Beleidsbegroting 2024-2027
Tekst van het document
Gemeente Moerdijk
29
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
LASTEN EN BATEN 2024 bedragen x € 1.000
LASTEN: € 32.814
BATEN € 3.623
Gemeente Moerdijk
30
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Gemeente Moerdijk
OVERZICHT TAAKVELDEN
Begroting 2023 Taakveld (bedragen x € 1.000)
Lasten 2023
Begroting 2024
Baten 2023
Saldo 2023
Lasten 2024
Meerjarenbegroting
Baten 2024
Saldo 2024
Saldo 2025
Saldo 2026
Saldo 2027
0. Bestuur en ondersteuning
1.025
-159
866
1.024
-134
890
850
850
850
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
1.025
-159
866
1.024
-134
890
850
850
850
1. Veiligheid
5.498
-836
4.662
5.775
-394
5.381
5.419
5.343
5.341
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
3.707
-18
3.689
3.717
-19
3.698
3.699
3.690
3.688
1.2 Openbare orde en veiligheid
1.791
-818
973
2.058
-375
1.683
1.720
1.653
1.653
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
11.273
-585
10.688
9.839
-564
9.275
10.621
10.882
11.538
2.1 Verkeer en vervoer
11.164
-579
10.585
9.723
-557
9.166
10.513
10.753
11.409
2.2 Parkeren
75
-6
69
84
-7
77
76
97
97
2.5 Openbaar vervoer
34
-
34
32
-
32
32
32
32
3. Economie
12
-
12
12
-
12
12
12
12
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
12
-
12
12
12
12
12
12
4. Onderwijs
1.813
-9
1.804
1.828
-12
1.816
1.712
1.644
1.738
4.2 Onderwijshuisvesting
1.802
-5
1.797
1.815
-8
1.807
1.703
1.635
1.729
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
11
-4
7
13
-4
9
9
9
9
5. Sport, cultuur en recreatie
9.284
-676
8.608
8.346
-184
8.162
8.287
8.638
9.322
5.1 Sportbeleid en activering
-
-
-
-
-
-
-
-
-
3.680
-617
3.063
3.328
-173
3.155
2.987
3.167
3.824
5
-
5
6
6
6
6
6
5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie
5.599
-59
5.540
5.012
-11
5.001
5.294
5.465
5.492
6. Sociaal domein
1.902
-345
1.557
1.862
-382
1.480
1.478
1.476
1.500
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
1.887
-335
1.552
1.833
-369
1.464
1.462
1.460
1.484
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
15
-10
5
29
-13
16
16
16
16
7. Volksgezondheid en milieu
579
-190
389
540
-189
351
338
335
325
7.4 Milieubeheer
62
-
62
24
-
24
24
24
24
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
517
-190
327
516
-189
327
314
311
301
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimtelijke ordening
3.997
-3.058
939
3.588
-1.764
1.824
1.804
1.775
1.784
935
-20
915
884
-20
864
847
886
896
8.3 Wonen en bouwen
3.062
-3.038
24
2.704
-1.744
960
957
889
888
Saldo baten en lasten voor bestemming
35.383
-5.858
29.525
32.814
-3.623
29.191
30.521
30.955
32.410
0.10 Mutaties reserves
2.704
-2.666
38
2.519
-1.767
752
847
913
-290
Resultaat na bestemming
38.087
-8.524
29.563
35.333
-5.390
29.943
31.368
31.868
32.120
31
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Gemeente Moerdijk
ANALYSE PROGRAMMA 2
Baten en Lasten Programma 2
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal Lasten
44.939
35.383
32.814
34.030
34.467
35.925
Totaal Baten
-5.668
-5.858
-3.623
-3.509
-3.511
-3.515
Resultaat voor bestemming
39.271
29.525
29.191
30.521
30.956
32.410
Storting in reserves
3.154
2.704
2.519
2.517
2.515
1.550
Onttrekking aan reserves
-17.205
-2.666
-1.767
-1.670
-1.603
-1.840
Resultaat na bestemming
25.220
29.563
29.943
31.368
31.868
32.120
Verschil t.o.v. 2023
380
Samenvatting verschillen t.o.v. 2023
Het verschil op programma 2 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2024 ten opzichte van 2023 bedraagt € 380.000 nadelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van ca. 1%. Ten opzichte van 2023 zijn de totale lasten binnen dit programma met ca. € 2,6 miljoen gedaald terwijl de opbrengsten met ca. € 2,2 miljoen zijn gedaald. Verder wordt er per saldo ca. € 0,7 miljoen minder uit de reserves onttrokken. De lagere opbrengsten zijn o.a. het gevolg van diverse incidentele voordelen die zich in 2023 hebben voorgedaan binnen het onderdeel 'wonen en bouwen' (o.a. hogere leges omgevingsvergunningen). De lagere lasten zijn o.a. het gevolg van het feit dat in 2023 diverse eenmalige budgetten binnen de onderdelen 'verkeer en vervoer' en 'openbaar groen' beschikbaar zijn gesteld. Doordat een deel van deze incidentele uitgaven in 2023 worden gedekt uit de reserves, wordt er ten opzichte van dat jaar minder uit de reserves onttrokken.
32
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Gemeente Moerdijk
Nadere toelichting verschillen In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2023 is weergegeven. Onderwerp
Bedrag
% V/N Toelichting
Verkeer en vervoer
-825
-9%
V
Met name de lasten van wegbeheer dalen ten opzichte van 2023 (€ 560.000 V). Dit komt voornamelijk doordat in 2023 een extra storting in de voorziening heeft moeten plaatsvinden als gevolg van kostenstijgingen binnen de grond-, weg- en waterbouwsector (GWW). Dit is nader toegelicht in de 1e bestuursrapportage 2023 (raadsvergadering 13 juli 2023). Ook vallen de lasten in 2024 lager uit doordat bij de vaststelling van de begroting 2023 o.a. incidenteel budget beschikbaar is gesteld t.b.v. vraagstukken op het gebied van mobiliteit en verkeersveiligheid.
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-676
-16%
V
De lasten dalen voornamelijk doordat er in 2023 incidenteel budget is begroot voor het opstellen van een soortenmanagementplan (€ 350.000 V). Daarnaast zijn de begrote lasten in 2023 incidenteel hoger door baggerwerkzaamheden waar een inhaalslag in is gemaakt. Vanaf 2024 wordt uitgegaan van regulier cyclisch (jaarlijks) baggeren.
Crisisbeheersing en brandweer
50
1%
N
De deelnemersbijdrage aan de GR Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant valt in 2023 incidenteel lager uit doordat o.a. het positieve jaarrekeningresultaat 2022 aan de deelnemers is uitgekeerd. De deelnemersbijdrage voor 2024 is begroot conform de begroting 2024 van de Veiligheidsregio, die samen met de begrotingen van de andere verbonden partijen in de commissievergadering van 31 mei 2023 en de raadsvergadering van 8 juni 2023 is behandeld. Daarentegen worden ten opzichte van 2023 lagere lasten verwacht doordat in dat jaar nog incidentele kosten zijn gemaakt als gevolg van de afwikkeling van de brand aan de Huijzersdijk.
Kostentoerekening primair proces
60
1%
N
De loonkosten en andere indirecte kosten van de primaire afdelingen worden op basis van de verwachte urenbesteding van medewerkers toegerekend aan de diverse programma's en taakvelden van de gemeente. Per saldo heeft deze verdeling geen invloed op het begrotingsresultaat. Aan programma 2 worden ten opzichte van 2023 iets (ca. 0,8%) meer primaire kosten toegerekend.
Samenkracht en burgerparticipatie
79
5%
N
Op basis van de overeenkomst met de Parel Sports & Events (Fijnaart) is de exploitatiebijdrage ten opzichte van 2023 toegenomen conform contractuele indexatie.
Buitensportaccommodaties
102 100%
N
Sinds 1 januari 2019 kunnen gemeenten, sportverenigingen en sportstichtingen de btw die hen in rekening wordt gebracht voor investeringen in sport niet meer in aftrek brengen. Ter compensatie van dit negatieve effect kunnen gemeenten sinds die datum gebruikmaken van de regeling Specifieke uitkering stimulering sport. Deze regeling loopt tot en met 2023. Momenteel wordt de regeling door het Ministerie van VWS geëvalueerd. Over de voortzetting van SPUK Sport is nog geen definitief besluit genomen. In 2024 is daarom vooralsnog geen opbrengst hiervoor begroot.
