergroten van spin off vanuit het Haven- en Industrieterrein richting lokale ondernemers • We verkennen kansen in het dossier NL Delta

Corporate strategy havenbedrijf aangescherpt In december 2021 hebben de aandeelhouders van het Havenbedrijf ingestemd met de aangescherpte corporate strategy. Deze bedrijfsstrategie vloeit voort uit

37

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

de havennota 2020-2030 en de Havenstrategie Moerdijk 2030. Waar de havenstrategie de ambitie vormt van het Havenbedrijf, de provincie en de gemeente gezamenlijk, vormt de corporate strategy de eigen bedrijfsstrategie van het havenbedrijf. De strategie heeft betrekking op de periode 2021-2025. Opgaven en doelen worden jaarlijks geprioriteerd en geoperationaliseerd in de begroting. RIA regio Breda gereed, verstedelijkingsstrategieën in ontwikkeling Het rijk heeft de stedelijke regio’s uitgedaagd om tot een verstedelijkingsstrategie en regionale investeringsagenda’s te komen. Moerdijk ligt op het snijvlak van de stedelijke regio Breda-Tilburg en West Brabant West. Mede vanwege de economische impact van het Haven- en Industrieterrein is Moerdijk partner in beide verstedelijkingstrajecten. Voorjaar 2021 heeft het college de Regionale Investeringsagenda (RIA) regio Breda vastgesteld. Het Haven- en Industrieterrein is hierin als economische toplocatie en energiehub goed gepositioneerd. Om een goede koppeling te

maken tussen grootschalige werkgelegenheid en het stedelijk gebied waar veel werknemers wonen, is in de RIA o.a. ingezet op verbeteren van de bereikbaarheid van het Haven- en Industriegebied met snelfietspaden en collectief vervoer. Daarnaast is de locatie Zevenbergen Oost gepositioneerd als grootschalige woningbouwlocatie, waar de LPMopgave (extra woningbouw) kan worden ingevuld. De RIA regio Breda wordt in 2022 opgewerkt tot een verstedelijkingsstrategie en een RIA op stedelijke regio Breda-Tilburg-schaalniveau. Het traject om in West Brabant West tot een verstedelijkingsstrategie te komen is later gestart en komt in 2022 tot eerste resultaten.

Ontwikkelingen Naar een nieuwe Uitvoeringsagenda Havenstrategie In de periode 2018 – 2021 hebben Havenbedrijf, provincie en gemeente gezamenlijk gewerkt aan de Uitvoeringsagenda Havenstrategie Moerdijk 2030. Focus in deze agenda lag op innovatiebevordering en versterking van het ecosysteem. De afgelopen jaren

38

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

zijn mooie resultaten bereikt, maar de stuurgroep havenstrategie heeft ook geconstateerd dat het in de nieuwe uitvoeringsagenda wenselijk is om de opgaven “dichter bij huis” te houden en beter aan te laten sluiten op de eigen sturingsinvloed. Partijen zijn momenteel in gesprek over de uitvoeringsagenda 2022 – 2025. Medio 2022 verwachten we de nieuwe uitvoeringsagenda Havenstrategie vast te stellen. Er wordt verkend of VNONCW en Rewin als partner kunnen aansluiten.

Gemeentelijk havenkompas In navolging van de vastgestelde bedrijfsstrategie door het havenbedrijf, willen we ook als gemeente scherpstellen op de eigen opgaven en ambities binnen de breedte van de Havenstrategie. Hierbij willen we de uitkomsten betrekken uit een interne verkenning naar de spin-off en meerwaarde van het Haven- en Industrieterrein voor de gemeente die in 2021 is uitgevoerd.

Investeringen kansrijk voor cofinanciering vanuit het JTF In 2022 zal het Europese Just Transition Fund (JTF) open worden gesteld. Dit fonds komt beschikbaar voor regio’s met (chemische) industrieclusters die sterk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. Middelen zijn bedoeld om invulling te geven aan de transitieopgave. Het Rijk heeft in Zuid-Nederland drie gebieden aangewezen die in aanmerking komen voor het JTF, waaronder West-Brabant. Voor dit gebied is € 58,5 miljoen gereserveerd als co-financiering voor investeringen in innovatie, infrastructuur en arbeidsmarkt. In 2021 is een inventarisatie gemaakt van mogelijke projecten. Vanuit de Moerdijkse industrie (o.a. Shell) zit er veel betrokkenheid op de thema’s innovatie en infrastructuur. Gemeente Moerdijk heeft zich opgeworpen om op het thema arbeidsmarkt projecten en partners te mobiliseren om tot succesvolle aanvragen te komen. Het project “hybride leeromgeving Moerdijk” (uitvoeringsagenda havenstrategie) is er hier een van.

NLDelta In de zomer van 2021 is gebleken dat het aanvragen van de status nationaal park nieuwe stijl nog een stap te ver was. Meerdere partijen zijn (nog) niet voldoende aangehaakt en ook het toetsingskader vanuit het ministerie is nog niet voldoende ingericht om de aanvragen nieuwe stijl te kunnen toetsen. Hierdoor is het aanvragen van de status on hold gezet. In 2021 en eerste helft 2022 wordt ingezet op het vergroten van het draagvlak voor het aanvragen van de status. In de zomer van 2022 wordt bekeken waar we op dat moment staan en of de status nationaal park nieuwe stijl aangevraagd kan worden.

Effecten De vaststelling van de strategische monitor Havenstrategie is uitgesteld naar medio 2022. Voor een overzicht van de jaarcijfers van het havenbedrijf verwijzen we naar de website www.portofmoerdijk.nl.

