Vsl Raad 2021 m 11 d 09.docx

Notulen van het verhandelde in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Midden-Delfland, gehouden op dinsdag 9 november 2021, 16.00 uur. Voorzitter

: A.J. Rodenburg, burgemeester

Griffier

: A. de Vos

Aanwezig : de heer A. van den Berg (CDA), de heer T.A. Buitelaar (OGP Midden-Delfland), de heer J.G. Cornelissen (CDA), de heer J. van der Eijk (VVD), de heer A.J. Gebben (VVD), mevrouw M.E. Heutink (OGP Midden-Delfland) de heer N.C. Knaap (OGP Midden-Delfland), mevrouw D. Langeveld (CDA), de heer F.J. van Lier (Mijn Partij!), de heer J.J.C. Moerman (VVD), de heer R.H.P. Ringeling (ChristenUnie), de heer E.N.H. Roeling (Mijn Partij!), mevrouw E.C. SnethlageBarnard (PvdA), de heer J.P. van der Spek (Mijn Partij!), de heer R.E. Vieira (D66) en de heer R.H.G. Zwaard (CDA) Afwezig

: de heer J.G. Jongsma (OGP Midden-Delfland)

Tevens aanwezig: de heer F.J.M. ten Have, mevrouw W. Renzen-van Leeuwen, mevrouw S. Smit, wethouders, mw. J. van der Ende (inspreker)

1.

Opening van de vergadering

De voorzitter: Heel hartelijk welkom, de vergadering van Midden-Delfland is geopend. We hebben vandaag belangrijke onderwerpen, net als altijd, op de agenda, maar we hebben nu een onderwerp waar we de tijd voor nemen dus daarom beginnen we om 16.00 uur. Heel hartelijk welkom ook degenen die deze vergadering gaan meemaken via onze webcast en wie op de publieke tribune de vergadering bijwoont, ook van harte welkom. Bijzonder hartelijk welkom aan de schrijvende pers, wiens taak het is om weer een mooi verslag te maken voor de inwoners van wat we hier met elkaar delen. We hebben een bericht van verhindering ontvangen van de heer Jongsma die er niet bij kan zijn vandaag, voor de rest is iedereen aanwezig. We hebben voorafgaand aan deze vergadering een kleine loterij georganiseerd en die heeft tot de volgorde van de sprekers geleid. Een aantal van u weet het al, maar de eerste spreker bij de begroting is de VVD, dan de PvdA, dan Mijn Partij!, dan D66, dan OGP Midden-Delfland, dan de ChristenUnie, dan het CDA. Er waren waarnemers bij deze loterij en die hebben vastgesteld dat het keurig is gegaan. Er is geen marsroute van tevoren, maar we vonden deze spreekvolgorde wel leuk. U bent erop voorbereid dat u op enig moment aan de beurt bent. Tien minuten is ongeveer de tijd per partij en dan zijn we om 17.30 uur klaar met de tweede termijn van de raad.

De eerste termijn hebben we schriftelijk al gedaan en die kunt u nog eens rustig nalezen. We begonnen deze discussie uiteindelijk met de technische ronde en we hopen vanavond een besluit te nemen over de Begroting 2022-2025.

2.

Spreekrecht voor belangstellenden

De voorzitter: Alvorens we aankomen bij agendapunt 3, het vaststellen van de agenda, zijn we bij agendapunt 2, het spreekrecht voor belangstellenden. Vanuit het Huisartsencollectief is de wens tot ons gekomen om het woord te voeren. Dat gaat mevrouw Van der Ende doen. Ik zie dat u met z'n drieën deze kant op wilt komen. Misschien is het goed om even aan te geven dat we ook een tweede ring hebben. Dat hangt ermee samen dat we het in het kader van de coronamaatregelen wat ruimer hebben georganiseerd dus zegt u 'ik wil wat ruimer zitten', voelt u zich dan niet bezwaar om de tweede ring ook te gebruiken. Het woord is aan mevrouw Van der Ende. Mevrouw Van der Ende: Geachte gemeenteraad, college en overige aanwezigen, wij zijn de huisartsen van Schipluiden. Wij willen ten eerste de fracties en de burgemeester heel erg hartelijk bedanken dat jullie naar ons verhaal hebben geluisterd in de afgelopen weken. Zoals de meesten hier inmiddels begrepen hebben, zijn wij als huisartsenpraktijk in Schipluiden dringend op zoek naar alternatieve huisvesting. Na een zoektocht van anderhalf jaar staan we nu hier om te vragen ons actief te helpen aan een nieuwe locatie. Ons huidige pand voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Er is sprake van een ernstig gebrek aan ruimte, wat naar verwachting in de toekomst nog erger wordt. Er zal sprake zijn van een toenemende vergrijzing en daarbij wil

