Beleidsbegroting 2023-2026
Tekst van het document
MEERJARENBEGROTING 2023-2026 Moerdijk zorgt, bouwt en groeit
2
Gemeente Moerdijk Meerjarenbegroting 2023-2026
Colofon Ontwerp/opmaak: John Gaasbeek, johngaasbeek.nl Fotografie: Marcel Otterspeer, gemeente Moerdijk, Adobe Stock Uitgave: september 2022 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gemeente Moerdijk.
3
Gemeente Moerdijk Meerjarenbegroting 2023-2026
Inhoud Inleiding
4
Leeswijzer
5
Programma's Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Partnerschap in een veranderende samenleving
7 18 34 50 63
Financiële positie 2023-2026
82
Staat van baten en lasten 2023
91
Paragrafen Lokale heffingen Financiering Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Grondbeleid Bedrijfsvoering Verbonden partijen Subsidies
93 105 111 123 130 136 140 162
Beleidsindicatoren
164
Vaststellingsbesluit
171
Bijlagen Incidentele lasten en baten met toelichting Overzicht taakvelden en producten Subsidies zonder afzonderlijke subsidieregeling Overzicht reserves Geprognosticeerde balans 2023-2026
173 179 186 189 194
4
Gemeente Moerdijk Meerjarenbegroting 2023-2026
Inleiding Op 16 mei 2022 is het Bestuursakkoord 2022-2026 door de gemeenteraad vastgesteld en op 7 juli 2022 de kadernota 2023-2026. Beide documenten bevatten de beleidsdoelen en uitgangspunten aan de hand waarvan de meerjarenbegroting 2023-2026 is opgesteld. Op dat moment was de begroting alleen structureel sluitend in het jaar 2026. De meicirculaire 2022 gemeentefonds was echter zodanig positief dat de nu voorliggende begroting 20232026 voor alle jaren structureel sluitend is. De programma-indeling en de opzet van deze meerjarenbegroting is grotendeels ongewijzigd ten opzichte van de begroting 2022-2025. Wel zijn enkele producten verplaatst naar een ander programma, waardoor een logischere clustering ontstaat van de producten. Een voorbeeld betreft de multifunctionele accommodaties die verplaatst zijn van programma 4 naar programma 2. Met ingang van 2023 zal de taakveldindeling van de diverse kosten die met de jeugdzorg te maken hebben worden gewijzigd, met als doel een beter inzicht te krijgen in die kosten. Die aanpassing is in deze begroting nog niet meegenomen, vanwege de grote impact op de diverse overzichten en tabellen. Dit zal in het 4e kwartaal 2022 worden verwerkt, waarna een nieuwe versie van het overzicht taakvelden en producten zal worden opgesteld en toegezonden.
Verder is de indeling van de beleidstoelichting in de 5 programma’s iets gewijzigd en is de planning van de prestaties meer visueel gemaakt. In de jaren 2020 en 2021 is de gemeente geconfronteerd met de (financiële) gevolgen van de coronacrisis en in 2022 met de vluchtelingencrisis. In de kostenramingen voor 20232026 is met dergelijke uitgaven vooralsnog geen rekening gehouden, vanuit de aanname dat eventuele kosten zullen worden vergoed door het rijk. Aan de risico’s die de gemeente loopt op dit terrein is wel aandacht besteed in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Een heel andere problematiek waar de gemeente ook mee te maken heeft is de crisis op de arbeidsmarkt, die zich inmiddels vrijwel in alle beroepsgroepen manifesteert. Juist nu de gemeente grote ambities heeft o.a. op het terrein van woningbouwontwikkeling, waarvoor extra menskracht nodig is, is dit een probleem wat veel aandacht vraagt. In de paragraaf Bedrijfsvoering is meer informatie opgenomen over dit onderwerp. Enkele nagekomen actuele ontwikkelingen die niet in de kadernota 2023 en deze begroting zijn meegenomen worden toegelicht in de nota van aanbieding bij deze begroting.
5
Gemeente Moerdijk Meerjarenbegroting 2023-2026
Leeswijzer Deze meerjarenbegroting 2023-2026 is als volgt ingericht.
Opzet begroting In de opzet van de programma’s zijn de doelstellingen leidend. De programma’s zijn als volgt opgebouwd: 1. Naam programma 2. Inleidende tekst programma 3. Naam thema 4. Ambitie behorend bij thema 5. Strategische doelen van het thema 6. Indicatoren 7. Nieuwe ontwikkelingen binnen het thema 8. Randvoorwaarden 9. Risico’s 10. Prestaties binnen het thema 11. Lasten en baten van het programma 12. Taakvelden binnen het programma 13. Toelichting op de financiële verschillen met de begroting 2022 14. Reservemutaties binnen het programma 15. Verbonden partijen Onderstaand wordt waar nodig een korte toelichting gegeven bij bovenstaande opbouw. 2&4. Inleidende tekst programma en ambities behorende bij thema In de inleidende teksten van de verschillende programma’s zijn de teksten 1 op 1 uit het bestuursakkoord overgenomen. De ambities behorende bij de thema’s zijn voor een deel ook overgenomen uit het bestuursakkoord en waar nodig zijn verduidelijkende passages toegevoegd. 5. Strategische doelen van het thema Hier wordt aangegeven wat wij gedurende de raadsperiode willen bereiken. 6. Indicatoren Waar mogelijk zijn effectindicatoren opgenomen. Daarmee wordt het verband tussen de prestatie, het doel en het maatschappelijk effect inzichtelijk. In deze begroting is ten opzichte van de begroting 2022 meer aandacht besteed aan de beschrijving van de relevante effectindicatoren.
7. Nieuwe ontwikkelingen binnen het thema Nieuwe ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die in de lopende raadsperiode spelen binnen het thema. Ook wordt onder dit kopje aangegeven als er aanvullende of nieuwe inzet benodigd was en om die reden extra financiële middelen in de begroting zijn verwerkt. 8. Randvoorwaarden Dit zijn de voorwaarden die van belang zijn om de ambitie te kunnen bereiken. 9. Risico’s. Hier zijn de voorziene risico’s opgenomen. Zowel financieel als inhoudelijk.
6
Gemeente Moerdijk Meerjarenbegroting 2023-2026
10. Prestaties binnen het thema De prestaties zijn toegevoegd om de doelstellingen meer te concretiseren zodat voor de raad duidelijk wordt wat de inspanningen zijn die worden verricht om de doelstellingen te bereiken. Het zijn concrete zaken die de raad ook echt terugziet. In deze begroting zijn de prestaties meerjarig benoemd en in beeld gebracht. 11. Lasten en baten van het programma In dit onderdeel worden de totale lasten en baten per programma weergegeven. Dit is het niveau waarop de raad de budgetten autoriseert. 12. Taakvelden binnen het programma Sinds 2017 zijn taakvelden verplicht voorgeschreven. Dit om de onderlinge vergelijkbaarheid tussen gemeenten te vergroten. Per programma zijn de taakvelden weergegeven die binnen dat programma vallen. Voor de meeste taakvelden geldt dat deze tot één programma behoren. Voor enkele taakvelden geldt dat deze over meer dan één programma zijn verdeeld. 13. Toelichting op de verschillen met de begroting 2022 Hier worden alleen de belangrijkste verschillen vermeld en toegelicht. Tevens zijn de verschillen in een grafiek weergegeven. 14. Reservemutaties binnen het programma Bij elk programma is een opsomming opgenomen van de toevoegingen aan en onttrekkingen uit de reserves die het resultaat van het programma beïnvloeden. Bij elke mutatie is aangegeven of het om een incidentele of een structurele post gaat. 15.
Verbonden Partijen Bij ieder programma wordt vermeld welke verbonden partijen een bijdrage leveren aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma. Een inhoudelijke toelichting op de verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.
