Bijlage 1 - Beleidskader Toekomstbestendige buitensportaccommodaties

INHOUDSOPGAVE 01.

SAMENVATTING EN LEESWIJZER ............................................................................................4

01.1.

LEESWIJZER .........................................................................................................................................4

02.

AANLEIDING EN PROCES...........................................................................................................5

03.

DOELSTELLINGEN .......................................................................................................................5

04.

BESTUURLIJK KADER ................................................................................................................6

04.1 BESTUURLIJK KADER ......................................................................................................................................6 04.2. KADERS VOOR NIEUW BELEID .......................................................................................................................8 05. ANALYSE HUIDIGE SITUATIE............................................................................................................9 05.1 HUIDIGE KOSTEN BUITENSPORT ..................................................................................................................12 05.1.1 Jaarlijks beheer & onderhoudskosten .......................................................................................12 05.1.2. Zelfwerkzaamheidsvergoeding ..................................................................................................15 05.1.3. Jaarlijks beheer & onderhoudskosten tennisparken, handbal en twee niet openbare jeu de boules banen. ......................................................................................................................................15 05.2 SWOT-ANALYSE ..........................................................................................................................................15 06.

BELEIDSUITGANGSPUNTEN 2025 - 2028 ......................................................................................18 06.1. BELEIDSUITGANGSPUNTEN .........................................................................................................................18 06.1.1 Huidige wijze van faciliteren en investeren……………………………………………… …. 17 06.1.2. Basisbuitensporten en -voorzieningen vs niet basissporten en -voorzieningen ................18 06.1.3 Faciliteren basissporten en niet basissporten ..........................................................................20 06.1.4. Basisbuitensporten met een gemeentelijke functie ................................................................21 06.1.5. Breedte en buitentopsport ..........................................................................................................21 06.1.6. Nieuwe sporten - afwegingskader...........................................................................................221 06.1.7. Capaciteit (vraag en aanbod) ....................................................................................................23 06.1.8. Spreiding.....................................................................................................................................243 06.1.9.

Kwaliteit en veiligheid .................................................................................................................24 06.1.10. Toegankelijkheid .......................................................................................................................25 06.1.11. Duurzaamheid ...........................................................................................................................25 06.1.12. Eigendom ...................................................................................................................................26 06.1.13. Onderhoud en beheer ..............................................................................................................27 06.1.14. Bruikleen- en onderhoudsovereenkomst ...............................................................................27 06.1.15. Natuurgrasvelden ......................................................................................................................27 06.1.16. Voetbal Kunstgrasvelden .........................................................................................................28 06.1.17. Onderhoud en beheer tennisaccommodaties .......................................................................28 06.1.18.

Onderhoud en beheer asfalt (handbal) ..................................................................................29 06.1.19. Niet openbare Jeu de Boulesbanen .......................................................................................29 06.1.20. Onderhoud en beheer groenvoorzieningen, verharding, terreininrichting, verlichting ....29 06.2. MONITORING ...............................................................................................................................................31 07. FINANCIËLE GEVOLGEN BELEID, BEHEER EN ONDERHOUD .................................................32 07.1. ALGEMEEN. .................................................................................................................................................32 07.2. ONDERZOEK INSTELLEN NAAR OVERDRACHT TAKEN VAN VERENIGING NAAR GEMEENTE. ........................33 07.3. INCIDENTELE GEMEENTELIJKE KOSTEN ......................................................................................................34 07.4.1. Jeu de Boules verenigingen, tennisvereniging TC Rally .......................................................34 07.4.2. Nieuwe sport Padel .....................................................................................................................34 07.4.3.

Totale extra incidentele gemeentelijke kosten ........................................................................34 08. UITVOERINGSPLAN ..........................................................................................................................35 BIJLAGE 1: DEFINITIES ...................................................................................................................................38 BIJLAGE 2 INDELING BASISBUITENSPORT EN NIET-BASISBUITENSPORT.........................................................40

2

BIJLAGE 3 BASIS- EN NIET BASISBUITENSPORTVERENIGINGEN ......................................................................41 BIJLAGE 4 VOORBEELD UITWERKING AFWEGING NIEUWE SPORT .................................................................43

3

01. Samenvatting en leeswijzer Het huidige buitensportbeleid sluit niet meer aan op de hedendaagse ontwikkelingen. Zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie is de behoefte ontstaan om meer eenduidig en transparant met elkaar te werken door middel van een beleidskader voor buitensportaccommodaties. Het doel van dit ‘Beleidskader toekomstbestendige buitensportaccommodaties’ is het realiseren van een toekomstbestendig, goed gespreid netwerk van buitensportaccommodaties en voorzieningen om zowel gezondheids-, sport- en beweegdoelen als maatschappelijke doelen in de gemeente te realiseren en bij te dragen aan een prettige woon-en leefomgeving. Op basis van een interne en externe analyse via gesprekken met buitensportverenigingen en medewerkers van de gemeente zijn we in 2022 gestart met het proces voor een beleidskader toekomstbestendige buitensportaccommodaties. Het kader moet eenduidig en transparant het aanbod van accommodaties en voorzieningen zoveel mogelijk in balans brengen met de wensen en behoeften van inwoners. Dit heeft geleid tot het voorliggende beleidskader waarin we onderscheid maken tussen basissporten en niet-basissporten. Bovendien geven we in het kader aan op welke wijze de gemeente de beide categorieën faciliteert. Het bestaande beleid handhaven we daarin zo veel mogelijk, maar we zorgen voor meer transparantie en eenduidigheid.

Op korte termijn zorgt het beleidskader voor meer duidelijkheid richting gebruikers én gemeentelijke organisatie. Op langere termijn zorgen we ervoor dat het accommodatieaanbod zo veel mogelijk wordt afgestemd op de wensen en behoeften van gebruikers. Maar het beleidskader leidt ook tot een doelmatig en efficiënt gebruik van de gemeentelijke accommodaties, waarbij we zo veel mogelijk grip houden op de kosten van beheer en exploitatie.

01.1. Leeswijzer In hoofdstuk 2 beschrijven we de aanleiding voor het opstellen van het beleidskader toekomstbestendige buitensport en het proces dat tot nu toe hierin is gevolgd. In hoofdstuk 3 beschrijven we de doelstellingen die we nastreven met het beleidskader. In hoofdstuk 4 schetsen we het bestuurlijk kader waarbinnen we de buitensportaccommodaties realiseren, beheren en onderhouden en in hoofdstuk 5 geven we weer hoe de buitensportaccommodaties op dit moment worden beheerd, zowel vanuit het perspectief van de gemeente als de gebruikers (sportverenigingen). Daarnaast zetten we het aanbod van buitensportaccommodaties af tegen de samenstelling van de bevolking van gemeente Moerdijk. Dit leidt tot een overzicht van sterke en zwakke punten van het huidige beleid, de kansen en bedreigingen. Om meer helderheid te verschaffen wordt het accommodatiebeleid in hoofdstuk 6 opgesplitst in een twintigtal hoofdonderwerpen. Per hoofdonderwerp is met een korte toelichting, in beleidsuitgangspunten globaal aangegeven hoe de gemeente te werk zal gaan bij realisatie, beheer en onderhoud van de buitensportaccommodaties. In Hoofdstuk 7 zijn de financiële gevolgen van het nieuwe beleidskader weergegeven, in hoofdstuk 8 is het uitvoeringsplan weergegeven.

