Bijlage 1, jaarverslag 2021

JAARVERSLAG 2021 Een krachtige, ondernemende partner. Dat zijn wij!

2

Gemeente Moerdijk Jaarverslag 2021

Colofon Ontwerp/opmaak: JohnGaasbeek.nl Fotografie: Marcel Otterspeer, Timo Reisiger, Gemeente Moerdijk, Adobe Stock Uitgave: mei 2022 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gemeente Moerdijk.

3

Gemeente Moerdijk Jaarverslag 2021

Inhoud Inleiding

5

Programma's Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Economie als versneller voor ​een vitaal Moerdijk Ondersteuning voor mensen die het nodig hebben Partnerschap in een veranderende samenleving

7 19 36 54 66

Financiële paragraaf Corona paragraaf

80 83

Paragrafen Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Financiering 2021 Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Subsidies

89 95 101 111 122 132 139 160

Beleidsindicatoren

163

4

Gemeente Moerdijk Jaarverslag 2021

5

Gemeente Moerdijk Jaarverslag 2021

Inleiding Beste raadsleden, Terugkijken op de voorgaande bestuursperiode Met de jaarrekening en het jaarverslag kijken we terug op de doelstellingen die we, als gemeente in 2021 hebben gerealiseerd. Bijzonder aan het laatste jaarverslag van de bestuursperiode is dat het wordt vastgesteld door het nieuwe college. Het college concludeert dat het vorige college veel van haar doelstellingen uit het bestuursakkoord 2018-2022 heeft gerealiseerd en op belangrijke onderwerpen beleidslijnen voor de komende jaren heeft uitgezet. Een hele goede basis waarop dit college graag voortborduurt. In deze inleiding noemen we een aantal in het oog springende ontwikkelingen uit 2021 graag expliciet: In 2021 zijn drie belangrijke beleidskaders voor de Energietransitie vastgesteld. De Regionale Energiestrategie (RES) is vastgesteld in alle 16 regiogemeentes. Onze bijdrage daarin is fors. In 2030 wordt op Moerdijks grondgebied 20% van alle regionale duurzaam opgewekte elektriciteit geleverd. Lokaal zijn het Energieprogramma Moerdijk én de Transitievisie Warmte vastgesteld. Hiermee is de Moerdijkse opgave in de energietransitie stevig beleidsmatig verankerd en is heldere focus aangebracht in de opgaven die er zijn in de verschillende sectoren. Woningbouw is topprioriteit voor het college.

In 2021 is gestart met de bouw van 180 woningen in Bosselaar Zuid (Zevenbergen), 12 woningen aan Plein 1940 (Zevenbergschen Hoek) en een deel van de woningen in Waterwijk (Fijnaart). Ook zijn in het derde kwartaal de woningen in project Suikerentrepot (Standdaarbuiten) in de verkoop gegaan en zijn voorbereidingen getroffen voor het project Zevenbergsche Hoeve (Zevenbergen), Wethouder Trompersstraat (Langeweg), Groeneweg 3 (Noordhoek) en Bolwerk (Klundert). Verder is in 2021 is de versnelling op de woningbouwopgave ingezet door onder meer het oppakken van de gebiedsontwikkelingen Zevenbergen Oost en Willemstad Oost. In juni 2021 heeft DSV als eerste partij getekend voor de ontwikkeling van meer dan 200.000 m2 hoogwaardige opslag en distributie op een perceel van 34 hectare op het Logistiek Park Moerdijk. Insteek is dat het bedrijf in 2023 operationeel kan zijn op deze locatie. Het bouwrijp maken van het gebied is in volle gang. In 2021 zijn flinke stappen gemaakt op weg naar vitale centra. Eind van het jaar is de centrumvisie voor Fijnaart vastgesteld. In Willemstad is een start gemaakt met een uitvoeringsprogramma. Dat wordt in samenwerking met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden in 2022 uitgewerkt. In Zevenbergen zijn de deelgebieden Markt en Haven zo goed als afgerond.

Hetzelfde geldt voor het deelgebied Molenstraat met de realisatie van een parkeergarage, appartementen en commerciële ruimte. In Klundert zijn we gestart met het opknappen van de vlonders aan de Bottekreek. Medio 2021 stelde de gemeenteraad het wegenbeheersplan vast dat voorziet in grootscheeps onderhoud aan de gemeentelijke wegen. Vrijwel direct daarna is gestart met groot onderhoud aan de eerste wegen. Ook aan de Hazeldonkse Zandweg in Zevenbergen is flink gewerkt. De entree is verkeersveiliger en aantrekkelijker gemaakt. De weg is opnieuw geasfalteerd en er zijn diverse visuele verkeersremmers aangebracht.

6

Gemeente Moerdijk Jaarverslag 2021

Ernstige aandoeningen komen niet vaker voor in de omgeving van industrieterrein Moerdijk. Deze conclusie volgt uit een van de meest volledige onderzoeken naar de gezondheidseffecten van industrie in Nederland tot nu toe. Het onderzoek is in opdracht van de gemeente Moerdijk uitgevoerd door onderzoeksinstituut Nivel samen met de GGD, de huisartsen in Moerdijk en de Omgevingsdienst Midden- en West Brabant. In september deed Moerdijk onderzoek naar wat inwoners vinden van het lokale bestuur. Hoe doen we als gemeente ons werk en betrekken we inwoners? Alle huishoudens kregen de uitnodiging om een online vragenlijst in te vullen. Bijna 1.000 inwoners vulden de vragenlijst in. De maanden daarna ging een afvaardiging van het gemeentebestuur op 12 plekken in gesprek met inwoners over de uitkomsten. Op basis daarvan is een verbeteragenda gemaakt waarmee het gemeentebestuur in de volgende raadsperiode samen met inwoners aan de slag wil gaan. Ten slotte heeft de raad ten aanzien van de Scan Mens en Maatschappij een 9-tal uitgangspunten geformuleerd waarmee het college voorstellen kan voorbereiden om het sociaal domein kwalitatief en financieel duurzaam te behouden. Solide financiële basis Het college stelt vast dat het vorige college een solide financiële basis heeft achtergelaten waarop we de komende jaren kunnen voortbouwen. Financieel laat de jaarrekening een positief resultaat zien.

Ten tijde van het opstellen van de tweede bestuursrapportage werd reeds een voordelig resultaat verwacht van € 4,6 miljoen. Ten opzichte van de oorspronkelijke begroting bedraagt het uiteindelijke jaarrekeningresultaat € 8,6 miljoen. Het resultaat laat zich vooral verklaren door diverse grote voor- en nadelen die overwegend van incidentele aard zijn of waarvoor geldt dat de gemeente hier een beperkte invloed op heeft (bijv. hogere uitkering vanuit het Rijk). Daarnaast zijn er veel relatief kleine meevallers ontstaan binnen diverse budgetten. Tot slot wordt aan de gemeenteraad voorgesteld om een deel van het jaarrekeningresultaat in te zetten voor de verdere afronding van diverse werkzaamheden in 2022. Niet overhouden maar inzetten Met name het grote aantal relatief kleine meevallers heeft ertoe geleid dat het college opdracht heeft gegeven om te onderzoeken welke structurele financiële ruimte in de begroting 2023 gevonden kan worden. In de praktijk betekent dit dat we bij het opstellen van de begroting 2023 scherpen en realistischer gaan begroten zodat het geld al in het begrotingsjaar 2023 in te kunnen zetten in plaats van het achteraf over te houden. We doen dit omdat we zeker aan het begin van een nieuwe bestuursperiode de nieuwe gemeenteraad de financiële ruimte willen bieden om nieuwe beleidskeuzes te maken en accenten te leggen.

Het College Aart-Jan Moerkerke Jack van Dorst Danny Dingemans Bennie Blom Pauline Joosten - Wesseling

7

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Er ligt een grote opgave om tot een duurzaam Moerdijk te komen. Het tegengaan van klimaatverandering, aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering en een transitie naar een circulaire economie zijn randvoorwaarden voor het behoud van onze leefbaarheid. Energietransitie en klimaatadaptatie hebben ook impact op hoe we onze openbare ruimte inrichten en beheren. De klimaatadaptatie en energietransitie gaan ons landschap veranderen. Het vraagt om een ontwikkelend perspectief op onze ruimtelijke ordening, waarbij we opgaven slim combineren en de kwaliteit van het landschap bewaren.