39

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

THEMA VITALE CENTRA Strategisch doel: Zevenbergen, Fijnaart, Klundert en Willemstad hebben een bereikbaar, compact winkelhart dat uitnodigt als ontmoetingsplaats, met een aantrekkelijk aanbod van detailhandel, horeca, culturele en recreatieve functies en evenementen

Operationeel doel

• We realiseren de centrumontwikkeling Zevenbergen, inclusief de heropening van de Roode Vaart • We verbinden de omgeving rondom de oude suikerfabriek (project Zevenbergen Noord) met het centrum • We realiseren de centrumontwikkeling Klundert (met aandacht voor de potentie van de Bottekreek) • We ontwikkelen een plan om tot een vitaal centrum in Fijnaart te komen (inclusief mogelijke verplaatsing van een supermarkt) • We onderzoeken wat er aanvullend op de lopende en beoogde projecten nodig is voor vitale centra in Zevenbergen, Klundert, Fijnaart en Willemstad. In Willemstad ligt daarbij de nadruk op de balans tussen toerisme en wonen

Mijlpalen Fijnaart – vaststelling centrumvisie Op 16 december 2021 is de centrumvisie voor Fijnaart (unaniem) vastgesteld. Het afgelopen jaar hebben inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden kunnen meedenken over het toekomstperspectief van het vitale centrum voor Fijnaart. Met de visie wordt ingezet op de clustering van voorzieningen en evenementen en er is behoefte aan een bruisend dorpsplein. Onderdeel van de centrumvisie is een concrete uitvoeringsparagraaf waarin de belangrijkste acties zijn benoemd om te komen tot een vitaal centrumgebied. Zevenbergen – afronding deelgebieden Haven en Markt De deelgebieden Markt en Haven zijn zo goed als afgerond. Het water stroomt door de Haven en de volledige openbare ruimte is reeds eind 2020 in gebruik genomen. Het werk is formeel nog niet opgeleverd door de bouwcombinatie. Diverse herstelwerkzaamheden moeten nog worden opgepakt en de administratieve afhandeling van het contact met de bouwcombinatie dient nog te worden afgerond.

40

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Zevenbergen – deelgebied Molenstraat De werkzaamheden voor het deelgebied Molenstraat met de realisatie van een parkeergarage, appartementen en commerciële ruimte zijn zo goed als afgerond in 2021. Begin 2022 volgde de officiële opening (van o.a. de supermarkt). Met de realisatie van het deelgebied Molenstraat wordt de compacte winkelstructuur in het centrum van Zevenbergen verder versterkt met een belangrijke publiekstrekker, waardoor de vitaliteit van het centrum als geheel verbetert. Klundert – start uitvoering centrumontwikkeling fase 1 In 2021 is gestart met het opknappen van de vlonders aan de Bottekreek. De onderconstructie is vervangen en weer up-to-date. Daarnaast zijn er nieuwe vlonderplanken gelegd en daarmee zijn de vlonders weer als nieuw. Ook is het metselwerk van de muurtjes rondom de vlonders weer netjes gemaakt. In 2022 worden de laatste werkzaamheden uitgevoerd, waarmee fase 1 kan worden afgerond. Actualisatie beleidsregels In 2021 is een aantal beleidsregels geactualiseerd om enerzijds de verhouding tussen activiteiten en de omgeving vast te leggen en anderzijds ondernemers

meer ruimte te bieden om te kunnen ondernemen. Het gaat onder meer om de Verordening Winkeltijden en de Nadere regels terrassen. Met de aanpassing van de beleidsregels krijgen ondernemers de mogelijkheid om een terras te realiseren aan nieuwe haven in Zevenbergen, maar ook hebben alle ondernemers de mogelijkheid om ruimere openingstijden te hanteren op zon- en feestdagen. Opnieuw tijdelijk grotere terrassen Ook in 2021 zijn de horecaondernemers in de gelegenheid gesteld om extra terrasruimte aan te vragen in verband met de beperkende coronamaatregelen. Hier is door 34 ondernemers gebruik van gemaakt. Er zijn wel enkele meldingen van overlast gedaan, maar ook dit jaar hebben de verruimde terrassen vrijwel geen negatieve klanken opgeleverd vanuit de omgeving. Geen leges evenementen De evenementenbranche, horeca en verenigingen verzorgen traditioneel een groot deel van de evenementen in Moerdijk. Het hele jaar was onzeker of evenementen door kunnen konden gaan als gevolg van de steeds wisselende coronamaatregelen.

41

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Om te voorkomen dat leges een drempel vormden voor het aanvragen van vergunningen heeft het college besloten om in 2021 geen leges voor evenementenvergunningen en ontheffingen artikel 35 Alcoholwet in rekening te brengen.

Ontwikkelingen Zevenbergen – Stoofstraat In 2021 is een biedingsprocedure doorlopen voor de verkoop van de locatie Stoofstraat. De hoogste bieder is bepaald. Voorafgaand aan levering van de grond aan de ontwikkelaar vindt een bodemsanering plaats. De voorbereidingen voor de sanering hebben meer tijd in beslag genomen dan eerder voorzien. Om die reden zal levering van de grond pas plaatsvinden in het 4e kwartaal van 2022. Start bouw wordt voorzien eind 2022/begin 2023.

Effecten Leegstand naar centrumgebied Ondanks alle trends en ontwikkelingen en de coronapandemie is de leegstand vrijwel stabiel gebleven in de vitale centra van de gemeente Moerdijk. In Zevenbergen is zelfs een afname waarneembaar. Dit heeft te maken met enkele transformaties van winkelruimte naar wonen. Tabel Ontwikkeling leegstand 2020-2021 (aantal panden; bron: Locatus) omvang leegstand 2020 2021 verandering verandering in aantal % Centrum Fijnaart 1 1 0 0% Centrum Klundert 2 3 +1 50% Centrum Willemstad 4 4 0 0% Centrum Zevenbergen 15 13 -2 -13% Totaal vitale centra 22 21 -1 -5%

Willemstad - Start uitvoeringsprogramma vitaal centrum Om de vitaliteit van het centrum in Willemstad te verbeteren is in 2021 een start gemaakt met een Uitvoeringsprogramma. Het Uitvoeringsprogramma wordt in samenwerking met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden uitgewerkt en wordt in 2022 vastgesteld.