4

02. Aanleiding en proces Bewegen, ontmoeten en het verenigingsleven zijn belangrijk voor de gezondheid en het welzijn van de inwoners. De gemeente Moerdijk heeft daarom in de gehele gemeenten diverse sportcomplexen in bezit. Vanuit de verenigingen komen regelmatig vragen over beheer, onderhoud en wensen. Bijvoorbeeld vragen over uitbreiding van het sportcomplex als gevolg van ledengroei of de vraag om een ‘nieuwe’ sport zoals padel te faciliteren. Op dit moment kunnen verenigingen onvoldoende bij de gemeente terecht. Onze rentmeester ontzorgt ons in de operationele uitvoering, maar als de vragen van verenigingen complexer worden, komen ze bij de gemeente terecht. Het afhandelen van vragen van verenigingen is onvoldoende belegd. De buitensportverenigingen hebben in de afgelopen tijd diverse vragen aan de gemeente gesteld over bijvoorbeeld renovatie of uitbreiding, die een beleidskader vereisen. Daarnaast zijn door de jaren heen verschillen ontstaan in afspraken tussen verenigingen en de gemeente. Zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie is daaruit de behoefte ontstaan om meer eenduidig en transparant met elkaar te werken door middel van een beleidskader voor buitensportaccommodaties. Daarom is eind 2022 een plan van aanpak vastgesteld voor een beleidskader toekomstbestendige buitensportaccommodaties.

In de vastgestelde kadernota 2024 is besloten tijdelijk extra formatie aan te stellen ten behoeve van de buitensportaccommodaties (zie hoofdstuk8). Proces In 2023 is door gesprekken met buitensportverenigingen en medewerkers van de gemeente gestart met het proces om te komen tot een beleidskader toekomstbestendige buitensportaccommodaties. Daarnaast is een onderzoek uitgevoerd naar de bestaande en gewenste capaciteit van de buitensportvoorzieningen in de gemeente Moerdijk. Informatie uit de gesprekken en de conclusies van het capaciteitsonderzoek zijn gebruikt bij het maken van een analyse van de sterke en zwakke punten en kansen en bedreigingen voor de toekomst van onze buitensportaccommodaties. De conclusies van deze zogenaamde SWOT-analyse vormden de basis voor de beleidskaders en -doelen die in deze notitie zijn beschreven. De beleidsuitgangspunten zijn in 2023 gedeeld met de buitensportverenigingen en de gemeenteraad. Na uitwerking hiervan is het concept beleidskader besproken met buitensportverenigingen in een tweetal bijeenkomsten, waarin ook de wijzigingen voor verenigingen zijn toegelicht. De resultaten van deze bijeenkomsten zijn verwerkt in dit beleidskader

03. Doelstellingen De gemeente vindt buitensport belangrijk omdat dit als middel kan bijdragen aan wettelijke taken en lokale beleidsuitgangspunten op het terrein van gezondheid, participatie en sociale basis. Daarnaast draagt een goed aanbod van sportvoorzieningen bij aan een prettige woon- en leefomgeving. De gemeente heeft hierin beleidsvrijheid om eigen keuzes te maken, bijvoorbeeld ten aanzien spreiding en kwaliteit. Buiten de verplichting om te zorgen voor accommodaties ten behoeve van het bewegingsonderwijs (zoals dit voortvloeit uit de wet onderwijshuisvesting) is er géén wettelijke taak ten aanzien van het faciliteren van sportaccommodaties. Het doel van dit ‘Beleidskader toekomstbestendige buitensportaccommodaties’ is het realiseren van een toekomstbestendig, goed gespreid netwerk van buitensportaccommodaties en voorzieningen om zowel gezondheids-, sport- en beweegdoelen als maatschappelijke doelen in de gemeente te realiseren en bij te dragen aan een prettige woon-en leefomgeving. Dit kader moet eenduidig en transparant het aanbod van accommodaties en voorzieningen zoveel mogelijk in balans brengen met de wensen en behoeften van inwoners. Dat betekent automatisch dat het beleidskader dynamisch van aard is, zodat waar nodig en mogelijk maatwerk geleverd kan worden waarmee we telkens kunnen inspringen op de veranderende vraag.

5

Daarnaast schept dit beleidskader duidelijkheid over de wijze van faciliteren, zodat voor de gebruikers van de buitensportaccommodaties duidelijk is wat behoort tot een accommodatie en wanneer en waarvoor men een beroep kan doen op de gemeente. Deze nota geeft ook antwoord op de vraag wanneer een accommodatie kan worden uitgebreid. Het subsidiëren van sportverenigingen als middel ter ondersteuning van de sociale structuur maakt geen onderdeel uit van deze nota. Dit beleidskader heeft betrekking op het faciliteren van de accommodatie en niet op subsidiëren van activiteiten.

04. Bestuurlijk kader 04.1 Bestuurlijk kader Het door de raad vastgesteld bestuurlijk kader bepaalt mede de indeling en facilitering van de buitensportaccommodaties. In het bestuursakkoord is ten aanzien van voorzieningen in zijn algemeenheid het volgende opgenomen: “We zijn trots op de meer landelijke kwaliteiten van de kleinere kernen en we kijken met realisme naar de voorzieningen in deze kleinere kernen. We blijven de voorzieningen in de kleine kernen steunen als inwoners ze gebruiken. Maar we durven ook zaken te veranderen als het gebruik te ver terugloopt of kosten onevenredig oplopen. Zo voorkomen we dat ontwikkelingen ons verrassen, bijvoorbeeld ten aanzien van kleine scholen.” Omgevingsvisie In de gebiedsgerichte uitwerkingen van de omgevingsvisie Moerdijk is een onderdeel opgenomen over “voorzieningen” dat ook van belang is voor het beleidskader toekomstbestendige buitensportaccommodaties. Het gaat hierbij om het volgende: “In elke kern - of in de nabijheid van elke kern - zijn voorzieningen.

Hiertoe is het onderlinge samenspel in spreiding en gebruik van voorzieningen verder versterkt: er is een goede wisselwerking tussen voorzieningen in de grotere en kleinere kernen Elke kleine kern beschikt over een eigen ontmoetingsplek passend bij de schaal van de kern, zoals bijvoorbeeld zitplekken in de openbare ruimte, een kleinschalige sportaccommodatie of een dorpshuis(kamer), maar hierbij vormen de inzet en draagkracht van vrijwilligers en het daadwerkelijke gebruik van voorzieningen een belangrijke randvoorwaarde”. Meerjaren begroting In de Meerjaren beleidsbegroting 2025-2028 zijn in Programma 2, Thema Voorzieningen en accommodaties, de volgende doelstellingen opgenomen die van belang zijn voor het beleidskader toekomstige buitensportaccommodaties: • We faciliteren accommodaties en voorzieningen op basis van behoefte, draagvlak, kwaliteit en maatwerk; • We bieden accommodaties en voorzieningen aan op kansrijke en aantrekkelijke plekken waar duurzame en veilige instandhouding en exploitatie mogelijk is; • Er is in de accommodaties een samenhangend, zoveel mogelijk geclusterd aanbod van onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting; • We stimuleren eigen verantwoordelijkheid van gebruikers voor instandhouding en exploitatie van sociaal-maatschappelijke voorzieningen.

Inhoudelijke kaders Buitensportaccommodaties zijn nodig voor het realiseren van doelstellingen van gemeentelijk beleid op diverse terreinen. Dit betekent dat keuzes voor de buitensportaccommodaties van invloed zijn op behalen van de doelen op deze andere beleidsterreinen. Deze sportinfrastructuur vormt daarmee een basis voor de uitvoering van het beleid. Voor een kwalitatief hoog sportaanbod zijn goede accommodaties nodig die voldoen aan de wensen van de gebruikers/klanten en voldoen aan

6

NOC*NSF richtlijnen en aan de actuele sportbond normeringen. Hieronder worden de raakvlakken met andere beleidsterreinen nader gespecificeerd. Plan van aanpak GALA In 2021 is het Preventieakkoord gesloten. Sport is een belangrijke pijler in het akkoord omdat het bijdraagt aan het fysieke en mentale welzijn van de inwoners. Voldoende bewegen is een belangrijk onderdeel van een gezonde leefstijl. Een aantrekkelijke beweegomgeving stimuleert en faciliteert inwoners om voldoende te bewegen. Het Preventieakkoord is inmiddels onderdeel geworden van het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA), waarvoor eind 2023 het plan van aanpak is opgesteld. Hier maakt ook het Sportakkoord onderdeel van uit. Sportakkoord In 2020 is met vele sportaanbieders, partners, inwoners en de gemeente, het Sportakkoord Moerdijk opgesteld met als doel om zoveel mogelijk mensen te laten bewegen en om verenigingen vitaal te maken en te houden, zowel bestuurlijk als qua facilitering van sportaccommodaties (duurzaam, veilig en gezond). In 2023 is het Sportakkoord geactualiseerd en zijn de 5 thema’s uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma 2023-2026. Voor dit beleidskader buitensport is met name het thema “duurzame sportinfrastructuur” van belang. Het gaat hierbij om ondersteuning van verenigingen bij verduurzaming van de accommodatie in de vorm van kennis, handjes en budget.