THEMA ENERGIETRANSITIE Strategisch doel We leveren een evenredige bijdrage aan mondiale en Rijksdoelstellingen (inclusief het Klimaatakkoord), zoals minimaal 49% reductie van uitstoot van broeikasgassen in 2030 (t.o.v. 1990)

Operationeel doel

• We stellen de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 regionaal vast • We werken het Energieprogramma Moerdijk verder uit volgens de vijf thema’s uit het klimaatakkoord • We vertalen het Energieprogramma Moerdijk in een uitvoeringsagenda en starten met de uitvoering • We stellen de eerste Transitievisie Warmte vast • Met onze samenwerkingspartners continueren we onze inzet op het gebied van sociale participatie en maatschappelijke betrokkenheid in de energietransitie

Mijlpalen Belangrijke beleidskaders vastgesteld In 2021 zijn drie belangrijke beleidskaders vastgesteld. De Regionale Energiestrategie (RES) is vastgesteld in alle 16 regiogemeentes. Onze bijdrage daarin is fors. In 2030 wordt op Moerdijks grondgebied 20% van alle regionale duurzaam opgewekte elektriciteit geleverd. Het industrieterrein Moerdijk is bovendien in beeld om duurzame warmte te gaan leveren aan een te realiseren regionaal warmtenet. Lokaal zijn het Energieprogramma Moerdijk én de Transitievisie Warmte vastgesteld.

Hiermee is de Moerdijkse opgave in de energietransitie stevig beleidsmatig verankerd en is heldere focus aangebracht in de opgaven die er zijn in de verschillende sectoren. Mooie mijlpalen in de uitvoering In de uitvoering zijn de subsidies voor de Burenregeling Windpark Oud-Dintel en de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE) succesvol afgerond, waarmee vele huishoudens nieuwe stappen hebben gezet in hun eigen energietransitie en het reduceren van hun CO2-uitstoot. Ten aanzien van de oplevering van Lokale Energie Agenda’s zijn in 2021 constructieve stappen gezet, die begin 2022 hebben geleid tot een lokale energie agenda voor de kernen Langeweg, Moerdijk en Zevenbergschen Hoek. In de praktijk hebben we geconstateerd dat dit vooral een opgave en proces is van de gemeenschap zelf, waarvoor wij Stichting Energietransitie (STEM) in gelegenheid stellen om dit te faciliteren. Hierdoor is onze sturingsmogelijkheid beperkt, en zullen we dit niet langer laten terugkomen als concrete kwantitatieve prestatie.

Ontwikkelingen Er zijn in 2021 belangrijke stappen gezet in de processen rondom de sociale randvoorwaarden in de windparken Klundert en A16, en er zijn afspraken gemaakt over lokale participatie in de ontwikkeling van een zonnepark onder de windmolens aan de Sabinadijk. Dit zal naar verwachting resulteren in concrete resultaten in 2022. In 2021 werd in vrijwel de hele regio transportschaarste

8

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

op het elektriciteitsnet afgekondigd. Vanaf dat moment was het niet langer mogelijk om nog nieuwe netaansluitingen te verkrijgen voor grootschalige duurzame opwek van elektriciteit. Alleen projecten die al een aansluiting hadden gecontracteerd bij de netbeheerder kunnen nog doorgang vinden. De industriesector heeft in 2021 met de oplevering van de Cluster Energiestrategie (CES) Rotterdam-Moerdijk belangrijk inzicht gegeven in haar energietransitie voor de komende 10 jaar. Hieruit blijkt dat de Moerdijkse industrie vooral inzet op vergaande elektrificatie.

Effecten Zoals ook in het Energieprogramma is geconstateerd, ontbreekt het aan goede en actuele monitoringsmiddelen. De meest actuele beschikbare data in de nationale databanken zijn voor veel onderwerpen van het jaar 2020, en geven dus geen inzicht in de resultaten van 2021. Wel kunnen we concluderen dat het energieverbruik in de gebouwde omgeving door de jaren heen daalt. Ook zien we dat het gemiddelde energielabel van woningen door de jaren heen verbetert: in 2021 had 49% van de geregistreerde woningen een energielabel B of hoger. Ter vergelijking: in 2019 was dat 38%.

Bij het opstellen van deze jaarrekening waren de SDE+(+) beschikkingen van 2021 helaas evenmin bekend. Ten opzichte van de jaarrekening 2020, toen alleen de gegevens van de voorjaarsronde 2020 bekend waren, zien we een toename van ruim 10 MW extra beschikte SDE-subsidie voor grootschalige zon op dak projecten in Moerdijk in de najaarsronde 2020 van deze subsidie. Onderdeel van het RRE-project was een collectieve inkoopactie van woninggebonden verduurzamingsmaatregelen. Deze inkoopactie heeft in 2021 geleid tot 108 individuele maatregelen, waarmee in totaal voor €373.186 is geïnvesteerd in de verduurzaming van koopwoningen. Daarmee wordt een berekende jaarlijkse CO2-reductie van 127 ton bereikt. Bovendien horen wij dat verschillende inwoners naar aanleiding van de inkoopactie offertes hebben opgevraagd bij meerdere partijen. Een deel daarvan heeft uiteindelijk wel maatregelen genomen, maar niet via de inkoopactie. De resultaten daarvan kunnen we helaas niet monitoren. In het kader van het energietoezicht bij bedrijven dat wordt uitgevoerd door de OMWB, heeft zij berekend dat de controles op basis van de energiebesparingsplicht in 2021 hebben geleid tot een jaarlijkse CO2-reductie van 459 ton bij Moerdijkse bedrijven.

9

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Risico’s De transportschaarste voor teruglevering zal nog zeker enkele jaren aanhouden en bedreigt de tijdige realisatie van onze RES-doelen. In RES-verband is dit opgepakt en heeft dit geleid tot een werkgroep regionaal programmeren en prioriteren, waarmee gemeenten, provincie en netbeheerders gezamenlijk proberen grip te krijgen op de schaarste en de optimalisatie van de netcapaciteit. Inmiddels geldt onze aanpak als voorbeeld voor andere regio's waar transportschaarste aan de orde is. In dit verband signaleren en adresseren we inmiddels

ook het risico van transportschaarste voor afname van elektriciteit. Wanneer niet tijdig geïnvesteerd wordt in uitbreiding van netcapaciteit komt ook de afname van elektriciteit in het geding. Dat heeft gevolgen voor nieuwe en verzwaring van bestaande aansluitingen. In het kader van de transitieplannen van de industrie, met een grote extra elektriciteitsbehoefte, is dit een risico dat we serieus moeten nemen. Het reserveren van voldoende ruimte voor nieuwe energie-infrastructuur, zoals een nieuw 380 en 150 kV hoogspanningsstation, zal onder andere in de Omgevingsvisie worden geadresseerd.

10

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

THEMA KLIMAATADAPTATIE Strategisch doel We handelen klimaatbestendig bij het (her) inrichten van onze openbare ruimte

Operationeel doel

• We zorgen voor verbetering van onze (regionale) waterkeringen • We hebben een vastgesteld vGRP 2021 – 2024 • We hebben de samenhang in onze waterketen in beeld • We hebben een visie op de relatie tussen klimaatadaptatie en de (her)inrichting van de openbare ruimte, inclusief een uitvoeringsprogramma • We hebben een visie op de rol van onze partners in de klimaatadaptatie, inclusief die van de particuliere grondbezitter

Mijlpalen Klimaatstrategie vastgesteld In juli is de Klimaatstrategie inclusief een eerste uitvoeringsplan (2021 en 2022) vastgesteld. De Klimaatstrategie is ondanks vertraging als gevolg van de coronapandemie geheel in eigen beheer opgesteld met een uitgebreid participatietraject bestaande uit onder andere interviews met belangrijke stakeholders, een breed opgezette digitale klimaatdialoog vanuit de Waardemakers en Waterpoort en een aparte interactieve raadsinformatiebijeenkomst.