Ontwikkeling commercieel aanbod per centrumgebied (vkp) Als wordt gekeken naar de ontwikkeling van het winkelaanbod in de vitale centra dan is het aanbod licht afgenomen met 4 winkels. De afname ligt in lijn met de landelijke trends en ontwikkelingen waaruit blijkt dat er minder behoefte is aan fysieke winkels.

Klundert – ontwikkeling plannen centrumontwikkeling fase 2 In september 2021 is een krediet gevoteerd voor de ontwikkeling van plannen voor fase 2 van de centrumontwikkeling, als vervolg op de renovatie van de vlonders aan de Bottekreek. Fase 2 van de centrumontwikkeling omvat het opknappen van de openbare ruimte aan de Voorstraat, Molenstraat en Zevenbergsche Poort.

Tabel Ontwikkeling winkelaanbod naar centrumgebied (aantal panden; bron: Locatus) omvang winkelaanbod 2020 2021 verandering verandering in aantal % Centrum Fijnaart 12 12 0 0% Centrum Klundert 29 28 -1 -3% Centrum Willemstad 9 9 0 0% Centrum Zevenbergen 64 61 -3 -5% Totaal vitale centra 114 110 -4 -4%

Uitvoering ondernemersfondsen Fijnaart, Klundert en Zevenbergen In 2021 is verder uitvoering gegeven aan de Ondernemersfondsen Fijnaart, Klundert en Zevenbergen. Ook is het eerste jaar, 2020, geëvalueerd samen de ondernemersverenigingen. De conclusie van de evaluatie 2020 is dat alle ondernemersfondsen, ondanks de coronapandemie, hebben geïnvesteerd in activiteiten om het ondernemersfonds op een goede wijze te laten functioneren, zodat wordt bijgedragen aan de beleidsdoelstellingen. De verwachting is dat er in de navolgende jaren meer activiteiten en evenementen georganiseerd kunnen worden.

Voor de horeca geldt dat het aanbod licht is toegenomen in de vitale centra van de gemeente Moerdijk. Tabel Ontwikkeling horeca aanbod naar centrumgebied (aantal panden; bron: Locatus) omvang horeca 2020 2021 verandering verandering aanbod in aantal % Centrum Fijnaart 7 7 0 0% Centrum Klundert 10 10 0 0% Centrum Willemstad 11 12 +1 9% Centrum Zevenbergen 26 28 +2 8% totaal vitale centra 54 57 +3 6%

42

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

THEMA TOERISME Strategisch doel We trekken meer toeristen aan, die langer blijven, meer plekken bezoeken en meer besteden

Operationeel doel

• We creëren een goed verbindingennetwerk over water (binnen- en buitenwater) dat belangrijke punten met elkaar verbindt • We optimaliseren het fiets- en wandelnetwerk door het toevoegen of aanpassen van verbindingen en het toevoegen van elementen die het gebruik en de beleving van het netwerk aantrekkelijker maken (bv. bankjes, informatieborden, watertappunten etc.) • We zorgen voor onderhoud en optimalisatie van de verdedigingswerken in Willemstad en Klundert • We zorgen voor behoud van onze monumenten • De Stelling van Willemstad heeft een bepalende positie binnen de Zuiderwaterlinie • We zorgen voor een goede informatievoorziening over de gemeente Moerdijk en de Stelling van Willemstad voor bezoekers en inwoners

Strategisch doel Met MoerdijkMarketing positioneren en profileren we Moerdijk als aantrekkelijke gemeente voor wonen, werken en recreatie om inwoners aan te trekken

Operationeel doel:

• We informeren en enthousiasmeren bezoekers over Moerdijk als aantrekkelijke woon- en werkgemeente

Mijlpalen Opening Mauritshuis in juli 2021 Op 22 juli is het vernieuwde Mauritshuis geopend door gedeputeerde Stijn Smeulders en wethouder Danny Dingemans. Het Mauritshuis is na de verbouwing en het opnieuw inrichten het nieuwe bezoekerscentrum met (toeristische) informatie over het Mauritshuis, Willemstad, de Stelling van Willemstad en de Zuiderwaterlinie.

43

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Aanbesteding veerverbindingen De aanbesteding Expeditie Haringvliet is in het najaar van 2021 de markt opgegaan en heeft geresulteerd tot een gunning in januari 2022. De aanbesteding van de pontverbindingen Moerdijk- Strijensas en NumansdorpWillemstad is begin 2022 de markt opgegaan. Verwacht wordt dat deze in april 2022 wordt afgerond. Stelling van Willemstad verbinden over land en water In de zomer van 2021 heeft een shuttledienst Willemstad (Mauritshuis), Fort de Hel en Fort Sabina met elkaar verbonden. Na evaluatie is besloten deze dienst in 2022 opnieuw aan te bieden. Onderhoud verdedigingswerken De Stenen Poppen en andere delen van de vestingwerken/onderdelen van de Stelling van Willemstad hebben een onderhoudsbeurt gehad of krijgen die begin 2022.

Ontwikkelingen Programmatisch toezicht monumenten De quickscan naar de staat van monumenten is al afgerond in 2020. Op basis daarvan wordt een programmatische aanpak van toezicht op de instandhouding van de gemeentelijke en rijksmonumenten in Moerdijk uitgewerkt. Dat wordt onderdeel van het in 2022 vast te stellen nieuw VTHbeleid. Dit betreft de invulling van de wettelijke taken als bevoegd gezag. De invulling van deze wettelijke verplichting voor de monumenten in gemeentelijk eigendom wordt vormgegeven in een meerjarig onderhoudsprogramma. Inrichten openbaar gebied rondom Stenen Poppen In het laatste kwartaal 2021 is tot een ontwerp gekomen waar alle partijen zich in kunnen vinden. Dit is vastgelegd in het bouwplanoverleg met RCE en provincie in december. In 2022 wordt dit plan uitgevoerd. Onderhoud en instandhouding monumenten In zomer 2021 is er krediet beschikbaar gesteld voor het onderhoud aan verschillende monumenten in de gemeente. Na het beschikbaar stellen is het onderhoud gestart. Omdat dit doorloopt in 2022 wordt het beschikbaar gestelde budget overgeheveld naar 2022.