Voor het onderdeel toekomstbestendige accommodaties wordt verwezen naar dit beleidskader en het nog op te stellen maatschappelijk accommodatiebeleid. Daarnaast heeft het thema veilig en gezond betrekking op de accommodaties, zoals bijvoorbeeld het streven naar rookvrije accommodaties en gezonde eet- en drinkkeuzes in kantines. Andere raakvlakken vanuit het Sportakkoord zijn o.a. ondersteuning van vrijwilligers, inclusief sporten en sporten voor nieuwkomers. De buurtsportcoaches van Sport en Welzijn Moerdijk (Meer Moerdijk, uitvoeringsorganisatie voor sport, cultuur en jongerenwerk) hebben extra aandacht voor de jeugd, ouderen, mensen met een beperking en ondersteuning van de verenigingen. Visie Sociale Basis Onlangs heeft de Raad de Visie Sociale Basis vastgesteld (jan.2025). Hoofdambitie hierin is dat Moerdijk een sterke sociale basis heeft, dat zorgt voor samenredzaamheid en levendige kernen en wijken. Daar kent men elkaar, is men er voor elkaar en respecteert men elkaar. Focus ligt hierbij op Ontmoeting en erbij horen’ (Samen doen), ‘Ondersteuning, steun en hulp’ (Samen redzaam) en Eigenaarschap, zeggenschap en eigen regie’ (Samen spraak). Buitensportverenigingen en buitensportaccommodaties maken onderdeel uit van de gemeenschappelijke en institutionele sociale basis in een kern en vullen hierin een belangrijke rol.

Hierin zijn veel vrijwilligers actief die verenigingen draaiende houden. Het is dan ook van belang deze vrijwilligers te ondersteunen. Hierbij zijn o.a. de volgende uitgangspunten in de visie sociale basis van belang om rekening mee te houden in dit beleidskader buitensportaccommodaties en bij de uitvoering daarvan; - De sociale basis is er door de inwoners, de gemeente helpt mee om deze sterker te maken als de inwoner dit wil. - Ondersteunen van de sociale basis betekent vanuit de gemeenschap denken en doen. - De sociale basis is niet overal hetzelfde en hoeft dat ook niet te zijn. Gymnastiek-/sportveld bij voortgezet onderwijs-school In het verleden kreeg de VO-school ook ruimte om één of meerdere gymvelden te realiseren. Dit landelijk beleid is afgeschaft en de VO-school kan nu gebruik maken van gemeentelijke sportvelden, die hierdoor ook rendabeler in gebruik zijn. Voor de VO-school Markland College Zevenbergen in Zevenbergen is in 2010 een opstalovereenkomst door de gemeente (als eigenaar van de grond) gesloten met Stichting Sportaccommodatie “De Knip” (opstaller) voor de atletiekbaan en de kleedkamers. De Stichting Sportaccommodatie “De Knip” mag de atletiekbaan en de kleedkamers verhuren aan de Atletiek Vereniging Groene Ster. De Stichting Sportaccommodatie “De Knip” is tevens jaarlijks verplicht in de periode van 1 mei tot 1 november, m.u.v.

de schoolvakanties, twee kleedruimten in gebruik te geven aan het Markland College Zevenbergen. Het gebruik door de VOschool van de atletiekbaan en de twee kleedruimten vindt wekelijks plaats tijdens schooltijden voor

7

het aantal lesuren buitensport conform het lesrooster van de school. Daarmee is het sportveld voor de VO-school Markland College Zevenbergen geborgd.” Brede scholen en (de ontwikkeling van) Integrale Kindcentra De gemeente heeft de afgelopen tien jaren gestimuleerd dat de scholen zich ontwikkeld hebben tot brede scholen en als een wijkgerichte voorziening met een meer samenhangend aanbod van onderwijs, opvang en ontwikkeling en met een naschools aanbod op het gebied van sport, cultuur en techniek. Een actuele ontwikkeling is de vorming van Integrale Kindcentra (IKC), waarbij de gemeente een actieve regisserende rol op zich neemt. Met het IKC is de bedoeling de versnippering van het huidige aanbod, vooral tussen kinderopvang (0-2 jaar), peuteropvang (2-4 jaar) en BSO (4-12 jaar) en basisonderwijs tegen te gaan door een meer sluitend aanbod. In eerste instantie richt het IKC zich vaak op de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang. Het delen van een locatie door onderwijs en opvang vergemakkelijkt de samenwerking tussen de partijen. Dit kan het invoeren van een doorlopende ontwikkeling en de doorlopende (leer)lijn voor kinderen stimuleren en het delen van informatie vergemakkelijken. Het belangrijkste ingrediënt is een gedeelde pedagogische visie en eenduidige aansturing.

Hierdoor kunnen kinderen die extra ondersteuning nodig hebben beter worden begeleid en kan passend onderwijs meer vorm krijgen. Een meer integrale benadering van de ondersteuning van de ontwikkeling van het kind wordt als een grote meerwaarde gezien, voor het kind, de ouders alsook voor de samenleving. Daarom wordt ook gekeken naar de meerwaarde van aansluiting van partijen als sportverenigingen, cultuur, jongerenwerk, Jeugdhulp, de JGZ. Vooralsnog heeft dit geen directe consequenties voor de buitensportaccommodaties.” Maatschappelijk accommodatiebeleid Op dit moment wordt er separaat een gemeente breed maatschappelijk accommodatiebeleid opgesteld. Het doel van dit maatschappelijk accommodatiebeleid is om met realisme naar alle gemeentelijke accommodaties te kijken, de huidige stand van zaken inzichtelijk te maken en richtinggevende kaders op te stellen voor de toekomst. Op basis van de inzichten die zijn verworven gaan we onderzoeken in hoeverre de gewenste situatie afwijkt van de huidige situatie en aangeven hoe we tot de gewenste situatie komen. Het beleidskader toekomstbestendige buitensportaccommodatie is straks onderdeel van het maatschappelijk accommodatiebeleid. Het maatschappelijk accommodatiebeleid wordt naar verwachting medio 2025 voorgelegd aan de raad.

04.2. Kaders voor nieuw beleid Om buitensport te kunnen beoefenen zijn maatschappelijke buitensportaccommodaties nodig. We concentreren ons daarbij op de ‘basisvoorzieningen’. Basisvoorzieningen zijn sportvoorzieningen die door de sportbond worden vereist en ervoor zorgen dat de basisfaciliteiten om buitensport te kunnen uitoefenen worden ingevuld. Dit zijn (kunstgras)velden, banen en bijbehorende sport gerelateerde voorzieningen zoals aard- en nagelvaste doelen, dug outs, veldverlichting en veldafrastering, trainingsvelden zijn van trainingsverlichting voorzien, ballenvangnetten en veldafrastering (sport specifieke terreininrichting). Om ervoor te zorgen dat onze buitensportaccommodaties maximaal bijdragen aan het bestuursakkoord en de gemeentelijke doelstellingen moeten we de volgende vragen beantwoorden: • Welke voorzieningen willen we handhaven en wat is de kwaliteit ervan? • Hoe worden de voorzieningen gebruikt, wat is de vraag en wat faciliteren we? • Hoe verhoudt de spreiding van accommodaties zich tot de vraag in de gemeente? • Worden de accommodaties efficiënt en doelmatig benut? • Welke rol heeft de gemeente in realisatie, beheer en onderhoud van de accommodatie? • Welke rol heeft de hoofdgebruiker in realisatie, beheer en onderhoud van de accommodatie?