7
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Er ligt een grote opgave om tot een duurzaam Moerdijk te komen. Het tegengaan van klimaatverandering, aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering en een transitie naar een circulaire economie zijn randvoorwaarden voor het behoud van onze leefbaarheid. Energietransitie en klimaatadaptatie hebben ook impact op hoe we onze openbare ruimte inrichten en beheren. De klimaat- en energietransitie gaan ons landschap veranderen. Het vraagt om een ontwikkelend perspectief op onze ruimtelijke ordening, waarbij we opgaven slim combineren en de kwaliteit van het landschap bewaren. Ook in de eigen bedrijfsvoering maken we keuzes die bijdragen aan een duurzaam Moerdijk. Zo komt duurzaamheid ook als een rode draad terug in alle andere programma’s in deze begroting.
THEMA ENERGIETRANSITIE Ambitie
Effectindicatoren
Energietransitie is een internationaal beleidsdoel, neergelegd in het Klimaatakkoord van Parijs. We stappen over van (eindige) fossiele brandstoffen naar volledig duurzame energiebronnen zoals zonne- en windenergie. Als lokale overheid leveren wij onze bijdrage aan het doel: een klimaatneutrale samenleving in 2050.
Zoals in het Energieprogramma al geconcludeerd is, is er sprake van een zeer beperkte beschikbaarheid van data waarop de beleidsdoelen in de lokale energietransitie kunnen worden gemonitord. Openbare data om de effecten van lokaal beleid op de CO2uitstoot goed inzichtelijk te maken op de lokale schaal zijn slechts beperkt beschikbaar. Ook zien we dat het niet of nauwelijks mogelijk is om op lokale schaal terug te kijken naar de situatie in 1990, het jaar waaraan de landelijke doelstellingen zijn gerelateerd. Bij de uitvoering van de Regionale Energiestrategie, het Energieprogramma, de Transitievisie Warmte en de acties die daaruit volgen proberen we steeds zo concreet mogelijk meetbare doelen op te stellen. De volgende effectindicatoren zullen we daarbij in ieder geval voor ogen houden: • Hoeveelheid geïnstalleerd vermogen windenergie en grootschalig zon • Vorming en gebruik van Energietransitiefonds(en) • Vermeden CO2-uitstoot als gevolg van concrete uitvoeringsacties
Om een evenredige bijdrage te leveren aan mondiale en rijksdoelstellingen zijn deze doelen voor wat betreft de energietransitie in 2021 doorvertaald in het Energieprogramma Moerdijk. Om onze doelen te bereiken moeten we nog intensiever samenwerken met onze partners. We willen ondernemers en inwoners verbinden met partners die hen bij de energietransitie kunnen ondersteunen. We werken aan de hand van het Energieprogramma de komende jaren daarom zogenaamde Moerdijkse Energiedeals uit met onze lokale gemeenschap. Hierin staat wat de gemeente, inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden samen gaan doen om de CO2-uitstoot te verminderen.
Strategisch doel • We leveren een evenredige bijdrage aan mondiale en Rijksdoelstellingen (inclusief het Klimaatakkoord), zoals minimaal 49% reductie van uitstoot van broeikasgassen in 2030 (t.o.v. 1990).
Nieuwe ontwikkelingen De stroomversnelling waar de energietransitie in terecht is gekomen, is nog sterker dan we tot nu toe hadden voorzien. Vorig jaar voorzagen we al een noodzaak voor extra menskracht en middelen voor de energietransitie in de gebouwde omgeving. Die lijkt onder andere door
8
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
geopolitieke ontwikkelingen nu nog harder te versnellen dan vorig jaar ingeschat. Het bijbehorende uitvoeringsbudget vanuit het Rijk zal de komende jaren hoger oplopen dan tot nu toe voorzien. Uit de meest recente informatie van de VNG maken we op dat het Rijk de uitvoeringsmiddelen Klimaatakkoord de komende jaren fors zal verhogen. Hoe deze middelen ter beschikking gesteld zullen worden aan de gemeenten is nog onduidelijk. Te verwachten is dat een deel van deze middelen via het gemeentefonds wordt uitgekeerd, en een deel in de vorm van subsidie of specifieke uitkeringen. Na uitgaven in een begrotingsjaar brengen we het resterende saldo van bijdragen vanuit het Rijk voor de energietransitie onder in een in te stellen bestemmingsreserve Energietransitie (onderdeel raadsbesluit vaststellen begroting 2023). Hierdoor blijven de ontvangen rijksmiddelen beschikbaar om in te zetten in het kader van de energietransitie en vallen deze niet vrij in het jaarrekeningresultaat.
Randvoorwaarden We hanteren de leidende principes uit het Energieprogramma en de Transitievisie Warmte als richtinggevend kader in de lokale energietransitie. Waar mogelijk maken we afspraken over hoe we de energietransitie als vliegwiel benutten om de leefbaarheid, lokale economie en de kwaliteit van het landschap te verbeteren. De opbrengsten van grootschalige lokale duurzame energieopwekking komen zoveel mogelijk ten goede aan de lokale energietransitie. Zo dragen ze ook bij aan de vitaliteit van onze gemeenschap.
Risico’s Het is belangrijk om te beseffen dat ingrijpende systeemveranderingen, zoals de energietransitie, gepaard gaan met (een grote mate van) onzekerheid. Soms is het zelfs chaotisch. We bouwen aan een nieuw
systeem, terwijl het oude systeem gelijktijdig stukje bij beetje wordt afgebroken. Daar moeten we ons bewust van zijn, ermee leren omgaan en samen standvastig en vastberaden doorzetten. Het zal niet altijd even duidelijk zijn of ons handelen het beoogde effect heeft, maar we kunnen gelukkig veel doen wat wel degelijk effect heeft. Transities gaan gepaard met vallen en opstaan, nieuwe wegen inslaan, oude paden afsluiten, soms weer omkeren en een andere weg verkennen. We doen dit alles vanuit het besef dat de systeemverandering noodzakelijk is om een duurzame samenleving te bereiken, waarin we nu en in de toekomst gezond en welvarend kunnen leven. De Moerdijkse gemeenschap is net als Nederland sterk genoeg om deze transitie voor elkaar te krijgen. In de energietransitie zullen we steeds vaker gaan werken in vernieuwende maatschappelijke samenwerkingsverbanden tussen bewoners, gemeenschapscoöperaties, maatschappelijke organisaties, lokaal bedrijfsleven, ontwikkelaars en overheden. Deze vormen van samenwerking zullen we tijdens het proces met elkaar moeten ontdekken. Of we onze doelen weten te behalen hangt ook af van ontwikkelingen op (bovenlokale) schaalniveaus waarop onze invloed beperkt is.
Eén van die concrete risico’s die zich nu al voordoet is de transportschaarste op het elektriciteitsnet, waardoor de verduurzaming van bedrijven stokt en de realisatie van grootschalige duurzame opwek van elektriciteit vertraagt. Ook de oorlog in Oekraïne vormt een risico voor de energietransitie. De afhankelijkheid van Russisch gas drijft de energieprijzen op en leidt tot onzekerheid over de energieprijzen in de komende jaren. We signaleren dat dit tevens leidt tot koerswijzigingen in Europees beleid ten aanzien van gebruik van energiebronnen. De stijgende prijzen vergroten bovendien het risico op toenemende energiearmoede.
9
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
Prestaties • We continueren onze inzet in en aan diverse regionale en provinciale projecten en overlegtafels om de transportschaarste op het elektriciteitsnet versneld op te lossen en beheersbaar te houden. • We dragen bij aan de totstandkoming van de RES 2.0. • We continueren onze inzet om de lokale energietransitie te versnellen middels de werkwijze ‘Moerdijkse Energiedeals’, die we komende jaren verder ontwikkelen. • Met onze samenwerkingspartners continueren we de inzet op het gebied van informeren en ontzorgen, sociale participatie en maatschappelijke betrokkenheid in de energietransitie. • We evalueren het gebruik van Lokale Energie Agenda’s per kern. • Uitvoering Transitievisie Warmte: - Uitvoeren energiebesparingscampagnes.
