X bijlage Jaarrekening 2024 (gewaarmerkt door accountant)

Gemeente Midden-Delfland

53

Jaarstukken 2024           

Integraal Huisvestingsplan Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting Leerlingprognose Verordening leerlingenvervoer Bestuurlijke afspraken LEA Wet Passend onderwijs Afspraken schoolcontactpersonen / (school)maatschappelijk werk Wet Educatie en beroepsonderwijs Regionale RMC Beleidsagenda Beleidskader en subsidieregeling Voor- en Vroegschoolse Educatie Kader en subsidieregeling Lokaal Onderwijsbeleid

Wat hebben we gedaan? Operationele doelen om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Net als eerdere jaren werkten we in 2024 de Lokale Educatieve Agenda uit. Dit hebben we gedaan met scholen, samenwerkingsverbanden en peuteropvang. Voor de uitvoering van ons Onderwijsachterstandenbeleid zorgden wij ook in 2024 samen met scholen en peuteropvang weer voor voldoende en kwalitatief goede Voor- en Vroegschoolse educatie. Door ons Lokaal Onderwijsbeleid (LOB) konden basisscholen in 2024 op flexibele wijze en met minder regels, extra zorg en ondersteuning bieden aan kinderen die dit nodig hebben. Voorbeelden hiervan zijn extra ondersteuning aan nieuwkomersleerlingen en/of extra hulp voor kinderen met sociaal-emotionele problematiek. Met extra ondersteuning proberen we leerbelemmeringen zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. We bieden begeleiding aan jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs (dreigen te) verlaten. Met het vastgestelde Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting en kinderopvang (IHP) bieden we een meerjarig kader voor goede en duurzame onderwijshuisvesting. Voor kinderen die hierop zijn aangewezen zorgden voor leerlingenvervoer. Concrete doelen/acties voor 2024    

  

54

In 2024 is het Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie geactualiseerd en vastgesteld, net als de bijbehorende subsidieregeling. We hebben voorbereidingen getroffen voor een nieuwe aanbesteding van het leerlingenvervoer. In 2024 is het Integraal Huisvestingsplan onderwijshuisvesting en kinderopvang (IHP) opgewerkt in nauw overleg met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties en door de gemeenteraad vastgesteld. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs (dreigen te) verlaten zijn opgeroepen voor een gesprek. Lokale begeleiding en coördinatie rond voortijdig schoolverlaters wordt gedaan door onze jongerenconsulent en/of leerplichtambtenaar. Het kader hiervoor is de Beleidsagenda 2021-2024 van het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC). Binnen de regio wordt gewerkt aan een nieuw beleidsplan. Het kader Lokaal Onderwijsbeleid is geactualiseerd en vastgesteld. Dit geldt ook voor de bijbehorende subsidieregeling. Rond de Lokale Educatieve Agenda (LEA) hebben wij jaarlijks bestuurlijk en ambtelijk overleg met onze samenwerkingspartners. Verder voerden wij onze reguliere taken rondom leerplicht uit. De eerder gemaakte afspraken over een eenduidige inzet van schoolcontactpersonen en maatschappelijk werk op onze basisscholen werken naar tevredenheid van de scholen.

Er is onder andere afgesproken dat licht preventieve zorg op de scholen in het vervolg beschikbaar is voor alle leerlingen, dus ook de leerlingen uit grensgemeenten. Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Gemeenschappel ijke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs I Gemeenschappel ijke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs

Primitieve begroting 2024 € 1.904.487 € 997.637

Begroting incl. wijzigingen € 2.378.662 € 1.167.621

Werkelijk 2024

Verschil

€ 2.359.487 € 1.118.582

€ 19.175 € 49.039

€ 906.850

€ 1.211.041

€ 1.240.905

- € 29.864

- € 330.795 - € 144.068

- € 397.795 - € 211.068

- € 482.317 - € 256.274

€ 84.522 € 45.206

- € 186.727

- € 186.727

- € 226.043

€ 39.316

€ 1.573.692

€ 1.980.867

€ 1.877.170

€ 103.698

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

Onderschrijding Gemeenschappelijke baten/lasten onderwijs (€ 49.039) De uitgaven voor onderwijsachterstandenbeleid zijn afhankelijk van de doorverwijzingen van de jeugdgezondheidszorg. Het aantal doorverwijzingen was in 2024 lager dan begroot. Voor de specifieke uitkeringen zijn de kosten hoger uitgekomen. Daar staan extra inkomsten tegenover. Het resterende verschil is een optelsom van kleine bedragen. Overschrijding Huisvesting onderwijs (€ -29.864) Deze overschrijding heeft te maken met de stijging van kosten voor belastingen en verzekeringen. Daarnaast is de huur van de sporthal gestegen met ongeveer € 9.000. De bijdragen aan derden en exploitatiebijdragen zijn hoger dan geraamd. Inkomsten Overschrijding Gemeenschappelijke baten/lasten onderwijs (€ 45.206) De rijksbijdragen voor diverse specifieke uitkeringen zijn verhoogd. Dat hangt voor een deel samen met hogere uitgaven. Overschrijding Huisvesting onderwijs (€ 39.316) In 2024 zijn de vergoeding voor schades en de ontvangen bijdragen in de energiekosten door gebruikers hoger dan geraamd.

Gemeente Midden-Delfland

55

Jaarstukken 2024

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 4 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2023 € 84.014 - € 325.820 - € 241.806

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2024 €0 € 27.500 - € 252.374 - € 348.874 - € 252.374 - € 321.374

Werkelijk 2024

Verschil

€ 27.500 - € 345.824 - € 318.324

€0 - € 3.050 - € 3.050

Geen toelichting. Opgenomen bedrag is kleiner dan € 25.000.

56

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Programma 5: Sociaal Domein en Welzijn programma 5: Sociaal Domein en Welzijn Beleidsveld Sociaal Domein

Programma 5 kent twee onderdelen; Sociaal Domein en Welzijn. Het Sociaal Domein bevat onze ambities op het gebied van zorg en ondersteuning, die vastliggen in de Wmo, de Jeugdwet en de Wet Publieke Gezondheid. Onder het programmadeel Welzijn valt het brede lokale welzijnsbeleid op gebieden als preventie, cultuur, sport, verenigingsleven en bibliotheken.

Beleidsdoel Met dit programma proberen we iedere inwoner zelfstandig te laten participeren in de maatschappij, met gebruik van eigen kracht en netwerk. Centrale aandachtspunten hierin zijn het mogelijk maken, versterken en benutten van de eigen kracht van zowel individuele inwoners, als de netwerken en sociale verbanden in de gemeente. Daarnaast is een belangrijk doel het stabiliseren en terugdringen van de kosten in met name de jeugdzorg.

Wat willen we bereiken?    

Iedereen neemt deel aan de samenleving. Jeugdigen groeien gezond en veilig op met voldoende mogelijkheden tot ontplooiing. Inwoners kunnen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis wonen. Ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen van het sociaal domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op de aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen?