De Klimaatstrategie geeft op hoofdlijnen een uitwerking aan de hoofdopgave ‘Moerdijk klimaatproof’. De Klimaatstrategie schetst de breedte van de opgave, onze inzet en rol, de uitgangspunten en met wie we hierin zullen samenwerken. De uitwerking van de visie in een uitvoeringsplan volgt drie strategische lijnen van de digitaal gevoerde Moerdijkse Klimaatdialoog: • Gezond leef-, werk- en leerklimaat: We beschermen tegen de negatieven effecten van klimaatverandering en bevorderen en nemen initiatief bij de doorontwikkeling naar een gezond leef-, werk- en leerklimaat. • Klimaat en het productielandschap 2.0: We faciliteren en promoten een transitie naar een nieuwe toekomstgerichte en klimaatbestendig manier van produceren zonder negatieve invloed op de omgeving. • Samen met de natuur: We herstellen het evenwicht met de natuurwaarden en creëren ruimte voor natuur en biodiversiteit op elke schaal. Na vaststelling is de Klimaatstrategie bij de totstandkoming betrokken partijen bestuurlijk gepresenteerd. In alle bestuurlijke overleggen is positief teruggekeken naar het proces en het resultaat. Voor 2022 wordt gewerkt aan specifieke bestuurlijke afspraken en akkoorden. Ook zijn er gastlessen gegeven bij het Markland College over de Klimaatstrategie.

11

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Stimulering klimaatadaptieve maatregelen In navolging van de vastgestelde Klimaatstrategie is voor onze gemeente de stimuleringsregeling verbreed met klimaatadaptieve maatregelen en is een specifieke subsidieregeling opgesteld en vastgesteld die het mogelijk maakt een financiële bijdrage aan te vragen voor groene daken, het vergroenen van tuinen, waterpasserende verharding en het afkoppelen. Met deze subsidieregeling willen we onze inwoners helpen om tuinen in te richten op het veranderend klimaat. Uitvoering van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2021-2024 Zowel voor de mechanische riolering als de vrijverval riolering is een nieuw onderhoudscontract aanbesteed. Voor de vrijverval riolering werken we sinds dit jaar vanuit een innovatieve contactvorm aan de beheercyclus van de vrijverval riolering en nemen de kosten voor het onderhoud ook al dit jaar toe. De rode draad van dit contract is - conform het vGRP - opgezet aan de hand van proces- en omgevingsmanagement en hierin zijn zowel de reinigingen en inspecties, alsmede reparaties en renovatiewerkzaamheden opgenomen. Naast de gebruikelijke doelstellingen om risico's te minimaliseren en het gebruik van het rioolstelsel te garanderen willen we hiermee tevens ook meer opereren vanuit de overheidsrollen: de participerende en de presterende gemeente.

Hierdoor menen we dat enerzijds, doordat we tijdig ingrijpen, de kwaliteit van het (vrijverval)rioleringsstelsel als geheel verbeterd wordt en er anderzijds meer begrip ontstaat voor de nieuwe gemeentelijke watertaken en -opgaven zoals bijvoorbeeld waterveiligheid en klimaatadaptatie. Voor de begroting 2022 en verder is de kostenstijging als gevolg van deze werkwijze verwerkt. Verantwoording riolering en waterhuishouding 2021 Havenbedrijf Moerdijk Gemeente Moerdijk is wettelijk verantwoordelijk voor de invulling van de zorgplicht afval-, hemel- en grondwater. Het havenbedrijf Moerdijk is volgens de huidige governanceregeling de uitvoerende partij voor het benodigde beheer en onderhoud ter uitvoering van deze zorgplicht binnen het beheergebied van Havenbedrijf Moerdijk. Het havenbedrijf verstrekt op jaarbasis informatie aan de gemeente ter vaststelling van de rioolheffing en controle op een adequate invulling van de uit te voeren watertaken. De Managementrapportage 2021, Zorgplicht stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater is net als vorig jaar als bijlage opgenomen.

Ambitievisie Groen Blauwe mantel Vanuit de ambitie van de Havenstrategie is in 2018 het Watermanagementplan (WPM) Haven- en industrieterrein Moerdijk opgesteld. Dit is gedaan vanuit een samenwerkingsverband tussen het havenbedrijf, overheden (Waterschap Brabantse Delta, gemeente Moerdijk, provincie Noord-Brabant en Rijkswaterstaat), organisaties (Brabant Water en Brabantse Milieu Federatie (BMF)) en de bedrijven die zich gevestigd hebben op het haven- en industrieterrein. In samenspraak met de betrokken waterpartners heeft er afgelopen jaar een onderzoek plaatsgevonden naar de mogelijkheden en kansen van een groenblauwe klimaatbuffer ter hoogte van het haven- en industrieterrein Moerdijk. Dit heeft geresulteerd in de Ambitievisie groenblauwe mantel haven Moerdijk. De ambitievisie bevat verschillende uit te werken deelgebieden. De kenmerkendste zijn: 1. Natuurgebied de Appelzak: het zuidelijke deel wordt als onderdeel van de compensatie ten behoeve van de realisatie van het Logistiek Park Moerdijk (LPM) uitgewerkt en uitgevoerd. 2. Inpassing Interne baan: onderdeel van de uitwerking en landschapsplan LPM. 3. Landschapspark Plaza: herstructurering van de gronden voornamelijk door het havenbedrijf, in uitvoering. 4. Groenblauwe zone A17, klimaatbos: natte natuur en bufferzone tussen het haventerrein en de A17. 5.

Herinrichten, realisatie ecologische verbindingszone (EVZ) Aalskreek en Groenstrook Klundert.

Ontwikkelingen Verkenning klimaatbos A17 Deze groenblauwe zone langs de A17 wordt als klimaat- en waterbuffer een robuuste schakel in het ecosysteem van de NL Delta. De betrokken partners zien de (meekoppel)kansen en potenties van dit plan en hebben op deze unieke zichtlocatie al een grote grondpositie. Komend jaar zal verkend worden of en hoe het Klimaatbos A17 gerealiseerd kan worden. Belangrijk daarbij is de gebiedsdialoog met de omgeving: grondeigenaren, ZLTO en overige belanghebbenden. Systeemanalyse Stedelijk Water (SSW) Input voor nieuwe beheerplannen en een visie op integraal beheer vanuit een klimaatanalyse van het watersysteem. Hiervoor is in 2021 gestart met het opstellen van een SSW. Een SSW beschrijft het gehele stedelijke én het ‘relevante’ landelijke watersysteem. Daarmee is het de opvolger van het traditionele

12

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Basisrioleringsplan (BRP), maar gaat het SSW ook breder en kijkt ook naar het grondwater inclusief drainage en het oppervlaktewater. Hiermee raakt het SSW, veel meer dan een traditioneel BRP, de gehele openbare ruimte. Dit komt vooral doordat er ook extreme situaties qua neerslag worden doorgerekend (zogenaame klimaatstresstesten). De riolering kan deze neerslag niet aan en er zal water door de straten gaan stromen. Maatregelen betreffen vaak wijzigingen in de openbare ruimte.

Effecten (Klachten van) wateroverlast inclusief duiding Hiervoor is met behulp van Power BI software een analyse gemaakt van de meldingen. Welke meldingen komen binnen, en wat is de doorlooptijd voor de afhandeling. De gemiddelde doorlooptijd is van 12 dagen in januari teruggelopen naar gemiddeld 5 in december. De afname die al is ingezet ten opzichte van 2020 loopt nog door in 2022.