Mutatie reserves
714
26%
N
In 2024 wordt per saldo minder uit de reserves onttrokken. In 2023 is onder andere een eenmalige onttrekking van € 250.000 begroot voor het opstellen van een soortenmanagementplan. Daarnaast is bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 besloten om ten behoeve van de voortgang van een aantal overlopende zaken vanuit 2022 naar 2023 diverse budgetten opnieuw beschikbaar te stellen. Binnen programma 2 betreft dit € 500.000, wat voornamelijk betrekking heeft op uitgaven m.b.t. onderhoud van bruggen en objecten (€ 200.000) en de aanpassingen brandveiligheid fase 2 (€ 167.000).
Wonen en bouwen
888
29%
N
De raming van de verwachte bouwleges voor 2024 en verder is geraamd op € 1,6 miljoen. Dat is € 0,6 miljoen lager dan de huidige raming voor 2023, wat o.a. een gevolg is van de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen en onzekerheden op het gebied van stikstof. Daarnaast is de raming voor 2023 incidenteel verhoogd in de 1e bestuursrapportage 2023 als gevolg van diverse omvangrijke vergunningsaanvragen. Verder ontstaat ten opzichte van 2023 per saldo een nadeel doordat in dat jaar o.a. een incidenteel voordeel is begroot m.b.t. de vaststelling van de projectexploitatie het Bolwerk Klundert (€ 400.000 N) en incidenteel budget beschikbaar is gesteld voor de verdere afwikkeling van de aanpassingen brandveiligheid fase 2 van gemeentelijke eigendommen (€ 167.000 V). Diverse kleinere verschillen (< € 50.000).
Overig
-12
-
V
Totaal
380
1%
N
33
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Gemeente Moerdijk
VERBONDEN PARTIJEN
Aan de realisatie van de doelstellingen “Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’.
34
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk Onze gemeente heeft een sterke economische functie van regionale en nationale betekenis. Hierdoor ontstaat zowel werkgelegenheid voor onze eigen inwoners als voor de regio. De economische doorontwikkeling biedt kansen voor een inclusieve arbeidsmarkt en het aantrekken van nieuwe inwoners om de leefbaarheid te versterken en onze voorzieningen op peil te houden. De economische positie van de gemeente wordt verder uitgebouwd door economische kansen te benutten. Daarbij streven we naar een beter evenwicht tussen economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. We kijken naar wat economische ontwikkelingen kunnen bijdragen aan het realiseren van doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid, klimaat, leefbaarheid en bereikbaarheid. We kunnen de economische kracht van het haven- en industrieterrein waar mogelijk koppelen aan andere lokale en regionale opgaven. Er liggen kansen om de spin-off vanuit de industrie richting lokale bedrijvigheid te vergroten. De aanwezigheid van de zeehaven van Moerdijk en ons uitgestrekte buitengebied met agrarische bebouwing en recreatieterreinen hebben helaas een aantrekkingskracht op de georganiseerde criminaliteit. Dit kan ondermijnende effecten hebben op onze samenleving.
35
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
THEMA HAVEN- EN INDUSTRIETERREIN Ambitie In de Havenstrategie Moerdijk 2030 is de gezamenlijke ambitie van gemeente, provincie en het Havenbedrijf Moerdijk omschreven: het Haven- en Industrieterrein Moerdijk is hét knooppunt in de Vlaams-Nederlandse Delta op gebied van duurzame logistiek en procesindustrie, waarbij people, planet en profit met elkaar in balans zijn. De verduurzaming van het terrein is een belangrijke opgave. De komende jaren werken we gezamenlijk aan de nieuwe Uitvoeringsagenda Havenstrategie gericht op de thema’s energie, stikstof, arbeidsmarkt & onderwijs, bereikbaarheid en innovatie. Een toekomstbestendig Haven- en Industrieterrein levert een belangrijke bijdrage aan een vitale en leefbare gemeente Moerdijk. We zetten in op de verduurzaming van de industrie en streven bij ontwikkelvraagstukken naar een beter evenwicht tussen economie en de (milieu)druk op mens en omgeving.
Strategisch doel • Het Haven- en Industrieterrein ontwikkelt zich in balans met haar omgeving (People, Planet, Profit). We benutten de economische kracht door ruimtelijkeconomische ontwikkelingen bij te laten dragen aan onze doelstellingen op gebied van klimaat, duurzaamheid en leefbaarheid.
Effectindicatoren • Strategische monitor Havenstrategie Moerdijk 2030 • Uitgegeven industrieterrein in hectares • Scheepvaart/overslag • Aantal treinen en % stijging/daling • Goederenoverslag (in TEU) en % stijging/daling • Ontwikkeling werkgelegenheid
Nieuwe ontwikkelingen Doorontwikkeling Stedelijke Regio's De samenwerking in de stedelijke regio's Breda-Tilburg (SRBT) en West-Brabant West (SR-WBW) neemt steeds verdergaande vormen aan. Om de ambities te kunnen realiseren is uitvoeringskracht nodig en afspraken over de governance. De verwachting is dat werkzaamheden vanuit de RWB overgeheveld zullen gaan worden naar (of op zijn minst in dienst komen te staan van) de stedelijke regio's in combinatie met
afspraken over besluitvormingsstructuren, bemensing en bekostiging. Besluitvorming hierover is aan de raad. In navolging hiervan streeft Breda naar verdere organisatie op schaalniveau van de Baronie. Gezien de dubbele oriëntatie van Moerdijk vormt financiering en beschikbaarstelling van capaciteit een extra aandachtspunt. De nieuwe scope van de RWB zal in een nieuw meerjarig actieprogramma worden vastgelegd. Gesprekken hierover vragen meer tijd dan gepland. Vaststelling van het nieuwe meerjarige actieprogramma is ook aan de raad. Herijking havenstrategie? In navolging van de Ontwerp Omgevingsvisie, de Ontwerptafel Moerdijk (zie programma 1 onder Energietransitie) en het Programma Energie Hoofdstructuur (doorkijk naar energie-infrastructuur opgave 2050) komt de vraag voor te liggen of de Havenstrategie 2030 toe is aan herijking. De stuurgroep Havenstrategie en het Directeurenoverleg Havenstrategie gaan hier dit najaar oriënterend over in gesprek met elkaar. Mogelijk leidt dit in 2024 tot nadere afspraken. Ondertussen loopt de huidige Uitvoeringsagenda Havenstrategie 2022-2025 gewoon door. In deze uitvoeringsagenda wordt ingezet op de thema's energie, bereikbaarheid personenvervoer, arbeidsmarkt& onderwijs, stikstof en innovatie.
Randvoorwaarden Commitment van het havenbedrijfsleven op gezamenlijke inspanningen op de thema's arbeidsmarkt & onderwijs en bereikbaarheid personenvervoer laat te wensen over. Dit najaar wordt hier extra op ingezet. Commitment is randvoorwaardelijk om gestelde doelen te bereiken.
Risico’s De structuur- en governance discussie met betrekking tot de RWB en subregionale samenwerkingen kan afleiden van de inhoud en de uitvoering belemmeren. Het gebrek aan stikstofruimte, geluidsruimte en netcapaciteit vormt een belangrijk risico voor de doorontwikkeling en de verduurzaming van het havenen industrieterrein. De beschikbare geluidsruimte aan de westkant van het terrein is nagenoeg vergeven wat een rem kan gaan vormen op gewenste nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast maakt de stikstofwetgeving
36
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
het voor veel bedrijven onmogelijk om een vergunning te verkrijgen. Dit vormt een groot knelpunt voor de ontwikkeling van IPM en LPM, voor zittende bedrijven die vanwege de lage uitstoot tot voor kort geen vergunning nodig hadden en voor zittende bedrijven die willen uitbreiden. Het havenbedrijf onderhoudt hierover
Gemeente Moerdijk
nauw contact met de provincie. De problematiek rond netcapaciteit zal pas zijn opgelost op het moment dat een extra 380KV station + 150 KV station gerealiseerd is.