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Waar mogelijk de zorg dichter bij de inwoners organiseren. In partnerschap en co-creatie hierbij een schakel vormen tussen burgers en zorgaanbieders. Daarbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. Concrete doelen/acties voor 2024 Wmo:   

Uitvoering geven aan onze wettelijke taken op het gebied van de Wmo voor inwoners die daarop aangewezen zijn. In concreto: het bieden van hulp bij het huishouden, Woonaanpassingen, Begeleiding en overige dienstverlening. Voortzetten traject decentralisatie van de beleidstaken Beschermd Wonen/Beschermd Thuis en Maatschappelijke opvang. Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Beschermd wonen en maatschappelijke opvang.

Gemeente Midden-Delfland

57

Jaarstukken 2024     Jeugd:

Voortzetten toezicht WMO GGD. Uitvoering geven aan jaarlijks cliëntervaringsonderzoek. Uitvoering geven aan gezamenlijk ambities in het kader van GALA en IZA/RIGA met ketenpartners waaronder DSW. Doorontwikkeling regionale informatievoorziening (regionale dashboard).



Implementatie en uitvoering van het nieuwe beleidskader jeugd dat eind 2023 is/wordt vastgesteld.  Regionaal uitvoering geven aan het jaarplan volgend uit de regiovisie.  Doorontwikkeling van de lokale informatievoorziening (dashboard).  Starten regionale voorbereidingen voor de nieuwe inkoopperiode.  Voortzetten professionalisering Maatschappelijk Team. Instrumenten         

Algemene Subsidieverordening (ASV) Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland Verordening en beleidsregels Wmo-Jeugd Beleidskader Jeugd 2024-2028 Beleidskader VVE Midden-Delfland Subsidieregeling Kwaliteit Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie Cliëntervaringsonderzoek Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 Toekomstvisie 2050 Kader financiële ondersteuning welzijnsorganisaties

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zetten in op het dichter bij de inwoners organiseren van de zorg. Samen zijn we hierbij een schakel tussen inwoners en zorgaanbieders. In de uitvoering van de ondersteuning van onze inwoners zetten wij in op preventie en bieden van kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. We werken vervolgens zoveel mogelijk integraal vanuit de situatie van het huishouden of gezin. Een belangrijke inzet voor het onderwerp gezondheid is in volgorde op landelijk, regionaal en lokaal niveau, het Gezond Actief Leven Akkoord (IZA), Regionaal Integraal GezondheidsAkkoord (RIGA) en Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). Uitgangspunt zijn daarbij het concept positieve gezondheid en preventie. Concrete doelen/acties voor 2024 Wmo:    

58

We gaven uitvoering gegeven aan onze wettelijke taken, de wachttijden werden korter. De landelijke decentralisatie beschermd wonen en beschermd thuis is uitgesteld. In 2024 startte de werkgroep 'toegang beschermd wonen en beschermd thuis'. Dit zetten wij voort in 2025. De uitkomsten van het cliënt ervaringsonderzoek 2024 laten zien dat onze inwoners tevreden zijn over onze WMO-diensten. Het contact tussen cliënt en consulent sprong eruit in de hoge beoordeling op dit onderwerp. Het transformatieplan IZA en de snelle toets zijn eind 2024 afgerond en verwachten we in 2025 in te dienen. Vanuit het gedachtengoed IZA en GALA zijn activiteiten uitgevoerd en

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

 Jeugd:

samenwerkingen versterkt. Voorbeelden zijn de activiteiten valpreventie en één tegen eenzaamheid. Deze activiteiten versterken het bestaande ouderenbeleid. Het regionaal dashboard WMO is vernieuwd, in 2025 wordt de ontwikkeling voortgezet.



Het lokale beleidskader Jeugd werkten we uit in nauwe samenwerking met lokale partners. Lokale opdrachten uit de Hervormingsagenda zijn hierin meegenomen. De raad stelde dit beleidskader vast.  Samen met de overige acht gemeenten gaven we uitvoering aan het Uitvoeringsplan 20232024. Dit plan komt voort uit de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 Een deel van de activiteiten uit het uitvoeringsplan is gerealiseerd. Voorbeelden hiervan zijn het vervolg van de aanpak wachttijden, verdere ontwikkeling van het Experticecentrum complexe zorg en er is gestart met de ombouw van Jeugdhulpplus. De prioriteiten die we in het afgelopen jaar nog niet realiseerden, staan in het Uitvoeringsplan 2025-2026. In 2024 stelden we de aanpak kostenbeheersing vast. Deze aanpak is het belangrijkste doel voor de komende jaren en is daarmee mede leidend voor het Uitvoeringsplan 2025-2026.  Voor de verdere ontwikkeling van het informatievoorziening dashboard is gestart met het herinrichten van het informatiesysteem. Daarmee kunnen we actuele lokale data verzamelen.  Vanuit de doelen in het lokaal beleidskader zijn voorbereidingen getroffen voor de herinrichting van de toegang tot de geïndiceerde jeugdzorg in een frontoffice. Positieve gezondheid Het onderwerp positieve gezondheid vraagt een integrale benadering en brede inzet.

We werkten, samen met zorg- en welzijnsorganisaties, aan de uitvoering van het GALA-plan en de vijf ketensamenwerkingen uit het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Door aandacht te geven aan leefstijl en preventie, verwachten we de druk op de zorg te verminderen.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

GR GGD en VT Haaglanden. De GGD bewaakt en monitort de publieke gezondheid in de regio Haaglanden. Zij bevordert de gezondheid en beschermt door toezicht of actief ingrijpen tegen natuurlijke en/of opzettelijke bedreigingen van de volksgezondheid. Veilig Thuis Haaglanden draagt bij aan het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden sluit in opdracht van de 10 gemeenten in Haaglanden onder meer de contracten met de aanbieders van jeugdhulp die medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopplan Jeugd. Inzet van het servicebureau beperkt de administratieve last van partners en gemeenten. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Jeugd Jeugdgezondheid szorg (uniform)

Primitieve begroting 2024 € 11.960.959 € 4.938.921 € 663.900

Gemeente Midden-Delfland

Begroting incl. wijzigingen € 12.633.451 € 5.026.183 € 697.590

Werkelijk 2024

Verschil

€ 12.004.323 € 5.153.269 € 685.961

€ 629.128 - € 127.086 € 11.629

59

Jaarstukken 2024 Beschikbare middelen Kinderopvang Maatschappelijk team Openbare gezondheidszorg WMO WMO en jeugd I Jeugd Kinderopvang Openbare gezondheidszorg WMO