Actualiseren archeologiekaart Er is een aanvang gemaakt met de actualisatie van de archeologiekaart om goed in te kunnen spelen op de omgevingswet. Hierbij wordt een versoepeling van de archeologische onderzoeksplicht verwacht. Fort de Hel In het najaar van 2021 is besloten de overeenkomst met de huidige exploitant niet te verlengen. Er wordt een lange termijn traject opgestart waarbij een ontwikkelplan Fort de Hel wordt opgesteld. Op basis daarvan wordt een nieuw aanbestedingstraject doorlopen. In de tussentijd wordt een kortlopende overeenkomst opgesteld waarbij de huidige exploitant de eerste gesprekspartner is. Fort Sabina Op Fort Sabina lopen verschillende projecten. Het project gevelrenovatie is uitgewerkt, de verduurzamingsmogelijkheden zijn in beeld gebracht en het poortgebouw is verbouwd. In 2022 wordt een voorstel voor de renovatie in de raad gebracht, de plannen voor de verduurzaming verder uitgewerkt met een installateur en het poortgebouw beleefbaar gemaakt. Toeristisch Fonds Moerdijk Op verzoek van en in overleg met het bestuur Toeristisch Fonds Moerdijk (TFM) is besloten het fonds per 1 januari 2022 te stoppen. Het beschikbare budget voor toeristische initiatieven van ondernemers is, onder dezelfde voorwaarden als bij TFM, ondergebracht bij gemeente Moerdijk.

Website VVV Moerdijk In 2021 is het besluit genomen om de huidige VVVwebsite te actualiseren en aan te passen naar een website die aansluit bij regionale ontwikkelingen. Dit houdt in dat een andere partij de website bouwt met een database aan de achterkant die makkelijk te koppelen is aan databases van toeristische marketingorganisaties in de regio. We lopen hierbij vooruit op de wens om in de toekomst intensiever samen te werken met regiopartners met als doel de informatievoorziening voor bezoekers en inwoners te optimaliseren. De website is naar verwachting medio 2022 gereed (drietalig: Nederlands, Engels en Duits).

44

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Effecten Website WEBSITE Page views visits Unique visitors Returning visitors

jan 4081 2736 2443 293

feb 4605 2844 2553 291

mrt 5996 3522 3078 382

apr 6868 4136 3651 462

mei 8993 5383 4770 537

juni 9762 5719 5026 592

juli 14046 8218 7102 996

aug 15280 8970 7641 986

sep 10146 6029 5125 697

okt 6664 4023 3435 433

nov 4290 2970 2669 266

dec 3453 2236 1931 237

2021 94184 56786 49424 6172

jan 518 5318 477 825 261

feb 704 6814 437 3047 269

mrt 367 7591 474 170 2579

apr 194 2920 478 196 1972

mei 175 1976 486 210 2558

juni 349 5483 489 149 1937

juli 208 3696 465 191 2110

aug 869 8751 473 149 2082

sep 90 1685 479 50 554

okt 26 844 482 19 367

nov 51 886 482 25 373

dec 105 2032 484 37 373

2021 3656 47996

Social Media SOCIAL MEDIA Facebook acties Facebook bereik Facebook volgers Instagram acties Instagram volgers

5068

Aantal passagiers Verbinding Expeditie Haringvliet (totaal op alle routes) De Anna (W’stad-Numansdorp) De Lucretia (Moerdijk-Strijensas) Waterpoortpont

# passagiers 2019 1850-3250 2555 1724 2448

# passagiers 2020 -* 1613 1435 -**

# passagiers 2021 1350 2179 1725 290

* In 2020 was Willemstad geen halte in de Expeditie Haringvliet. ** De Waterpoortpont heeft vanwege corona niet gevaren in 2020, in 2021 is een alternatieve dienstregeling gevaren.

Bezoekers Mauritshuis Maand Januari Februari Maart April Mei Juni

# bezoekers Gesloten * Gesloten* Gesloten* Gesloten* Gesloten* Gesloten*

Maand Juli Augustus September Oktober November December

# bezoekers 1584 3226 2377 784 450 164**

* Vanwege corona en verbouwing is het Mauritshuis pas vanaf 10 juli weer opengegaan. ** Het Mauritshuis is vanaf 19 december weer dichtgegaan vanwege de corona maatregelen.

Archeologische onderzoeken Er zijn in 2021 in totaal 69 onderzoeken opgevraagd en getoetst.

Risico’s Een bezoeker kent geen gemeentegrenzen. Een bezoeker komt naar een stad of streek voor de omgeving en de activiteiten die binnen een bepaalde straal worden aangeboden. Vaak niet enkel in één gemeente. Om goed aan de vraag te voldoen worden toeristische ontwikkelingen dan ook in (verschillende) samenwerkingsverbanden vormgegeven en uitgevoerd (en uiteraard altijd vertaald naar de lokale situatie). Dit brengt wel risico’s met zich mee. Ontwikkelingen

worden vaak door meerdere partijen bedacht, uitgevoerd en betaald. Hierdoor versterken we elkaar, maar lopen we ook de kans dat we elkaar vertragen. Door consensus over wat we willen doen, bestuurlijke besluitvorming of het in orde krijgen van de financiering. Over het algemeen geldt voor toerisme wel dat het geheel meer is dan de som der delen en de kansen die deze samenwerkingsverbanden ons opleveren een meerwaarde zijn voor ons toeristische product.