de gemeente ook blijven uitbreiden met nieuwe woningen. Tenslotte zal er ook een toename zijn van zorgtaken richting de huisarts. Momenteel is het, door ruimtegebrek, fysiek onmogelijk om onze extra taken te gaan uitvoeren en daarnaast is de locatie onaantrekkelijk voor nieuwe assistentes en dokters. Gezien de krappe arbeidsmarkt zal dit tot nieuwe problemen leiden. We zijn als huisartsenpraktijk anders dan andere ondernemers; we zijn gebonden aan de kern van Schipluiden. Daarnaast zorgt onze vaste vergoeding van de zorgverzekeraar ervoor dat een nieuwe locatie niet tot meer omzet leidt, maar wel tot betere zorg. Hiervoor zijn we zelf bereid te investeren, we vragen slechts om een locatie. We hopen dat, hoewel de prioriteit bij woningbouw ligt, het college na vandaag overtuigd is dat naast woningen ook goede huisartsenzorg noodzakelijk is. In feite vragen we dus om het ontwikkelen van een villa minder, in ruil voor een goede en toekomstbestendige huisartsenzorg in Schipluiden. Dank u voor de spreektijd. De voorzitter: Dank u wel, is er vanuit de gemeenteraad behoefte om een vraag te stellen aan de huisartsen? Mevrouw Langeveld: Bedankt voor de toelichting die jullie hebben gegeven. Ik ben even benieuwd. Jullie geven aan dat er de komende periode een uitbreiding van zorgtaken naar jullie toekomt.

Wat moet ik me daarbij voorstellen? Mevrouw Van der Ende: Door de vergrijzing komt er natuurlijk meer zorg naar ons toe en we zijn met de ziekenhuizen bezig met de 'zorg op de juiste plaats'-projecten, dat betekent dat de tweede lijn eigenlijk niet mag groeien, die moet op nulbudget blijven. Dat betekent dat er taken vanuit de ziekenhuizen naar de huisartsen gaan. We zien dat dat de afgelopen jaren al plaatsgevonden heeft. Hart- en vaatziektecontroles, diabetescontroles die eerder gedaan werden door het ziekenhuis hebben we inmiddels volledig overgenomen. De voorzitter: Verder nog vragen? De heer Zwaard. De heer Zwaard: Er bestaat een mogelijkheid om te huren en er bestaat een mogelijkheid om te bouwen, kijken jullie naar beide mogelijkheden? En zo ja, als jullie aan zelf bouwen denken, hebben jullie dan eventueel al een locatie op het oog? Mevrouw Van der Ende: Ik denk dat we beide opties onderzoeken, zowel huur, als koop en we hebben enige voorkeur voor koop, maar we hebben niet altijd wat te wensen. Het belangrijkste is dat we naar een andere locatie gaan. We staan open voor beide opties. De voorzitter: Verder is er niemand die het woord wenst? Hartelijk dank voor het voeren van het woord in het midden van de gemeenteraad. De gemeenteraad gaat verder en u bent vanzelfsprekend onze gast tot vanavond… Laat.

3.

Vaststellen van de agenda

De voorzitter: We gaan door naar het vaststellen van de agenda zoals die is toegestuurd. Is de agenda oké zo? Ja, dan is dat de marsroute voor vanmiddag. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Beraadslagingen over programmabegroting 2022-2025