Prestaties • Afspraken over governance Stedelijke regio's SRBT (Breda-Tilburg) en WestBrabant West (WBW), inclusief eventuele overdracht werkzaamheden van de RWB aan de stedelijke regio's • Opleveren resultaten integrale Ontwerptafel Moerdijk met Rijk, provincie en regio • Evaluatie kredietovereenkomst GR Havenschap Moerdijk • Interne Baan LPM operationeel • Moerdijk Meer Mogelijk (Afhankelijk van stikstofdossier): - Start realisatie havenontwikkeling Waterfront Moerdijk - Realisatie projectonderdeel dijkaanpak Waterfront Moerdijk • LPM fase 1-4: afhankelijk van oplossing stikstofproblematiek – realisatie en oplevering 2025-2027 • Moerdijk Meer Mogelijk: - Oplevering project Noordelijke randweg Zevenbergen - Oplevering Waterfront
2024
2025
2026
2027
37
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
THEMA VITALE CENTRA Ambitie We hebben ‘vitale centra’ in de kernen Zevenbergen, Fijnaart, Klundert en Willemstad, voor (toekomstige) inwoners van de gemeente Moerdijk en voor bezoekers (recreatief en zakelijk). De omliggende kleinere kernen hebben baat bij dit bereikbare voorzieningenaanbod, waarmee vitale centra een impuls geven aan de leefbaarheid van Moerdijk als geheel.
Strategisch doel
(detailhandel, horeca en dienstverlening) in m2 wvo per vitaal centrumgebied • Meer bezoekers. • Langere verblijfsduur bezoekers. • Meer bestedingen. • Meer koopkrachtbinding. • Verhogen waardering inwoners. • Verhoging waardering ondernemers.
Nieuwe ontwikkelingen
Effectindicatoren
Communicatieplan in vitale centra In deze begroting is een jaarlijks werkbudget opgenomen van € 25.000, onder meer om te kunnen investeren in een jaarlijkse campagne rondom Vitale Centra. Dit kan ingezet worden voor videomateriaal, maar ook voor het maken van beeldmateriaal bij de aanleg en realisatie van projecten in het kader van vitale centra.
• Ontwikkeling leegstand (in verkooppunten en m2 winkelverkoopvloeroppervlak (wvo)) per vitaal centrumgebied • Ontwikkeling aantal commerciële verkooppunten (detailhandel, horeca en dienstverlening) per vitaal centrumgebied • Ontwikkeling omvang commercieel aanbod
Dashboard vitale centra Het strategisch doel is vertaald naar resultaten die we willen bereiken voor de vier vitale centra in Moerdijk. De meetmomenten zullen altijd in Q4 van het betreffende jaar zijn en vervolgens zal hierover gerapporteerd worden in Q1 in het jaar erop.
• Zevenbergen, Fijnaart, Klundert en Willemstad hebben een bereikbaar, compact winkelhart dat uitnodigt als ontmoetingsplaats, met een aantrekkelijk aanbod van detailhandel, horeca, culturele en recreatieve functies en evenementen
38
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Ontwikkeling ondernemersfondsen Voor de samenwerking is een convenant gesloten met de 3 ondernemersverenigingen dat een looptijd heeft van 1 januari 2020 tot en met 1 januari 2024. In het samenwerkingsconvenant is opgenomen om in 2023 de samenwerking te evalueren en aan de hand van de uitkomsten van deze evaluatie te bepalen of en op welke wijze de ondernemersfondsen doorgang vinden. Vooruitlopend op deze uitkomsten heeft het college in mei 2023 besloten het huidige samenwerkingsconvenant met één jaar te verlengen tot en met 31 december 2024. Dit geeft zowel de ondernemersverenigingen als de gemeente de ruimte om in 2024 de nieuwe afspraken met elkaar af te stemmen en vast te stellen. Voor deze verlenging is voor 2024 eenmalig € 65.000 opgenomen.
Gemeente Moerdijk
Randvoorwaarden Deze ambitie vergt een focus op de genoemde vier kernen, met aandacht voor behoud van bestaande voorzieningen in de kleinere kernen. Het realiseren van vitaliteit vraagt om betrokkenheid van ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners.
Risico’s Vanuit Vitale Centra worden diverse ingrepen beoogd waarvoor ook investeringen door marktpartijen nodig zullen zijn. Het is zaak om partijen te verbinden aan onze doelen en te bezien tot welke afspraken voor het realiseren van projecten gekomen kan worden.
Prestaties
2024
2025
2026
2027
• Oplevering herinrichting openbare ruimte centrum Klundert (fase 2 centrumplan) • Vaststellen startdocument centrumplan Klundert fase 3 (Doorsteek/ Westerstraat e.o.) • Startdocument + planvorming voor project Bastion Groningen Willemstad • Definitie deelprojecten centrumvisie Fijnaart • Afronding centrumvisie Klundert (fase 3) • Oplevering herijking uitvoeringsprogramma Centrum Zevenbergen • Start realisatie deelgebied Stoofstraat Zevenbergen • Realisatie deelprojecten centrumvisie Fijnaar • Realisatie uitvoeringsprogramma vitaal centrum Willemstad • Definitie deelprojecten centrum Klundert Voor alle projecten in Moerdijk kan op https://www.moerdijk.nl/projecten meer actuele informatie over stand van zaken en voortgang gevonden worden.
39
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
THEMA TOERISME Ambitie We willen de toeristische potentie van onze kernen benutten om meer bezoekers aan te trekken en hen meer van onze gemeente te laten zien. We willen dat het ontwikkelen van onze toeristische potentie positieve spin-off genereert voor lokale ondernemers en dat ook onze eigen inwoners profijt hebben van een breder aanbod van toeristische voorzieningen.
Strategisch doel • Het gemeentelijk aandeel in het toeristisch product Moerdijk is en blijft op orde. • Ondernemers versterken en dragen bij aan de doorontwikkeling van het toeristisch product Moerdijk. • We brengen samen met ondernemers het toeristisch product Moerdijk op een effectieve en inspirerende manier onder de aandacht van inwoners en bezoekers.
Effectindicatoren We zetten in op een (regionale) toeristische monitor waarbij inzicht wordt gegeven in een aantal belangrijke bezoekersstromen voor recreatie en toerisme. Door deze monitor om het jaar te herhalen, krijgen we een beter inzicht in de effecten van onze ontwikkelingen. Daarnaast monitoren we: • Aantal passagiers vaarverbindingen • Aantal bezoekers Mauritshuis • Aantal bezoekers toeristische website
Nieuwe ontwikkelingen Verhoging budget samenwerking Voor het toeristisch budget is een budgetwijziging doorgevoerd. Door de algehele prijsstijgingen worden de bijdrages aan samenwerkingsverbanden en waterverbindingen verhoogd. Ook wordt uitgegaan van een continuering van de Waterpoort samenwerking in de periode 2024-2027. Er is een inschatting gemaakt van de stijging van deze kosten, maar door een veranderde organisatorische en financiële inzet vanuit de provincie is hier mogelijk meer budget voor nodig. Daarnaast is in 2023 een nieuwe samenwerking gestart door het participeren van de Hoeksche Waard
en Goeree-Overflakkee in de Alliantie Zuiderwaterlinie. Ook op Stelling van Willemstad niveau gaan we de samenwerking versterken en de stelling beter bereikbaar, zichtbaar en beleefbaar maken. Hier stellen we een gezamenlijk jaarprogramma voor op. Als laatste wordt ingezet op een regionale promotiestrategie om de ontbrekende laag tussen lokale en provinciale promotie in te kunnen vullen en op die manier bezoekers beter te bereiken. Realisatie permanente steiger Fort Sabina Sinds een aantal jaar wordt de aanmeerplek net voor (gezien vanaf het Volkerak Zoommeer) de Volkeraksluizen (ter hoogte van Fort Sabina) gebruikt om de Waterpoortpont aan te meren. Rijkswaterstaat heeft ingestemd om als pilot te kijken of er behoefte is aan een aanmeerlocatie voor veren/rondvaartboot op deze locatie. Rijkswaterstaat heeft aangegeven deze pilotstatus om te willen zetten in een permanente afmeermogelijkheid, in de nabijheid van de huidige locatie. Voor de realisatie van deze voorziening is een bedrag van € 190.000 in deze begroting opgenomen.