13

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

THEMA LEEFOMGEVING Strategisch doel Van Afval Naar Grondstof is onze bijdrage aan een circulaire economie

Operationeel doel

• We verminderen de hoeveelheid restafval tot maximaal 100kg per inwoner door het stimuleren van afvalbewustzijn en een effectieve wijze van inzamelen

Strategisch doel Er is een betere balans tussen de kwaliteit van de leefomgeving in relatie tot (economische) activiteiten

Operationeel doel

• We stellen de Omgevingsvisie op met inwoners, bedrijven en overige partners • We implementeren de Omgevingswet (2021/2022) • We voorkomen verdere verslechtering van de luchtkwaliteit in Moerdijk (peiljaar 2017) • We professionaliseren de geluidszonebewaking met betrekking tot bedrijventerreinen • We bewaken de balans tussen kwaliteit leefomgeving en evenementen • We versterken de biodiversiteit in buitengebied en bebouwd gebied • We verminderen de geluidsoverlast van wegverkeer en spoor • We verminderen de geuroverlast van bedrijven op industrieterrein Moerdijk

Mijlpalen Opstellen Omgevingsvisie van start Na vaststelling van het startdocument omgevingsvisie in de raad van juni 2021 is de aanbestedingsprocedure opgestart om een adviesbureau te werven om het omgevingsvisieproces te begeleiden en de omgevingsvisie mee op te stellen. Na gunning van de opdracht is bureau RUIMTEVOLK in november 2021 gestart met de verkennende fase. Zowel intern als extern is informatie opgehaald, onder meer via enquêtes en straatgesprekken. In 2022 wordt via meerdere interne en externe interactieve sessies de koers bepaald, waarmee wordt toegewerkt naar de omgevingsvisie. Planning is om de omgevingsvisie in het eerste kwartaal van 2023 ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Afval in 2021 nagenoeg kostendekkend Financieel zijn er in 2021 slechts zeer kleine afwijkingen geweest, waarmee het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid nagenoeg gehaald is. Start publiekscampagne afval In 2021 is de publiekscampagne ‘Zo doen we dat’ van start gegaan. De subcampagne ‘Zwerfafval rapen’ is na de zomer gestart. Uit elke kern is een ambassadeur gevraagd deel te nemen aan het project voor meer herkenning. De campagne is goed ontvangen en steeds meer inwoners in de gemeente zetten zich in voor zwerfafvalrapen. In 2021 zijn 2.539 meldingen binnengekomen over zwerfafval tegenover 2.670 meldingen in 2020. Dat betekent bijna 5% minder meldingen.

In de laatste vier maanden van het jaar 2021 zien we een daling van 10% minder zwerfafvalmeldingen.

14

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Plaatje via PowerBI, aantal zwerfafvalmeldingen per maand in 2021.

Plaatje via PowerBI, aantal zwerfafvalmeldingen per maand in 2020. Eind 2021 is ook de start gemaakt met de subcampagne GFT scheiden die begin 2022 is uitgerold. De publiekscampagne heeft ook een eigen website: www.zodoenwedat.nl.

toezicht en handhaving). Dit verslag is gereed en wordt separaat in mei 2022 aan de raad aangeboden. Hierin gaan wij uitgebreid in op de resultaten die 2021 zijn gerealiseerd en staan we stil bij trends en ontwikkelingen die wij signaleren. Beheer geluidzones Het zonebeheer van de industrieterreinen haven- en industrieterrein Moerdijk en Dintelmond hebben wij ondergebracht bij de Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant (OMWB). We beschikken daarmee over een geactualiseerde geluidsboekhouding.

Jaarverslag 2021 uitvoering VTH-taken Jaarlijks stellen we een jaarverslag op over de uitvoering van de gemeentelijke VTH-taken (vergunningverlening,

VOS-onderzoek bij tankstations We hebben aan de Omgevingsdienst in 2020 en 2021 opdracht gegeven om bij alle tankstations een OGIonderzoek (optical gas imaging) uit te voeren om inzicht te verschaffen in de emissies vluchtige organische stoffen (VOS) naar de buitenlucht (finctioneren gesloten damp-retour systeem). OGI is een manier om (optisch) gerichter te zoeken naar diffuse VOS-emissies. De voor het oog onzichtbare VOS diffuse emissies, kunnen we zichtbaar maken als een ontsnappende ‘wolk’ naar de buitenlucht. Het is een snelle en makkelijkere manier om gerichter te zoeken naar mogelijke emissies. Dit allemaal met het doel om de veiligheid voor de (woon) omgeving en de kwaliteit van het milieu te beschermen. Dit voor Midden- en West-Brabant unieke onderzoek leverde helaas negatieve resultaten op. Voor de Omgevingsdienst reden om de resultaten landelijk aan te kaarten met als doel een werkgroep diffuse emissies vanuit de overheid samen te stellen, die zich met name richt op OGI.

15

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Ontwikkelingen Implementatie Omgevingswet opnieuw uitgesteld De inwerkingtreding van zowel de Omgevingswet als de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zijn wederom uitgesteld. In eerste instantie tot 1 juli 2022. Inmiddels (februari 2022) is de nieuwe datum van inwerkingtreding bepaald op 1 januari 2023.

“Van goed naar beter” opgesteld. De programmaactiviteiten worden in detail uitgewerkt in een faseplan voor de periode 2022 t/m 2024. Uiteindelijk leiden de maatregelen tot een structurele kostenreductie van € 1,5 miljoen. In de begroting 2022 van de OMWB is berekend dat zonder deze maatregelen de deelnemersbijdragen in 2025 4% (1,3 miljoen) hoger uitvallen.

Het herhaaldelijke uitstel van de inwerkingtreding van de wet heeft zijn weerslag gehad op zowel de implementatie van de deelsporen als de reguliere werkzaamheden. Steeds heeft een afweging plaats moeten vinden welke initiatieven nog opgepakt konden worden onder de oude wetgeving. Over de voortgang en resultaten is de raad, naast de reguliere budgetcyclus, ook regelmatig via nieuwsbrieven geïnformeerd. Dat leidt er ook toe dat de kosten voor het opstellen van het handboek omgevingsplannen doorschuiven naar 2022. De daarvoor benodigde plansoftware is wel aangeschaft (financieel effect uit programma 2).

Uitvoering werkprogramma OMWB 2021 Het beschikbare budget voor uitvoeren werkprogramma OMWB 2021 is met een bedrag van € 139.000 onderbesteed. Hiervoor zijn twee oorzaken aan te wijzen. Het werkprogramma had een omvang van 1,53 miljoen. Hiervan is 93% uitgevoerd waardoor een bedrag van € 107.00 niet is besteed. In het VTH-jaarverslag 2021 wordt dit nader toegelicht. Een bedrag van € 25.000 voor ‘onvoorziene’ zaken is achter de hand en dus niet in de opdracht opgenomen. We hebben geen beroep hoeven doen op dit ‘reserve’ budget.

Bij de totstandkoming van uitgangspunten en voorbereiding op besluitvorming is gewerkt met een klankbordgroep vanuit de raad. Deze wordt ambtelijk ondersteund door het programmateam en de griffie. Deze constructieve werkwijze heeft geleid tot vier raadsbesluiten over de invulling van belangrijke randvoorwaarden in de geest van de nieuwe wet. Het gaat om adviesrecht bij Omgevingsplanactiviteit, verplichte participatie bij Omgevingsplanactiviteit, de kaders voor commissie ruimtelijke kwaliteit en delegatiebesluit Omgevingsplan.

Aantal milieumeldingen Ik hoor 199 (2020: 220, 2019: 294) Ik ruik 166 (2020: 252, 2019: 113) Ik voel 45 Ik zie 46 Totaal 456

Onderzoek naar afvalsamenwerking in de regio In 2021 is een bestuurlijke opdracht geformuleerd om regionale samenwerking op het gebied van afval te onderzoeken. Gemeenten staan voor dezelfde uitdagingen om bij te dragen aan de VANGdoelstellingen en de circulaire economie. Vanwege de toegenomen complexiteit, samenstelling van de aantallen gescheiden ingezamelde materiaalstromen en snelle technologische en marktveranderingen in het hergebruik daarvan, is samenwerking nodig. Het plan van aanpak is begin 2022 vastgesteld. Grip op OMWB De eerste resultaten van het uitgevoerde kostenefficiency-onderzoek zijn verwerkt in de begroting 2022. Voor het effectueren van de taakstelling in 2023 en 2024 is door het dagelijks bestuur het programma

Effecten

We signaleren in 2021 een daling van het totaal aantal ingekomen meldingen ten opzichte van 2020. We zitten hiermee op het niveau van 2016. 2019: 521 2020: 643 2021: 456 Bij een langdurig lopende zaak zijn door 1 melder 81 meldingen gedaan. Een bedrijf aan de Looierij in Zevenbergen is goed voor 19 meldingen. In het VTH-jaarverslag 2021 is het jaaroverzicht 2021 milieumeldingen gemeente Moerdijk opgenomen. Behalen VANG-doelstelling lijkt nog ver weg De VANG-doelstelling (100 kilogram restafval per inwoner) is in 2021 niet gehaald. Het aantal restafvalkilo's per inwoner stijgt weer nadat we vanaf 2017 de daling hadden ingezet. Vanaf 2017 zijn de ondergrondse containers ingevoerd die voor een positief effect hebben gezorgd, maar toch blijkt deze inzamelmethodiek alleen niet voldoende te zijn om de doelstelling te halen. In 2021 lag het gemiddelde aantal

16

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

kilo's restafval (fijn- en grof huishoudelijk afval) op 189 kilogram per inwoner. Om de restafvalkilo's verder naar beneden te brengen en onze doelstelling van 100 kilo te gaan realiseren, moeten we nadrukkelijker kijken naar het introduceren van prikkels om het scheidingsgedrag van onze inwoners te gaan verbeteren.