De voorzitter: Het vierde agendapunt is de begroting. Ik heb net al de spreekvolgorde aangegeven. We beginnen bij de VVD en we spreken vanaf onze eigen plek. Na de termijn van de raad is er een schorsing en dan is er een dinerpauze en daarna hebben we de reactie van het college en dan volgt weer een schorsing. Dan is er vaak even overleg en dan hebben we een debat door de gemeenteraad waarin wat standpunten en ingediende moties en amendementen voorbij zullen komen. Dat zijn we inmiddels zo gewend. Dan wordt er bekeken hoe we ertegen aankijken en dan hoort u van het college hoe het college tegen de door u voorbereide moties en amendementen aankijkt. Dat geeft het college dan mee en dan sluiten we de beraadslaging zo rond een uur of 22.00 uur. Dat is het idee. Dan weten we de volgorde van de beraadslagingen en

komen we bij de stemmingen en is er altijd een mogelijkheid om een stemverklaring af te geven. Die moet natuurlijk kort van aard zijn want het is geen derde of vierde termijn die u even gemakshalve introduceert. Dat doen we niet. Dan gaan we eerst stemmen over de amendementen, want die wijzigen het voorstel. Dan is het voorstel van de begroting aan de orde en de wijziging daarop en daarna komen de moties in stemming, als ze er zijn. Dat is de volgorde en dan zijn we aan het eind van de avond aangekomen. Welnu, mag ik dan de spreker namens de VVD, dat zal de fractievoorzitter zijn, de heer Van der Eijk, uitnodigen te beginnen, om 16.10 uur? De heer Van der Eijk: Dank u wel voorzitter, dank voor de uitnodiging en dank voor het woord. De afgelopen vier jaar is het veel gegaan over woningbouw. Projecten zijn afgerond, in gang gezet of planmatig opgestart. We zijn daar blij mee. We zijn blij dat het college zich onverminderd zal inzetten voor verdere toename van de woningvoorraad in onze gemeente. In deze woningmarkt is het natuurlijk nooit genoeg, dat beseffen wij natuurlijk ook wel, maar gezien de beperkte locaties, financiën, en het feit dat we eigenlijk liever niet in het groen willen bouwen, heeft het college met een toename van 650 woningen een bijzondere prestatie neergezet. De afspraken Bestuurlijke Tafel Wonen.

De VVD is blij met de opstelling van het college om het tussenakkoord Samenwerken aan een solide woningmarkt in Haaglanden niet te ondertekenen. Midden-Delfland is een soevereine gemeente, ook als het om wonen gaat. Het kan niet de bedoeling zijn dat de provincie via het instrument van de Bestuurlijke Tafel Wonen waar wij als gemeente vrijwillig aan deelnemen, buiten de gemeenteraden om woningbouwprogramma's in gemeenten gaat dicteren. Het einddoel van de provincie is het 'meer evenwicht-scenario', wat concreet betekent dat alle nog te bouwen woningen in Midden-Delfland sociaal zouden moeten zijn. Graag wil ik de collega's hierop attenderen. Ook een volgend college krijgt het met de provincie aan de stok. Dat is zeker het dreigement want het instrumentarium ligt immers al op tafel. Door dit soort onrealistische, onwenselijke eisen is het risico aanwezig dat bouwprojecten vertraging oplopen. Dit terwijl juist met snelheid woningbouw gerealiseerd moet worden. Op deze manier wordt er straks helemaal niets meer gebouwd. Ook het aanpassen van de Woonagenda, waar veel partijen zichzelf voor op de borst kloppen, heeft in dit licht totaal geen zin. Het soort woningen waar vraag naar is in Midden-Delfland past toch niet bij de wensen van de provincie. Voorzitter, op accenten dienen we als raad wel de vinger aan de pols te houden.

Door het grote vraagstuk wonen worden andere zaken naar achteren geschoven die wel de aandacht verdienen. Denk hierbij aan de energietransitie, warmtetransitie, Omgevingswet of bijvoorbeeld huisvesting, anders dan wonen. De jeugdzorg. De voorzitter: Mijnheer Van der Eijk, u wordt geïnterrumpeerd door de heer Roeling. De heer Roeling: Er viel een stilte, ik dacht 'ik steek even mijn vingertje op'. U noemde het getal van 650, maar daar komen wij niet aan. Kunt u dat verder toelichten, dat er in deze periode 650 woningen zijn gerealiseerd? Want wij kunnen ze niet ontdekken. De heer Van der Eijk: Dat kan ik. Dat waren plannen en die zijn al gemaakt, die woningen zijn al gebouwd, maar er waren ook plannen die nog plannen waren, maar waar nu bestemmingsplannen definitief zijn vastgesteld, zoals de hofjeswoningen achter de Albert Heijn of het bestemmingsplan Keenenburg V waar een overeenkomst is gekomen met een andere grondeigenaar waardoor de ontsluiting van deze wijk mogelijk is geworden. De jeugdzorg, voorzitter. Uit het rapport van de Rekenkamer blijkt dat duurdere verwijzingen vooral via de huisartsen gaan. Het gaat vaak niet om preventieve zorg. Afgesproken was dat de uitbreiding van het Maatschappelijk Team hier ook op toe zou zien en deze instroom waar mogelijk zou beperken en het lukte niet voldoende.