Randvoorwaarden Er moet sprake zijn van een gebalanceerde toeristische ontwikkeling in relatie tot het wonen in een kern. In het bijzonder voor Willemstad verdient dit de aandacht.
Risico’s Bij het doorontwikkelen van het toeristisch product Moerdijk versterken we de verbinding met lokale en regionale partners. Hierdoor zijn we nog steeds zelf aan zet, maar stellen we ons ook afhankelijker op naar derden. Dit kan versterkend werken voor de sector, maar brengt ook risico’s met zich mee. Door samenwerkingen te intensiveren zijn we ook meer afhankelijk van onze partners in realisatie, planning en financiën. Een voorbeeld van deze afhankelijkheid is het operationeel hebben en houden van de beoogde waterverbindingen.
40
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Prestaties • Toeristische monitor is gereed • Het openbaar gebied rondom de Stenen Poppen in Klundert is ingericht • Werkprogramma Stelling van Willemstad is opgesteld, inclusief vaarverbindingen • Ontwikkeling permanente steiger nabij Fort Sabina is gestart • Gevelrestauratie Fort Sabina is afgerond • Realisatie invulling botenloods Fort Sabina is gestart • Toeristisch bebordingsplan Willemstad en omgeving is gerealiseerd • Evaluatie werkwijze versterken toeristisch product Moerdijk i.s.m. ondernemers • Verkenning mogelijkheden regionale promotiestrategie is uitgevoerd • Aanbesteding voor een nieuwe exploitant Fort de Hel is opgestart • Cultureel beleid, inclusief monumentaal erfgoed, is vastgesteld • Realisatie permanente steiger nabij Fort Sabina • Verkenning doortrekken Roode Vaart
Gemeente Moerdijk
2024
2025
2026
2027
41
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
THEMA ARBEIDSMARKT Ambitie Door onze economische positie ontstaat werkgelegenheid voor onze eigen inwoners en voor de regio. We willen de kansen die door deze werkgelegenheid ontstaan benutten voor een inclusieve arbeidsmarkt (met een arbeidsplaats voor iedereen die kan werken) en het aantrekken van nieuwe inwoners. Daarnaast zien we dat de arbeidsmarkt één van de belangrijkste vestigingsfactoren is van het moment. Als gemeente willen we bijdragen aan een gezonde arbeidsmarkt met voldoende en goed geschoold personeel voor ons bedrijfsleven. Het is dan wel belangrijk dat we goed inzicht hebben in de huidige arbeidsvraag en de vraag van de toekomst. Zo kunnen we inspelen op de krapte en overige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt (waaronder digitalisering).
Strategisch doel • Er is voldoende en goed gekwalificeerd personeel voor nieuwe en bestaande bedrijven
Effectindicatoren • Aantal openstaande vacatures naar beroepsklasse in West-Brabant • Opleidingsniveau beroepsbevolking gemeente Moerdijk • Inwoners naar leeftijd in gemeente Moerdijk • Verdeling arbeidsmarktdeelname gemeente Moerdijk
Nieuwe ontwikkelingen De transitieopgaven waar bedrijven voor staan spelen ook voor de arbeidsmarkt in Moerdijk een grote rol. Om personeel voor te bereiden op de nieuwe banen zal de Hybride Leeromgeving verbreed worden naar logistiek en de banen van de toekomst. Huisvesting arbeidsmigranten Voor het project om te komen tot kwalitatief goede huisvesting voor arbeidsmigranten is ook in 2024 nog budget nodig. Vanaf 2024 zullen de huisvestingsprojecten gerealiseerd worden, en kan als vervolgstap de handhaving op de illegale situaties worden opgestart. Kamergewijze bewoning van gewone woningen is namelijk niet toegestaan omdat dit vaak zorgt voor ongewenste situaties voor de arbeidsmigranten, voor omwonenden en doordat
de woningen voor gewone huishoudens niet meer beschikbaar zijn. We zullen daartoe niet (zoals eerder beoogd) aansluiten op het LSI handhavingstraject vanuit de VNG, maar een gemeentelijke aanpak opzetten.
Randvoorwaarden • Deelname bedrijfsleven aan projectmatige inzet op arbeidsmarkt. We hebben het bedrijfsleven hard nodig om een succes te maken van onze projecten. Als gemeente kunnen we bedrijven niet dwingen mee te doen, maar we kunnen wel de drempel zo laag mogelijk leggen om in te stappen. • Bereidheid van het onderwijs om mee te investeren in een duurzame relatie met Moerdijk. • Voor een gezonde arbeidsmarktpositie zullen bedrijven bereikbaar moeten zijn voor arbeidspotentieel. Binnen de Triple Helix samenwerking zal er gewerkt moeten worden aan het mobiliteitsvraagstuk.
Risico’s De arbeidsmarkt heeft impact op het vestigingsklimaat van Moerdijk. Het is daarom belangrijk om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. De tekorten aan personeel vragen om een creatieve benadering vanuit het bedrijfsleven t.o.v. arbeidspotentieel. Logistiek is niet langer de topsector waarbij de arbeidsmarktfocus ligt. De duurzame economie zorgt voor nieuwe banen, breder dan logistiek.
42
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Prestaties • Ontwikkelen van projectportfolio arbeidsmarkt (inclusief de ontwikkeling van een hybride leeromgeving logistiek, de sustainable learning community met Avans en ontwikkelprojecten op gebied van robotisering & digitalisering) • Start realisatie van een aantal grootschalige huisvestingscomplexen voor arbeidsmigranten • Doorontwikkeling + handhaving nachtregister waarin bezoekers en arbeidsmigranten die korter dan 4 maanden in de gemeente verblijven worden geregistreerd. Dit register vormt de grondslag voor het innen van toeristenbelasting van personen die in de gemeente verblijven en niet staan ingeschreven in de BRP • 2e fase Hybride Leeromgeving (HLO) • Oplevering huisvestingscomplexen arbeidsmigranten • Realisatie portfolio arbeidsmarkt • Arbeidsmigratie: handhaving op illegale huisvestingssituaties
Gemeente Moerdijk
2024
2025
2026
2027
43
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
THEMA VESTIGINGSKLIMAAT Ambitie Een aantrekkelijk vestigingsklimaat is van groot belang om onze bovenregionale economische positie te behouden en te versterken en in te zetten ter verbetering van de leefbaarheid in Moerdijk. De komende jaren zetten we ons actief in om te komen tot toekomstbestendige bedrijventerreinen met efficiënt ruimtegebruik en voldoende ontwikkelruimte die op een toegankelijke en duurzame en manier te bereiken zijn. Zowel voor personenvervoer als voor goederenvervoer. Daarnaast bieden we goede ondernemersdienstverlening (online en offline) waarbij we gericht verbinden op het realiseren van economische en maatschappelijke meerwaarde.
Strategisch doel • We beschikken over schone, veilige en duurzame bedrijventerreinen met voldoende ruimte voor ontwikkeling • Onze bedrijventerreinen zijn goed en op een duurzame wijze te bereiken voor zowel het personenvervoer (fiets, deelmobiliteit en auto) als het goederenvervoer (spoor, buis, water en weg) • We faciliteren ondernemers in aansluiting op hun behoeften en stimuleren het realiseren van economische en maatschappelijke meerwaarde en samenwerking tussen ondernemers onderling
Effectindicatoren • Uitgegeven hectares bedrijventerrein (meerjarig perspectief) • Nog uitgeefbare hectares bedrijventerrein • Ontwikkelingen aantal bedrijfsvestigingen • Engagement rate versus benchmark (online betrokkenheid van volgers t.o.v. gemiddeld bij gemeenten) social: doorlikken op links social media • Ontwikkeling van het aantal volgers Facebook – LinkedIn-gemeente • Ontwikkeling online bereik van de doelgroep lokale ondernemers
Nieuwe ontwikkelingen Landbouwtransitie In verlengde van het beleid vanuit het rijk en de provincie zal de landbouwtransitie de komende jaren tot grote veranderingen gaan leiden. Dit heeft veel gevolgen voor
de agrarische ondernemers bij wie momenteel veel onzekerheid heerst. Momenteel is nog onduidelijk hoe de beoogde aanpak praktisch vorm krijgt, wie wat doet en wat de rol van de gemeente is en wordt. Om aan deze grote opgave goede invulling te kunnen geven is door de gemeente Moerdijk in 2023 een coördinator buitengebied aangesteld, voor een periode van ten minste 3 jaar. Hiertoe is in deze begroting € 102.000 opgenomen voor de jaren 2024 en 2025, en € 41.000 voor 2026.