Buurtaanpak energiebesparing Willemstad en Klundert Buurtaanpak Helwijk - Onderzoek naar de kansen in verkenningsgebieden voor aansluiting op een regionaal warmtenet - Onderzoek naar de kansen voor kleine collectieve warmteoplossingen in verkenningsgebieden) - Opstellen Wijkuitvoeringsplan(nen) voor kansrijke gebieden warmtenet of kleine collectieve warmteoplossingen - Gemeentebreed actieplan stimuleren hybride warmtepompen - Ontwikkeling en uitvoering aanpak energiearmoede • We dragen bij aan de realisatie van noodzakelijke nieuwe energieinfrastructuur - Bijdragen aan locatiekeuze nieuw 380/150 kV station Moerdijk - Bijdragen aan planologische procedure 380/150 kV station Moerdijk - Faciliteren realisatie en ingebruikname Delta Corridor - Faciliteren realisatie en ingebruikname warmteverbinding Moerdijk-Amernet • We reduceren onze eigen CO2-uitstoot en compenseren hetgeen we niet kunnen reduceren zo veel mogelijk lokaal - Inzet elektrische deelauto’s voor verduurzaming eigen dienstkilometers, als onderdeel van een bredere verduurzaming van de eigen zakelijke mobiliteit. Hiervoor is in de begroting een bedrag van 50.000 euro opgenomen voor 2023.
- Opstellen Actieplan Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeverschap en inkopen (MVOI) - Opstellen Actieplan lokale CO2-reductie eigen organisatie • Start ruimtelijke verkenning Repowering windparken Volkeraksluizen en Sabinadijk • Actualisatie Energieprogramma Moerdijk • Actualisatie Transitievisie Warmte
2023
2024
2025
2026
10
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
THEMA KLIMAATADAPTATIE Ambitie Extreme hitte, droge perioden, hevige regenbuien en stijging van de zeespiegel: we moeten ons voorbereiden op de effecten van klimaatverandering. Met aanpassingen in de ruimtelijke omgeving en in ons ‘doen’ kunnen we deze effecten beter opvangen of zelfs benutten. Het thema klimaatadaptatie heeft een relatie met de manier waarop we kijken naar de inrichting van de openbare ruimte en de rol van water en groen (natuur) hierin. In de bebouwde gebieden neemt door klimaatverandering de kans op wateroverlast, hittestress en droogte toe. Om dit te voorkomen streven we naar kernen die klimaatbestendig en waterrobuust zijn, zodat water niet tot problemen leidt of gaat leiden. Daarom leggen we gescheiden rioolstelsels aan, we koppelen hemelwaterafvoer af, creëren retentiegebieden en dringen verhard oppervlak verder terug. Aan deze opgave geven we invulling met de uitvoering
van het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) in lijn met de klimaatstrategie en de drie strategische lijnen van de Moerdijkse Klimaatdialoog: • Gezond leef-, werk- en leerklimaat • Klimaat en het productielandschap 2.0 • Samen met de natuur
Strategisch doel • We handelen klimaatbestendig bij het (her)inrichten van onze ruimtelijke omgeving.
Effectindicatoren • (Klachten van) wateroverlast inclusief duiding • Verhard oppervlak binnen het stedelijk gebied (zowel openbare ruimte als particulier terrein) versus groen oppervlak • Bomen (schaduw) in de kernen • (Buurt)Initiatieven voor de (her)inrichting van de eigen leefomgeving
11
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
Nieuwe ontwikkelingen Structurele inbedding beleidsveld Klimaat Structurele inbedding van het beleidsveld klimaat met de aanstelling van een Programmamanager Klimaat. Hiervoor is een bedrag van 50.000 euro in de begroting opgenomen. Hiermee komt vervolgens formatieruimte vrij voor de structurele invulling van een adviseur landschap en natuur, die tot op heden tijdelijk werd ingehuurd. Vergroening In 2023 pakken we door en maken we afspraken om vergroening concreet te maken met intentieovereenkomsten met onze partners en kernen. Als gemeente dragen we bij aan de vergroening van schoolpleinen en het opstellen van vergroeningskaarten voor alle kernen. In de begroting is hiervoor € 30.000 opgenomen voor de verdere vergroening van schoolpleinen (max. € 10.000 per school, 3 scholen per jaar) en € 30.000 voor het opstellen van vergroeningsplannen voor alle kernen. € 10.000 voor ca. 3 kernen per jaar. De subsidieregeling gericht op het stimuleren van het nemen van klimaatmaatregelen door onze inwoners zelf was vastgesteld voor 2021 en 2022. De subsidieregeling zetten we voort en hiervoor is € 30.000 in de begroting opgenomen waarbij € 20.000 tbv subsidie en € 10.000 ten behoeve van extra (klimaat)communicatie en de bijbehorende verwerkingsbijdrage
Ambitie klimaat en natuur Vergroening en het bieden van ruimte aan klimaatmaatregelen in de kernen krijgt vorm. Parallel hieraan moet ook geconcretiseerd worden waar de kansen en opgaven wat betreft klimaat een plek vragen in Moerdijk. Hoe gaat dit samen met de bestaande functies in ons buitengebied als agrarisch werkterrein, recreatief uitloop- en natuurgebied. In lijn met de Ambitievisie groenblauwe mantel voor het haven en industrieterrein formuleren we de gemeentelijke landschapsambitie in relatie tot de Omgevingsvisie en benutten daarbij de kansen van bijvoorbeeld de verstedelijkingsopgave en de nationale en provinciale bossenstrategie.
Randvoorwaarden Het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering is een randvoorwaarde voor het behoud van onze leefbaarheid. Het doen van ruimtelijke aanpassingen, ‘ruimtelijke adaptatie’, is een van de Deltabeslissingen in het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie. In 2050 dient Nederland klimaatbestendig en waterrobuust te zijn ingericht. We gaan als gemeente veel doen, maar het meeste zal door anderen gedaan worden: onze inwoners, ondernemers, bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen, corporaties en maatschappelijke organisaties.
Risico’s Parallel aan het proces van de Omgevingsvisie en het bepalen van de ambities ten aanzien van klimaat en natuur, wordt ook naar het kostenverhaal gekeken en de mogelijke financiering van geformuleerde ambities.
Prestaties • Klimaat(adaptatie)akkoorden met onze partners en kernen (aan de hand van vergroeningskaarten, gemiddeld 3 per jaar) • Doorvertalen Systeemanalyse Stedelijk Water (SSW) naar de meerjarenplanningen voor (her)inrichting van de openbare ruimte • Doorzetten communicatiestrategie Klimaatstrategie inclusief nieuwe klimaatsubsidie(s) en acties gericht op burgerparticipatie • Uitvoering van het vGRP 2021-2024 • Start uitvoering Klimaatbos A17 • Soortenmanagementplan gereed
2023
2024
2025
2026
12
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
THEMA LEEFOMGEVING Ambitie
Nieuwe ontwikkelingen
We willen onze inwoners een schonere, duurzame en gezondere leefomgeving bieden. We streven daarom naar een nadrukkelijke samenhang tussen milieubeleid en ruimtelijk ordeningsbeleid. Daarbij zullen we ook bepalen welke omgevingswaarden (kwaliteitsnormen voor de fysieke leefomgeving) we willen bereiken, in relatie tot de gewenste ruimtelijke en economische ontwikkelingen. Ons uitgangspunt bij milieubeleid is het voorkomen van verdere (lucht)vervuiling.
Aanpak stikstof Met de Wet stikstofreductie en natuurverbetering heeft het vorige kabinet een basis gelegd voor de structurele stikstofaanpak. Deze wet schrijft voor dat de minister voor Natuur en Stikstof een programma vaststelt om de doelen voor stikstofreductie te bereiken en de natuur te verbeteren. Het ontwerp van dit programma, het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering heeft ter inzage gelegen en veel losgemaakt bij de agrarische ondernemers. Na vaststelling van dit programma dienen de provincies de doelen uit te werken naar maatregelen in een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) voor 1 juli 2023. De aanpak van stikstofreductie zal een positief effect hebben op de leefomgeving. Daarbij is de afname van fijnstof vaak een positieve bijvangst. De maatregelen die daarvoor getroffen moeten worden kunnen belemmerend zijn voor de economische ontwikkeling binnen de gemeente Moerdijk.