Het valt niet direct te verwachten dat het Maatschappelijk Team met eventuele uitbreiding hier opeens wel invloed op zal hebben. Uitbreiden van het Maatschappelijk Team werkt op deze manier zelfs de aanzuigende werking in de hand. Om een voorbeeld te geven van hoe dat werkt: zelfs ik krijg hulp aangeboden vanuit de gemeente. In de vorm van trainingen voor mijn kinderen. Ik vraag daar niet om, het is gelukkig ook niet nodig. Het komt er gewoon op neer dat er actief naar cliënten wordt gezocht. Voorzitter, ouders zijn primair verantwoordelijk. De rekening van de echtscheidingskoffer hoort dan ook bij de ouder terecht te komen en niet bij de gemeenschap. Ook hier ontvangen wij signalen dat er actief wordt

gezocht naar cliënten. Hier wordt juist voorbijgegaan aan de primaire verantwoordelijkheid die ouders hebben. Deze rol moet niet te snel worden overgenomen door hulpverleners. Welke vormen van triage worden toegepast? Zet meer in op uitstroom van cliënten en stop met bemoeien. Een tweede belangrijke conclusie uit het rapport van de Rekenkamer is dat de informatievoorziening naar de raad toe niet voldoende is. Jeugdzorg is ontzettend complexe materie. Wij hameren er al langer op dat wij als raad meer sturingsinformatie willen krijgen. Wij hebben akkoord gegeven op investeringen om informatievoorziening op orde te krijgen met het doel om in de toekomst als raad duidelijke politieke keuzes te kunnen maken. Welk type preventie willen we wel en niet doen? Zonder data kunnen wij als raadsleden geen goed onderbouwde keuzes maken. Wij vragen aan het college om hier hard op te sturen en te zorgen dat het niet te lang meer gaat duren. De tijd om als een kip zonder kop overal geld tegenaan te smijten, zonder dat we weten wat we nou precies doen, of het verplicht is, en wat het effect is, is voorbij. De Maassluiseweg. Samenwerking is van belang. De VVD is zich ervan bewust dat ook vele inwoners van Maasland dagelijks gebruik van deze weg maken. De nadelen van eenrichtingsverkeer komen dus niet alleen bij de Maassluise inwoners terecht.

Maatregelen die we wel willen nemen, moeten daarom ook goed worden doordacht. Wat ons betreft, moeten onze buurgemeenten nu ook eens stappen ondernemen om de groei van het verkeer op de Maassluiseweg te stoppen. Wat er nu gebeurt, is dat Midden-Delfland aan het lijntje wordt gehouden en de door Maassluis veroorzaakte problemen worden op ons afgewenteld. Eenrichtingsverkeer ligt waarschijnlijk moeilijk, maar dat betekent niet dat we niets kunnen doen. Laten we vooral doen wat wel kan. Belangrijkste prioriteit is wat de VVD betreft nu eindelijk de kruising zo in te richten dat de veiligheid voor de fietsers wordt verbeterd. Aanpassingen moeten primair ten dienste staan van de veiligheid. Doorstroming is van secundair belang. Verbeteren van alleen doorstroming leidt waarschijnlijk tot toename van sluipverkeer, is het niet vanuit Maassluis, dan komt het wel om de file op de A4 te vermijden. De doorschuifbudgetten. Voorzitter, de VVD kijkt uit naar de vierde periodieke begrotingswijziging. Het college geeft aan dat er soms een langere doorlooptijd is. Dat begrijp ik, maar waarom er soms geen start wordt gemaakt, blijft wel een donkergrijs gebied voor ons. Voor nu geen amendement. Maar dat kan natuurlijk altijd in de toekomst nog. Doe gewoon het huiswerk, voer de werkzaamheden uit of stel de ambities bij. Eerder dit jaar heeft de raad over onderhoud van de Kwakelweg gesproken.