Randvoorwaarden Een aantrekkelijk vestigingsklimaat creëren we niet alleen. Dit is het product van samenwerking met het bedrijfsleven, onderwijs, inwoners en regionale partners. Met onze acquisitie zoeken we naar bedrijven die een toegevoegde waarde bieden voor onze gemeente en de regio. Goede bereikbaarheid is een randvoorwaarde voor een goed vestigingsklimaat. Een goed functionerende arbeidsmarkt waar vraag en aanbod op elkaar aansluiten is een randvoorwaarde voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Bedrijven hebben hier d.m.v. samenwerking invloed op door hun rol te pakken om arbeidspotentieel op te leiden.
Risico’s De schaarste op het elektriciteitsnet en de stikstofproblematiek vormen een belemmering voor de nieuwvestiging van bedrijven en de doorontwikkeling en verduurzaming van zittende bedrijven. De bereikbaarheid van onze gemeente en ons havenen industrieterrein staat de komende jaren onder druk. Een aantal grote civieltechnische kunstwerken zijn uit dezelfde bouwperiode als de Haringvlietbrug en gaan achtereenvolgens om onderhoud vragen. Denk aan Brienenoordbrug (2026-2028), het vaste deel van de Haringvlietbrug en de Moerdijkbrug (na 2030). Daarnaast wordt de komende jaren de A27 verbreed en knooppunt Hooipolder aangepakt. Door de ervaringen die we hebben als gevolg van de renovatie van het bewegende deel van de Haringvlietbrug in de zomer van 2023, kunnen we nu wel stellen dat dit gaat zorgen voor overlast in onze gemeente.
44
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Prestaties • Regionale verkenning mogelijkheden uitplaatsen spooremplacement Roosendaal • Optimalisatie van het gebruik van het CRM-systeem ten behoeve van verbetering van communicatie richting ondernemers. • Het opleveren van een nieuw accountplan door de accountmanager bedrijven. • Afspraken met Provincie over opwaardering buslijn 119 Breda-Zevenbergen tot HOV-verbinding • Start uitgifte fase 1 bedrijventerreinen ontwikkeling Zevenbergen Noord • Start uitgifte bedrijventerrein Bedrijvenpoort West-Brabant (nabij station Lage Zwaluwe) • Aanbieden deelmobiliteit op station Lage Zwaluwe, gekoppeld aan ontwikkeling bedrijventerreinen Bedrijvenpoort West-Brabant en het realiseren van LPM • Opwaardering fietsroute Breda- Prinsenbeek-Zevenbergen door Provincie Noord-Brabant
Gemeente Moerdijk
2024
2025
2026
2027
45
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
THEMA VEILIGHEID Ambitie We willen criminaliteit en overlast in de verschillende kernen tegengaan en daarnaast de veiligheid van en voor inwoners versterken. We willen een extra slag maken op het gebied van fysieke veiligheid en ondermijnende criminaliteit, waarbij we de regierol van en de positie in het veiligheidsnetwerk van de gemeente versterken.
Brandveiligheid industrieterrein Koekoeksedijk Op basis van een adviesrapport van Brandweer Midden- en West-Brabant m.b.t. brandveiligheid en bereikbaarheid van industrieterrein Koekoeksedijk en de ontwikkelingen in dit gebied met de realisatie van de rondweg volgt in 2024 een voorstel m.b.t. aanvullend te nemen veiligheidsmaatregelen.
Strategisch doel
Randvoorwaarden
• We bestrijden integraal veiligheidsrisico’s en georganiseerde criminaliteit.
De aanwezigheid van de vierde zeehaven van Nederland in onze gemeente en ons uitgestrekte buitengebied met agrarische bebouwing en recreatieterreinen hebben aantrekkingskracht op criminele ondernemers. De integrale aanpak van veiligheid en samenwerking met de vele ketenpartners is daarom van groot belang. Het is ook de komende bestuursperiode nodig om hierin te blijven investeren. Op basis van het nieuwe programma Veiligheid wordt duidelijk of aanvullende middelen noodzakelijk zijn.
Effectindicatoren In programma 2 onder thema Veilige Buurt zijn indicatoren voor veiligheid opgenomen. Op het vlak van fysieke veiligheid en aanpak ondermijning zijn tot op heden geen effectindicatoren vastgesteld.
Nieuwe ontwikkelingen Programma Veiligheid Met de invulling van vacante posities op fysieke veiligheid en ondermijning in Q2-2023 en het nieuw 'Integraal Veiligheidsplan District de Markiezaten 23-26' werken we in 2023 toe naar een nieuw programma Veiligheid. In dit programma werken we jaarplannen uit op basis van het Integraal Veiligheidsplan en worden realistische en meerjarige prestaties geprogrammeerd. Daarmee was 2023 een overgangsjaar.
Risico’s Prestaties kunnen mogelijk niet tijdig behaald worden indien er onverhoopte incidenten/ crises plaatsvinden met een langdurige nasleep.
Prestaties • Nieuw op te zetten programma Veiligheid opnemen in Uitvoeringsprogramma VVTH 2024 • Afronden conversie Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS) naar Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) in samenwerking met Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) • Doorontwikkeling haven veiligheidsstrategie in samenhang met de uitrol van maatregelen in de Mainport aanpak Zeehavens Zeeland-West Brabant • Doorontwikkeling crisisorganisatie bevolkingszorg gereed • Uitvoering geven aan een multidisciplinaire crisis oefening • Het nieuw op te zetten programma Veiligheid wordt eind 2023 opgeleverd. Op basis daarvan worden realistische en meerjarige prestaties geprogrammeerd.
2024
2025
2026
2027
46
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
LASTEN EN BATEN 2024 bedragen x € 1.000
LASTEN: € 14.313
BATEN € 14.213
Gemeente Moerdijk
47
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
OVERZICHT TAAKVELDEN Begroting 2023 Taakveld (bedragen x € 1.000)
Lasten 2023
Meerjarenbegroting
Begroting 2024
Baten 2023
Saldo 2023
Lasten 2024
Baten 2024
Saldo 2024
Saldo 2025
Saldo 2026
Saldo 2027
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
208
-252
-44
206
-237
-31
11
113
110
2.3 Recreatieve havens
111
-205
-94
110
-205
-95
-104
-105
-106
2.4 Economische havens en waterwegen
97
-47
50
96
-32
64
115
218
216
3. Economie
1.501
-365
1.136
1.413
-271
1.142
1.260
1.233
1.231
3.1 Economische ontwikkeling
956
-105
851
754
-
754
744
718
718
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
17
-
17
34
-
34
169
168
166
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
196
-30
166
207
-33
174
174
174
174
3.4 Economische promotie
332
-230
102
418
-238
180
173
173
173
5. Sport, cultuur en recreatie
594
-15
579
533
-19
514
648
642
640
5.4 Musea
30
-
30
31
-
31
31
31
31
5.5 Cultureel erfgoed
564
-15
549
502
-19
483
617
611
609
5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie 6. Sociaal domein
-
-
1.642
-1.468
174
37
-5
32
32
32
32
52
-5
47
19
-5
14
14
14
14
6.5 Arbeidsparticipatie
1.590
-1.463
127
18
-
18
18
18
18
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
12.211
-12.525
-314
12.124
-13.681
-1.557
-555
529
526
12.211
-12.525
-314
12.124
-13.681
-1.557
-555
529
526
Saldo baten en lasten voor bestemming
16.156
-14.625
1.531
14.313
-14.213
100
1.396
2.549
2.539
0.10 Mutaties reserves
1.941
-847
1.094
2.171
-92
2.079
-107
-107
-107
Resultaat na bestemming
18.097
-15.472
2.625
16.484
-14.305
2.179
1.289
2.442
2.432
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
48
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
ANALYSE PROGRAMMA 3
Baten en Lasten Programma 3
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal Lasten
28.927
16.156
14.313
22.426
18.225
3.118
Totaal Baten
-13.831
-14.625
-14.213
-21.030
-15.675
-579
Resultaat voor bestemming
15.096
1.531
100
1.396
2.549
2.540
Storting in reserves
746
1.941
2.171
0
0
0
Onttrekking aan reserves
-10.151
-847
-92
-107
-107
-107
Resultaat na bestemming
5.691
2.625
2.179
1.289
2.442
2.432
Verschil t.o.v. 2023
-446
Samenvatting verschillen t.o.v. 2023
Het verschil op programma 3 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2024 ten opzichte van 2023 bedraagt € 446.000 voordelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van ca. 3%. Ten opzichte van 2023 zijn de totale lasten binnen dit programma met ca. € 1,9 miljoen gedaald terwijl de opbrengsten met ca. € 0,4 miljoen zijn gedaald. Verder wordt per saldo ca. € 1 miljoen meer in de reserves gestort. De positieve ontwikkeling van het saldo van baten en lasten is voornamelijk het gevolg van positieve ontwikkelingen binnen de grondexploitaties. De per saldo hogere storting in de reserves is voornamelijk het gevolg van het besluit om in 2024 € 2 miljoen (€ 1 miljoen meer dan in 2023) te storten in de reserve strategische verwerving onroerend goed.