Meldingen afval Het totale aantal meldingen op het gebied van afval is in 2021 gedaald naar 4.300 ten opzichte van 4.828 meldingen in 2020. De grootste veranderingen zitten in meer meldingen op container niet geleegd (+180) en een heel stuk minder meldingen over de ondergrondse containers (-400). Het aantal aanbiedingen van grofvuil aan huis ophalen is in 2021 met 20% gestegen ten opzichte van 2020 (Van 4.546 keer naar 5.542 keer).

Kijkend naar de resultaten in de regio zien we een opvallend verschil. We hebben moeten concluderen dat gemeenten die op een of andere manier regulering hebben op het aanleveren van restafval, en daar is diftar een veel gebruikt voorbeeld van, meestal veel betere resultaten halen dan gemeenten die dat niet hebben.

Figuur 3. Resultaten fijn en grof restafval 2020. (D) = diftar. Boven het totaal aantal kilogrammen ingezameld afval (in blauw) zijn de scheidingspercentages weergegeven. Onder de lijn in grijs het aantal kilo restafval per inwoner. Bron: Benchmarkonderzoek 2021 De Afvalspiegel

17

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Risico’s Wet natuurbescherming – Stikstofproblematiek De programmatische aanpak stikstof (PAS) is in 2019 gesneuveld. Per 1 juli 2021 is de Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn) in werking getreden. Deze wet bepaalt grofweg dat er alleen nog een beoordeling op de stikstofdepositie door de bedrijfsvoering noodzakelijk is. Er gelden geen aanvullende eisen bij bouwprojecten van woningen. Gelet op het eerdere harde oordeel over de PAS, is het afwachten wat jurisprudentie over de Wsn gaat opleveren. De Raad van State heeft nog geen zaken onder deze wet (Wsn) behandeld. Handhavingstraject shredderafval Dintelmond Eind 2020 hebben we een grote partij (ca 5.500 ton) shredderafval ontdekt, gelegen aan de Arbeidsweg op het industrieterrein Dintelmond in Heijningen. Die is daarvoor niet bestemd en de grondeigenaar beschikt niet over de juiste vergunning(en) voor de opslag van dergelijk afval. Het shredderafval is vermoedelijk afkomstig van 2 bedrijven die elders in de provincie zijn gevestigd. Onmiddellijk na het ontdekken van de illegale opslag startten we tegen deze ernstige overtreding van de milieuwetgeving twee handhavingstrajecten op. Een traject betreft het opleggen van een dwangsombeschikking voor het direct afdekken van het

shredderafval en het tweede traject betreft het opleggen van een dwangsombeschikking voor het verwijderen van deze partij. Voor het niet tijdig afdekken van het shredderafval is een dwangsom verbeurd (€ 2.500) en vervolgens een invorderingsbesluit genomen. De eigenaar heeft tegen het invorderingsbesluit en dwangsombesluit voor het afvoeren van het afval een bezwaarschrift ingediend. Beide bezwaarschriften zijn op 4 januari 2022 door ons ongegrond verklaard. Inmiddels heeft de eigenaar van het perceel beroep ingediend bij de Raad van State tegen de ongegrondverklaring van het bezwaarschrift dat gericht is op het afvoeren van de afvalpartij. Dit beroep loopt nog. Naast de bestuursrechtelijke handhavingstrajecten is door de politie ook een strafrechtelijk onderzoek gestart. Dit onderzoek loopt nog en we verwachten dat dit in april/mei 2022 zal worden afgerond. We hopen dat dit onderzoek duidelijkheid verschaft over de vraag wie op dit moment eigenaar is van het afval en daarmee (eind)verantwoordelijk is voor een milieu hygiënische afvoer en verwerking van de partij. Het shredderafval is goed afgedekt waardoor we de gevolgen voor het milieu nog steeds als minimaal inschatten. De kosten voor verwijdering en verwerking van het afval worden voorlopig ingeschat op 1 miljoen euro.

18

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

LASTEN EN BATEN 2021 bedragen x € 1.000

LASTEN: € 14.041

BATEN € 13.803 € 319

€ 2.351 € 5.042 € 4.159

€ 7.532

€ 8.442

7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer

OVERZICHT TAAKVELDEN Realisatie 2021 Lasten Baten

Onderdeel (bedragen x € 1.000) 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Resultaat voor bestemming 0.10 Mutaties reserves Resultaat na bestemming

7.532 4.159 2.351 14.041 378 14.419

Saldo -8.442 -5.042 -319 -13.803 -530 -14.332

-910 -883 2.032 239 -152 87

OVERZICHT PROGRAMMA 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk (Bedragen x € 1.000) Totaal Lasten Totaal Baten Resultaat voor bestemming Storting in reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Realisatie 2021

Verschil realisatie en begr. na wijz.

11.172 -10.702 469

14.328 -13.548 779

14.041 -13.803 239

-287 -254 -541

0 0 469

378 -525 632

378 -530 87

0 -5 -546

19

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Wonen in een fijne omgeving die prettig en veilig voelt, is een belangrijke pijler van het dagelijks welzijn. Met elf woonkernen is daar binnen de gemeente dan ook dagelijks aandacht voor. Met de juiste woningen, beschikbare voorzieningen, een goede bereikbaarheid, een gevoel van veiligheid en gezondheid en een aangename sociale omgeving.

THEMA WONEN Strategisch doel We proberen huidige bewoners te behouden en nieuwe inwoners trekken

Operationeel doel

• Inzetten met Moerdijk Marketing op het aspect wonen, voor zowel huidige als nieuwe bewoners • Met ruimte voor innovatieve woonconcepten en bijzondere woonmilieus onderscheidt Moerdijk zich als woongemeente voor een specifieke doelgroep • Investeren in verbetermaatregelen en wooncomfort van de bestaande en nieuwe huurwoningen en koopwoningen qua levensloopbestendigheid, duurzaamheid en veiligheid

Strategisch doel Het aantal en soort woningen in onze gemeente past bij de samenstelling van onze bevolking

Operationeel doel

• Daadwerkelijk realiseren van het beoogde aantal en soort woningen • Realiseren reguliere huisvesting en woonzorgconcepten kwetsbare groepen • Zorgen voor voldoende huisvesting voor de doelgroep starters

Mijlpalen Onderzoeken naar woningbehoefte en -schaarste afgerond In april 2021 is het Woningbehoefteonderzoek 2020 door Gemeente Moerdijk en Woonkwartier (WBO) opgeleverd. Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst in april zijn de resultaten aan de raad toegelicht. Ook is ingegaan op de (on)mogelijkheden die de Huisvestingswet biedt. In aanvulling op het WBO is een schaarsteonderzoek uitgevoerd. Alle onderzoeksresultaten vormen input voor het actualiseren van het woonbeleid. Woonvisie aan de raad aangeboden Het woonbeleid wordt opgesplitst in een woonvisie, een woonprogramma en een woonplan. De woonvisie is eind 2021 aan de raad aangeboden. Tegelijkertijd is de raad met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over verschillende thema's op het gebied van wonen (waaronder het woningbouwprogramma en de huisvestingsverordening). Vanaf 2022 volgt verdere uitwerking van de woonvisie in het woonprogramma en woonplan. Prestatieafspraken gemaakt met Woonkwartier – HV Fijn Wonen – Gemeente Halderberge – Gemeente Moerdijk Woonkwartier is voor ons een belangrijke partner op de woningmarkt. Daarom stellen wij één keer in de vier jaar samen met Huurdersvereniging Fijn Wonen en Gemeente Halderberge kaderafspraken op en worden jaarlijks tussen de vier partijen afspraken gemaakt. Op 17 juli 2021 zijn de Kaderafspraken 2021-2024 ondertekend, eind 2021 is de besluitvorming over