Primitieve begroting 2024 € 198.136 € 842.343

Begroting incl. wijzigingen € 198.136 € 1.039.879

Werkelijk 2024

Verschil

€ 173.594 € 716.173

€ 24.542 € 323.706

€ 390.124

€ 416.580

€ 357.162

€ 59.418

€ 4.209.222 € 718.313 - € 113.725 €0 €0 €0

€ 4.501.176 € 753.907 - € 490.273 - € 16.184 €0 - € 26.456

€ 4.277.187 € 640.977 - € 733.123 - € 10.721 -€3 - € 118.129

€ 223.989 € 112.930 € 242.850 - € 5.463 €3 € 91.673

- € 113.725 € 11.847.234

- € 447.633 € 12.143.178

- € 604.271 € 11.271.199

€ 156.638 € 871.979

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Overschrijding Jeugd (€ -127.086) Belangrijkste oorzaken voor de overschrijding zijn hogere kosten voor jeugdzorg, specifiek op de onderdelen jeugdwetvervoer (59.000) en Zorg in natura (26.000). Het resterende verschil bestaat uit werkgeverslasten en verschillende kleinere bedragen. Onderschrijding Kinderopvang (€ 24.542) De belangrijkste verklaring voor het verschil is dat in 2024 door de GGD minder kosten in rekening gebracht aan toezicht op de kinderopvang. Het resterende verschil bestaat uit werkgeverslasten en verschillende kleinere bedragen. Onderschrijding Maatschappelijk team (€ 323.706) De onderschrijding kan voor een belangrijk deel verklaard worden vanwege het feit dat capaciteit van het maatschappelijk team ten laste gebracht kon worden van tijdelijke rijksfinanciering (SPUK IZA, NPO, POK-middelen). Het resterende verschil bestaat uit werkgeverslasten en verschillende kleinere bedragen. Onderschrijding Openbare gezondheidszorg (€ 59.418) In 2024 is van een aantal regoniale faciliteiten minder gebruik gemaakt, waardoor er minder kosten in rekening zijn gebracht. Het resterende verschil bestaat uit werkgeverslasten. Onderschrijding Wmo (€ 223.989) Er is sprake van overschrijding op Zorg in Natura (135.000) en onderschrijding op persoonsgebonden budget (132.000).

Op de middelen voor beschermd wonen resteert een bedrag van 78.000 euro vanwege uitstel in de ingangsdatum van de nieuwe wet. Op salarislasten is een onderschrijding van 127.000.

60

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 Onderschrijding Wmo en Jeugd (€ 112.930) Er was in 2024 sprake van een onderbesteding van 34.000 op het voor CAO ontwikkelingen gereserveerde budget. Een deel van de onderbestedingen heeft te maken met activiteiten die we uiteindelijk in 2024 ten laste van tijdelijke rijksmiddelen (IZA) konden financieren. Het resterende verschil bestaat uit werkgeverslasten en verschillende kleinere bedragen. Inkomsten Overschrijding Openbare gezondheidszorg (€ 91.673) Deze overschrijding wordt veroorzaakt door de Rijksvergoeding voor reguliere personele inzet als bijdrage aan de regionale samenwerking in projecten ketenaanpak IZA. Overschrijding Wmo (€ 156.638) Op deze post wordt de afrekening van regionale kosten in H5-verband zichtbaar. Hieruit blijkt dat Midden-Delfland relatief veel regionale kosten heeft voorgeschoten. Daartegenover staat een hogere bate aan afrekeningen.

Beleidsveld Welzijn Beleidsdoel

De bedoeling is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien. Zo kan hij/zij volwaardig aan de maatschappij deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit. En ook aan de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen, een gezond verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden en het veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele lokale evenementen (het zogenaamde 'immateriële erfgoed'). De identiteit van het

Gemeente Midden-Delfland

61

Jaarstukken 2024 landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.

Wat gaan we daarvoor doen?

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken 

Taalvaardigheid verbeteren, waardoor een beter functioneren in het maatschappelijk leven en kansen op de arbeidsmarkt verbeteren.  Verenigingen ondersteunen door o.a. bekendheid te geven aan de vele mogelijkheden voor sport en cultuur en hen te informeren over belangrijke ontwikkelingen.  Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, kerkgebouwen, cultuurhistorie en het landschap) behouden en beleefbaar maken en de kwaliteiten waar mogelijk versterken.  Stimuleren en faciliteren van vrijwilligerswerk en sociale verbinding  Bijdragen aan goede sportvelden en bevorderen van sport/bewegen voor jong en oud Concrete doelen/acties voor 2024 

Voorbereiding van de herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem. De herontwikkeling behelst ten minste het bouwen van zorgwoningen en een sociaal-maatschappelijke ruimte  Uitvoering geven aan het lokaal sportakkoord, waarbij we bewegen voor jong en oud stimuleren.  Doorzetten van het Cultuurmenu voor scholen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit.  Herijken van de subsidieregeling Kunst, Cultuur en Sociale Verbinding.  Waarborgen voldoende plekken VVE in 2024 conform het beleidskader, tevens actualiseren van het beleidskader.  Uitvoering preventieakkoord, mogelijk in een nieuwe vorm gezien ontwikkeling rondom onder andere GALA.  Vervolg uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2020 een subsidie heeft toegekend.  Het actualiseren van de beleidsregels voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten.  Het uitvoeren van de aanbevelingen uit de kerkenvisie over de toekomst van de monumentale kerkgebouwen in onze gemeente. Hiervoor hebben wij subsidie ontvangen van de rijksoverheid. Instrumenten           62

Gala inclusief Lokaal Sport- en preventieakkoord Algemene Subsidieverordening ASV Diverse subsidieregelingen, zie link: Subsidies | Gemeente Midden-Delfland (middendelfland.nl) Cultuurvisie Overeenkomst Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) / Cultuurmenu Erfgoedverordening Handboek Erfgoed Open monumentendag en Kindermonumentendag Notitie Delflandse Trekvaarten Gemeentelijke Kerkenvisie De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland Verordening Omgevingskwaliteit Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Wat hebben we gedaan?

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het van belang om als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen en een levendig verenigingsleven. Daarnaast is het essentieel dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is ook het erfgoedbeleid. In 2024 hebben we gewerkt aan concrete faciliteiten en voorziening die hieraan bijdragen. Concrete doelen/acties voor 2024 De gemeente en de partners die zich inzetten voor het verbeteren van taalvaardigheid bundelden hun krachten en werken nu samen in het Taalhuis Midden-Delfland. Voor deze locatie stelden we een ruimtelijk kader en bijbehorend beeldkwaliteitsplan op. Hiervoor vond er participatie plaats met de nabij omwonenden en alle geïnteresseerden. Naar een alternatief voor de huidige gebruikers van de Hoornbloem zoekt de gemeente nog. De herontwikkeling van de Hoornbloem is in voorbereiding. In 2024 werkten we samen met de woningcorporatie aan het ruimtelijk kader en het beeldkwaliteitsplan voor de te bouwen woningen. Dit gaat in ieder geval om het bouwen van zorgwoningen, een multifunctionele ruimte en de vestiging van een huisartsenpraktijk. Hierbij zetten wij voornamelijk in op het ophalen van aandachtspunten en wensen van omwonenden.