Nadere toelichting verschillen In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2023 is weergegeven.
49
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk
Gemeente Moerdijk
Onderwerp
Bedrag
% V/N Toelichting
Grondexploitaties
-1.327
-11%
V
In 2024 moet (op basis van wetgeving) rekening worden gehouden met een hogere tussentijdse winstneming voor de grondexploitaties Stoofstraat Zevenbergen (€ 871.000 V) en Waterwijk (€ 823.000 V). Verder kan de Sporenbergstraat naar verwachting in 2024 afgesloten worden met een positief eindresultaat (€ 85.000 V). De grondexploitatie Dorpshart wordt naar verwachting ook in 2024 afgesloten. Doordat voor het verwachte negatieve eindresultaat van ca. € 2,3 miljoen in voorgaande jaren een verliesvoorziening is getroffen, heeft dit per saldo geen effect meer op het begrotingsresultaat. Tot slot worden ten opzichte van 2023 lagere bijdragen van ontwikkelaars verwacht t.b.v. de reserves Ruimtelijke ontwikkeling en Bovenwijkse voorzieningen (603.000 N) en zijn er diverse kleinere voor-en nadelen ontstaan (€ 151.000 V). Hierbij moet worden opgemerkt dat het resultaat van de grondexploitaties in een bepaald jaar niet altijd een accuraat beeld geeft van de totale winstgevendheid van een grondexploitatie over de volledige looptijd. Tussentijdse winstnemingen hebben bijvoorbeeld een effect op het huidige jaar, maar dat hoeft niet te betekenen dat de totale resultaten daarmee ook direct wijzigen. Voor een nader inzicht in de totale (verwachte) resultaten per grondexploitatie wordt daarom verwezen naar de paragraaf grondbeleid.
Arbeidsparticipatie
-110
-100%
V
Ten opzichte van 2023 vallen de lasten lager uit doordat in dat jaar incidenteel budget beschikbaar is gesteld t.b.v. de integrale aanpak van arbeidsmigratie.
Cultureel erfgoed
-65
-12%
V
Ten opzichte van 2023 vallen de lasten lager uit doordat in dat jaar incidentele budgetten beschikbaar zijn gesteld t.b.v. de inspectie van monumentale objecten (€ 25.000) en het opstellen van een ontwikkelplan (€ 20.000) en aanschaf van inventaris (€ 20.000) voor Fort de Hel.
Mutatie reserves
985
51%
N
In 2024 wordt per saldo meer in de reserves gestort. Dit is voornamelijk het gevolg van een hogere storting in de reserve strategische verwerving onroerend goed. Bij de vaststelling van de begroting 2023 is besloten om deze reserve vanuit de exploitatie te voeden met een bedrag van € 1 miljoen in 2023 en € 2 miljoen in 2024. Verder wordt ten opzichte van 2023 minder in de reserves bovenwijks en ruimtelijke ontwikkeling gestort en minder uit de algemene reserve onttrokken.
Overig
71
-
N
Diverse kleinere verschillen (< € 50.000).
Totaal
-446
-3%
V
VERBONDEN PARTIJEN Aan de realisatie van de doelstellingen “Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Havenschap Moerdijk • Werkvoorzieningsschap West Noord-Brabant (WVS-groep) • Werkplein Hart van West-Brabant • NV REWIN West-Brabant • NV Havenbedrijf Moerdijk Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’.
50
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Ambitie Gemeente Moerdijk staat voor goede, betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning voor de kinderen, jongeren, volwassenen en senioren die het écht nodig hebben. Soms is dat een duwtje in de rug, soms intensieve hulp. Wij bieden onze inwoners hulp op de tien leefgebieden: opvoeden en opgroeien, onderwijs, fysieke en mentale gezondheid, werk, veiligheid, dagelijks leven, financiën, wonen, mobiliteit en sociale participatie. Gemeente Moerdijk wil een inclusieve gemeente zijn waar iedereen mee kan doen, ongeacht culturele achtergrond, gender, leeftijd of beperkingen. Het vertrekpunt bij onze ondersteuning is altijd ‘licht waar mogelijk, zwaar waar nodig'. Dit om mensen de best passende zorg en ondersteuning te kunnen bieden. Preventie is noodzakelijk om deze hulp en ondersteuning te kunnen blijven bieden en heeft dan ook onze prioriteit. Preventie is tweeledig. Enerzijds gaat het over het voorkomen (van erger). Anderzijds gaat het om het bevorderen van kansen zodat een inwoner zo veel mogelijk op eigen kracht kan voorzien in de bestaanscondities. Op grond van de uitgangspunten en alle inzichten en kansen zoals geformuleerd in de Scan Mens en Maatschappij, bouwen we in 2024 verder aan de doorontwikkeling van het Sociaal Domein.
Naast preventie zijn integraliteit, vindbaarheid, een stevige sociale basis en zoveel mogelijk het ‘normale’ leven sleutelwoorden. We richten ons op een leefomgeving waarin jongeren veilig, kansrijk en gezond kunnen opgroeien en waar volwassenen prettig kunnen leven en werken. Met een sterke sociale basis waarin betrokken samenwerkingspartners hun eigen verantwoordelijkheid nemen in het bieden van zorg en ondersteuning en waar ook een stevig informeel netwerk is. Daarnaast hebben al deze partijen een belangrijke verwijs- en signaalfunctie. Als gemeente ondersteunen wij hen hierbij. We willen ervoor zorgen dat hulp en ondersteuning door de gemeente en de verschillende
samenwerkingspartners duidelijk vindbaar, toegankelijk en bereikbaar is. De zorg en ondersteuning die we als gemeente bieden binnen de tien leefgebieden is op elkaar afgestemd en gericht op het verbeteren van de bestaanscondities van onze inwoners. Bij de doorontwikkeling gebruiken we de 9 uitgangspunten uit de scan die door de raad zijn vastgesteld. 1. Eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid (wat heeft iemand werkelijk nodig, wat kan iemand zelf) 2. Normaliseren (is elke afwijking een probleem of hoort het bij gewoon opgroeien en leven) 3. Re-ablement: gericht ondersteunen van het weer (deels) zelf oplossen en weer (deels) voor zichzelf zorgen 4. Normeren (begrenzen van een zorgtraject, met welke resultaten zijn we tevreden?) 5. Verdieping op de (afwijkende) cijfers naar o.a. leefstijl 6. Investeren in preventie 7. Investeren in samenwerking met maatschappelijke partners om dezelfde koers te varen 8. Eén gezin, één plan, één regisseur: ondersteuning zoveel mogelijk in samenhang aanbieden 9. Administratieve lasten zoveel mogelijk verminderen.