20

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

de jaarschijfafspraken 2022 voorbereid. Het betreft samenwerking en organisatie, beschikbaarheid en de gewenste ontwikkeling van de sociale woningvoorraad, betaalbaarheid, sociaal-maatschappelijke opgaven en zorg, kwaliteit en duurzaamheid van de woningvoorraad en de woonomgeving, inzet in kernen, wijken en buurten. Verordening Starterslening vastgesteld Op 4 februari 2021 heeft de gemeenteraad de Verordening starterslening gemeente Moerdijk vastgesteld. De belangrijkste wijziging was dat de maximale koop(-/aanneem)som gelijk getrokken is met de NHG kostengrens. Mede als gevolg hiervan, maar ook vanwege het feit dat woningen flink duurder zijn geworden en starters daardoor een hogere starterslening nodig hebben om de woning te kunnen financieren, raakte het budget voor startersleningen uitgeput. De gemeenteraad heeft daarom in december

besloten een aanvullend krediet van € 1.000.000,beschikbaar te stellen voor startersleningen. Zelfbewoningsplicht Eind 2020 is een motie ingediend om bij nieuwbouwprojecten een zelfbewoningsplicht van drie jaar op te leggen. Dit wordt inmiddels in projecten toegepast. Woonkwartier heeft aangegeven bij verkoop van sociale huurwoningen ook een zelfbewoningsplicht op te leggen. Verordeningen voor Stimuleringsregelingen samengevoegd Twee verordeningen voor stimuleringsregelingen zijn samengevoegd en geactualiseerd. Het betreft de regelingen voor de kwaliteitsimpuls van de bestaande particuliere woningvoorraad en voor de bestaande sportaccommodaties. De belangrijkste wijzigingen op

21

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

een rij: • er wordt niet langer naar het bouwjaar van de woning gekeken; • de regeling staat nu ook open voor andere verenigingen dan sportverenigingen met een eigen accommodatie; • met de regeling kunnen nu ook maatregelen in het kader van de klimaatadaptatie worden getroffen; • het college heeft de bevoegdheid gekregen om een maatregelenlijst vast te stellen. Jaarlijks meer woningen gebouwd, netto toename gedaald We organiseren én programmeren om de woningbouwambitie de komende 10 jaar waar te maken. Wel is het aantal woningen dat op jaarbasis netto (inclusief sloop en onttrekking) aan het totaal wordt toegevoegd aan fluctuaties onderhevig. Onder andere in Langeweg, Noordhoek, Standdaarbuiten, Zevenbergschen Hoek, Willemstad, Fijnaart en Zevenbergen zijn woningen opgeleverd. Het aantal woningen dat we jaarlijks bouwen laat een stijgende trendlijn zien over de afgelopen jaren.

In 2021 is gestart met: • de bouw van 12 woningen aan Plein 1940 in Zevenbergschen Hoek, • 180 woningen in Bosselaar Zuid in Zevenbergen en • een deel van de woningen in Waterwijk in Fijnaart. Daarnaast: • zijn in het derde kwartaal de woningen in project Suikerentrepot in Standdaarbuiten in de verkoop gegaan; • is voor het project Zevenbergsche Hoeve te Zevenbergen het startdocument vastgesteld; • is een start gemaakt met de ontwerpfase van de

Wethouder Trompersstraat te Langeweg; • is het bestemmingsplan vastgesteld voor Groeneweg 3 te Noordhoek en Bolwerk te Klundert. Op 23 september 2021 is de gemeenteraad tijdens een raadsinformatiebijeenkomst en een tour door de gemeente bijgepraat over diverse (woningbouw) projecten. Op grond van de gegevens van het CBS zijn in 2021 235 vergunningen verleend voor nieuwbouw van woningen. Daardoor zal naar verwachting het aantal op te leveren woningen in de jaren 2022 en 2023 aanzienlijk hoger liggen dan in 2021. Het lijkt er overigens op dat de 44 woningen in het Suikerentrepot te Standdaarbuiten (verleend op 29 november 2021) nog niet door het CBS zijn verwerkt.

Woonkwartier heeft voor een kleine 200 woningen in verschillende kernen een vergunning gekregen voor de renovatie van de bestaande woningvoorraad. Het gaat om investeringen voor het verduurzamen of verbeteren van de energieprestatie van de woningen Begin 2022 zijn nog ruim 40 woningen opgeleverd in het centrumgebied en Bosselaar Zuid te Zevenbergen. Versnelling woningbouw ingezet In 2021 is de versnelling op de woningbouwopgave ingezet, door ondermeer het oppakken van de gebiedsontwikkelingen Zevenbergen Oost en Willemstad Oost en het vestigen van voorkeursrechten op basis van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg). Het verhogen van de jaarlijkse woningbouwproductie vergt een nadrukkelijke programmatische aanpak, met een stevige inzet van capaciteit, middelen en instrumentarium grondbeleid. In 2022 wordt deze aanpak verder vormgegeven.

22

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Regionaal huisvestingsnetwerk voor de uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang

Reeds langere tijd werken woningcorporaties, gemeenten en zorgaanbieders in de regio Breda samen om de huisvesting en ondersteuning van mensen met een psychische kwetsbaarheid goed te regelen. Het gaat om het vinden van een woning na uitstroom van Beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Op 22 november 2021 is door de bestuurders gezamenlijk de intentie voor een regionaal huisvestingsnetwerk bekrachtigd. Elke gemeente werkt aan deze opgave vanuit de eigen rol en met een gedeelde verantwoordelijkheid als opvangregio Breda. Bij de verdeling van cliënten in de regio zijn de herstelkansen en woonwensen in principe leidend. Het huisvestingsnetwerk kent vier ambities die vanaf 2022 en verder uitgewerkt worden in concrete projecten: 1. Goed wonen – mensen kunnen zelfstandig wonen op een plek die past 2. Thuis voelen in de wijk – verbinding komt van twee kanten 3. Voldoende ondersteuning – nabijheid in de wijk – snel meebewegen met de dynamiek van de vraag 4. Basis op orde – regie en basiszekerheid vergroten (Zie ook Beschermd wonen in Programma 4)

Ontwikkelingen Pilot langer zelfstandig thuis wonen uitgesteld Omdat als gevolg van corona geen huisbezoeken konden plaatsvinden, is deze pilot uitgesteld. Inkomsten bouwleges fors hoger In 2021 zijn opnieuw veel meer aanvragen om vergunningen ingediend dan verwacht op basis van het langjarig gemiddelde. Het gaat om zowel plannen (principe-verzoeken +21% en vooroverleg +43%) als om het aantal uiteindelijke aanvragen (+40%). Het totale opgelegde legesbedrag is € 416.000 hoger dan de oorspronkelijke begroting. We hebben echter geen invloed op het moment dat de aanvraag wordt ingediend. Dit jaar nemen twee industriële complexen en vier grote woningbouwprojecten een aanzienlijk deel van dit bedrag voor hun rekening (respectievelijk € 750.000,en € 695.000,-).