De raad stelde de documenten met betrekking tot het ruimtelijk kader en het beeldkwaliteitsplan in september vast. De raad biedt daarmee het kader voor de volgende stappen in de herontwikkeling. Het Lokaal Sportakkoord en het preventieakkoord zijn onderdeel van de activiteiten van het 'gezond en actief leven akkoord' (GALA). GALA richt zich op het concept "positieve gezondheid". Met het aanstellen van een brede combinatiefunctionaris legden we meer verbinding tussen sport, cultuur, gezondheid en welzijn. Het Cultuurmenu voor scholen in het kader van cultuurscholing met kwaliteit zetten wij door. We werken hierbij samen met basisscholen en (veelal lokale) culturele partners. Speciale aandacht was er voor het lokale erfgoed. Met het actualiseren van de subsidieregeling Kunst, Cultuur en Sociale verbinding werd dit flexibeler en breder inzetbaar. Door extra communicatie en een eenmalige financiële impuls maakten meer mensen gebruik van de regeling. Daarmee dragen we bij aan het bevorderen van de sociale verbinding in de dorpskernen. Het beleidskader VVE(Voor- en vroegschoolse Educatie) is geactualiseerd. Hierdoor sluit de inrichting van VVE plekken beter aan bij de behoefte. We gaven uitvoering aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit door het lokale Cultuurmenu. Hiervoor organiseerden we op de basisscholen weer diverse activiteiten voor leerlingen.

We hebben ingezet op het behouden en beleefbaar maken van Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, cultuurhistorie en het landschap). De kwaliteiten versterkten we waar mogelijk.

Gemeente Midden-Delfland

63

Jaarstukken 2024 We hebben ingezet op de uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2024 een subsidie heeft toegekend. We zijn gestart met een actualisatie van de subsidieverordening voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. We maakten een verdiepingsslag op de Kerkenvisie Midden-Delfland fase 1. Als resultaat hiervan is er een netwerk met de kerkeigenaren. Het behoud en het gebruik van de kerkgebouwen en de beleving van het kerkenlandschap staan hier op de agenda. Er was een korte overdrachtsfase van december 2023 t/m januari 2024 waarin de oude commissie Welstand en Erfgoed en de nieuw benoemde commissie Omgevingskwaliteit samen adviseerden. Daarna nam de commissie Omgevingskwaliteit de advisering over. We pasten het beleid rondom investeren in sport- en welzijnaccomodaties aan. Hiermee kwam er meer (financiële) duidelijkheid voor sport en vrijwilligersorganisaties. Daarmee dragen we bij aan het bevorderen van sport en beweging van jong en oud.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

We nemen deel aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland. Doel is om efficiënt en doelmatig invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek. Ook geeft het de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland. Op basis hiervan verricht de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland. Vanuit de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden biedt de afdeling gezondheidsbevordering ondersteuning bij de uitvoering van het lokale sport- en preventieakkoord.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Kunst Openbaar bibliotheekwerk Openbare gezondheidszorg Oudheidkunde/m onumenten Sport Volksfeesten I Kunst

64

Primitieve begroting 2024 € 1.602.366 € 121.907 € 399.800

Begroting incl. wijzigingen € 2.288.443 € 151.835 € 681.800

Werkelijk 2024

Verschil

€ 1.978.944 € 128.031 € 506.004

€ 309.499 € 23.804 € 175.796

€0

€ 18.000

€ 18.000

€0

€ 211.589

€ 285.027

€ 160.453

€ 124.574

€ 842.740 € 26.330 - € 214.946 - € 21.200

€ 1.125.595 € 26.186 - € 771.163 - € 21.200

€ 1.121.139 € 45.317 - € 512.074 - € 4.012

€ 4.456 - € 19.131 - € 259.089 - € 17.188

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 Beschikbare middelen Openbaar bibliotheekwerk Openbare gezondheidszorg Oudheidkunde/m onumenten Sport Volksfeesten

Primitieve begroting 2024 €0

Begroting incl. wijzigingen - € 240.000

Werkelijk 2024

Verschil

- € 80.567

- € 159.433

€0

- € 18.000

- € 18.000

€0

- € 1.400

- € 1.400

- € 5.927

€ 4.527

- € 192.346 €0 € 1.387.420

- € 490.563 €0 € 1.517.280

- € 403.488 - € 80 € 1.466.871

- € 87.075 € 80 € 50.409

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Openbaar bibliotheekwerk (€ 175.796) De Specifieke uitkering herstelprogramma bibliotheken die mede ingezet wordt voor de ontwikkelpleinen WIJ-Midden Delfland heeft betrekking op 2024 en 2025. In het raadsvoorstel was deze verdeling anders verwerkt. Op de inkomsten zijn de bijbehorende lagere baten zichtbaar. Onderschrijding Oudheidkunde/monumenten (€ 124.574) In 2024 raamden wij (ten laste van de reserve onderhoud gebouwen) voor het verrichten van groot onderhoud. Vanwege een langer lopend vergunning traject vindt de uitvoering pas plaats in 2025. Inkomsten Onderschrijding Openbaar bibliotheekwerk (€ -159.433) De onderschrijding hangt samen met de lagere uitgaven op dit product. Onderschrijding Sport (€ -87.075) De belangrijkste oorzaak is lagere benutting van Specifieke uitkering GALA en een lagere toekenning door een kleiner aandeel in een landelijk budget voor btw-verrekening over sport.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 5 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2023 € 1.124.178 - € 570.800 € 553.378

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2024 € 12.088 € 22.287 - € 421.033 - € 1.271.652 - € 408.945 - € 1.249.365

Werkelijk 2024

Verschil

€ 22.287 - € 616.105 - € 593.818

€0 - € 655.547 - € 655.547

Inkomsten:

Gemeente Midden-Delfland

65

Jaarstukken 2024 Onttrekking uit de Algemene reserve: 

Uit de algemene reserve onttrekken we € 95.294 minder dan begroot voor de POK-gelden. Dit bedrag is in 2023 doorgeschoven naar 2024. Dit bedrag is in 2024 niet benut.  Uit de algemene reserve onttrekken we € 309.149 minder dan begroot voor het budget inzake uitvoeringsagenda MOBWBT. Ook dit bedrag volgt uit 2023 en is nagenoeg niet benut in 2024.  Uit de algemene reserve onttrekken we € 47.782 minder dan begroot voor het budget maatwerk statushouders. Ook dit bedrag volgt uit 2023 en is in 2024 nagenoeg niet benut. Onttrekking uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen: 

Uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen ontstaan meerdere verschillen. Zo is er op de volgende onderhoudsbudgetten een onderbesteding: De Schilpen (€50.000), de Hofstede (€20.796) en de Dorpshoeve (€13.041). Het overige verschil is ontstaan door meerdere kleine mutaties.

66

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Programma 6: Economische en sociale zaken Programma 6: Economische en sociale zaken Beleidsdoel

Versterking en behoud van de gemeentelijke economische infrastructuur op basis van een actieve bijdrage aan het regionaal economisch vestigingsklimaat en lokaal maatwerk.