We dragen bij aan een circulaire economie door ‘Van Afval Naar Grondstof’ te gaan. Bij het beheer van onze openbare ruimte hebben we steeds meer aandacht voor de inpassing van natuur en biodiversiteit, bijvoorbeeld door de aanleg van bijenlinten en de toepassing van circulaire materialen. Op langdurig lege plekken realiseren we groenvoorzieningen.
Strategisch doel • Bij vraagstukken rondom de ontwikkeling van het gebied streven we naar een beter evenwicht tussen economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. Daarbij kijken we naar wat ontwikkelingen bijdragen aan het realiseren van doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid, klimaat en leefbaarheid.
Effectindicatoren • Afname hoeveelheid restafval per inwoner • Afname aantal geurklachten • Afname aantal geluidklachten . • Afname luchtverontreiniging • Afname klachten over evenementen • Het vergunningverleningsproces verloopt digitaal • Sanering aantal m2 asbestdaken • CO2 reductie door toezicht op energiebesparingsplicht voor bedrijven Aanvullend hierop zoeken we bij het opstellen van de nieuwe processen, het gebiedsdekkend Omgevingsplan en de Omgevingsvisie nadrukkelijk naar mogelijkheden om de effecten inzichtelijk te maken.
Inwerkingtreding Omgevingswet Op het moment van het maken van de begroting is het parlementaire besluit over de definitieve datum van inwerkingtreding van zowel de Omgevingswet als de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) nog steeds niet genomen. Als de wetten daadwerkelijk in werking treden op 1 januari 2023 zijn de minimale eisen vanuit de VNG geïmplementeerd. Dan staat 2023 in het teken van het ervaring op doen met nieuwe kaders, instrumenten en procedures. Als de Omgevingswet en/ of Wkb opnieuw worden uitgesteld heeft dat niet alleen effect op de implementatie van het programma Omgevingswet, maar ook op de huidige processen, werkvoorraad en mogelijk maken van ambities. In lijn met de vorige momenten van uitstel van inwerkingtreding worden de effecten in beeld gebracht. Gemeenten worden bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet ‘bevoegd gezag van de vaste bodem in de leefomgeving’. Deze basistaken, zoals de toetsing van bodemsaneringsplannen en BUS-meldingen, worden namens het college uitgevoerd door de OMWB. We maken hierover nieuwe werkafspraken, die worden geborgd in het uitvoeringsprogramma 2023. Daarnaast betekent het een nieuwe rol voor gemeenten om beleidsregels op te stellen met betrekking tot het beheer van de bodem. De in regionaal verband opgestelde
13
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
Nota Bodembeheer 2022 is vooruitlopend op de inwerkingtreding al door de raad vastgesteld. Actualisatie uitvoeringskader omgevingsdienst Deelnemers aan een omgevingsdienst zijn wettelijk verplicht tot een regionaal doelenkader te komen en gezamenlijk vaststellen op welke wijze zij de VTHinstrumenten (vergunningverlening, toezicht en handhaving) voor milieu daarvoor willen inzetten. Het huidige uitvoeringskader (GUK – gemeenschappelijk uitvoeringskader) dateert van 2018 en moet na 4 jaar worden geactualiseerd. De omgevingsdienst zal deze actualisatie in Q2 afronden waarna deelnemers het nieuwe kader unaniem moeten vaststellen. GFT moet uit het restafval We zien dat we de doelen op het gebied van afvalscheiding niet halen. Er gaat nog te veel herbruikbaar materiaal in de restafvalcontainer en dat is zonde. Vooral GFT maakt een groot deel uit van het afval dat in de verkeerde bak belandt. Om het GFT uit het restafval te halen en het aantal restafvalkilo's naar beneden te brengen, zetten we in 2023 een campagne op en voeren we maatregelen in die het scheidingsgedrag zullen bevorderen.
Randvoorwaarden Vanwege onze specifieke ligging en gelet op de activiteiten in en gebruik van onze fysieke omgeving, vraagt de verbetering van de leefomgeving een bovengemiddelde inzet. De komst van de Omgevingswet biedt hiervoor een nieuw kader met mogelijkheden om milieunormen aan te scherpen binnen het gemeentelijk beleid. Om de geluidsaneringen aan woningen te kunnen uitvoeren is toestemming van de betreffende eigenaar nodig. Voor het bereiken van de doelen op het gebied ‘Van Afval Naar Grondstof’ is het een randvoorwaarde dat onze inwoners hun scheidingsgedrag sterk verbeteren. Het scheidingsgedrag bepaalt het succes.
Risico’s Op het gebied van afval zijn we afhankelijk van mondiale ontwikkelingen (kosten en verpakkingsmateriaal). Op de kostenstijging voor de verwerking van afval hebben we nagenoeg geen invloed. Dit bemoeilijkt de inschatting voor de begroting en de afvalstoffenheffing. De noodzaak om afvalscheiding te verbeteren en de VANG-doelstellingen te halen, maakt dat we op zoek moeten naar manieren om het afvalscheidingsgedrag te bevorderen.
14
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
Prestaties • Opstellen Omgevingsvisie via het doorlopen van een participatief proces en vaststellen • Opstellen handboek Omgevingsplan, zodat we vóór inwerkingtreding van de wet nieuwe initiatieven kunnen begeleiden • Start uitvoering totstandkoming gebiedsdekkend Omgevingsplan, realisatie loopt tot uiterlijk 2029 • Uitvoering van het geluidsaneringsprogramma Fijnaart Heijningen • Afvalscheidingscampagne voeren gericht op GFT • In samenwerking met De6 actualiseren we het VTH-beleid • Intensivering van het toezicht op en handhaving van naleving van de energiebesparingsplicht voor bedrijven (incl. Energielabel C kantoren) • Onderzoek naar mogelijkheden voor regionale aanpak sanering asbestdaken • Evaluatie instrumenten minimale eisen Omgevingswet
2023
2024
2025
2026
15
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
LASTEN EN BATEN 2023 bedragen x € 1.000
LASTEN: € 15.323
BATEN € 14.900
OVERZICHT TAAKVELDEN
Onderdeel (bedragen x € 1.000) 7. Volksgezondheid en milieu 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Saldo van baten en lasten voor bestemming 0.10 Mutaties reserves Saldo van baten en lasten na bestemming
Begroting 2022 Begroting 2023 Meerjarenbegroting Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Saldo Saldo Saldo 2022 2022 2022 2023 2023 2023 2024 2025 2026 12.236 -11.942 294 15.323 -14.900 423 404 391 392 4.921 -5.804 -883 8.125 -9.146 -1.021 -1.020 -1.020 -1.020 4.725 -5.844 -1.119 4.726 -5.753 -1.027 -1.039 -1.051 -1.051 2.590 -294 2.296 2.472 -1 2.471 2.463 2.462 2.463 12.236 -11.942 294 15.323 -14.900 423 404 391 392 100 -18 82 12.336 -11.960 376 15.323 -14.900 423 404 391 392
16
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
ANALYSE PROGRAMMA 1
Baten en Lasten Programma 1
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal Lasten
14.041
12.236
15.323
14.829
14.788
14.403
Totaal Baten
-13.803
-11.942
-14.900
-14.426
-14.397
-14.011
Resultaat voor bestemming
239
295
423
403
391
392
Storting in reserves
378
100
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
-530
-18
0
0
0
0
Resultaat na bestemming
87
377
423
403
391
392
Verschil t.o.v. 2022
47
Samenvatting verschillen t.o.v. 2022
Het verschil op programma 1 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2023 ten opzichte van 2022 bedraagt € 47.000 nadelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van 0,4%. De voornaamste oorzaak is iets meer toegerekende kosten primair proces.
Nadere toelichting verschillen In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2022 is weergegeven.