Effecten • Aantal inwoners 01-01-2021: 37.185 Aantal inwoners 31-12-2021: 37.304 ==> Toename van 119 inwoners • Ontwikkeling woningvoorraad: netto toevoeging 43 • Aantal verstrekte startersleningen: 41 • Aantal verstrekte stimuleringsleningen: 28

Risico’s • Demografische ontwikkelingen vragen om een scherp kwalitatief woningbouwprogramma • Opgave om goedkoop en betaalbaar te bouwen versus kwaliteitseisen en financiële haalbaarheid • Bezwaren vanuit omwonenden en initiatiefnemers

23

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

THEMA BEREIKBAARHEID EN VERKEERSVEILIGHEID Strategisch doel Woningen en (noodzakelijke) voorzieningen zijn goed en veilig bereikbaar

Operationeel doel

• Nadelige (verkeers)effecten in de woonkernen zoveel mogelijk reduceren • Verbetering OV, ook voor kwetsbare doelgroepen (o.a. statushouders, uitkeringsgerechtigden en mensen met een beperking) • Realisatie fietsverbinding tussen Moerdijk en Zevenbergen • Inzetten op vervoersmogelijkheden tussen kernen, zoals met Bravoflex

Strategisch doel Werklocaties zijn goed en veilig bereikbaar voor zowel personen als goederen

Operationeel doel

• Korte termijn maatregelen voor alternatieve mobiliteitsvormen naar Haven- en Industrieterrein Moerdijk realiseren • We blijven inzetten op lange termijn oplossingen voor personenvervoer naar Haven- en in Industrieterrein samen met de bedrijven • We zetten in op een nieuwe of grotere truckparking binnen de gemeente Moerdijk, samen met partners (RWS, RWB en Provincie) • Knelpunten rijkswegen (A16 met knooppunten Klaverpolder en Zonzeel en A17 bij Entree Havenen Industrieterrein) reduceren

Strategisch doel De buurt is (verkeers)veilig

Operationeel doel

• Extra aandacht voor fietsers. Inzet op een duidelijk en uniform ingericht fietsroutenetwerk naar voorzieningen • We weren sluipverkeer uit de kernen en realiseren nieuwe verbindingen • We willen veilige looproutes en gedragsbeïnvloeding • We gaan de toenemende drukte en overlast op de wegen in het buitengebied tegen • We stimuleren verkeersveilig gedrag • We willen voor onze ontheffinghouders in de blauwe zone het administratieve proces rondom de ontheffing zo eenvoudig mogelijk maken

Mijlpalen Regionaal inzet van het Brabants Mobiliteits Netwerk (BMN) BMN brengt sinds 2021 samen met de gemeente voor ondernemers in beeld welke mogelijkheden er zijn voor woon-werk verkeer. Deel schoolzones ingevoerd Bij de basisscholen in Moerdijk, Heijningen, Noordhoek en Langeweg zijn schoolzones ingericht. Dit wordt gedaan aan de hand van het Dick Bruna thema. De komende jaren willen we dit verder uitbreiden.

24

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Mogelijkheden voor tegengaan sluipverkeer in beeld gebracht Met bewoners van de verkeerswerkgroepen en dorpstafels zijn de monitorcijfers gedeeld. De oplossingen voor het terugdringen zijn in beide kernen anders. In Moerdijk wordt een combinatie gemaakt met de bewegwijzering die aangepast moet worden voor de LPM- ontwikkelingen. Daarnaast leeft de wens om te handhaven via camera's op vrachtwagens die het vrachtautoverbod negeren. Voor Zevenbergschen Hoek wordt vooral gekeken naar bewegwijzering en het onaantrekkelijk maken van de routes door de kern. Ook handhaving zal hier een belangrijkere rol moeten gaan spelen ten behoeve van het toezien op al geldende verkeersregels. Een camerasysteem is hier minder optimaal toe te passen. Meerjarenplan Wegbeheer vastgesteld en uitvoering gestart In juni is de notitie "Wegbeheer Moerdijk 2021-2025" vastgesteld. Direct aansluitend is gestart met de uitvoering van groot onderhoud aan de eerste wegen. Onderdeel van dit groot onderhoud was het verbeteren van de veiligheid voor fietsers, zoals bijvoorbeeld aan de Oudemolensedijk in Fijnaart.

Oudemolensedijk Fijnaart

Voorontwerp bestemmingsplan Randweg Klundert opgesteld In 2021 is het voorontwerp bestemmingsplan opgesteld en heeft ter inzage gelegen. Het bestemmingsplan is gemaakt op basis van het eerder vastgestelde tracé A3 en ontwerp van de randweg.

Facelift Hazeldonkse Zandweg De entree van de Hazeldonkse Zandweg in Zevenbergen is verkeersveiliger en aantrekkelijker gemaakt. De weg is opnieuw geasfalteerd en er zijn diverse visuele verkeersremmers aangebracht.

Entree Hazeldonkse zandweg

25

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Ontwikkelingen Verkeersveiligere N285 Diverse overleggen met de provincie hebben plaatsgevonden om veiligheidsmaatregelen zoals een rotonde bij Langeweg te realiseren. De geplande inspanning van de gemeente is daarmee geleverd, de provincie heeft echter besloten het groot onderhoud uit te stellen tot medio 2025. Alternatief vervoer Het stimuleren van alternatief vervoer gaat door, met in achtneming van de coronabeperkende maatregelen. We gaan verder met de doorontwikkeling van station Lage Zwaluwe als onderdeel van het internationale knooppunt Breda waarmee we de bereikbaarheid van het haven en industrieterrein Moerdijk willen verbeteren. Oplevering noordelijke randweg Zevenbergen naar 2025/2026 De aanbestedingsprocedure voor de realisatie van de Noordelijke randweg Zevenbergen is in augustus 2021 gestart. De oplevering van de nieuwe randweg is beoogd in 2025/2026. Dit is later dan gepland. Als gevolg hiervan zal de zogenaamde afwaardering van de N285 als ter hoogte van Zevenbergen later plaatsvinden. Er wordt te zijner tijd bepaald wat er met de N285 gaat gebeuren. Visie op laden elektrische auto’s in voorbereiding In 2021 zijn er meer laadpalen gerealiseerd dan in de jaren hiervoor. Om deze versnelde uitrol van laadinfrastructuur te kunnen blijven volgen is nieuw beleid nodig. In 2021 zijn we dan ook gestart met het opstellen van een Laadvisie, die in 2022 wordt afgerond.

Ontwikkelingen truckparking Regionaal wordt gewerkt aan een oplossing voor het parkeren van vrachtwagens. In de gemeente Moerdijk ligt nu de focus op de locatie bij Kanters (Facility Point Moerdijk). De initiatiefnemer heeft hiervoor een visie opgesteld. Het is nu aan de initiatiefnemer om de haalbaarheid van deze plannen in beeld te brengen. Daarnaast wordt onderzocht om binnen de kaders van het Inpassingsplan Logistiek park Moerdijk truckparking te faciliteren.

Effecten Onderstaande effecten zijn genoemd in de Begroting voor 2021 • Aantal gebruikers Bravoflex (afgezet tegen de kosten). Door de coronapandemie nog steeds niet op het niveau van 2019. Het reguliere OV zit op 80% van de gebruikers en Bravoflex blijft verder achter. • Beeld over het sluipverkeer in Moerdijk en Zevenbergschen Hoek. Nog niet gemeten, bewoners zijn betrokken bij maatregelenpakket. • Waardering alternatieve vervoersvormen wat betreft Haven- en Industrieterrein. Nog niet gemeten. • Waardering inwoners voor de reconstructie van de Hazeldonkse Zandweg. Opgeleverd, maar nog niet gemeten.

26

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

THEMA VEILIGE BUURT

Strategisch doel We hebben veilige kernen met een sterke sociale structuur

Operationeel doel

• Inwoners kennen elkaar en zorgen voor elkaar (zie ook programma 4) • BOA’s en wijkagenten zijn zichtbaar en wijktoezichtsprojecten worden uitgebreid • Buurtpreventieteams worden nog effectiever en efficiënter ingezet. Deze werken nog beter samen met wijkagenten, BOA’s en wijkconsulenten • Tegengaan huiselijk geweld, voorkomen burenoverlast, opvang personen met verward gedrag

Mijlpalen Aanpak jeugdoverlast In 2021 is een nieuwe lokale aanpak van jeugdoverlast, via het zogenaamde 7-stappenplan, opgezet. Dit samen met een groot aantal partners. Dit heeft geleid tot een afname van jeugdoverlast in de kernen Zevenbergen en Klundert. Buurtpreventie leeft in de gemeente Moerdijk Buurtpreventie blijft een belangrijke bijdrage leveren aan de veiligheid op buurtniveau. In 2021 is het contact met de teams geïntensiveerd en er is samen met de teams veel gedaan aan communicatie. Dit heeft geresulteerd in een stijging van het aantal buurtpreventisten tot een kleine 500, verdeeld over 20 teams. In 2021 is ook in Langeweg een team gestart. Buurtbemiddeling In 2021 hebben de vrijwilligers van Buurtbemiddeling, net als voorgaande jaren in veel overlastzaken (63) bemiddeld. In 84% van alle conflicten heeft dit tot een positief resultaat geleid. Aanleg glasvezelnetwerk gestart E-fiber is gestart met de aanleg van een