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect     

Bijdragen aan een duurzame economie in 2050. Het zijn van een bereikbare en betrouwbare partner voor in Midden-Delfland gevestigde ondernemers. (Bijdragen aan het) Verhogen van de regionale brede welvaart. Verbeteren van het bieden van laagdrempelige dagrecreatie in het landschap aan de regio. Behoud en versterking van de vitaliteit van de dorpen door middel van een goed voorzieningenaanbod.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Het gemeentelijk lidmaatschap van Cittaslow biedt lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden op duurzaamheid vanuit een innovatieve en maatschappelijk verantwoorde ontwikkeling. Bedrijven en organisaties die werken volgens deze principes en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van Cittaslow en de Sustainable Development Goals, kunnen zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden. Vanuit de gemeente kunnen zij het daarbij behorende certificaat ontvangen.

Wat gaan we daarvoor doen? Structureel 

Deelnemen aan provinciale en regionale samenwerkingen, zoals Greenport West-Holland, Metropoolregio Rotterdam Den Haag en aan in die verbanden geïnitieerde programma's.  Heffen van toeristenbelasting.  Gebiedsmarketing. Incidenteel   

Inrichten uitvoering gebiedsmarketing 2025-2029 op basis van resultaten evaluatie najaar 2023. Opstellen detailhandelsbeleid ten behoeve van vitale dorpen. Verkennen toekomstvastheid glastuinbouwclusters.

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2024

In 2024 is ingezet op de ontwikkeling van het nieuw uitvoeringsprogramma voor gebiedsmarketing 2025-2029. De resultaten uit de evaluatie van najaar 2023 zijn hierin meegenomen. Het programma zal begin 2025 aan de raad worden voorgelegd. Daarnaast is een start gemaakt met het verkennen van de toekomstvastheid van de glastuinbouwclusters.

Gemeente Midden-Delfland

67

Jaarstukken 2024 Structureel wordt deelgenomen aan regionale en provinciale samenwerkingen, zoals Greenport West-Holland, Metropoolregio Rotterdam Den Haag en aan in die verbanden geïnitieerde programma's.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Zie voor nadere toelichting paragraaf Verbonden partijen

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Economie I Economie

Primitieve begroting 2024 € 799.195 € 799.195 - € 425.816 - € 425.816 € 373.379

Begroting incl. wijzigingen € 1.070.105 € 1.070.105 - € 512.441 - € 512.441 € 557.664

Werkelijk 2024

Verschil

€ 877.296 € 877.296 - € 506.345 - € 506.345 € 370.951

€ 192.809 € 192.809 - € 6.096 - € 6.096 € 186.713

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Economie (€ 192.809) De onderschrijding zit voornamelijk in minder uitgaven vanuit de reserve planmatig onderhoud (€ -22.942) advieskosten (€ 19.000) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ -111.924). Het restant zit verspreid over diverse kleinere posten.

Beleidsveld participatiewet en minimabeleid Beleidsdoel

Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten, stimuleren en ondersteunen wij zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. Wij ondersteunen de inwoner die tijdelijk niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien, en voorkomen en/of bestrijden armoede onder onze inwoners. Belangrijke ambitie is het aantal mensen dat afhankelijk is van een gemeentelijke uitkering terug te dringen. Hiertoe voeren wij een actief en effectief re-integratiebeleid in combinatie met het handhaven van de wet- en regelgeving. Binnen de gemeente Midden-Delfland heten wij inburgeraars welkom. Wij streven ernaar dat inburgeraars zich thuis voelen in onze gemeente, de weg leren kennen en de taal leren spreken waardoor deze inwoner gaat deelnemen aan onze maatschappij. Uitgangspunt hierbij is dat hij/zij dit doet met betaalde arbeid.

Wat willen we bereiken?    68

Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden en participeert naar vermogen in de maatschappij. Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede. Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024  

De stijgende lijn van het uitkeringenbestand willen we doorbreken. We werken eraan het bereik van onze minimaregelingen te verhogen onder de doelgroep.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een ‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde. Tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Door extra inzet op bemiddeling naar werk, het ondersteunen bij re-integratie en het handhaven van wet- en regelgeving streven we naar daling van het bijstandsbestand. Onze inzet blijft er ook in 2024 op gericht de uitstroom naar (vervangend) werk zo groot mogelijk te houden. Meer mensen aan het werk en minder in de uitkering en het voorkomen van armoede en schulden. In 2024 willen wij ons re-integratiebeleid en de inrichting van onze re-integratiewerkzaamheden herzien met als doel het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt bij onze bijstandsgerechtigde inwoners. Concrete doelen/acties voor 2024  

We geven uitvoering aan het in 2023 vastgestelde programma armoede en schulden. Wij geven invulling aan onze wettelijke taken op het gebied van re-integratie. Hiermee leiden we inwoners met een uitkering toe naar werk, parttime werk of participatie.  Wij werken samen binnen de arbeidsmarktregio aan het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor inwoners van de arbeidsmarktregio.  Wij bieden de wettelijke dienstverlening aan zelfstandigen via inzet van het expertise centrum Regionaal Bureau Zelfstandigen.  Voor de doelgroep jongeren zetten wij onze aanpak voort met de inzet van onze klantmanager Jongeren.  Dienstverlening voor onze inburgeraars voeren wij uit conform het vastgestelde uitvoeringsplan inburgering. Alle statushouders die voor 2024 gekoppeld worden aan onze gemeente, worden in begeleiding genomen door de klantmanager.  We zetten het kwaliteitsbeleid voort, gericht op het in stand houden en verhogen van de kwaliteit van de uitvoer van onze publieke taak. Instrumenten          

Beleidskader participatie en re-integratie Midden-Delfland Beleidsplan geldzorgen, armoede en schulden Handhavingsplan Sociale Zaken Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie Verordening tegenprestatie Handhavingsverordening Verordening cliëntenparticipatie Verordening individuele inkomenstoeslag Verordening individuele studietoeslag Maatregelverordening

Gemeente Midden-Delfland

69

Jaarstukken 2024                

Beleidsregels beschut werk Beleidsregels bestuurlijke boete Beleidsregels terugvordering en verhaal Beleidsregels vrijlating inkomsten en giften Beleidsregels bijzondere bijstand Beleidsregels Collectieve Aanvullende Verzekering (1 januari 2018) Beleidsregels krediethypotheek en -pand Beleidsregels schuldhulpverlening Beleidsregels bijstandsverlening zelfstandigen Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang SMI (sinds 1 maart 2021) Beleidsregelwoonsituatie en commerciële verhuur Jeugdsportfonds/ Jeugdcultuurfonds stichting leergeld Beleidsregels Tozo terug- en invordering gemeente Midden-Delfland 2022 Instrumentenbox DENNIS en EVA Regionaal plan laaggeletterdheid

Wat hebben we gedaan? Ons motto is "Iedereen werkt, werkt aan of werkt mee!". Daarom is dit jaar het re-integratiebeleid en inrichting van onze re-integratiewerkzaamheden herzien en uitgevoerd. Dit droeg bij aan het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt bij onze bijstandsgerechtigde inwoners. Met het oog op de nieuwe Inburgeringswet hebben we statushouders en gezinsmigranten die zich in onze gemeente vestigden zo snel en goed mogelijk begeleid bij het integreren. Dat deden we door in te zetten op taal en participatie. Concrete acties in 2024: 