17
Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk
Onderwerp
Bedrag
Riolering
-182.000
4%
V
Reservemutaties
-82.000
-
V
Duurzaamheidmilieu Kosten primair proces
37.000
2%
N
129.000
9%
N
145.000
3%
N
Afval
Overig
0
Totaal
47.000
% V/N Toelichting Alle kosten en opbrengsten m.b.t. riolering worden gesaldeerd en het overschot wordt toegevoegd aan de voorziening riolering. In feite zou er dus geen voordeel of nadeel op de post riolering zichtbaar moeten zijn. Een deel van de kosten is echter opgenomen onder andere programma's in de begroting, zoals overheadkosten en de betaalde btw. Door een toename op deze overige kosten is er een voordelig verschil binnen programma 1. De opbrengstraming van de rioolrechten is gebaseerd op de aangepaste tarieven voor 2023. Hierbij is uitgegaan van een indexering met 7,6%, zoals toegelicht in de kadernota 2023. Een verdere toelichting op de rioolrechten is opgenomen in de paragraaf Lokale Heffingen. In 2022 was een incidentele storting in de reserve meerjarige uitgaven geraamd van € 100.000 ten behoeve van het opstellen van de omgevingsvisie. In 2023 is er geen storting geraamd Licht hogere kosten door extra budget voor duurzaamheidstaken en verhoging van de bijdrage aan de OMWB. De (personeel)kosten van de primaire afdelingen worden op basis van de verwachte urenbesteding van de medewerkers doorberekend aan de verschillende programma's. Per saldo heeft deze verdeling geen invloed op het begrotingsresultaat. Ten opzichte van 2022 is er een hogere doorberekening van € 129.000.
Voor een groot deel heeft dit te maken met extra capaciiteit en budget die jaarlijks beschikbaar komt voor uitvoering van de taken op het terrein van duurzaamheid (energietransitie e.d.). Voor het eerst in jaren zijn de kosten van afvalinzameling en -verwerking niet toegenomen. Er is zelfs sprake van een kleine verlaging van de netto-kosten met 0,4%. Uitgaande van maximaal 100% kostendekkendheid zijn de tarieven afvalstoffenheffing en daarmee de opbrengst eveneens verlaagd.
N
Reservemutaties 2023 Hieronder zijn de in 2023 begrote reservemutaties opgenomen die het resultaat na bestemming beïnvloeden. In principe geldt dat reservemutaties incidenteel van aard zijn (met reserves kunnen geen structurele lasten worden gedekt). Uitzonderingen hierop vormen reserves die zijn ingesteld ter dekking van kapitaallasten, waarmee de dekking van de kapitaallasten structureel is geregeld. Per reservemutatie is inzichtelijk gemaakt of het een incidentele (I) of structurele (S) mutatie betreft. Stortingen in de reserves 0 N.v.t. 0 Totaal stortingen programma 1
Onttrekkingen aan de reserves 0 N.v.t. 0 Totaal onttrekkingen programma 1
VERBONDEN PARTIJEN Aan de realisatie van de doelstellingen “Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’.
18
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Wonen in een fijne omgeving die prettig en veilig voelt is een belangrijke pijler van het dagelijks welzijn. Met elf woonkernen is daar binnen de gemeente dan ook dagelijks aandacht voor. Met de juiste woningen, beschikbare voorzieningen, een goede bereikbaarheid, een gevoel van veiligheid en gezondheid en een aangename sociale omgeving.
THEMA WONEN Ambitie Onze ambitie is om te groeien naar een vitale gemeente met meer dan 40.000 inwoners. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat we de komende 10 jaar 2700 nieuwe woningen realiseren die aansluiten bij de eisen en wensen van zowel de huidige inwoners als toekomstige inwoners. Woningbouw staat dan ook hoog op de prioriteitenlijst. Gezien de grote opgave die er ligt, investeren we fors in bouwen. Ten aanzien van grootschalige woningbouwontwikkeling sluiten we aan op het programma Vitale Centra. We richten ons dus op Zevenbergen, Klundert, Fijnaart en Willemstad. In lijn met de provinciale en regionale verstedelijkingsstrategieën ligt het zwaartepunt voor grootschalige woningbouw in onze meest stedelijke kern Zevenbergen. We gaan echter ook actief op zoek naar goede woningbouwlocaties in de kleinere kernen en gaan 200 woningen herprogrammeren van stedelijk gebied naar kernen waar versterking kan plaatsvinden. In de versnelling in onze woningbouwopgave gaat het niet alleen om een kwantitatieve benadering, maar ook om het bouwen van de juiste kwaliteit en betaalbare woningen voor de juiste doelgroep. We bouwen vraaggericht. Voor de vraag van vandaag betekent dit dat we voor starters, spoedzoekers, arbeidsmigranten en statushouders zoeken naar flexibele woonconcepten. We zien deze doelgroepen als nieuwe inwoners van Moerdijk.
We willen ervoor zorgen dat zij zich welkom voelen en een vast onderdeel van onze samenleving gaan uitmaken. Bij het bouwen zijn aandacht voor duurzaamheid en klimaatbestendigheid vanzelfsprekendheden.
We willen op ondernemende wijze regie voeren op de woningbouwopgave. We durven te investeren en risico's te nemen en zetten proactief ons instrumentarium (verwerving, Wvg en waar nodig onteigening) in om de opgave te realiseren. Het is soms nodig om ook zelf te investeren om ontwikkelingen haalbaar te maken. We maken een start om te komen tot een gemeentelijk ontwikkelbedrijf.
Strategisch doel • Tijdig voldoende woningen bouwen en de bestaande woningvoorraad verbeteren om in de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte van huidige en nieuwe inwoners te voorzien.
Effectindicatoren / Prestatieindicatoren • Aantal vergunde woningen • Aantal opgeleverde woningen • Groei woningvoorraad • Groei van het aantal inwoners • Groei van het aantal huishoudens • Aantal verstrekte startersleningen • Aantal verstrekte stimuleringsleningen
Nieuwe ontwikkelingen Woonbeleid In 2021 is de Woonvisie gemeente Moerdijk vastgesteld. Deze woonvisie wordt verder uitgewerkt in een Woonprogramma. ln het Woonprogramma wordt op basis van de provinciale bevolkings- en
19
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
woningbehoefteprognose, de regionale woondeal, het woningbehoefteonderzoek en ontwikkelingen op de woningmarkt weergegeven wat op de middellange termijn nodig is om op kernniveau invulling te geven aan onze ambities en doelstellingen uit de Woonvisie. Hierin zal ook de herprogrammering van 200 woningen worden opgenomen. In maart 2022 heeft de rijksoverheid de Nationale woonen bouwagenda vastgesteld. Deze agenda wordt verder uitgewerkt in een zestal programma's: • Programma woningbouw • Programma betaalbaar wonen • Programma een thuis voor iedereen • Programma wonen en zorg voor ouderen • Programma verduurzaming gebouwde omgeving • Programma leefbaarheid en veiligheid De doelstellingen uit de Nationale woon- en bouwagenda en de daaronder hangende programma's worden vertaald in afspraken tussen Rijk en provincie. Deze afspraken worden vervolgens vertaald in regionale woondeals. Dit vormt het kader voor het lokale woonbeleid. Met het vaststellen van de Nationale woon- en bouwagenda en de daaronder hangende programma's heeft het Rijk aangegeven dat gemeenten naar verwachting in 2023 een woonzorgvisie en een urgentieregeling voor aandachtsgroepen vast moeten stellen. De wetgeving met betrekking tot regie op volkshuisvesting is echter nog niet vastgesteld en gaat pas eind 2022 in consultatie.
Op dit moment is nog niet duidelijk hoe deze 2 beleidsstukken vorm moeten krijgen en is dus nog geen concrete inschatting te maken welke middelen hiervoor nodig zijn.
Regie op de opgave De ambtelijke organisatie groeit mee om de benodigde versnelling te kunnen maken. We stellen een aanjager woningbouw kleine kernen aan (€ 100.000 per jaar structureel) en maken de start om te komen tot een gemeentelijk ontwikkelbedrijf. Daarvoor wordt € 300.000 beschikbaar gesteld vanaf 2024. In 2023 is hiervoor een bedrag opgenomen van € 100.000. In lijn met de geformuleerde ambitie en de bereidheid ons instrumentarium grondbeleid actief in te zetten, vergroten we de reserve om strategische verwervingen te kunnen doen van € 5 naar € 8 miljoen. Deze voeding is verwerkt in de meerjarenbegroting.