8

05. Analyse huidige situatie Op basis van een capaciteitsonderzoek, gesprekken met diverse stakeholders (zowel intern als extern) en relevant cijfermateriaal is een analyse gemaakt van de huidige situatie m.b.t. de buitensportaccommodaties in de gemeente Moerdijk. De gemeente richt zich daarbij in eerste instantie op het bestaande accommodatieaanbod en de huidige basisbuitensportverenigingen. De gemeente is op dit moment verantwoordelijk voor realisatie, groot onderhoud, instandhouding en uitbreiding van sportaccommodaties en sportvoorzieningen. Demografische ontwikkelingen De gemeente Moerdijk is in de periode van 2000 tot aan 2024 gegroeid, op dit moment heeft de gemeente 37.676 inwoners. Op basis van een bevolkingsprognose groeit het aantal inwoners tot het jaar 2050 beperkt tot een aantal van 39810 inwoners, gemeente Moerdijk heeft de ambitie te groeien naar 40000 inwoners.

(Verwachte) ontwikkeling bevolking Bron: ABF-Primos 2022 I 2000-2050

41000 40000

39230

39000

39740 39800 39810

38430

38000 37000

36310

36790

36540

36820

37130 37320

37520

36000 35000 34000 1 2000

2005

2010

2015

2020

2022

2025

2030

2035

2040

2045

2050

De inwoners van de gemeente wonen verdeeld over een elftal kernen.

Kern Fijnaart Heijningen Helwijk Klundert Langeweg Moerdijk Noordhoek Standdaarbuiten Willemstad Zevenbergen Zevenbergschen Hoek NB

Aantal inwoners 5.690 875 870 5.925 865 1.110 1.080 2.225 2.500 14.540 1.635 361 37.676

9

We zien een trend dat de bevolking van Moerdijk vergrijst: het aantal jongeren neemt in de periode 2000-2022 af, het aantal ouderen neemt toe. De verwachting is dat deze ontwikkeling zich de komende jaren zal voortzetten.

Leeftijdsgroei 2000-2022 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 14 jaar en jonger

15-24 jaar

25-34 jaar 2000

35-44 jaar 2005

45-54 jaar 2010

2015

55-64 jaar 2020

65-74 jaar

75-84 jaar

85 jaar en ouder

2022

Er zijn geen complete en actuele gegevens bekend over de ontwikkeling van de ledenaantallen van de verschillende sportverenigingen. Dit maakt het lastig om iets over de ontwikkeling van de vraag naar buitensportcapaciteit te zeggen. Daar waar wel gegevens bekend zijn zien we een daling van ledenaantallen, iets dat aansluit bij het landelijke beeld. Op landelijk niveau zien we een daling van het aantal sporters in verenigingsverband, met name bij de teamsporten. Bovendien vindt een verschuiving plaats in populariteit van sporten. Aanbod sporten/accommodaties Recent is in gemeente Moerdijk een analyse uitgevoerd van het bestaande aanbod van buitensportverenigingen/ -accommodaties. Uit de inventarisatie blijkt dat de gemeente Moerdijk kan beschikken over een rijk accommodatieaanbod waarbij een groot gedeelte eigendom is van de gemeente en een zeer klein deel eigendom is van het particuliere initiatief. In de gemeente Moerdijk zijn in totaal 27 buitensportverenigingen actief met een eigen (kleed)accommodatie (inclusief kantine). De spreiding van de verenigingen/ accommodaties over de kernen is een afspiegeling van de verdeling van het aantal inwoners over de verschillende kernen. Bovendien blijkt dat er, op basis van de bij de gemeente bekende ledenaantallen van verenigingen, voldoende accommodaties aanwezig zijn om te voldoen aan de vraag.

Uitbreiding van het aantal buitensportaccommodaties is dan ook niet aan de orde: er is (gemeente breed) een overcapaciteit aan voetbalvelden en tennisbanen, de overige accommodaties voorzien in de behoefte. Uit de analyse blijkt dat bij een capaciteitsvraagstuk van een buitensportvereniging eerst gekeken kan worden of in een accommodatie waar meerdere verenigingen zijn gehuisvest, meervoudig gebruik mogelijk is.

10

11

*: Tennisbanen particulier eigendom De bestaande accommodaties bieden voldoende mogelijkheden om vraagstukken ten aanzien van vergrijzing en andere relevante maatschappelijke ontwikkelingen op te lossen. Hiervoor bieden vervangende nieuwbouw en/of verbouw voldoende mogelijkheden. Rolverdeling gemeente/gebruikers Daar waar de gemeente eigenaar is van de accommodatie is er sprake van verschillende rollen en verantwoordelijkheden bij beheer en exploitatie van de accommodatie. De gemeente is bij alle buitensporten exclusief de tennis-, handbal – en jeu de boulessport als eigenaar verantwoordelijk voor het eigenaren onderhoud, de vereniging voor gebruikersonderhoud. Het onderhoud, zowel het eigenaarsdeel als het gebruikersdeel, wordt uitgevoerd door verschillende partijen: de eigenaar, de gebruiker en/of diverse onderaannemers. Het onderhoud aan de sportvelden wordt gecontroleerd door de ingehuurde rentmeester met uitzondering van handbal, jeu de boules en tennis. De rolverdeling verschilt echter van accommodatie tot accommodatie. Bovendien is deze niet altijd helder vastgelegd. Dit zorgt voor onduidelijkheden en inefficiëntie in beheer/onderhoud. Bovendien lopen we het risico dat de kwaliteit van de accommodatie vermindert doordat bepaalde onderhoudstaken niet worden uitgevoerd.

05.1 Huidige kosten buitensport Alle genoemde bedragen in deze nota zijn inclusief btw. Bedragen worden jaarlijks geïndexeerd (CBS-index).

05.1.1 Jaarlijks beheer & onderhoudskosten Jaarlijks besteed de gemeente € 643.000 aan de kosten van het onderhoud en de instandhouding van de basis buitensportvelden. Hiervan is € 581.000 voor de kosten van de aannemer die het onderhoud uitvoert en de rentmeester die toe ziet op de beheer en onderhoudswerk van aannemer en vereniging. Deze kosten zijn inclusief een bedrag van € 32.000 klein onderhoud en € 30.000 snoeivergoeding die de gemeente betaald aan de verenigingen. Het betreft hier de gemiddelde kosten, omdat sprake is van beeldkwaliteit afspraken en de uiteindelijke kosten hoger of lager kunnen uitvallen. Dit is bovendien exclusief onderhoud van de tennisbanen, twee niet openbare jeu de boules banen en handbal (zie hiervoor paragraaf 5.1.3.).

12

We onderscheiden drie soorten onderhoud: -

Technisch onderhoud (groot – en specialistisch onderhoud), dat voor rekening van de gemeente wordt uitgevoerd door een aannemer: o Onderhoud Natuurgrasvelden o Onderhoud Kunstgrasvelden o Onkruid vrij maken ongebonden verharding o Deel onderhoud inrichtingselementen

-

Verzorgend onderhoud dat door en/of voor rekening van de verenigingen wordt uitgevoerd o Elementen werkzaamheden o Schoonhouden gesloten verhardingen o Reinigen kolken o Onderhoud bomen o Snoeien groen binnen het hekwerk o Onderhoud beplanting o Terrein inrichting o Onderhoud losse inrichtingselementen

Onderhoudsbijdrage verenigingen Een deel van de jaarlijkse kosten van het verzorgend onderhoud van de aannemer (in begroting 2025 € 581.000,-) wordt betaald door de verenigingen. Per vereniging is dit een vast bedrag dit bedrag verschilt per vereniging, dit heeft met aantal m2 dat wordt onderhouden afgezet tegen een eenheidsprijs. Onderhoudsbijdrage 2024 De Fendert Oranje Blauw'14

€ 7.893,84 € 913,85

vv Klundert

€ 5.052,06

VOV Langeweg

€ 1.263,02

vv TPO

€ 3.031,24

vv Noordhoek

€ 3.410,14

vv SVC

€ 4.346,39

vv Kogelvangers

€ 5.052,06

Seolto

€ 4.420,55

vv Virtus

€ 11.547,11

DHV

€ 2.526,03

Seven Hills

€ 1.263,02

AV Groene Ster

€ 4.420,55

HC Zevebergen

€ 7.570,51

KV DSO

€ 1.411,61 € 64.121,98

De totale netto kosten voor de gemeente bedragen € 643.000, - minus € 64.000 = € 579.000 Onderdeel van de netto kosten voor de gemeente is een vergoeding voor de groen- en snoeiwerkzaamheden die een aantal verenigingen jaarlijks ontvangt en een bijdrage voor zelfwerkzaamheid in onderhoud van banen/velden. Deze bedraagt in totaal ca. € 30.000. De grondslag van deze vergoeding is een eenheidsprijs per m2. Voor de overige werkzaamheden ontvangen de verenigingen géén vergoeding.