   



70

Er is uitgebreid ingezet op het armoedebeleid. Twee concrete voorbeelden zijn: de aanpassingen van de beleidsregels bijzondere bijstand en het opzetten van een locatie van Wij Midden Delfland in Den Hoorn (Ontwikkelplein). Wij Midden Delfland is een laagdrempelig informatiepunt voor inwoners met vragen over financiën, basisvaardigheden en ontmoeten. Daarmee werken we aan betere bekendheid van voorzieningen. Voor invulling van de wettelijke taak re-integratie en het nieuwe re-integratiebeleid zijn wij met zo'n 10 re-integratie bureaus overeenkomsten aangegaan. Deze bureaus bemiddelen onze bijstandsgerechtigde inwoners naar werk en/of participatie. De klantmanagers hebben hierbij de regie en bepalen welk traject voor welke inwoner wordt ingezet. Binnen de arbeidsmarktregio zijn de voorbereidingen getroffen voor de oprichting van het regionaal werkcentrum. In 2024 voerde het Regionaal Bureau Zelfstandigen de werkzaamheden en de verplichtingen over zelfstandigen binnen de participatiewet uit. Onze klantmanager Jongeren heeft in nauwe samenwerking met de leerplichtambtenaar aandacht besteed aan jongeren uit de doelgroep. In 2024 is de maatschappelijke begeleiding van statushouders opnieuw aanbesteed. Dit resulteert in een totaalpakket bij 1 aanbieder waarbij statushouders zowel de begeleiding als de taalscholing op 1 locatie ontvangen.

De consulent inburgering is ook aanspreekpunt voor de ontheemde Oekraïners die in onze gemeente wonen. In 2024 zijn de beleidsregels rondom de eigen bijdrage ontheemde Oekraïners vastgesteld. Over alle kwartalen zijn steekproeven uitgevoerd door de kwaliteitsmedewerker en er is een start gemaakt met afdelingsbrede kwaliteitsnormen van steekproeven.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Bijstand Minimabeleid Participatiefonds Sociale werkvoorziening Vreemdelingen I Bijstand Minimabeleid Vreemdelingen

Primitieve begroting 2024 € 5.098.654 € 3.348.302 € 821.917 € 344.300 € 245.425

Begroting incl. wijzigingen € 7.098.881 € 4.026.259 € 1.225.472 € 184.300 € 180.425

Werkelijk 2024

Verschil

€ 6.793.464 € 3.847.266 € 1.067.216 € 164.777 € 118.227

€ 305.417 € 178.993 € 158.256 € 19.523 € 62.198

€ 338.710 - € 2.703.541 - € 2.427.425 - € 76.000 - € 200.116 € 2.395.113

€ 1.482.425 - € 4.730.202 - € 3.318.623 - € 95.732 - € 1.315.847 € 2.368.679

€ 1.595.978 - € 5.040.806 - € 3.261.354 - € 95.382 - € 1.684.070 € 1.752.658

- € 113.553 € 310.604 - € 57.269 - € 350 € 368.223 € 616.021

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Bijstand (€ 178.993) Hoewel het aantal uitkeringen nog licht is gestegen, waren de rijksmiddelen beter in overeenstemming met de lasten. Hierdoor is het budget dat wij aanvullend raamden vanuit eigen middelen, in mindere mate nodig geweest. Onderschrijding Minimabeleid (€158.256) Deze onderschrijding heeft twee oorzaken. De eerste is dat voor de uitvoering van het nieuwe armoedebeleid dat begin 2024 is vastgesteld, nog een aantal zaken moesten worden opgestart en voorbereid. Hierdoor is een deel van de verwachte kosten in 2024 nog niet gemaakt. Ook zijn de kosten voor inhuur lager uitgevallen dan verwacht. De tweede verklaring betreft lagere salariskosten door tijdelijke onderbezetting. Onderschrijding Sociale werkvoorziening (€ 62.198) Het werkelijke aantal geplaatste inwoners op beschut werk ligt in 2024 lager doordat de schatting is gedaan op inwonerspopulatie. Overschrijding Vreemdelingen (€ -113.553) Voornaamste oorzaak is de doorloop van trajecten uit voorgaande jaren. Hiertegenover staan extra inkomsten. Inkomsten Onderschrijding Bijstand (€ -57.269)

Gemeente Midden-Delfland

71

Jaarstukken 2024 Het verschil komt voort vanuit minder vorderingen dan geraamd. Een mogelijke verklaring is dat vanwege een hoge mate van rechtmatige toekenningen er minder noodzaak tot terugvorderen bestaat. Overschrijding Vreemdelingen (€ 368.223) Tegenover hogere uitgaven staan hogere inkomsten.

Mutaties reserve Mutaties reserves programma 6 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2023 € 473.888 - € 444.434 € 29.454

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2024 € 345.000 € 599.922 - € 352.596 - € 897.649 - € 7.596 - € 297.727

Werkelijk 2024

Verschil

€ 590.938 - € 617.256 - € 26.318

€ 8.984 - € 280.393 - € 271.409

Inkomsten: Onttrekking uit de Algemene reserve: 

Uit de algemene reserve wordt in 2024 voor € 62.713 minder onttrokken dan begroot voor het budget beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden'. Dit budget werd in 2023 doorgeschoven en is in 2024 niet benut.  Uit de algemene reserve wordt in 2024 voor € 135.241 minder onttrokken dan begroot voor het budget Wijziging Uitvoeringsplan geldzorgen, armoede en schulden zoals staat in het Raadsbesluit van 23 januari 2024.  Uit de algemene reserve wordt in 2024 voor € 59.423 minder onttrokken dan begroot voor het budget Energietoeslag/Vergoeding energietoeslag. Het overige verschil wordt verklaard door meerdere kleine mutaties.

Investeringen programma 6 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Stroomkasten (2023) Totaal

€ 15.989

€ 16.011

€ 15.989

€ 16.011

72

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet -€ 22 Ja

Opmerkingen Project afgerond

-€ 22

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en volkshuisvesting Beleidsveld ruimtelijke ordening Beleidsdoel

In de ruimtelijke ordening hebben meerdere belangen en ontwikkelingen invloed op de bestaande en toekomstige leefomgeving van inwoners van onze gemeente. Wij willen ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen mede met participatie van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimtelijke projecten. Zo werken wij aan een groter maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingen van bijvoorbeeld woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt ons ruimtelijk beleid, dat vooral is vastgelegd in de Omgevingsvisie 1.0, handvatten om tot goede belangenafweging te komen. Hierbij gaat het aan de ene kant om het bereiken en behouden van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving met omgevingskwaliteit, en aan de andere kant om het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving om te voorzien in maatschappelijke behoeften.

Wat willen we bereiken?