Randvoorwaarden Onze ambities vergen intensieve samenwerking met direct betrokken partners, zoals woningcorporaties, huurdersorganisaties, zorg- en welzijnsinstellingen, makelaars, ontwikkelaars, Energiek Moerdijk, Wonen met Gemak en Inbraakproof.
Risico’s Het realiseren van de ambities op het gebied van wonen staat onder druk, onder andere door personeelstekort en de onmogelijkheid om externe capaciteit in te huren bij alle relevante partijen, stijgende prijzen van bouwmaterialen, stapeling van kwaliteitseisen (i.r.t. betaalbaarheid en woningbouwversnelling), participatie (i.r.t. woningbouwversnelling), invoering van de Omgevingswet. De provincie bepaalt hoeveel woningen wij als gemeente mogen bouwen. Daartoe wordt periodiek de provinciale bevolkings- en woningbehoefteprognose vastgesteld. Daarnaast dienen woningbouwprojecten van 10 woningen of meer regionaal afgestemd te worden.
20
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Prestaties • Woonprogramma Moerdijk gereed • Prestatieafspraken met Woonkwartier, huurdersvereniging Fijn Wonen en Gemeente Halderberge • Oplevering woningen Bosselaar Zuid • Afronding initiatieffase van grote woningbouwontwikkelingen Zevenbergen Oost en Willemstad Oost, besluitvorming raad • Prestatieafspraken met Woonkwartier, huurdersvereniging Fijn Wonen en Gemeente Halderberge (2024-2026) Vanaf 2024 zullen naar verwachting ook zorg- en welzijnsorganisaties onderdeel uitmaken van de prestatieafspraken • Om de ambities op het gebied van wonen waar te maken, wordt in alle kernen aan woningbouwprojecten gewerkt. Voor de grotere projecten verwachten wij als eerstvolgende mijlpaal: • Afronding Waterwijk Fijnaart • Afronding Bosselaar Zuid Zevenbergen • Vaststellen omgevingsplan Westschans Klundert
2023
2024
2025
2026
21
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
THEMA BEREIKBAARHEID EN VERKEERSVEILIGHEID Ambitie De bereikbaarheid van de voorzieningen in onze dorpen en stadjes, van het Haven- en Industrieterrein en de aanpalende gemeenten blijft een nadrukkelijk aandachtspunt. Voor bedrijven is bereikbaarheid een belangrijke vestigingsvoorwaarde, onder meer voor het vinden van gekwalificeerd personeel. Voor werk- en woningzoekenden is bereikbaarheid van de werk- en woonlocatie eveneens een zwaarwegend aspect bij de keuze voor een baan. Bereikbaarheid van voorzieningen zoals winkels en sportaccommodaties tenslotte, is belangrijk om prettig en comfortabel te kunnen wonen en ondernemen.
Strategische doelen • Verkeersveiligheid en bereikbaarheid in groeiend en verduurzamend Moerdijk waarborgen en duidelijke kaders bieden voor de implementatie van de Omgevingswet. • Woningen en (noodzakelijke) voorzieningen zijn goed en veilig bereikbaar • Werklocaties zijn goed en veilig bereikbaar voor zowel personen als goederen
Effectindicatoren • Daling aantal verkeersslachtoffers passend bij provinciale slogan: ‘Brabant gaat voor 0 verkeersslachtoffers’. • Daling klachten en meldingen (2024 en verder). • Daling in klachten en meldingen met een gedragscomponent (2023 en verder).
Nieuwe ontwikkelingen Het “Moerdijks Mobiliteitsverhaal” is het richtinggevend document voor ontwikkelingen In 2023 starten we met het opstellen van het “Moerdijks Mobiliteitsverhaal”. Dit verhaal is een integrale visie op ons mobiliteitssysteem wat betreft bereikbaarheid, verkeersveiligheid en energietransitie. Met het oog op bereikbaarheid en verkeersveiligheid wordt getracht een duidelijke, verkeersveilige en toegankelijke wegenstructuur te creëren waarbij alle weggebruikers weten wat voor gedrag van hen wordt verwacht. Naast de infrastructuur worden
ook mensgerichte maatregelen toegepast om het verkeersgedrag van weggebruikers positief te beïnvloeden. Andere onderdelen zijn de bereikbaarheid voor landbouwverkeer in combinatie met fietsveiligheid en leefbaarheid en bereikbaarheid stads- en dorpscentra. Mobiliteitsoplossingen driehoek Breda, Etten-Leur en Zevenbergen We kijken verder vooruit en zoeken proactief naar mobiliteitsoplossingen in de driehoek Breda, Etten-Leur en Zevenbergen voor auto, fiets en openbaar vervoer. Dit doen we samen met onze buurgemeenten. Een mogelijke oplossing is een extra aansluiting op de A16 boven Prinsenbeek of het vervolmaken van knooppunt Zonzeel. Voor grote nieuwe mobiliteitsprojecten, zoals bijvoorbeeld de tweezijdige ontwikkeling van station Zevenbergen, gaan we actief zoeken naar aanvullende financieringsbronnen. Ook sluiten we aan bij kansen die zich voordoen vanuit de trajecten van de regionale verstedelijkingsstrategieën en (nieuwe) initiatieven vanuit andere overheden. We zijn zelf ook bereid te investeren in dergelijke ontwikkelingen en stellen daar structureel € 500.000 per jaar (2025 e.v.) voor beschikbaar, via de tussenstappen € 200.000 in 2023 en € 350.000 in 2024. Er volgen uiteraard specifieke voorstellen voor de aanwending hiervan. De genoemde bedragen zijn opgenomen in de stelpost “nieuw beleid".
Datagedreven werken Ook de provincie hecht steeds meer waarde aan datagedreven werken. De subsidies die in de toekomst worden verleend, worden toebedeeld op basis van risico-analyses. Wegen die laag scoren op het gebied van inrichting, gebruik en wetgeving (maximumsnelheid) komen in aanmerking voor subsidie. Deze subsidies komen voort uit het Strategisch Verkeersveiligheidsplan (SPV) van het Rijk. Een mogelijke bijdrage vanuit het Regionaal Mobiliteitsplan (RMP) kan gestapeld worden, hierdoor kan de cofinanciering op de aanpak van verkeersonveilige situaties oplopen tot 80%. Ook daarvoor is data en een juiste basis in beleid noodzakelijk.
22
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Randvoorwaarden
Risico’s
• Provinciale subsidies (en daarbij behorende voorwaarden). • Provinciale aanbestedingen (concessie openbaar vervoer).
Op verkeer en mobiliteit zijn vacatures zeer lastig in te vullen, terwijl de druk op de organisatie op het gebied van verkeer en mobiliteit alleen maar toeneemt. We hebben als gevolg van het niet ingevuld krijgen van vacatures in 2022 het bordensaneringsplan en het ophalen van data uit moeten stellen. Dat hervatten we in 2023.
23
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Prestaties • Raadsbesluit haalbaarheid gebiedsontwikkeling Zevenbergen Oost (inclusief rondweg en tunnelverbindingen) • Fietsverbinding Moerdijk-Zevenbergen: Raadsbesluit; Inkoop ingenieursbureau, ontwerpen en voorbereiden, verwerven gronden en afstemmen stakeholders. • Randweg Klundert: Onherroepelijk bestemmingsplan en het verwerven van de gronden en wellicht start aanbesteding (onder voorbehoud van bezwaar/ beroepsprocedures) • Uitvoeren onderhoud Neerhofstraat Zevenbergen • Kadevernieuwing Waterfront Moerdijk • Vaststellen laadvisie • We starten met het schrijven het Moerdijks mobiliteitsverhaal • Campagne opzetten om aantal klachten en meldingen met een gedragscomponent te laten dalen (Doeslief) • Startnotitie gereed voor onderhoud en herinrichting Doelstraat en Molenstraat te Zevenbergen. • Uitvoeren • Onderhoud Zeestraat/Willem-Alexanderlaan/ Dr Ariënslaan in Zevenbergen • Onderhoud Frederik hereenstraat Standaardbuiten eo • Onderhoud Buitengebied Oudendijk, Kreekdijk en Weeldijk tussen Standaarbuiten en Noordhoek • Omlegging Noordelijke randweg Zevenbergen • Afschaling N285, inclusief brug over Roode Vaart met inlaatvoorziening • Wegonderhoud en verkeersmaatregelen worden aan elkaar gekoppeld door middel van risicoanalyses verkeersveiligheid. • Op basis van de risicoanalyse wordt bijdrage aangevraagd via het landelijke en regionale SPV en RMP.