45

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

THEMA ARBEIDSMARKT Strategisch doel We hebben een inclusieve arbeidsmarkt met een arbeidsplaats voor iedereen die kan werken

Operationeel doel

• We scholen mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt om richting de sectoren waar in de toekomst veel werk te vinden is, zoals zorg, techniek en logistiek • We combineren participatie en integratie door het ontwikkelen van leer-werktrajecten voor statushouders • We zijn als gemeente een voorbeeld van goed werkgeverschap, onder meer door het bieden van arbeidsplaatsen voor mensen met een beperking • Wij bieden onze meest kwetsbare inwoners via beschut werk en leerwerktrajecten de mogelijkheid om te werken en zo onderdeel te zijn van de maatschappij

Strategisch doel Er is voldoende en goed gekwalificeerd personeel voor nieuwe en bestaande bedrijven

Operationeel doel

• We verbeteren de aansluiting van onderwijs(aanbod) op de personeelsvraag van bedrijven • We benutten de synergiemogelijkheden met onze arbeidsmarkt door actief in te zetten op realisatie van het Port of Skills, thema binnen de Uitvoeringsagenda Havenstrategie Moerdijk 2030 • We ontwikkelen een integrale aanpak ten aanzien van de vraagstukken rondom arbeidsmigratie

Mijlpalen Mobiliteitscentrum West-Brabant gestart Met behulp van coronagelden is het mobiliteitscentrum West-Brabant gestart. Een plek voor alle werk gerelateerde vragen van burgers voor de arbeidsmarktregio. Vanuit centrumgemeente Breda wordt dit voor onze regio getrokken. Moerdijk kent een bijzondere positie in de arbeidsmarktregio vanwege onze grote bedrijvigheid. De regionale samenwerking zal voor Moerdijkse bedrijven zorgen voor een grotere naamsbekendheid bij werkzoekenden

Arbeidsmarkt centrale rol in komende jaren De arbeidsmarkt staat al geruime tijd onder hoogspanning. In 2021 is de golf van werkloosheid n.a.v. corona uitgebleven. Er zijn veel vacatures in de sectoren waar Moerdijk sterk in is, zoals de logistiek. De verwachting is dat dit de komende jaren zo zal blijven. Daarom kijken we naar projecten als een hybride leeromgeving in de logistiek. In 2021 zijn we gestart met een onderzoek naar het draagvlak voor een hybride leeromgeving. De businesscase die daaruit voortkomt zal begin 2022 worden opgeleverd. West-Brabant werkt met talent gestart De nieuwe uitvoeringsagenda West-Brabant werkt met talent is gestart om projecten rond arbeidsmarkt vanuit de Regio West-Brabant (RWB) te ondersteunen. Vanuit de uitvoeringsagenda worden projecten gefinancierd die bijdragen aan de ontwikkeling en het behoud van talent voor West-Brabant. Ook Moerdijkse bedrijven en organisaties kunnen hier aanvragen voor indienen. Human Capital agenda In 2021 is er een nieuwe Human Capital Agenda (HCA) geschreven vanuit de arbeidsmarktregio. Deze agenda is leidend voor het arbeidsmarktbeleid van de komende jaren. De agenda is geschreven door de RWB, samen met gemeenten en wordt nu door de samenwerkingspartners zoals het bedrijfsleven en het onderwijs bekeken.

De verwachting is dat er komend jaar op basis van de HCA-samenwerkingsovereenkomsten kunnen worden gesloten om samen te werken aan arbeidsmarktopgaven in onze regio. Gemeente Moerdijk heeft actief bijgedragen aan de totstandkoming van de agenda. WVS en ketensamenwerking De WVS heeft afgelopen jaar samen met het Werkplein en de ISD Brabantse Wal geïnvesteerd in de ketensamenwerking. Zij hebben 3 proeftuinen georganiseerd. De resultaten van deze proeftuinen komen in de loop van 2022. De verwachting is dat de proeftuinen gaan bijdragen aan meer maatwerk en een betere ontwikkeling van de C doelgroep. Arbeidsmigranten Op 9 juli 2021 is het regionaal afsprakenkader arbeidsmigranten West-Brabant door alle

46

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

regiogemeenten ondertekend. Hiermee is regionale afstemming opgestart. Dit afsprakenkader sluit aan op de integrale aanpak arbeidsmigratie Moerdijk (2020). Ter uitwerking van de beleidskeuzes uit de integrale aanpak is het ruimtelijk afwegingskader passendheid omgeving huisvesting arbeidsmigranten vastgesteld op 15 juli 2021 en de verordening huisvesting arbeidsmigranten op 16 december 2021. Met deze verordening is de huisvesting van arbeidsmigranten vergunningsplichtig geworden. Op 9 december 2021 is een speciale raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd over de volkshuisvestelijke en de sociaalmaatschappelijke stappen die worden gezet.

Ontwikkelingen Plek arbeidsmarkt Gemeente Breda krijgt als centrumgemeente voor WestBrabant een nieuwe rol. Er wordt een plek opgebouwd in 2022 om alle arbeidsmarkt gerelateerde vragen van burgers te beantwoorden

Effecten

Figuur 1. Spanningsindicator arbeidsmarkt West-Brabant

JTF gepositioneerd Gemeente Moerdijk staat goed gepositioneerd voor Europese subsidies rond verduurzaming. Dit raakt voor een groot deel arbeidsmarkt. De afgelopen maanden hebben in het teken gestaan van het positioneren van het Moerdijks belang in deze agenda. Arbeidsmarkt projecten Komende tijd gaan we aan de slag met arbeidsmarkt projecten waarbij de koppeling tussen onderwijs en arbeidsmarkt centraal staat. Als gemeente Moerdijk nemen we hier een faciliterende rol in. Er staat diverse projecten in de steigers, te weten een hybride leeromgeving, een robotiseringsproject bij Schavemakers, een project met statushouders bij DSV, de hackaton met studenten van Avans en een matchingsevent van studenten, afgestudeerden en Moerdijkse bedrijven in de duurzaamheidsector van Avans.

47

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Figuur 2. Geregistreerde personen zonder dienstverband (arbeidsmarktreserve Moerdijk)

Risico’s De komende tijd gaan we als gemeenten investeren in de relatie tussen het bedrijfsleven, het onderwijs en diverse stakeholders. Wij hebben daar een faciliterende rol. De projecten slagen alleen als de stakeholders ook commitment geven. Het is een opdracht van ons allen. Wij staan voor een gedeeld probleem en zullen samen moeten zorgen voor de oplossing. Er is een risico dat er uiteindelijk door andere problematiek of prioritering minder commitment is vanuit stakeholders. Dat is een risico voor het slagen van de projecten.