Stand van zaken Taakstelling Scan Mens en Maatschappij Bij de vaststelling van het ‘Keuzedocument’ bij de begroting 2021 was een taakstelling opgenomen van € 1,7 miljoen voor het domein Mens en Maatschappij. Peildatum voor deze taakstelling was 1 januari 2021. Het totale budget voor het sociaal domein had op dat moment een omvang van € 34,56 miljoen. De taakstelling was verdeeld over de jaren 2021, 2022, 2023 en 2024. Voor de jaren 2021 tot en met 2023 zijn maatregelen genomen die samen € 1.529.000 hebben opgebracht. Vanuit een inhoudelijke analyse van het sociaal domein
51
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
zijn diverse andere keuzes gemaakt. Op basis van de negen hierboven genoemde uitgangspunten. Met name het aanbieden van ‘lichtere’ producten binnen de Wmo, in het belang van de cliënt, heeft tot forse besparingen geleid. Voor het jaar 2024 resteert nog een bedrag van € 171.000. Eerder is aan de raad voorgesteld om te korten op inkomensvoorzieningen en mantelzorgwaardering en leges te heffen op de gehandicaptenparkeerkaart (totaal € 70.000). De raad heeft hier niet mee ingestemd. Om het nog resterende bedrag van € 171.000 in 2024 te realiseren zijn echter maatregelen van dien aard nodig, evenals het korten op preventie en meedoen aan het ‘gewone leven’. Denk bijvoorbeeld aan subsidies aan verenigingen, bibliotheek, inzet jongerenwerk etc. Inzetten op preventie en meedoen is echter juist de richting die we meer op willen gaan. Ten eerste in het belang van de inwoners en ten tweede om de zorg en hulp betaalbaar te houden en voldoende personeel beschikbaar te houden voor de mensen die het écht nodig hebben. De bedoeling is zorg en hulp zo beperkt mogelijk te houden. De inhoudelijke aanpak van de Scan heeft tot een omslag van denken geleid in het sociaal domein.
Duidelijk opdrachtgever/opdrachtnemerschap; kansen benoemd om het werk van de gemeente beter af te bakenen en tegelijkertijd beter samen te werken met de maatschappelijke partners zoals onderwijs, GGD, Woonkwartier en huisartsen; duidelijker werken vanuit de bedoeling en de specifieke problematiek; meer focus op de sociale kant van het gebiedsgericht werken, meer gebruik van data etc. Alle kansen en inzichten zijn opgetekend in Scan deel II en deel III. Deze zijn gaandeweg al opgepakt maar zullen juist in de doorontwikkeling worden verzilverd, met zowel kwalitatieve als kwalitatieve winst als gevolg. Maatregelen vragen ook tijd Met het formeel afronden van de Scan (deel III is in het najaar gepresenteerd), is de ontwikkeling niet ten einde. De komende jaren zetten we in op de doorontwikkeling van het Sociaal domein. In de aanbiedingsnota bij de Begroting doen wij een voorstel hoe met de resterende taakstelling om te gaan.
Prioriteit 2024 Sociaal domein breed Voor 2024 is de eerste prioriteit de basisdienstverlening op peil houden: met voldoende en kwalitatief goede
Gemeente Moerdijk
medewerkers zorgen dat jongeren en volwassenen met hulpvragen geholpen worden. De instroom van nieuwkomers en tijdelijke extra inzet voor deze groep betekent iets voor de manier waarop we voorzieningen, hulp en ondersteuning inrichten voor alle inwoners. Preventie is noodzakelijk op alle leefgebieden om onze basis dienstverlening nu en in de toekomst in stand te houden. Preventie krijgt dan ook prioriteit de komende jaren. De uitdaging is om plannen uit te werken voor de besteding van specifieke rijksmiddelen die we ontvangen op het gebied van gezond en actief leven. In 2023 zijn landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gesloten. Het IZA richt zich in hoofdzaak op de houdbaarheid van het zorgstelsel, met als invalshoek de Zorgverzekeringswet. Het GALA richt zich hoofdzakelijk op het bouwen aan een fundament voor een gerichte aanpak op het gebied van preventie, gezondheid, en sociale basis, waarin een gezonde samenleving centraal staat. Vanuit het IZA wordt deze gerichte aanpak gezien als voorwaarde voor de beweging naar de voorkant, waar gemeenten een belangrijke rol in spelen. Op alle leefgebieden is volop aandacht voor Preventie (van nieuwe nota Bestaanszekerheid tot doorontwikkeling Regionaal Bureau Leren).
Al deze ontwikkelingen (ook het GALA onderdeel) komen samen in een integraal Lokaal Preventie Plan dat begin 2024 gereed moet zijn.
Actuele ontwikkelingen Programmatische aanpak Nieuwkomers De opvang en waar mogelijk de integratie van nieuwkomers in de Moerdijkse samenleving is een toenemende en complexe opgave. Onduidelijk is hoe lang de opvang van Oekraïners voortduurt, er ligt een raadsbesluit om asielzoekers te huisvesten en de opgave voor opvang en inburgering van statushouders wordt groter, evenals het verscherpte toezicht door de provincie hierop. Daarnaast willen we als gemeente zorgen voor een ordentelijke huisvesting en integratie van arbeidsmigranten. Het goed organiseren en realiseren van deze opgave vraagt een programmatische aanpak. Deze krijgt in 2024 vorm. Per doelgroep geldt specifieke wet- en regelgeving voor bijvoorbeeld verblijf, werk, huisvesting en inburgering. Maar toch zijn hier koppelkansen. Dat geldt zeker ook voor het gebruik
52
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
maken van voorzieningen (onderwijs, gezondheidzorg) en deelnemen aan het sociaal leven. De middelen die we voor deze doelgroepen ontvangen hebben en zullen ontvangen, nemen we op in de reserve nieuwkomers. Zodat we onze personele capaciteit op de opgave kunnen afstemmen. Inmiddels is vanuit deze reserve tijdelijk een programmaregisseur aangesteld. Deze reserve is reeds met het besluit over de tijdelijke huisvesting aan de Schansdijk gevormd en wordt gevoed met het surplus van enerzijds de rijksbijdrage en anderzijds de gemaakte kosten. In de begroting is € 60.000 opgenomen voor een tijdelijke adviseur nieuwkomers en een programmaregisseur nieuwkomers (€ 115.000).
Gemeente Moerdijk
De opvang van Oekraïense vluchtelingen kost tijd en geld. Op dit moment kan de gemeente Moerdijk de reserve nieuwkomers periodiek aanvullen met de middelen die wij ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen en niet direct nodig hebben. De verwachting is echter dat het Rijk deze vergoeding verlaagt naar een basisbedrag en een declaratieregeling voor meerkosten. Dit betekent dat wij onze eigen inzet nog scherper in beeld moeten brengen om deze declaratie te kunnen doen. Inflatie De indexering en inflatieontwikkelingen hebben impact op de begroting. Met name bij subsidies willen we daar meer duidelijkheid en eenduidigheid in brengen. Dit wordt meegenomen in de doorontwikkeling van het subsidiebeleid.
Prestaties Mens & Maatschappij breed • Dienstverlening aan de inwoners op peil houden en waar nodig ontwikkelen, omdat de actualiteit vraagt om aanpassingen of nieuwe werkwijzen. • Er ligt een programmatische aanpak voor het doorontwikkelen van het sociaal domein waarbij de negen uitgangspunten en tien leefgebieden leidend zijn. Onderdelen zijn in ieder geval: - We hebben een concrete set databronnen die we gebruiken om de inzet binnen het sociaal domein waar mogelijk te meten, op integrale wijze. - We blijven investeren in de samenwerking met maatschappelijke partners, vrijwilligersorganisaties en zorgaanbieders om vanuit dezelfde visie en uitgangspunten te werken. - Voor inwoners is het netwerk van ondersteuners in de omgeving zichtbaar en vindbaar. Inwoners weten waar ze moeten zijn voor hulp en ondersteuning - Het netwerk van ondersteuners kent elkaar en weet de inwoner met een hulpvraag op de juiste wijze door te verwijzen - De werkwijze van het Werkplein op locatie is goed aangesloten op de werkwijze van wmo, jeugd en schuldhulpverlening • Een visie op de wenselijkheid en haalbaarheid van een adviesraad sociaal domein is geformuleerd • Er is een brede programmatische aanpak opgesteld voor de doelgroep Nieuwkomers
2024
2025
2026
2027
53
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Gemeente Moerdijk
THEMA MEEDOEN EN PREVENTIE Ambitie Gemeente Moerdijk zet in op ‘meedoen’ en preventie. Meedoen is gericht op sociale participatie. Een actieve deelname aan de samenleving levert een belangrijke bijdrage aan een goede mentale en fysieke gezondheid, het hebben van sociale contacten, persoonlijke (talent) ontwikkeling en identiteit en zinvolle vrijetijdsbesteding. Meedoen vormt daar een belangrijke basis voor en heeft een preventieve werking op andere leefgebieden, zoals Gezondheid en Opvoeden en opgroeien. Sociale participatie is ook van essentieel belang voor een leefbare en veerkrachtige samenleving. Een samenleving waarin je je prettig voelt en waarin je een netwerk hebt opgebouwd waarop je kan terugvallen als het nodig is. Gemeente Moerdijk werkt aan een stevige sociale basis in de kernen om dit mogelijk te maken voor alle inwoners, waar kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen zich veilig en gesteund voelen. Passende ondersteuning begint immers bij mensen zelf, hun netwerk en (bestaande) voorzieningen en faciliteiten in de kern. De sociale basis bestaat uit wat bewoners met en voor elkaar doen en de daarop aansluitende meer professionele, georganiseerde sociale basisvoorzieningen. Ook andere vrijwillige- en maatschappelijke partners (bijv. Woningcorporatie), zorginstanties en het bedrijfsleven pakken hun verantwoordelijkheid ten aanzien van een stevige sociale structuur.