2023
2024
2025
2026
24
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
THEMA VEILIGE BUURT Ambitie Iedere inwoner heeft recht op een veilige leefomgeving en moet zich ook veilig kunnen voelen in de eigen buurt. Als gemeente werken we hieraan met onze veiligheidspartners, maar ook met inwoners, ondernemers en woningbouwcorporaties, scholen en zorginstellingen. Projecten als de buurtpreventieteams, WhatsApp-groepen en de keurmerken Veilig Wonen en Veilig Ondernemen juichen we van harte toe en waar mogelijk ondersteunen we ze. Een sterke sociale cohesie draagt bij aan het veiligheidsgevoel en het gevoel van erbij horen, je thuis voelen en wat je voor je buurt wilt betekenen. We willen criminaliteit en overlast in de verschillende kernen tegengaan en daarnaast het veiligheidsgevoel van inwoners versterken. Handhaving en toezicht tijdens drukke evenementen breiden we uit.
Strategische doelen • We hebben veilige kernen met een sterke sociale structuur • De buurt is goed ingericht, schoon en heel • Het verbeterde beheer Openbare Ruimte is zichtbaar voor bewoners (blz 16 bestuursakkoord)
veiligheid borgen en overmatige overlast voorkomen. Grote evenementen worden gezamenlijk met organisator geëvalueerd om de ervaringen mee te kunnen nemen bij de organisatie en vergunningprocedure voor de volgende editie van het evenement. Versterken gemeentelijk toezicht/handhaving (boa's) Versterking is wenselijk, gelet op de ontwikkelingen in de samenleving en door de bewegingen binnen het werkveld van de boa’s. Boa’s worden, naast gebiedsgericht toezicht voor de leefbaarheid in de kernen, steeds vaker ingezet ter ondersteuning van de politie en andere samenwerkingspartners. Dit gaat op dit moment ten koste van de gewenste zichtbaarheid en wijktoezichtsprojecten. In lijn met het op 7 juli 2022 aangenomen kadervoorstel gaan we het gemeentelijk toezicht (inclusief handhaving) versterken. In deze meerjarenbegroting is daarvoor in de stelpost nieuw beleid een bedrag van 250.000 euro opgenomen. Momenteel wordt een plan met een nadere invulling uitgewerkt. Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023 kan dit ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd.
Nieuwe ontwikkelingen
Beheerplannen in 2023 op orde In 2023 hebben we na een periode van drie jaar alle beheerplannen op orde en kunnen we ons voorbereiden op een nieuwe cyclus vanaf 2024. Voor ons verzorgend onderhoud, waar groenbeheer onder valt, zijn we in 2022 gestart met een nieuw meerjarencontract. Dit meerjarencontract is gebaseerd op ons Groenbeheerplan 2017. Dat beheerplan is robuust opgesteld en de uitvoering van het groenbeheer gaat beter dan de jaren daarvoor. Er is daarom geen acute noodzaak voor actualisatie. Wel starten we met een nieuw Groenbeleid in 2023, waar het Groenbeheerplan in 2024 uit voortvloeit. Actuele thema’s zoals klimaatbeleid, toegankelijkheid, gezondheid en biodiversiteit zullen in het Groenbeleid aandacht krijgen, evenals dwarsverbanden zoals de Systeembenadering Stedelijk Water.
Evenementen Evenementen dragen bij aan de leefbaarheid van de kernen. Om de dienstverlening te verbeteren wordt de beleidsregel geactualiseerd, het proces gedigitaliseerd en geoptimaliseerd voor organisatoren. Tevens wordt intensiever toezicht gehouden op de voorwaarden die
Projectmatige aanpak overhangend groen Het inlopen van de onderhoudsachterstand wegen binnen de bebouwde kom gaat minder snel. Een van de oorzaken is de omgang met overhangend groen van particulieren. Hiervoor gaan we een projectmatige
Effectindicatoren • Afname huiselijk en openbaar geweld t.o.v. 2019 • Afname aantal woninginbraken t.o.v. 2019 • Veiligheidsgevoel bij inwoners vergoot t.o.v. 2019 • Tevredenheid inwoners openbare ruimte vergroot t.o.v. 2019 • Tevredenheid over afhandeling van meldingen • Aantal meldingen openbare ruimte • Het areaal dat op het vastgesteld kwaliteitsniveau ligt • Aantal klachten over evenementen • Het vergunningverleningsproces verloopt digitaal
25
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
aanpak opzetten, die na een inhaalslag moet worden geborgd in de staande organisatie. Publiekscampagne openbare ruimte wordt voortgezet De afgelopen twee jaar hebben we gedurende diverse campagnes de bewoners bewuster gemaakt van hun gedrag. Activiteiten zoals de ‘Gouden Grijper’ en het verwijderen van onkruid door inwoners hebben enige maatschappelijk dialoog teweeggebracht, zoals te volgen was op de socials. Campagnes gericht op gedrag zijn gebaat met een langdurig proces. Daarom zetten we de campagne door naar 2023 en 2024.
Risico’s Risico’s bij het op orde brengen van het beheer van de openbare ruimte We zien net als vorig jaar een onverminderd groot risico op personele bezetting. Ten eerste lijkt, ook ten opzichte van vorig jaar, het personeelstekort groter te worden. Voor zowel medewerkers in eigen dienst als inhuur is het moeilijk om nieuwe mensen aan te trekken van voldoende kwaliteit.
Daarom zijn we volop bezig om eigen mensen op te leiden en in DE6- samenwerkingsverband onderzoeken we samen met onderwijs en ondernemers naar methoden om meer mensen op te leiden en te werven én onderzoeken we manieren om effectiever te werken. Dat gaat ook in 2023 nog niet leiden tot een volledige bezetting. Dat brengt een planningsrisico met zich mee, voor een werkgebied waar we in de uitvoering achterlopen. Ook zien we personeelstekorten bij aannemers en bijvoorbeeld nutspartijen waardoor planningen onvoorspelbaar worden. Daarnaast hebben we op een aantal materialen en grondstoffen die we veel gebruiken, zoals PVC en bitumen, in 2022 een forse prijsstijging gezien. Het is nog niet te voorspellen hoe zich dat gaat ontwikkelen. Een ander risico is het niet of zeer laat leverbaar zijn van materialen. Hierdoor kan het onvermijdelijk zijn om projecten uit te stellen.
26
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Prestaties • Raadsvoorstel Versterking gemeentelijk toezicht/handhaving • Nieuwe beleidsregel evenementen, inclusief toezichtstrategie • Een gedigitaliseerd APV-vergunningverleningsproces, waardoor de dienstverlening aan burgers en bedrijven sneller en efficiënter kan verlopen • Uitvoering werken die zijn opgenomen in de paragraaf kapitaalgoederen • Om onderhoud op straatniveau goed te kunnen aanpakken wordt een projectmatige aanpak voor overhangend particulier groen uitgewerkt en uitgevoerd • Eigen verantwoordelijkheid van inwoners voor openbare ruimte wordt gestimuleerd door de publiekscampagne openbare ruimte voort te zetten • Nu de eerste urgente gevallen van essentaksterfte zijn aangepakt, volgt een planmatige aanpak essentaksterfte nadat een dialoog met belangrijke stakeholders is uitgevoerd • Actualiseren van het groenbeleid en het groenbeheerplan • Opstellen nieuwe nota districtelijke integrale veiligheid
2023
2024
2025
2026
27
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
THEMA ACCOMMODATIES EN VOORZIENINGEN Ambitie
Effectindicatoren
Maatschappelijke voorzieningen en accommodaties dragen als centrale ontmoetingsplaatsen bij aan de gemeenschapszin. Goede bereikbaarheid, multifunctioneel gebruik en een goede kwaliteit staan de komende periode centraal.