Figuur 3. Aantal uitkeringsdossiers in 2021 per maand

48

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

THEMA VESTIGINGSKLIMAAT Strategisch doel We positioneren en profileren Moerdijk als aantrekkelijke gemeente voor wonen, werken en recreatie om jonge gezinnen aan te trekken

Operationeel doel:

• We ontwikkelen de MoerdijkMarketing strategie gericht op de pijlers wonen, werken, recreatie en trots. We informeren en enthousiasmeren huidige en toekomstige werknemers over Moerdijk als aantrekkelijke woongemeente

Strategisch doel We beschikken over schone, veilige en bereikbare bedrijventerreinen met voldoende ontwikkelruimte

Operationeel doel

• De inrichting, beheer en onderhoud van de openbare ruimte sluit aan op de behoefte van ondernemers en de functie van het bedrijventerrein • Door (her)ontwikkeling is er voldoende en kwalitatief toereikend aanbod aan bedrijventerreinen beschikbaar

Strategisch doel We faciliteren ondernemers in aansluiting op hun behoefte, met specifieke aandacht voor ontwikkeling, verduurzaming en innovatie

Operationeel doel

• We ontzorgen ondernemers door vraaggerichte dienstverlening (online en offline) • We verbinden ondernemers met elkaar. Online (door digitale platforms/ communicatiekanalen) en offline door events en bijeenkomsten • We richten een ondernemerskoepel op t.b.v. participatie bij gemeentelijk economisch beleid (2021). • We werken samen met regionale partners (Rewin, Ondernemersklankbord en de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij) om onze lokale ondernemers zo goed mogelijk te ondersteunen en kennis te bieden In 2021 was de coronapandemie sterk van invloed op de ondernemers in de gemeente Moerdijk. Specifiek voor de horecabedrijven heeft de gemeente Moerdijk actie ondernomen door het opnieuw toestaan van

verruimde tijdelijke terrassen. Daarnaast zijn in 2021 geen leges voor aanvragen evenementenvergunning opgelegd. Naast deze lokale acties heeft ook de gemeente Moerdijk invulling gegeven aan de door het Rijk beschikbaar gestelde tegemoetkoming coronatoegangsbewijzen voor horeca en verenigingen.

Mijlpalen Vaststelling nieuwe regionale afspraken bedrijventerreinen In 2021 is de Regionale bedrijventerreinenstrategie vastgesteld. Deze strategie bestaat uit 3 onderdelen: met een toekomstbeeld, een programmerings- en investeringsagenda en een bedrijventerreinenagenda Het toekomstbeeld geeft strategisch richting voor de ontwikkeling van onze bedrijventerreinen, wat verder is uitgewerkt in de Kwalitatief gestuurde programmerings- en investeringsagenda. In deze programmeringsafspraken is een aanpak opgenomen voor een adaptieve bedrijventerreinenagenda, met de werkwijze voor het dynamisch programmeren en faciliteren van bedrijven die zich willen vestigen op een bedrijventerrein. In de Uitvoeringsagenda bedrijventerreinen is de prioritering opgenomen van projecten voor de komende periode. Succes digitaal ondernemersontbijt – ‘Vanuit vertrouwen op je doel af’ In 2021 hebben we ondanks de de coronacrisis een mooi resultaat behaald met de organisatie van een digitaal ondernemersontbijt. Met Bas Nijhuis als gastspreker heeft het event gezorgd voor een mooi resultaat met veel inspiratie, verbinding tussen de gemeente en de ondernemers.

Ontwikkelingen Ontwikkeling bedrijventerrein Zevenbergen Noord In 2021 is besloten dat de gemeente een actieve rol in de ontwikkeling van een nieuw (boven) lokaal bedrijventerrein, als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Zevenbergen Noord. De actieve rol blijkt onder meer uit het gevestigd voorkeursrecht gemeenten (Wvg) op de gronden van het noordelijke bedrijventerreindeel. De Wvg heeft een werking van 3 jaar. Binnen die termijn dient er een omgevingsplan vastgesteld te worden om het bedrijventerrein daadwerkelijk mogelijk te maken.

49

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Opstellen bedrijventerreinenprogramma Onderdeel van de nieuwe regionale afspraken bedrijventerreinen is dat gemeenten beleid gaan formuleren voor de bedrijventerreinen. Het beleid voor de gemeente Moerdijk wordt vooruitlopend op de Omgevingsvisie vastgelegd in een programma. Naar verwachting is het bedrijventerreinenprogramma in 2022 gereed. Ontwikkeling stationsgebied Lage Zwaluwe Eind 2021 is een ‘expertmeeting’ gehouden met de belangrijkste stakeholders voor de ontwikkeling van het gebied bij station Lage Zwaluwe. Tijdens deze bijeenkomst is een eerste verkenning gedaan naar de verschillende belangen van partijen, maar ook naar de haalbaarheid van de programmatische invulling. In 2022 zal verder invulling worden gegeven aan de planuitwerking en zal de ontwikkeling regionaal worden afgestemd. Weekmarkten Het traject om te komen tot verzelfstandiging van de weekmarkten is gestaakt. Dat leidt ertoe dat de organisatie van de markt weer bij de gemeente komt te liggen. Dat betekent dat randvoorwaardelijke zaken vanaf 2022 opnieuw moeten worden geborgd. Het gaat hierbij onder andere over de benodigde toezichtscapaciteit en het actualiseren van de Marktverordening en bijbehorende regelement.

Ontwikkeling online communicatiestrategie In 2021 is de gemeente Moerdijk gestart met een campagne op LinkedIn en Facebook Ondernemen in Moerdijk. Het doel van deze algemene campagne is om meer en de juiste volgers te generen voor de pagina’s op deze twee social media platformen. Afgelopen jaar heeft de gemeente Moerdijk mogen proeven van het succes van de digitale campagnes. Het bereik van juiste doelgroep is afgelopen jaar, mede dankzij een verbeterde visuele opzet, het gebruik van video's en een gerichte aanspraak van de doelgroep vergroot. Niet alleen het bereik is sterk toegenomen maar ook de betrokkenheid ofwel het engagement ratio is toegenomen mede als gevolg van de inzet in 2021. Door de intensiteit te verhogen, content af te stemmen op de doelgroep en te werken met herkenbare thema's zal het bereik en de mate van betrokkenheid in 2022 naar verwachting blijven toenemen.