13

Groen- en snoeivergoeding ASV'90

€ 59,82

Groene Ster

€ 591,30

HC Zevenbergen

€ 324,48

LRPC Prinses Irene

€ 285,11

TC de Lobbelaar

€ 207,22

TV Het Bossche Lijntje

€ 533,76

TV de Hoop

€ 254,60

Virtus

€ 88,36

Seolo

€ 114,86

SVC

€ 328,07

Oranje Blauw'14

€ 268,49

TPO

€ 1.158,02

CKV DSO

€ 50,48

Seven Hills

€ 138,79

TFH Fijnaart

€ 514,00

De Fendert

€ 1.517,35

DHV

€ 6.285,97

De Kogelvangers

€ 5.451,64

Noordhoek VVK

€ 517,11 € 2.690,89

Zelfwerkzaamheid banen/velden TC de Lobelaar

€ 4.336,97

Oranje Blauw'14

€ 6.380,37 € 32.097,63

Het derde type onderhoud wordt uitgevoerd door de gemeentelijke organisatie. - Technisch gemeentelijk specialistisch onderhoud o Klein herstel asfalt o Rioolreiniging o Verwijderen en/of aanplanten bomen o Onderhoud watergangen o Onderhoud terreininrichting Deze kosten van dit type onderhoud zijn opgenomen in de gemeentebegroting, maar niet exact te kwantificeren. Daarnaast zijn er kosten voor renovatie en vervanging, die in de begroting zijn opgenomen op basis van de technische afschrijvingstermijnen. De meerjarenplanning wordt jaarlijks geactualiseerd, waarbij rekening wordt gehouden met onder andere de resultaten van inspecties. Indien het nieuwe beleid gevolgen heeft voor de renovatie- en vervangingskosten, zullen hierover afzonderlijke voorstellen worden ingediend bij het college en de raad. De in dit kader voorgestelde beleidswijzigingen betekenen dat er voor dagelijks beheer en onderhoud meerkosten optreden ten opzichte van de huidige begroting. De extra kosten bedragen structureel € 106.000 (zie hoofdstuk 7). Daarnaast zijn de kosten voor het onderhoud en beheer de afgelopen jaren fors gestegen, met name door de invoering van de greendeal en inflatie. Waar in 2020 nog een budget nodig was van € 415.000 voor het beheer en onderhoud bedraagt met de voorgestelde verhoging het budget (exclusief het boomonderhoud) in 2025 al € 709.000.

De onderhoudsbijdrage die aan de verengingen jaarlijks in rekening wordt gebracht is echter al jaren ongewijzigd (rond de € 60.000).

14

In het uitvoeringsplan is opgenomen dat we onderzoeken of de onderhoudsbijdrage van de verenigingen moet worden aangepast. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de totale kosten van verenigingen, die ook te maken hebben met gestegen kosten, van o.a. onderhoud, materialen, OZB en/of afvalstoffenheffing. Bovendien zal onderzocht worden of een zogenaamd ‘cafetariamodel’ kan worden geïmplementeerd wanneer een vereniging niet over voldoende vrijwilligers voor het uit te voeren onderhoud beschikt. Het cafetariamodel houdt in dat verenigingen de mogelijkheid krijgen om bepaalde onderhoudstaken terug te geven aan de gemeente, die deze dan uitvoert. Hierbij geldt dat de vereniging het merendeel van de kosten voor het onderhoud gaat dragen, terwijl de gemeente een klein deel voor haar rekening neemt. Dit aspect zal in de toekomst verder worden onderzocht en in een afzonderlijk voorstel aan het college en de raad worden voorgelegd. Het is belangrijk om de financiële gevolgen goed in kaart te brengen, zodat een weloverwogen besluit kan worden genomen over de haalbaarheid en wenselijkheid van het cafetariamodel.

05.1.2. Zelfwerkzaamheidsvergoeding Op dit moment kunnen verenigingen een vergoeding ontvangen voor werkzaamheden die zij zelfstandig uitvoeren. Er zijn op dit moment nog twee verenigingen die een vergoeding ontvangen voor zelfwerkzaamheid. Oranje Blauw ’14 ontvangt deze vergoeding omdat ze zelf het veld maaien. TV de Lobbelaer ontvangt deze zelfwerkzaamheidsvergoeding voor gravelbaanonderhoud. Deze bijdragen zijn onderdeel van de in 05.1.1 genoemde kosten. Voorlopig kunnen de verenigingen dit blijven uitvoeren waarbij de de accommodaties moeten blijven voldoen aan de gewenste beeldkwaliteit vanuit gemeentelijk beleid, de gemeente zal hier twee jaarlijks op toezien. In de komende periode gaan we onderzoeken op welke wijze de gemeente de verenigingen kan blijven faciliteren en wat verenigingen evt. zelf kunnen blijven uitvoeren, mede afhankelijk van het aantal vrijwilligers is er in de toekomst een mogelijkheid om als vereniging meer of minder onderhoudstaken zelf uit te voeren. In dit onderzoek nemen we mee of de onderhoudstaak zelf maaien en zelf gravel onderhoud door de vereniging uitgevoerd kan blijven worden.

05.1.3. Jaarlijks beheer & onderhoudskosten tennisparken, handbal en twee niet openbare jeu de boules banen. De totale jaarlijkse beheer & onderhoudskosten m.b.t. tennis, handbal en de twee niet openbare jeu de boulesverenigingen bedragen op dit moment voor de gemeente € 0,-. De tennisverenigingen, de twee niet openbare jeu de boules verenigingen en de handbalvereniging krijgen nu geen vergoedingen voor het dagelijks onderhoud. De tennisverenigingen ontvangen voor groenwerkzaamheden die ze zelf uitvoeren een snoei en of groenvergoeding.

05.2 SWOT-analyse Een manier om bestaand beleid te analyseren is het opstellen van de SWOT-analyse. SWOT staat voor Strenghts – Weaknesses - Opportunities – Threats (Sterkte/Zwakte, Kansen/Bedreigingen). De S.W.O.T.-analyse van het buitensportaccommodatiebeleid in Moerdijk is het resultaat van bureauonderzoek en gesprekken met bestuurders/beheerders van alle basis buitensportverenigingen en gesprekken interne medewerkers en bestuurder. Uitgangspunt hierbij was een capaciteitsonderzoek uit te voeren naar de te verwachten ontwikkelingen op het gebied van vraag en aanbod van buitensportvoorzieningen en de te verwachten gevolgen voor de aard, omvang, inrichting en spreiding van de buitensportaccommodaties in gemeente Moerdijk. Uit de inventarisaties komt een groot aantal sterke en zwakke punten voort. Daarnaast geeft de beschrijving van toekomstige ontwikkelingen een beeld van de te verwachten kansen en bedreigingen. De gemeente wil, met die sterke en zwakke punten, kansen en bedreigingen als onderligger, beleidsuitgangspunten vaststellen voor de langere termijn (tot 2028). In de analyse en het vervolg van dit beleidskader delen we de basis buitensportverenigingen op in twee categorieën vanwege het onderscheid in type sport en de daarbij benodigde accommodaties, namelijk:

15

-

Voetbal en overige basis buitensporten Tennis

Zie bijlage 3 voor een opsomming van de verenigingen die het betreft. Niet alle conclusies van de SWOT-analyse kunnen worden gevat in dit beleidskader: onderdelen die betrekking hebben op ontwikkeling van ledenaantallen, vinden en behouden van vrijwilligers en het zorgen voor een sportaanbod dat aansluit bij de wensen van (potentiële) leden moeten een plaats krijgen in het sport- en preventiebeleid. Voor de categorieën voetbal en overige basis buitensporten geldt de volgende analyse: Sterke punten 1) Lokale betrokkenheid van verenigingen 2) Inzet vrijwilligers kan en ligt voornamelijk op sportondersteuning 3) Voldoende capaciteit van sportaccommodaties, ruimte voor groei 4) Voldoende spreiding van accommodaties over de verschillende kernen Zwakke punten 5) Niet duidelijk gedefinieerd wat we verstaan onder basisvoorzieningen 6) Onvoldoende inzicht inde ontwikkeling van ledenaantallen 7) Onduidelijkheid over verdeling van verantwoordelijkheden in onderhoud en investeringen 8) Gedateerde en onduidelijke gebruikersovereenkomsten 9) Onduidelijke demarcatie investeringen (wie betaalt wat?) 10) Onduidelijk en volgens de verenigingen onverantwoord om bomen onderhoud bij verenigingen neer te leggen 11) Verenigingen worden door de gemeente als bedrijf gezien daardoor hogere kosten afval OZB e.d.

12) Communicatie via rentmeesters (gebrek aan terugkoppeling) 13) Onvoldoende flexibiliteit in contract met rentmeesters (geen maatwerk) 14) Onduidelijk wat de normering is voor aantal was – en kleedruimten bij nieuwbouw/verplaatsing 15) De rolverdeling en verantwoordelijkheden bij het onderhoud van de accommodaties zijn niet helder en eenduidig 16) Het huidige beleid is niet in concrete doelen verwoord, wat leidt tot onduidelijk, onsamenhangend beleid en tot onduidelijkheden in de praktijk. 17) De gemeentelijke organisatie is onvoldoende ingericht om aan de vraag van de verenigingen te voldoen 18) Tekort aan vrijwilligers. Hierdoor ontstaat er een te grote druk bij de verenigingen voor het beheren en onderhouden van o.a. velden, groen verhardingen. 19) Tekort aan scheidsrechters, begeleiders en trainers, met name bij voetbalverenigingen 20) Terugloop van jeugd- en andere leden bij een aantal verenigingen 21) Niet altijd een leeftijdsopbouw qua elftallen mogelijk zoals de KNVB een gezonde voetbalvereniging ziet Kansen 22) Lichte groei van totale aantal inwoners 23) Woningbouw (extra groei aantal inwoners).

24) Velden multifunctioneler (gaan) gebruiken 25) Gebruik van elkaars velden (niet altijd mogelijk) 26) Overdag sportvelden openstellen 27) Ondersteuning door externen op het gebied van verduurzamen sportaccommodaties 28) Behoefte aan 1 loket voor vrijwilligers, accommodatie en ondersteuning vrijwilligers 29) Samenwerking met verenigingen door bijvoorbeeld samen te werken met jeugdteams (samenstellen en samen trainen, wedstrijden spelen) 30) Samenwerken met verenigingen in de meest eenvoudige vorm door met elkaar in gesprek te zijn tot eventueel een verdergaande samenwerking een fusie realiseren 31) Verschuiving van leeftijd binnen de gemeente (minder jongeren, meer ouderen)

16

Bedreigingen 32) Verenigingen kunnen het onderhoud op onderdelen niet meer door vrijwilligers laten doen 33) Vrijwilligers voelen zich door gemeente niet ondersteund 34) Wet – en regelgeving gebouwen nemen toe en of veranderen 35) Onderhoud wordt veelal uitgevoerd door 65-plussers, weinig verjonging. 36) Overdag onvoldoende toezicht er is vandalisme en het is onduidelijk wie de kosten van herstel gaat betalen 37) Vrijwilligers: steeds meer werk, wet- en regelgeving 38) Verschuiving van leeftijd binnen de gemeente (minder jongeren, meer ouderen) 39) Voortbestaan van verenigingen doordat er te weinig leden en of bestuurders zijn 40) Vereniging wordt door te weinig vrijwilligers meer en meer gedwongen om een service gerichte vereniging te worden 41) Multifunctioneel gebruik en overdag openstellen van de velden leidt tot hogere slijtage en mogelijk vandalisme. Voor de categorie tennis, handbal en jeu de boules geldt de volgende analyse: Sterke punten 42) Voldoende baancapaciteit, ruimte voor groei 43) Zelfstandig voortbestaan 44) Voldoende kader 45) Samenwerking met jeugd 46) Samenwerking met tennisleraar Zwakke punten 47) Soms te veel banen ten opzichte van de normcapaciteit per baan. 48) De rolverdeling en verantwoordelijkheden bij het onderhoud van de accommodaties zijn voor de verenigingen niet helder en eenduidig.

De tennisbanen worden onderhouden door de vereniging, daar heeft de gemeente géén rol. 49) Het huidige beleid is niet in concrete beleidsdoelen verwoord, wat leidt tot onduidelijk, onsamenhangend beleid en tot onduidelijkheden in de praktijk. 50) Minder jeugdleden Kansen 51) Padel biedt kansen om jeugd te binden aan de tennisvereniging 52) Ondersteuning door externen op het gebied van verduurzamen sportaccommodaties Bedreiging 53) Voortbestaan van de tennisvereniging door terugloop van leden en kader 54) Demografisch is er minder jeugd, meer vergrijzing 55) Tennisverenigingen die vanwege geluidsoverlast geen padel kunnen realiseren kunnen leden verliezen. Gemeentelijke organisatie Uit de gesprekken en bijeenkomsten met de buitensportverenigingen is naar voren gekomen dat er onvrede is omdat de gemeente onvoldoende reageert op meldingen, signalen en wensen. Door gebrek aan formatie kunnen operationele-, beleids- verander-, en of uitbreidingsvraagstukken nu niet adequaat, tijdig en goed beantwoord worden.

17

06. Beleidsuitgangspunten 2025 - 2028 06.1. Beleidsuitgangspunten Op basis van het inventariserend onderzoek en de bevindingen van de SWOT-analyse stellen we een nieuw beleidskader op. In dit (voorliggende) beleidskader schetsen we de kaders voor het te voeren beleid op het gebied van buitensportaccommodaties, waardoor we inspelen op de sterke punten en kansen uit de analyse en de zwakke punten en bedreigingen het hoofd kunnen bieden. Daar waar de analyseresultaten betrekking hebben op voorzieningen/accommodaties laten deze zich vertalen in een tiental hoofdonderwerpen: 1. Basisbuitensporten en -voorzieningen 2. Breedte – en topsport 3. Nieuwe sporten 4. Capaciteit 5. Spreiding – Ruimtegebruik 6. Kwaliteit 7. Toegankelijkheid 8. Duurzaamheid 9. Eigendom 10. Onderhoud en beheer Binnen deze hoofdonderwerpen stelt de gemeente Moerdijk haar beleidsuitgangspunten vast met betrekking tot de buitensportaccommodaties. Deze beleidsuitgangspunten vormen de basis voor het te voeren beleid ten aanzien van onze buitensportaccommodaties. We beperken ons in dit hoofdstuk alleen tot de beleidskeuzes en doelen, de financiële consequenties voor de gemeente worden in hoofdstuk 7 uitgewerkt. In hoofdstuk 8 is het uitvoeringsplan opgenomen.