Hiervoor zijn plekken, maatschappelijke organisaties en (bewoners)initiatieven nodig, waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, sport en cultuur of andere vrijetijdsbesteding kunnen beoefenen en vrijwilligerswerk kunnen doen. Preventie is tweeledig. Enerzijds gaat het over het voorkomen (van erger). Anderzijds gaat het om het bevorderen van kansen zodat een inwoner kan voorzien in de bestaanscondities (inkomen, wonen, activiteiten, relaties en gezondheid). Zo kan het stimuleren van een gezonde leefstijl met o.a. voldoende bewegen gezondheidsrisico's beperken en is het kunnen volgen van onderwijs van belang om voldoende zelfredzaam te zijn. Het zelf kunnen voorzien in de bestaanscondities inkomen, wonen, activiteiten, relaties of gezondheid zorgt ervoor dat inwoners minder een beroep hoeven
te doen op gezondheidszorg, maatschappelijke ondersteuning, sociale zekerheid en jeugdhulp Er is in de begroting een bedrag van € 157.000 opgenomen voor structurele formatie voor preventie en gezondheid.
Strategisch doel Meedoen • Jeugd en jongeren groeien op in een veilige omgeving waarin zij zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen. • De volwassenen zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen participeren in de samenleving. Preventie • Om de gewenste beweging van zorg naar gezondheid en preventie goed te kunnen maken, is het nodig de sociale basis te versterken. Deze sociale basis bestaat uit voorzieningen, preventief aanbod en een stevig goed samenwerkend netwerk van samenwerkingspartners. Er is € 80.000 opgenomen om Jongerenwerk op de scholen structureel mogelijk te maken.
Effectindicatoren • Het (voorlopige) percentage 1,51% voortijdig schoolverlaters (jongeren zonder startkwalificatie schooljaar 2021-2022) is verlaagd. • 30% van de Wmo-aanmeldingen huishoudelijke ondersteuning die in aanmerking komen voor een traject ergotherapie, doet na dit traject geen aanvraag voor een Wmo maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning.
Nieuwe ontwikkelingen Doorontwikkeling Regionaal Bureau Leren In 2023 wordt onderzocht hoe de dienstverlening aan de 16 deelnemende gemeenten door het Regionaal Bureau Leren (RBL) West-Brabant kan door ontwikkelen. Het streven is om samen meer vanuit de bedoeling te gaan werken die in de Leerplichtwet besloten zit: iedere jongere verdient een kans op een passende plek in de maatschappij. De jongere staat centraal, misschien vraagt dat een andere vorm van samenwerking of werkwijze.
54
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Verscherpte verzuimpak onderwijs aangekondigd De minister van Onderwijs heeft een nieuwe en verscherpte verzuimaanpak aangekondigd voor voortijdig schoolverlaten. Aanwezigheid wordt centraal gesteld, er komen passende maatregelen voor specifieke doelgroepen zoals hoogbegaafden en er komt onderwijs op afstand voor kinderen en jongeren die geen onderwijs op school kunnen volgen. Landelijk wordt wellicht de leeftijd tot 23 jaar om voortijdig schoolverlaten te voorkomen verhoogd naar 27 jaar. De gemeente moet hier samen met de onderwijspartners gevolg aan geven. Wat dit precies betekent moet nog worden uitgezocht. Verkenning naar Inclusief onderwijs Als vervolg op Passend Onderwijs is het streven om Inclusief onderwijs te realiseren, waarbij kinderen met en zonder beperking of ziekte samen naar school gaan. Dit vraagt om een betere verbinding en samenwerking tussen onderwijs en zorg, zodat expertise vanuit zorg en jeugdhulp in de school beschikbaar is. Het wachten is op
Gemeente Moerdijk
landelijke kaders en financiering, vanwege het vallen van het kabinet is het tijdspad hiervoor onzeker. In Moerdijk pakken we deze ontwikkeling al wel op o.a. in de vorm van onderwijszorgarrangementen en het steunpunt.
Randvoorwaarden • Inzet op preventie betekent een investering in tijd en middelen. Dit vraagt focus en capaciteit bij zowel gemeente als samenwerkingspartners.
Risico's • Baten van beleidsaanpassingen en efficiënter werken in de keten hoeven niet altijd terug te vloeien naar de gemeente (soms zijn de effecten juist merkbaar bij het zorgkantoor of een zorgverzekeraar) • Personeel en financiële middelen zijn schaars. Preventie vraagt om investeren naast de uitvoering van wettelijke taken. Als de middelen schaars zijn, hebben de wettelijke taken prioriteit ten koste van de inzet op preventie en meedoen.
55
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Prestaties • Uitvoering geven aan het Lokaal Preventie Plan op de thema's sport en bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis. - Er is een preventief jeugdbeleid opgesteld (o.a. kansrijke start, aanbod rondom scheidingsproblematiek, en doorontwikkeling van het Steunpunt binnen onderwijs). - Er is een beleidsvisie sociale basis opgesteld waarin thema's als sociale samenhang, mantelzorg, tegengaan eenzaamheid en inzet en ondersteuning vrijwilligerswerk en professionals sociaal domein aan bod komen. Een voorbeeld hiervan kan zijn invoering van de methodiek Welzijn op recept. - Er is een lokale preventie en nazorgaanpak bij dakloosheid ontwikkeld in samenhang met het lokaal preventieplan, de beleidsvisie sociale basis en het lokaal armoedebeleid. • De voorzieningenwijzer met de regelingen voor inkomensondersteuning is in gebruik genomen.
Hiervoor zijn extra gelden opgenomen voor personele inzet (bij het Werkplein en bij de gemeente zelf 107.210 voor 2024 tot en met 2026 • Via uitvoering van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) is de samenwerking met onderwijs en betrokken partners versterkt, waaronder de signaleringsfunctie over zorgelijke situaties • Er wordt uitvoering gegeven aan de Cultuur- en Erfgoednota • Er wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma 2023-2026 Sportakkoord Moerdijk • Er wordt uitvoering gegeven aan programma 2023-2026 uit de nota Bestaanszekerheid – lokale aanpak armoede. • Er is een scan uitgevoerd naar inclusiviteit, onder andere naar toegankelijkheid in de fysieke ruimte. Daarnaast is extra aandacht gegeven aan bewustwording en borging van inclusiviteit in de organisatie en ons beleid. • Het project Sociale Benadering Dementie is geëvalueerd. Een eventueel vervolg wordt meegenomen in uitwerking van het Lokaal Preventieplan (GALA/IZA) • Voorbereidingen voor het gezondheidsonderzoek in relatie tot industrie- en haventerrein zijn gestart, in samenwerking met huisartsen • Er is een plan van aanpak opgesteld voor realisatie van een expertisecentrum Nederlands als tweede taal (NT2). Met een eenduidige methodiek wordt voor inschaling op niveau vastgesteld en NT2 onderwijs geboden en dat ‘zo thuis nabij’ mogelijk (in Zevenbergen).