Het ruimtelijk ordeningsbeleid ondersteunt de missie van de gemeente, zoals dat onder andere is verwoord in de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en Vitale dorpen in 2025. Met beleid en regelgeving ondersteunen we een proces waarbij ruimte zo wordt bestemd dat gebruikers ervan zich maximaal kunnen ontplooien. Daarnaast hebben we respect voor de medegebruiker en verliezen ieders verantwoordelijkheid voor de wet niet uit het oog (ruimte maken en ruimte delen). Ook willen we komen tot een harmonieuze, evenwichtige, duurzame en leefbare samenleving. De aspecten wonen, werken, verzorgen, recreëren, verkeer, natuur en milieu moeten ieder voor zich en in gezamenlijkheid de juiste aandacht krijgen. Wonen Voor het in stand houden van de voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen in Midden-Delfland is het thema wonen van groot belang. Onze andere kerntaken, zoals het in stand houden van het landschap, beperken de mogelijkheden voor nieuwe woningbouwlocaties. Ook de dorpse uitstraling willen we behouden. Binnen de looptijd van deze meerjarenbegroting willen wij gemiddeld 75 -100 woningen per jaar realiseren. In alle dorpen worden woningen gebouwd. In Den Hoorn worden onder andere woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV en Equestrum worden de woningbouwplannen (verder) voorbereid.

In Schipluiden zijn er onder andere plannen voor het bouwen van woningen in het centrum, Keenenburg V en zuidrand Schipluiden. Voor deze plannen zijn de voorbereiding en formele processen opgestart. In Maasland komen er onder andere woningen bij in het centrum, aan de Maaslandse Zoom en op de Maaslandse Dam. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Dit is een wetswijziging met zeer grote beleidsmatige en procedurele gevolgen. Deze wet bundelt 26 verschillende wetten in één wet en richt zich op het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. De hoofddoelen van deze wet sluiten aan op onze uitgangspunten voor het landschap, dorpen en buurtschappen:

Gemeente Midden-Delfland

73

Jaarstukken 2024 1. Bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. 2. Doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving voor de vervulling van maatschappelijke behoeften. Op korte termijn is de implementatie gericht op de verplichte en noodzakelijke onderdelen die verbonden zijn aan deze stelselwijziging. Zo is de Omgevingsvisie 1.0 vastgesteld in 2021. Ook is het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ingevoerd per 1 januari 2024. Dit is nodig om te kunnen voldoen aan de verplichting digitaal meldingen en vergunningen te kunnen ontvangen. Daarnaast zijn de werkprocessen aangepast om aan de nieuwe wettelijke procedures te voldoen. Verder wordt gewerkt aan de voorbereiding van het Omgevingsplan, dat uiterlijk in 2032 vastgesteld moet worden. In het Omgevingsplan wordt alle gemeentelijke regelgeving voor de fysieke leefomgeving samengebracht, zoals alle bestemmingsplannen en bepalingen uit plaatselijke verordeningen. Voor het Omgevingsplan onderscheiden we vijf onderwerpen: het Bijzonder Provinciaal Landschap, de glastuinbouwgebieden en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de (fysieke) leefomgeving. De Omgevingsvisie 1.0 is hierbij een belangrijk instrument. De visies MiddenDelfland®2025 en Behoud door ontwikkeling kennen ook een belangrijke ruimtelijke component. Deze bestaat uit bescherming van de ruimtelijke kwaliteit via het Omgevingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en aanpak van vervallen of leegstaande locaties.

Wat gaan we daarvoor doen?

Midden-Delfland werkt vanuit ruimtelijke en landschappelijke samenhang tussen het Bijzonder Provinciaal Landschap en de daarin gelegen dorpen toe naar een Omgevingsvisie waarin kwaliteit van leven voor inwoners, ondernemers en bezoekers centraal staat vanuit een integrale afweging van de maatschappelijke belangen zoals die worden uitgewerkt in de Nationale Omgevingsvisie en Provinciale Omgevingsvisie en de samen met stakeholders te ontwikkelen toekomstvisie 2050. Concrete doelen/acties voor 2024 Invoering Omgevingswet: 

Afronden implementatie Omgevingswet en voorbereidingen treffen voor de Omgevingsvisie 2.0 en het definitieve Omgevingsplan.  Werken met nieuwe werkprocessen, zoals kortere procedures, meer maatwerk en participatie.  Doorontwikkelen werkprocessen binnen het DSO en zorgen voor digitale koppelingen met nationale basisregistraties en gemeentelijke informatiesystemen.  Voorbereiden van een geo-datafundament voor de geo-gerelateerde Basisregistraties (WOZ, BOR, BGT en BAG).  Plan van aanpak Omgevingsplan 2.0.  Evalueren raadsbesluiten advies met instemming en (verplichte) participatie.  Evalueren nieuwe gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit (GAO).  Op basis van praktijkervaring de structurele uitvoeringskosten vaststellen. Gekoppeld aan de invoering Omgevingswet is de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De werkprocessen bouw- en woningtoezicht worden hiertoe aangepast. Kern van

74

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024 deze wet is dat de aanvrager een onafhankelijke kwaliteitsborger aanwijst. Deze instelling toetst aan de wettelijke bouwkundige eisen en houdt toezicht op de bouw. De gemeente mag alleen toetsen aan de overige bouwkundige en ruimtelijke thema’s, zoals omgevingsplan, welstand e.d.. Tevens beoordeelt de gemeente het borgingsplan en de risicoanalyse. Daarna heeft de gemeente feitelijk alleen nog de rol van handhaver. Ook vervolgen we de processen voor de centrumontwikkelingen in Den Hoorn, Maasland en Schipluiden. De processen zijn gericht op een integrale ontwikkeling van: 

woningbouwplannen gericht op diverse doelgroepen (zie ook programma 7, beleidsveld Volkshuisvesting);  faciliteren van nieuwe en bestaande ondernemingen die passen in de dorpscentra en daarmee een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vitaliteit in de dorpen;  aandacht in de planontwikkeling voor een optimale verkeersafwikkeling en daarbij anticiperen op vraagstukken over toekomstige mobiliteit en mogelijke mobiliteitsbehoeften;  verbeteren van de langzaamverkeersverbindingen voor voetgangers en fietsers in de dorpen;  inrichting van woonwijken en dorpscentra met aandacht voor klimaatadaptatie, -mitigatie en energietransitie. Instrumenten              

Omgevingsvisie 1.0 Midden-Delfland®2025 Landschapsontwikkelingsperspectief Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011) Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017) Bouwverordening Midden-Delfland 2007 Welstandsnota Midden-Delfland 2018 Erfgoedverordening Midden-Delfland 2024 (besluitvorming moet nog plaatsvinden) Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen Handboek Erfgoed Midden-Delfland Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland Grondbeleid inclusief grondexploitaties Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL) Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven)

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2024

Midden-Delfland werkt vanuit ruimtelijke en landschappelijke samenhang tussen het Bijzonder Provinciaal Landschap en de daarin gelegen dorpen toe naar een Omgevingsvisie waarin kwaliteit van leven voor inwoners, ondernemers en bezoekers voorop staat. Hierbij wordt een integrale afweging gemaakt van de maatschappelijke belangen zoals die zijn of nog worden uitgewerkt in de Nationale Omgevingsvisie, de Provinciale Omgevingsvisie en de - samen met stakeholders ontwikkelde - toekomstvisie 2050.