Strategisch doel De buurt is goed ingericht, schoon en heel

Operationeel doel

• Verloederde plekken worden aangepakt en ingericht • Kwaliteit onderhoudsniveau is blijvend zoals afgesproken • Voldoende sport- en speelruimte • Duurzame en goed functionerende openbare verlichting van de openbare weg. Meer aandacht voor verlichting van “onveilige plaatsen”. • Ruimte voor waterberging in de openbare ruimte • Samen met onze inwoners zorgen voor meer bewustwording over het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en over het belang van duurzaam beheer voor de dagelijkse staat van onderhoud glasvezelnetwerk in de gemeente Moerdijk. De uitvoering zal nog doorlopen tot in 2023. Naast E-fiber kunnen er nog andere aanbieders een glasvezelnetwerk aanleggen in onze gemeente. De telecommunicatiewetgeving maakt dit mogelijk. Aanpak Essentaksterfte In december is het plan van aanpak Essentaksterfte vastgesteld door de gemeenteraad. Gekozen is voor een actieve aanpak waarbij het verdwijnen van de essen wordt omgezet naar kansen om tot een duurzaam en biodivers bomenbestand te komen. De komende jaren gaan we hier actief mee aan de slag. Publiekscampagne openbare ruimte opgestart Deze campagne is gestart om participatie te bevorderen en bewoners te laten zien wat we met zijn allen kunnen doen om onze leefomgeving mooi, heel en veilig te houden.

Vervanging en onderhoud van bruggen Er zijn in 10 totaal bruggen vervangen en is er aan 13 bruggen groot onderhoud uitgevoerd zodat de levensduur verlengd werd.

27

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Wegenbeheerplan 2021 –2025 vastgesteld Het betreft het plan van aanpak en budget om het achterstallig onderhoud functioneel en risicogestuurd terug te dringen binnen 10 jaar. Direct aansluitend op de vaststelling van het wegenbeheerplan in juni 2021 is een vliegende start gemaakt met de uitvoering. Er zijn groot onderhoud werkzaamheden uitgevoerd in onderstaande straten: • Boerendijk, Stoofdijk • Oudemolensedijk

• Groeneweg (Noordhoek) • Molendijk • Langeweg Zuid • Steenweg (Moerdijk) • Klaverpolderseweg Moerdijk • Twintighoven Zevenbergen • Fietspad Zevenbergseweg • Nieuwedijk Klundert • Westrand Zevenbergen • Steenpad Helwijk

Ontwikkelingen

extra woningen die worden gebouwd. Dit zal worden gekoppeld aan met name de noodzakelijke opgave van uitbreiding woningbouwlocaties. Het groeiende beheerareaal zal de komende jaren steeds een daaraan gekoppelde verhoging betekenen van de beheer- en onderhoudsgelden.

Onderhoud openbare ruimte opnieuw aanbesteed Dit is via het GroenPlus bestek opnieuw aanbesteed om het gevraagde kwaliteitsniveau te realiseren. Reden voor het opnieuw aanbesteden en niet te kiezen voor verlenging was de stijging van het aantal meldingen en de moeizame samenwerking. Areaal steeds beter in beeld Met de oplevering van het beheerpakket in 2021 voor de gehele openbare ruimte komen de arealen die de gemeente onderhoudt steeds beter in beeld. Daarnaast zal het areaal steeds uitbreiden door de

Bestrijding coronapandemie Net als in 2020, stond ook in 2021 de aanpak van de coronapandemie centraal binnen de gemeente Moerdijk. Na een rustige zomer kwamen we tegen het einde van het jaar weer in een lockdown terecht, met verstrekkende gevolgen voor onze ondernemers en bewoners. De

28

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

maatregelen hadden gedurende het gehele jaar een grote weerslag op de capaciteit van team VTH (o.a. extra inzet BOA-capaciteit), de gemeentelijke veiligheidsstaf en vele andere onderdelen van de gemeentelijke organisatie. We zijn door de vereende inzet en de veerkracht van onze samenleving, door deze moeilijke periode heen gekomen. Een belangrijk deel van de effecten van deze 2 jaar durende crisis zullen vanaf 2022 pas zichtbaar worden. December 2021 kregen we opnieuw te maken met een algeheel vuurwerkverbod waarop gehandhaafd moest worden en wederom extra toezichtscapaciteit heeft gevraagd. Op het gebied van veiligheid moeten we concluderen dat we ondanks dat we veel van onze ambities hebben moeten bijstellen er ook nog tal van mijlpalen wel zijn bereikt. Met de gemeentelijke coronamonitor, een eigen product, hebben we de steeds wisselende maatregelenpakketten scherp in beeld gehouden en hier steeds onze gemeentelijke besluitvorming op afgestemd

Sociale veiligheidsproblemen steeds beter in beeld Door o.a. het besluit tot het inzetten van een wijkGGZ’er en het instellen van een zorgcoordinatiepunt mensenhandel (binnen district de Markiezaten), krijgen we een steeds beter beeld van wat er nodig is om verwarde personen de juiste zorg te bieden en problemen eerder te signaleren. Signalen van uitbuiting en mensenhandel kunnen beter worden opgepakt en er wordt gewerkt aan preventie. Meer aandacht voor cybercriminaliteit Zowel binnen de gemeentelijke organisatie (Arda trainingsmodule) als binnen ons bedrijfsleven (online talkshow cybercriminaliteit) hebben we gewerkt aan het vergroten van de awareness.

29

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Effecten

Risico’s

• Het aantal woninginbraken is verder afgenomen van 84 in 2019, 67 in 2020, naar 48 in 2021. • Het aantal personen dat zich veilig voelt in de eigen buurt is in 2021 met 2% toegenomen tot 86%. • De waardering van de gemeentelijke zorg voor de openbare ruimte is volgens de inwonerpeiling net als vorige peiling een 6,3.

In 2020 is het meerjaren onderhoudsplan wegen vastgesteld. Daarmee is een actueel beeld verkregen van ons wegenareaal en hebben we kunnen ingrijpen om gevaarlijke situaties en kapitaalvernietiging te voorkomen. Samen met het in 2020 vastgestelde beheerplan kunstwerken is nu een groot deel van de risico's afgedekt. Nog niet voor alle kapitaalgoederen is een actueel inzicht. In 2022 worden objecten en (cultuurhistorische) kunstwerken geïnventariseerd en geïnspecteerd en verwerkt tot een meerjaren onderhoudsplan dat eind 2022/ begin 2023 aan de raad wordt aangeboden. De kans dat we acuut moeten ingrijpen als we een onacceptabele situatie tegenkomen is voorstelbaar. In de meerjarenbegroting is al rekening gehouden met mogelijk onverwachte kosten die hieruit voortvloeien. Daardoor is het financiële risico beperkt.

Meldingen openbare ruimte Aantal • 2021: 17.281 meldingen • 2020: 15.791 meldingen Verklaring verschil In 2020 werd het overgrote deel van de meldingen over openbare verlichting via het systeem van de aannemer behandeld. In 2021 werden deze meldingen wel in ons dashboard meegenomen. Dat zijn rond de duizend meldingen en daarmee is het grootste verschil verklaard. Verder waren er in juni en juli rond de 50% meer meldingen dan het jaar daarvoor en tot september bleef het aantal meldingen significant hoger. Verbetering was, ondanks het hele groeizame en natte zomerseizoen, nodig en mogelijk. Daarom is besloten het contract voor verzorgend onderhoud niet te verlengen en de opdracht opnieuw op de markt te zetten. Vanaf 1 januari 2022 zijn we een samenwerking aangegaan met een nieuwe partner. Doorlooptijd In 2021 liep de gemiddelde doorlooptijd iets op en daar is op geacteerd. We zien nu in de eerste drie maanden van 2022 al een flinke verbetering optreden (zie onderstaande figuur).