Effecten De gegevens over de ontwikkeling van het aantal banen en het aantal bedrijfsvestigingen over 2021 waren ten tijde van het opstellen van dit jaarverslag helaas nog niet beschikbaar.

50

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

THEMA VEILIGHEID Strategisch doel We gaan veiligheidsrisico’s en georganiseerde criminaliteit tegen

Operationeel doel

• We beschikken over een actueel beeld van te beheersen risico’s in de gemeente • We zorgen ervoor dat de risico’s in onze gemeente beheersbaar zijn • We beschikken over een actueel beeld van (georganiseerde) criminaliteit en haar ondermijnende effecten binnen de gemeente • We zijn regisseur, facilitator en innovator binnen het regionale veiligheidsnetwerk • We optimaliseren de inzet van het Bibob instrumentarium • We vergroten de operationele slagkracht voor het bestrijden van ondermijning • We werken actiegericht samen met alle Nederlandse zeehavens op het gebied van havenveiligheid, inclusief bestrijding (milieu) criminaliteit en smokkel (drugs, mensen etc.) • We bevorderen de zelfredzaamheid en samenredzaamheid onder burgers en bedrijven

Mijlpalen Investeren in bluswater Voor het Logistiek Park Moerdijk (LPM) is een plan ontwikkeld waarmee op een collectieve wijze via enorme opslagtanks water geleverd wordt aan zowel de publieke bluswatervoorziening in het gebied als aan de private sprinklerinstallaties in de toekomstige bedrijven. Het geheel wordt aangestuurd door een centraal pompgebouw. Daarnaast wordt het gebied zo ingericht dat er voldoende open water aanwezig is, dat kan worden ingezet bij eventuele incidenten. Dit alles is door havenbedrijf Moerdijk en Brabant Water vastgelegd in een masterplan. Voor Dintelmond ligt er een uitgewerkt verbeterplan dat in 2022 zal worden uitgevoerd. De gemeente heeft verder een belangrijke rol gespeeld in de regionale implementatie van het landelijke bluswaterbeleid. Tevens is een tool ontwikkeld om bluswaterafnamepunten periodiek te controleren.

Succesvolle lobby ondermijningsgelden zeehaven Moerdijk Medio 2021 maakte toenmalig minister Grapperhaus van Justitie & Veiligheid bekend dat de logistieke knooppunten, waaronder de zeehavens, weerbaarder moeten worden tegen criminelen die met malafide praktijken misbruik maken van de goede economisch infrastructuur. Voor de zeehavens werden zogenaamde mainportgelden in het vooruitzicht gesteld. Eind 2021 is samen met de andere partners binnen het programma Veilige Zeehavens, door gemeente Moerdijk op een succesvolle manier aanspraak gemaakt op een cofinanciering van 800.000 euro vanuit het Rijk voor uitvoeringsjaar 2022 en structureel geld vanaf 2023. Het geld zal samen met de investeringen die vanuit de Stichting beveiliging industrieterrein Moerdijk zijn vrijgemaakt, worden ingezet om de beveiligingsschil van het havengebied naar een nog hoger niveau te tillen. De middelen worden ingezet voor nieuwe hekwerken, slimme camerasystemen, dronetoezicht, een real-time veiligheidsdashboard, biometrische toegangscontroles, etc. Tevens hebben is ons voorstel tot het ontwikkelen van een risicotaxatiemodel voor de export van synthetische drugs landelijk overgenomen. Tot slot is in 2021 een zogenaamd “information sharing centre (ISC)” opgestart, waarbinnen informatie over bijvoorbeeld smokkeltechnieken wordt gedeeld tussen bedrijven en overheidspartijen.

Toezicht in de zeehaven Samen met het havenbedrijf investeren we in meer toezicht in de openbare ruimte binnen de zeehaven. Onder andere door de gezamenlijke bekostiging van de havenBoa en te investeren in gebiedsgerichte toezichtssamenwerking. In 2021 is vooral inzet geleverd op de naleving van de havenverordening (o.a. aanpak stalling onbeheerde trailers en illegaal overnachten) en het terugdringen van het aantal inklimmers dat sinds de zomer illegaal via onze zeehaven naar het Verenigd Koninkrijk probeerde te komen. Naast de inzet vanuit gemeente, havenbedrijf, politie en koninklijke marechaussee, hebben onze bedrijven een cruciale rol gespeeld om deze problematiek tegen het eind van 2021 nagenoeg helemaal te hebben teruggedrongen (zie ook dit nieuwsitem van Omroep Brabant)

51

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Ontwikkelingen Onderzoek aanpak ondermijning in Moerdijk De aanpak van ondermijnende criminaliteit binnen de gemeente Moerdijk, met specifieke plannen voor o.a. de zeehaven, vraagt steeds meer van de gemeentelijke organisatie. De komende jaren willen we hier slimmer op organiseren. Waar de knelpunten en de kansen liggen hebben we in 2021 door een onafhankelijk adviseur in beeld laten brengen. Op basis hiervan stellen we in 2022 een programma op en komen we met een voorstel tot versterking van de uitvoeringscapaciteit. In 2021 hebben we de aanpak van criminele activiteiten kunnen intensiveren door deel te nemen in het Integraal teamoverleg ondermijning (ITO) binnen de regio. Dit is een projectmatige aanpak op thema’s via handhavingsdagen. Doorontwikkeling veiligheidsorganisatie gemeente Om invulling te geven aan organisatieontwikkeling Van Goed naar Beter (VGNB) en veiligheid beter in te bedden in de gemeentelijke organisatie, is in 2021 een verbetervoorstel geschreven. Dit zal ertoe leiden dat de huidige veiligheidsstaf medio 2022 wordt ondergebracht binnen een team in de lijnorganisatie. Vervolgens zal worden gewerkt met een programmatische aanpak, waarbinnen de bestrijding van ondermijning en omgevingsveiligheid bijzondere aandacht krijgen. Hiermee moet de operationele slagkracht worden vergroot, ontstaat er rust en ruimte voor prioritaire thema’s en nieuwe ontwikkelingen.