Gemeente Midden-Delfland

75

Jaarstukken 2024 In het najaar van 2024 zijn in dat verband de voorbereidingen gestart voor de Dorpenvisies als eerste bouwsteen voor de Omgevingsvisie 2.0. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zijn diverse acties die verband houden met het kunnen uitvoeren van deze wet geïmplementeerd. Ook zijn er technische, procedurele en inhoudelijke verbeteringen doorgevoerd. Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het Omgevingsplan van rechtswege in werking getreden. Hierin zijn de voormalige bestemmingsplannen en de zogenoemde 'bruidsschat' vastgelegd. Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om dit Omgevingsplan van rechtswege om te zetten naar één omgevingsplan voor de hele gemeente. Dit is een omvangrijk proces waar in 2024 de eerste aanzet toe is gezet door te starten met de technische inrichting ervan, zoals de regelbibliotheek. Verder is aan de invoering Omgevingswet de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) gekoppeld. Kern van deze wet is dat de aanvrager een onafhankelijke kwaliteitsborger aanwijst. Deze instelling toetst aan de wettelijke bouwkundige eisen en houdt toezicht op de bouw. De gemeente mag alleen toetsen aan de overige bouwkundige en ruimtelijke thema’s, zoals omgevingsplan en welstand. Ook beoordeelt de gemeente het borgingsplan en de risicoanalyse.

Daarna heeft de gemeente feitelijk alleen nog de rol van handhaver. De werkprocessen van bouw- en woningtoezicht zijn hierop aangepast. Ten slotte is ingezet op:    

de woningbouwplannen die zijn gericht op diverse doelgroepen, het faciliteren van nieuwe en bestaande ondernemingen die passen bij de dorpscentra rekening houdend met de leefbaarheid en vitaliteit van de dorpen, de verkeersveiligheid, -afwikkeling en -verbindingen, en de inrichting van woongebieden met aandacht voor klimaatadaptatie en energietransitie.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd door de Wet milieubeheer. De deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland heeft als doel op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek. Ook schept dit de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.

76

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2024

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Ruimtelijke ordening I Ruimtelijke ordening

Primitieve begroting 2024 € 1.508.443 € 1.508.443

Begroting incl. wijzigingen € 1.805.718 € 1.805.718

Werkelijk 2024

Verschil

€ 1.549.327 € 1.549.327

€ 256.391 € 256.391

- € 422.251 - € 422.251

- € 422.251 - € 422.251

- € 169.790 - € 169.790

- € 252.461 - € 252.461

€ 1.086.192

€ 1.383.467

€ 1.379.537

€ 3.930

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Ruimtelijke ordening (€ -256.391) Bouwplannen (niet zijnde grexen) particulier initiatief: Het aantal bouwplannen van particuliere partijen die de gemeente begeleidt, is toegenomen. Bij deze bouwplannen heeft de gemeente geen grondpositie en is er dus geen sprake van grondexploitaties. Financieel uitgangspunt hierbij is dat wij kostenverhaal toepassen: de kosten die we maken brengen wij in rekening bij de initiatiefnemer/ontwikkelende partij. Om kostenverhaal inzichtelijk te maken ramen we in deze begroting zowel de te verwachte kosten als ook de te verwachte opbrengsten (zie ook baten). Bouwplannen (niet grexen) initiatief gemeente: Voor de inzet op gemeentelijke initiatieven (die geen grondexploitaties zijn of worden) is in eerste instantie geen kostenverhaal mogelijk. Voor deze plannen vragen wij de raad om uitvoeringsbudgetten (zoals Hoornbloem en Centrum Schipluiden). Ruimtelijke ordening, bouwplannen initiatief gemeente en particulier tezamen: Op dit taakveld is een onderschrijding op inhuur personeel zichtbaar (€ -102.335). Daarnaast is er een verschuiving van werkgeverslasten (€ -125.617). Voor het project Zuidhoornseweg flexwoningen is een budget niet gebruikt. Hiervoor is bij de jaarrekening verzocht om dit door te schuiven naar het jaar 2025 (€ -28.000).

Het restant zit in kosten uit anterieure overeenkomsten waar een inkomst tegenover staat en een deel ongebruikt budget voor de Omgevingswet. Inkomsten Onderschrijding Ruimtelijke ordening (€ -252.461) De onderschrijding ontstaat vooral op bouwplannen particuliere initiatieven / anterieure overeenkomsten. In de begroting gaan wij ervan uit dat wij voor onze inzet op particuliere initiatieven (bouwplannen niet zijnde grexen, particulier initiatief) kostenverhaal toepassen. Wij gaan er in de begroting van uit dat wij 80% van de te maken kosten daadwerkelijk kunnen verhalen. Wij hebben echter minder kosten kunnen verhalen dan was begroot. Het lukt namelijk niet altijd om tot ondertekening van een anterieure overeenkomst te komen. Onzekerheid binnen (regelgeving over) de woningmarkt is hierbij een belangrijke oorzaak. Doordat het Gemeente Midden-Delfland

77

Jaarstukken 2024

niet altijd lukt om tot een overeenkomst te komen ontstaat er een onderschrijding op de raming inkomsten.

Beleidsveld volkshuisvesting Beleidsdoel

Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), locatieontwikkeling en ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties).

Wat willen we bereiken?

Gewenst maatschappelijk effect Een gedifferentieerde woningvoorraad en drie vitale dorpen, waarmee we een aantrekkelijke gezinsgemeente vormen. Een belangrijke voorwaarde daarbij is voldoende aanbod van betaalbare woningen in de drie dorpen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?

Kwaliteit van leven en wonen gaan hand in hand. Vanuit Cittaslow streven we naar een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokale beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen.

Wat gaan we daarvoor doen? Met het woonbeleid beogen we behoud van vitale dorpen. We doen dit door te streven naar een evenwichtig woningaanbod en bevordering van doorstroming. Voor het in stand houden van voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen van Midden-Delfland is (betaalbaar) wonen van groot belang. Concrete doelen/acties voor 2024 Samenwerking met Wonen Midden-Delfland Wij blijven in 2024 intensief samenwerken met de woningcorporatie Wonen Midden-Delfland. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland en de beide huurdersverenigingen. Herziening Huisvestingsverordening In 2023 en 2024 wordt gestart met opnieuw een herziening van de Huisvestingsverordening. De nieuwe Huisvestingswet, die naar verwachting ingaat op 1 januari 2024 heeft veel invloed op de inhoud van deze verordening. De huisvestingsverordening wordt afgestemd met de provincie en met de andere gemeenten in de regio. Uitvoering Woningbouwprogramma In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld. Hierin is de realisatie van 474 woningen tot en met 2030 opgenomen. In Den Hoorn 78