06.1.1. Huidige wijze van faciliteren en investeren De wijze van faciliteren van de basis buitensporten zal in de toekomst op hoofdlijn op eenzelfde wijze georganiseerd worden. Hierbij doelen we op de huidige wijze van faciliteren van de basisbuitensporten zoals de categorie tennisverenigingen, de categorie voetbalverenigingen en de categorie overige basis buitensportverenigingen. Daar waar de afspraken nu nog onduidelijk zijn en of mogelijk niet meer door de basis buitensportverenigingen uitgevoerd kunnen worden omdat er onvoldoende vrijwilligers zijn zal de wijze van faciliteren veranderen. De demarcatieafspraken tussen gemeente, aannemer en de verenigingen zijn in dit beleidskader concreet benoemd. De afspraken zijn nu helder eenduidig, transparant en compleet. Deze afspraken dienen als basis voor de nieuwe gebruikersovereenkomsten tussen gemeente en basisbuitensportverenigingen. Beleidsuitgangspunt 1: We handhaven de huidige wijze van faciliteren en investeren.

06.1.2. Basisbuitensporten en -voorzieningen vs niet basissporten en -voorzieningen De indeling ‘basisbuitensport’ en ‘niet-basisbuitensport’ wordt gemaakt op basis van criteria voor basisbuitensporten en verenigingen die deze aanbieden. Deze criteria passen binnen het bestuurlijk kader, het sociaal-maatschappelijk beleid en wet -en regelgeving. We maken onderscheid tussen: • Voorwaardelijke criteria: een basisbuitensport(vereniging) voldoet aan al deze criteria A. Alleen leden kunnen sporten binnen de vereniging B. De sport vindt niet plaats in de openbare ruimte C. De sport wordt niet commercieel aangeboden;

18

D. De sport kan zonder gemeentelijke steun niet worden aangeboden. E. Het doel van de vereniging of organisatie die de sport aanbiedt is onder andere dat sportbeoefening plaats vindt zonder winstoogmerk; F. De buitensportvereniging heeft een gezond financieel, een ledenaantal dat past qua capaciteit bij de voorzieningen, een toekomstbestendig bestaansrecht (op basis van kengetallen werkkapitaal, liquiditeit, solvabiliteit en rentabiliteit); G. De buitensportvereniging staat ingeschreven bij de kamer van koophandel; H. De beheer- en eigendomssituatie is als volgt: - Sport gerelateerde accommodaties en basisvoorzieningen zijn in eigendom van de gemeente - Het beheer is deels in handen van de gemeente en een vrijwilligersvereniging of vrijwilligersorganisatie. - De gemeente is grondeigenaar. I. De buitensportaccommodaties en basisvoorzieningen voldoen aan de NOC* NSF richtlijnen en of betreffende sportbondnormen. J. De sport zet mensen aan om structureel te bewegen (wekelijks, eventueel exclusief schoolvakantieperioden, wedstrijden en/of trainingen) K. Vraag en aanbod sluiten op elkaar aan - Benodigde voorziening in relatie met behoefte - Investeringskosten in relatie met gebruiksmogelijkheid van voorziening - Maximale bezetting in relatie met vraag/behoefte/afzetgebied •

Algemene criteria: het is aantoonbaar dat een basisbuitensport(vereniging) zoveel mogelijk hieraan voldoet L. De sport is voor iedereen bereikbaar, betaalbaar en toegankelijk (door externe toets op de norm Integrale Toegankelijkheid Standaard 2020) M. De sport levert een bijdrage aan de doelstellingen van het gemeentelijk buitensportaccommodatiebeleid of aan doelstellingen binnen het sociaal domein of sportbeleid, waaronder: - Sportstimulering van de verschillende doelgroepen in de samenleving en hun motorische en algehele ontwikkeling; - Specifieke aandacht voor jeugd (talentontwikkeling), ouderen (een leven lang in beweging) en mensen met een beperking (inclusie). - Participatie en zelfredzaamheid van de inwoners van gemeente Moerdijk. N. De buitensportvereniging bestaat voornamelijk uit vrijwilligers die hoogstens vergoedingen ontvangen die jaarlijks passen binnen de fiscale regelgeving. O. De buitensportvereniging is vooral gericht op inwoners van de gemeente (meer dan 70% van het aantal leden); P. De buitensportvereniging meer dan 70% actieve (spelende) leden heeft;

Als niet of (in geval van algemene criteria) onvoldoende aan bovenstaande criteria wordt voldaan, spreken we van een niet-basisbuitensport(vereniging). Op basis van toetsing aan bovenstaande criteria komen we in de gemeente Moerdijk tot de volgende basissporten: • Voetbal • Atletiek • Hockey • Korfbal • Handbal • Tennis • Jeu de boules De sportverenigingen die deze sporten aanbieden en eveneens voldoen aan de criteria zijn opgenomen in bijlage 3 Basis- en niet basisbuitensportvoorzieningen. Benoemen van basisbuitensporten/verenigingen is alleen relevant voor de wijze waarop de gemeente de verenigingen faciliteert. Het doet geen uitspraak over kwaliteit of mate van belangrijkheid. Overige

19

buitensportverenigingen kunnen, mits zij zijn aangesloten bij een sportbond, wel op andere wijze worden gefaciliteerd. Een aantal sporten die niet voldoen aan de criteria van basisbuitensport vinden in openbaar gebied plaats, zoals hengelsport, watersport, hardlopen, wandelen en Jeu de boules. Het faciliteren van deze sporten in de openbare ruimte valt niet binnen dit beleidskader. In het nog op te stellen maatschappelijk accommodatiebeleid wordt dit opgenomen. Er zijn een tweetal Jeu de Boules banen die niet in openbaar gebied liggen en voldoen aan de criteria. Om die reden behoren de accommodaties van deze jeu de boules verenigingen tot de basissporten. Paardensport en Beach soccer voldoen beide niet aan criteria structureel te bewegen (exclusief schoolvakantie weken). Beide takken van buitensport worden nu ook niet gefaciliteerd, behoudens de gemeentelijke grond die zij kosteloos in gebruik hebben. De enige relatie tussen de gemeente en drie paardensportverenigingen is dat er een bruikleen – en twee erfpachtovereenkomsten zijn. De drie paardensportverenigingen beheren en exploiteren net zoals de meeste andere paardensportverenigingen in Nederland de vereniging en de manege zelfstandig. De Beachsport wordt volledig door de club zelf gerund, die de grond huurt van Optisport (die de grond op haar beurt weer huurt van de gemeente).

De vereniging verzorgt zelf het onderhoud en de benodigde investeringen. Kortgezegd vallen alle sporten die niet onder de basissporten vallen onder de niet-basissporten. Dat betekent dat we in elk geval de volgende aangeboden sporten onder de niet-basisbuitensporten scharen: • Paardensport • Watersport • Hengelsport • Beachsport • IJssport • Jeu de boules in openbaar gebied Voor het overzicht van de niet basis sportverenigingen zie bijlage 3 Basis- en niet basisbuitensportvoorzieningen. Beleidsuitgangspunt 2: Op basis van een vijftiental criteria beoordelen we of een sport(-vereniging) beschouwen als basissport of niet-basissport.

06.1.3 Faciliteren basissporten en niet basissporten Als sprake is van een basisbuitensport zal de gemeente de benodigde basisvoorzieningen realiseren. Basisvoorzieningen zijn sportvoorzieningen die door de sportbond worden vereist en ervoor zorgen dat de basisfaciliteiten om buitensport te kunnen uitoefenen worden ingevuld. Dit zijn (kunstgras)velden, banen en bijbehorende sport gerelateerde voorzieningen zoals aard- en nagelvaste doelen, dug outs, veldverlichting en veldafrastering, trainingsvelden met trainingsverlichting, ballenvangnetten en veldafrastering (sport specifieke terreininrichting). De verenigingen zijn zélf verantwoordelijk voor de losse inrichtingselementen (verplaatsbare doelen, hoekvlaggen etc). Was- en kleedruimte is onderdeel van de basisvoorzieningen en wordt door de gemeente gefaciliteerd met een eenmalige bijdrage voor nieuwbouw en/of renovatie. Deze is gebaseerd op het aantal benodigde vierkante meters conform de (actuele) NOC*NSF-normen. Veel verenigingen hebben een dergelijke bijdrage ontvangen en zijn daarna eigenaar geworden via vestiging van een recht van opstal en daarmee verantwoordelijk voor onderhoud en renovatie.