• Tevredenheid gebruikers mfa’s/gemeenschapshuizen.
Met behulp van het onderzoek naar multifunctionele accommodaties (mfa’s)/gemeen-schapshuizen in 2022 streven we naar een (toekomstig) optimaal gebruik met een exploitatie die in balans is. Waar mogelijk combineren we nieuwbouw van scholen en gymaccommodaties met andere maatschappelijke voorzieningen. We zijn trots op de meer landelijke kwaliteiten van de kleinere kernen en we kijken met realisme naar de voorzieningen in deze kleinere kernen. We blijven de voorzieningen in de kleine kernen steunen als inwoners ze gebruiken. Maar we durven ook zaken te veranderen als het gebruik te ver terugloopt of kosten onevenredig oplopen. Met deze manier van kijken voorkomen we dat ontwikkelingen ons verrassen, bijvoorbeeld ten aanzien van kleine scholen. We zien het bouwen van woningen niet als een oplossing voor verdwijnende voorzieningen
Strategische doelen • We faciliteren accommodaties en voorzieningen op basis van behoefte, draagvlak, kwaliteit en maatwerk • We bieden accommodaties en voorzieningen aan op kansrijke en aantrekkelijke plekken waar duurzame en veilige instandhouding en exploitatie mogelijk is • Er is in de accommodaties een samenhangend, zoveel mogelijk geclusterd aanbod van onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting • We stimuleren eigen verantwoordelijkheid van gebruikers voor instandhouding en exploitatie van sociaal-maatschappelijke voorzieningen
Nieuwe ontwikkelingen • Voornemen besluitvorming door Stichting De Waarden tot sluiting op 1 augustus 2023 van Basisschool ’t Kompas in Heijningen.
Randvoorwaarden • Voldoende eigen personele capaciteit. • Goede samenwerking met maatschappelijke partners in mfa’s/gemeenschapshuizen.
Risico’s • Te weinig beschikbare eigen personele capaciteit/ krappe arbeidsmarkt. • We zien dat maatschappelijke voorzieningen onder druk staan, met name in de kleine kernen. Dit kan invloed hebben op de leefbaarheid van een kern. • Stijgende investeringskosten voor nieuwbouw van accommodaties. Deze stijging werkt ook door naar de exploitatiekosten. De huidige exploitatiebudgetten zijn wellicht niet toereikend.
28
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
Prestaties • Vaststellen beleid multifunctionele accommodaties (mfa’s/ gemeenschapshuizen) en starten van de implementatiefase • Brandveiligheid fase 2 gemeentelijke accommodaties afgerond • Nieuw digitaal sleutelsysteem gemeentelijke accommodaties geïmplementeerd • Vaststellen beleid buitensport accommodaties en starten van de implementatiefase • Nieuwbouw sporthal en zwembad De Niervaert - Besluitvorming over definitief ontwerp met kredietaanvraag • Scholenontwikkeling Klundert - Opstellen afwegingsdocument en besluitvorming over voorkeurslocatie • Scholenontwikkeling Fijnaart - Opstarten Initiatieffase • MFA Zevenbergschen Hoek - Besluitvorming definitief en technisch ontwerp met kredietaanvraag • Gymaccommodaties Zevenbergen (Sporthal 1e fase en gymzalen 2e fase) - 1e fase: Aanbesteding en opstellen definitief + technisch ontwerp - 2e fase: Besluitvorming haalbaarheidsonderzoek met kredietaanvraag • MFA Willemstad (incl. verplaatsing VV Kogelvangers) - Kredietaanvraag bouw clubgebouw VV Kogelvangers - Raadsvoorstel haalbaarheidsonderzoek MFA Willemstad inclusief kredietaanvraag • MFA D’Ouwe School Noordhoek - Realisatie grootschalig onderhoud dorpshuis • Maatschappelijke voorzieningen/MFA nieuwbouwwijk Zevenbergen-Oost - Besluitvorming startdocument • Brandweerkazerne Willemstad - Kredietaanvraag verbouw/nieuwbouw brandweerkazerne
2023
2024
2025
2026
29
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
LASTEN EN BATEN 2023 bedragen x € 1.000
LASTEN: € 30.418
BATEN € 3.663
30
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
OVERZICHT TAAKVELDEN
Taakveld (bedragen x € 1.000) 0. Bestuur en ondersteuning 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Begroting 2022 Begroting 2023 Meerjarenbegroting Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Saldo Saldo Saldo 2022 2022 2022 2023 2023 2023 2024 2025 2026 785 -135 650 921 -159 762 766 765 767 785
-135
650
921
-159
762
766
765
767
1. Veiligheid
4.335
-106
4.229
4.466
-41
4.425
4.493
4.559
4.645
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
3.402
-19
3.383
3.597
-18
3.579
3.648
3.714
3.801
1.2 Openbare orde en veiligheid
933
-87
846
869
-23
846
845
845
844
2. Verkeer, vervoer en waterstaat
8.822
-694
8.128
9.064
-435
8.629
9.268
9.715
9.934
2.1 Verkeer en vervoer
8.731
-688
8.043
8.962
-429
8.533
9.173
9.620
9.839
2.2 Parkeren
69
-6
63
71
-6
65
64
64
64
2.5 Openbaar vervoer
22
-
22
31
-
31
31
31
31
3. Economie
24
-
24
12
-
12
12
12
12
12
12
12
12
-9
1.782
1.779
1.728
1.660
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
24
-
24
12
4. Onderwijs
1.858
-192
1.666
1.791
4.2 Onderwijshuisvesting
1.847
-187
1.660
1.780
-5
1.775
1.772
1.721
1.653
11
-5
6
11
-4
7
7
7
7
5. Sport, cultuur en recreatie
8.132
-587
7.545
8.672
-627
8.045
7.764
7.661
7.743
5.1 Sportbeleid en activering
-
-
-
-
-
-
-
-
-
3.618
-517
3.101
3.448
-617
2.831
3.053
2.911
2.956
5
-
5
5
5
5
5
5
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie
4.509
-70
4.439
5.219
-10
5.209
4.706
4.745
4.782
6. Sociaal domein
1.741
-352
1.389
1.854
-344
1.510
1.508
1.506
1.474
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
1.724
-332
1.392
1.839
-335
1.504
1.502
1.500
1.468
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
17
-20
-3
15
-9
6
6
6
6
7. Volksgezondheid en milieu
503
-189
314
572
-190
382
377
373
370
7.4 Milieubeheer
47
-
47
62
-
62
62
62
62
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
456
-189
267
510
-190
320
315
311
308
3.265
-1.928
1.337
3.066
-1.858
1.208
1.313
1.347
1.300
828
-20
808
815
-20
795
800
838
791
8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen
2.437
-1.908
529
2.251
-1.838
413
513
509
509
Saldo baten en lasten voor bestemming
29.465
-4.183
25.282
30.418
-3.663
26.755
27.280
27.666
27.905
0.10 Mutaties reserves
2.605
-3.374
-769
1.622
-1.840
-218
-364
-269
-203
Resultaat na bestemming
32.070
-7.557
24.513
32.040
-5.503
26.537
26.916
27.397
27.702
31
Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk
ANALYSE PROGRAMMA 2
Baten en Lasten Programma 2
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal Lasten
34.050
29.466
30.418
30.750
31.139
31.378
Totaal Baten
-4.775
-4.182
-3.663
-3.471
-3.474
-3.476
Resultaat voor bestemming
29.275
25.284
26.755
27.279
27.665
27.902
Storting in reserves
1.926
2.605
1.622
1.519
1.517
1.515
Onttrekking aan reserves
-10.096
-3.474
-2.090
-1.883
-1.786
-1.719
Resultaat na bestemming
21.106
24.414
26.287
26.915
27.396
27.699
Verschil t.o.v. 2022
1.873
Samenvatting verschillen t.o.v. 2022
Het verschil op programma 2 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2023 ten opzichte van 2022 bedraagt circa € 1,9 miljoen nadelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van 7%. De voornaamste oorzaken zijn hogere kosten primair proces en van openbaar groen en openluchtrecreatie.