Nieuwe risico’s in beeld In 2021 hebben we de effecten van het nieuwe omgevingsveiligheidsbeleid (voorheen externe veiligheid) en de energietransitie/veranderingen in de chemie in beeld gebracht. Ondanks het feit dat nog niet alle risicocontouren beschikbaar zijn gesteld door provincie en rijksoverheid, kunnen we constateren dat het huidige lokale externe veiligheidsbeleid grotendeels al voorsorteerde op de nieuwe aanpak op basis van risicocontouren en aandachtsgebieden. Het nieuwe beleid dat onder de Omgevingswet van kracht zal worden leidt niet tot grote beleidswijzigingen, maar er dienen in 2022 en de jaren die daarop volgen wel een aantal keuzes te worden gemaakt. Ook ligt er een flinke uitdaging op het gebied van risicocommunicatie. Veiligheidsmaatregelen spoorzone In 2021 zijn de eerste civiele veiligheidsvoorzieningen

uit het plan “verbetering bestrijdbaarheid en zelfredzaamheid spoorzones Moerdijk-HalderbergeRoosendaal”, gerealiseerd. Dit in de vorm van aanpassingen in watergangen en rioolsystemen. De realisatie van vloeistofkerende wanden langs het spoor en het aanbrengen van lijngoten bij de spoorovergangen vinden in 2023 of later plaats. Dit in combinatie met het groot onderhoud aan het spoor dat voor 2023 gepland staat of in combinatie met de plaatsing van geluidsschermen. In 2021 is veel energie gezet om samen met ProRail te komen tot een concrete aanpak. Tevens is door ProRail reeds in 2021 het spoortraject N285 – station Lage Zwaluwe geheel vernieuwd vanwege ernstige verslechtering van de spoorkwaliteit, waardoor langer wachten niet mogelijk was. Dit heeft geleid tot de nodige overlast. Eind 2021 speelde ook de ter inzagelegging van het definitieve saneringsplan geluidshinder spoor, waartegen door de gemeente en bewoners zienswijzen zijn ingediend. Tot slot is na een jarenlang traject samen met ProRail bereikt dat naast de wachtsporen ook alle wissels in de kern Zevenbergen worden verwijderd, hetgeen de kans op spoorincidenten aanmerkelijk verkleind. Dit zal eveneens in 2023 worden geëffectueerd.

Effecten Veiligheidscijfers zijn opgenomen onder programma 2.

52

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

LASTEN EN BATEN 2021 bedragen x € 1.000

LASTEN: € 11.291 € 127

BATEN € 7.942 €4 € 42 € 205

€ 76 € 183 € 323 € 30

€ 763

€ 32 € 178 € 464

€ 39

€ 863 € 263 € 5.084

€ 59

€ 2.890

€ 7.016

€ 631

2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

5.4 Musea 5.5 Cultureelerfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

53

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

OVERZICHT TAAKVELDEN

Realisatie 2021 Lasten Baten Saldo 127 -205 76 -42 763 -4 0 0 183 -32 323 -178 30 0 863 -464 263 0 59 0 2.890 0 631 -1 5.084 -7.016 11.291 -7.942 9.889 -9.839 21.181 -17.781

Onderdeel (bedragen x € 1.000) 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 5.4 Musea 5.5 Cultureelerfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerr) Saldo baten en lasten 0.10 Mutaties reserves Resultaat na bestemming

-78 35 759 0 151 145 30 400 263 59 2.890 630 -1.933 3.350 50 3.400

OVERZICHT PROGRAMMA 3

Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk (Bedragen x € 1.000) Totaal lasten Totaal baten Saldo van baten en lasten Storting in reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil realisatie en begr. na wijz.

14.904 -9.753 5.151

14.691 -10.413 4.279

11.291 -7.942 3.350

-3.400 2.471 -929

771 -128 5.793

10.135 -9.848 4.566

9.889 -9.839 3.400

-246 9 -1.166

54

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het nodig hebben

Ondersteuning voor mensen die het nodig hebben Corona tekende het jaar 2021, ook bij Programma 4. Ziekte bij cliënten, uitvoeringspartners en medewerkers, lockdowns en beperkende maatregelen, het vroeg om creatieve oplossingen om onze cliënten die het nodig hadden onze ondersteuning te blijven bieden. Ondanks de bijzondere omstandigheden zijn we daar gelukkig toch in geslaagd. Door afspraken in de buitenlucht, via videobellen of als het kon, toch via huisbezoek. Het aantal aanvragen voor jeugdhulp en volwassenenondersteuning nam in de loop van het jaar weer opnieuw toe. Verder nam de Scan Mens en Maatschappij een centrale plaats in binnen dit programma. Gestart is met het onder de loep nemen van onze wettelijke en niet-wettelijke taken in het sociaal maatschappelijk domein. Ook de specifieke problematiek in Moerdijk is in beeld gebracht evenals het belang van het preventief werken. Deze inzichten hebben tot eerste maatregelen geleid ten behoeve van de taakstelling van 1,7 miljoen euro in 2024.

Uitvoering maatregelen Scan Mens en Maatschappij In 2021 zijn voorbereidingen getroffen om de 12 maatregelen voor 2022 te kunnen uitvoeren. Voorbereiden Buurtkamers Om de dagbesteding zonder indicatie te kunnen organiseren is samenwerking met Surplus Welzijn verkend. Deze verkenningen waren succesvol en hebben geleid tot het aanstellen van twee kwartiermakers die vanaf oktober 2021 werken aan het voorbereiden van zogenaamde Buurtkamers op twee plekken in onze gemeente, in Zevenbergen en Willemstad.