In het onderzoek dat in het uitvoeringsplan is opgenomen wordt de grondslag voor deze bijdrage nader onderzocht en nagegaan in hoeverre verenigingen in staat zijn deze verantwoording te dragen ook in relatie tot de verduurzamingsopgave.

20

Bij niet-basisporten kijken we welke mogelijkheden er zijn om deze te ondersteunen. Hierbij is altijd sprake van maatwerk, omdat er vanwege de verscheidenheid aan voorzieningen geen vaste uitgangspunten geformuleerd kunnen worden.

Beleidsuitgangspunt 3: We investeren in en onderhouden de aard en nagelvaste onderdelen van basissportvoorzieningen zoals deze zijn beschreven in NOC*NSF richtlijnen en actuele sportbond normen. Niet-basissporten ondersteunen we op maat. Dit betekent dat we de huidige wijze van faciliteren continueren en in overleg kijken hoe de rolverdeling tussen gemeente en gebruiker wordt vormgegeven.

06.1.4. Basisbuitensporten met een gemeentelijke functie Net als voetbal en tennis zijn ook atletiek, hockey, korfbal en handbal basis buitensporten die worden gefaciliteerd op basis van vraag. Gezien de specifieke eisen die aan de accommodatie worden gesteld en de daarmee gepaard gaande investeringen, is het is niet de bedoeling om in iedere kern een dergelijke baan of een veld aan te leggen. Het is dan ook logisch om een kunststof atletiekbaan, korfbalaccommodatie en kunstgras hockeyvelden als gemeentelijke voorziening aan te merken. Dit houdt in dat de gemeente het faciliteren van deze accommodaties beperkt tot de huidige accommodaties en er geen uitbreiding plaatsvindt in andere kernen. De sport hockey bijvoorbeeld is een erkende basissport en wordt nu beoefend in de kern Zevenbergen. Hiertoe heeft de gemeente twee kunstgrasvelden aangelegd. Wanneer nu een tweede hockeyvereniging wordt opgericht betekent dit niet automatisch dat deze ook apart moet worden geaccommodeerd. Als blijkt dat er nog voldoende capaciteit op het huidige complex aanwezig is, zal een doorverwijzing moeten plaatsvinden. Is de capaciteit niet aanwezig dan zal een afweging moeten worden gemaakt of capaciteitsuitbreiding op het bestaande complex kan worden gerealiseerd. Dit heeft voordelen omdat de infrastructuur dan makkelijk en goedkoper is aan te passen.

Voor wat betreft de atletiekbaan in Standdaarbuiten beperken we ons tot facilitering van de huidige belijning in het kunstgrasveld van de voetbalaccommodatie en verwijzen we voor overige (technische)onderdelen naar de atletiekbaan in Zevenbergen. Beleidsuitgangspunt 4: Wij streven naar het zo efficiënt mogelijk benutten van de beschikbare sportvoorzieningen, waarbij de balans tussen vraag (de behoefte) en aanbod (het aantal sportaccommodaties) centraal staat. Voetbal- en tennisaccommodaties zijn in de meeste gevallen voorzieningen op kernniveau. De hockey-, korfbal- en handbalaccommodaties, evenals de kunststof atletiekbaan, zijn voorzieningen die gemeente-breed beschikbaar zijn en door een breder publiek benut worden.

06.1.5. Breedte en buitentopsport Het buitensportaccommodatiebeleid kan worden beschouwd als een middel bij het realiseren van de doelen uit o.a. het Sportakkoord. In gemeente Moerdijk is dit gericht op het stimuleren van bewegen, en het faciliteren van verenigingsactiviteiten ten behoeve van de breedtesport. De doelen zijn niet gericht op kwaliteit of stimuleren van topsport. Het staat een sportvereniging/sporters uiteraard vrij om een zo hoog mogelijk niveau na te streven of een topsportevenement te organiseren. De gemeente zal als dat nodig is echter niet investeren in benodigde aanpassingen van de accommodaties voor bedrijven van topsport. Beleidsuitgangspunt 5: We faciliteren alléén accommodaties ten behoeve van breedtesport.

21

06.1.6. Nieuwe sporten - afwegingskader Zoals gezegd vindt er een verschuiving plaats in het ‘sportgedrag’ van mensen: deelnamecijfers van een aantal teamsporten staan onder druk, terwijl er nieuwe sporten ontstaan die een vraag naar accommodaties opwerpen. De vraag is of de gemeente een rol heeft bij het invullen van deze behoefte. Het sportlandschap wordt continu verrijkt met nieuwe bewegingsvormen en nieuwe accommodaties, waarvan sommigen een structurele plek krijgen en anderen weer verdwijnen. Zo ook in Moerdijk waar de vraag actueel is als het gaat om het faciliteren van Padel. De opkomst van nieuwe beweging- en sportvormen leidt tot uitdagingen bij de invulling en kadering van het sportaccommodatielandschap. Er is behoefte aan een instrument of criterium om te besluiten of een nieuwe bewegingsactiviteit als sportactiviteit bestempeld moet worden en of het te verantwoorden is als gemeente om hierin mee te investeren. Wanneer er zich initiatieven voordoen die een uitbreiding betekenen van het sportaanbod in de gemeente kan een verzoek worden gedaan tot gemeentelijke medewerking aan het initiatief, het verzoek bestaat uit een plan van aanpak waarin ook een financieringsplan is opgenomen.

Om een goede afweging te kunnen maken of we hieraan willen voldoen beoordelen we de aanvragen volgens een vast kader, dat bestaat uit de volgende onderdelen: De genoemde voorwaardelijke en algemene criteria voor basis- en niet basisbuitensport moeten in ieder geval van toepassing zijn om een nieuwe sport te gaan faciliteren. Daarnaast hebben we ten behoeve van een nieuwe buitensport een ‘afwegingskader nieuwe beweeginitiatieven uitgewerkt. Criterium beoordeling investering Als gemeente hanteren we vier criteria in de beoordeling van een aanvraag voor het faciliteren van een nieuwe bewegingsvorm, namelijk: 1. Voorziet de nieuwe bewegingsactiviteit in een behoefte bij onze inwoners? Kortom kan worden aangetoond dat er behoefte is aan de nieuwe bewegingsactiviteit; 2. Is te verwachten dat de nieuwe bewegingsactiviteit bijdraagt aan het in beweging krijgen/aan het sporten krijgen van mensen die nu nog niet sporten? Kortom op welke doelgroep/leeftijdsgroep richt de activiteit zich en zijn dit inwoners die nog niet (voldoende) sporten. 3. Is de nieuwe bewegingsvorm al uitgegroeid tot een volwaardige sport? Kortom is te verwachten dat er een structurele vraag naar voorzieningen zal blijven bestaan. 4.

Wat is de investering die van de gemeente verwacht wordt in relatie tot de bovenstaande antwoorden? Criterium beoordeling activiteit Het tweede criterium hangt samen met een beoordeling van de beweegactiviteit op een aantal kenmerken, namelijk: Het wedstrijdaanbod

De sportaanbieders Bekendheid met de sport Organisatiekracht

Zijn er voldoende mogelijkheden tot wedstrijden in de buurt? Is er een competitieaanbod voor de sport? (dit hangt mede af van het niveau van sporten) Hebben de sportaanbieders er vertrouwen in dat de sport blijvend is? Draagt de sport(-voorziening) bij aan het Algemeen belang? Is de sport onderdeel van een door NOC*NSF erkende sportbond? Is de sport een bestaande sport in ongeorganiseerd verband? Is er een bond die zich bezighoudt met de ontwikkeling en professionalisering van de sport? Is de aanbieder van de activiteit krachtig genoeg om de activiteit eigenstandig te continueren?