Het doorschuiven heeft wel degelijk financiële gevolgen. De VVD is geen voorstander van het soort besluiten waar het eigenlijk neerkomt op 'teken maar bij het kruisje'. PUUUR. Gebiedspromotie kan bijdragen aan het imago van onze gemeente. Het is voor MiddenDelfland belangrijk dat we dit doen. We mogen immers niet van onze buurgemeenten verwachten dat zij hun inwoners wijzen op de mogelijkheid om te recreëren in ons mooie gebied. Echter, we moeten ons als raad wel afvragen hoe groot de financiële bijdrage vanuit de gemeenschap hiervoor mag zijn. Lidmaatschap van PUUUR kost de ondernemende minder dan een abonnement op de krant die alleen maar op zaterdag wordt bezorgd. Dat lijkt ons op het eerste gezicht wel een beetje weinig. Nu wordt gekeken naar het heffen van toeristenbelasting, horen wij steeds meer geluiden opgaan om dit in zijn geheel ten goede te laten komen aan PUUUR. De VVD is hier nog niet heel enthousiast over. De VVD hecht veel waarde aan een gelijk speelveld voor ondernemers. Ondernemers in andere branches krijgen ook geen voordeeltjes voor het ophouden van hun eigen broek. Waarom toeristenbelasting niet inzetten voor zaken waar, naast toeristen, al onze inwoners profijt van hebben? Er kan wat ons betreft geen sprake zijn van 'uitgaven zoeken belastingheffing'.

De VVD vraagt zich verder af welke inspanningen er nog meer van het bestuur van PUUUR verwacht kunnen worden om meer inkomsten te genereren. Het oorspronkelijke plan was immers om na de initiële opstart PUUUR op eigen benen te laten staan. Veiligheid. Midden-Delfland is een veilige gemeente en wat de VVD betreft, blijft dat zo. In de recent opgeleverde rapportage is helder verwoord hoe dit wordt bereikt. De gemeente heeft slechts een BOA en drie wijkagenten. Gezien de grote hoeveelheid taken van deze mensen moeten zij het vreselijk druk hebben. Het moet frustrerend zijn om niet altijd de gewenste aandacht te kunnen geven aan zaken die er spelen. Het is fijn dat zij worden bijgestaan door buurtpreventen. Zij zijn een extra aantal ogen en oren in de dorpen. Via deze weg wil ik ook mijn dank uitspreken aan al die buurtpreventen. Zij dragen stevig bij aan een veilige leefomgeving. Bezuinigen op deze vrijwilligers is voor ons niet bespreekbaar. Het geld dat wij hier als gemeente aan bijdragen, komt dubbel en dwars terug. Aan het einde van deze algemene beschouwingen, in deze raadsperiode hebben we toch mooie discussies gevoerd met elkaar en ook goed samengewerkt. Soms zijn er standpunten helder naar

boven gekomen, waar we toch met elkaar verschillen. En samenwerken betekent ook vragen beantwoorden. We hebben er een gevonden van de PvdA. Over de activiteiten van Welzijn MiddenDelfland en hoe dat bijdraagt. De naam zegt het inderdaad al, Welzijn Midden-Delfland draagt bij aan het welzijn van onze inwoners. Wij kijken verder uit naar een mooie behandeling vanavond en met aan de horizon volgend jaar verkiezingen. Wij zijn er klaar voor. De voorzitter: Mooi binnen de tien minuten, 9.39 minuut. De volgende spreker wordt uitgedaagd om tien minuten te pakken voor de bijdrage. Gaat uw gang. De PvdA. Mevrouw Snethlage: College, collega-raadsleden, kijkers, luisteraars, we zijn vandaag hier om de laatste begroting van dit college met elkaar te bespreken. De beschouwing van de PvdA MiddenDelfland is daarom zowel een terugblik als een vooruitblik. Dit college had vier jaar geleden grootste plannen. Het winkelcentrum van Den Hoorn zou nu klaar zijn. Er zouden 700 woningen gebouwd zijn. Het kralensnoer in Maasland zou gereed zijn, en nog veel meer andere plannen. Dit is het moment om te kijken wat hiervan uitgekomen is. Natuurlijk, er is veel in gang gezet, maar nog meer is niet bereikt. Kijken we naar de reacties op vragen vanuit de gemeenteraad in de afgelopen jaren daarover, dan kunnen we daar allemaal mooie redenen voor terugvinden.

We lezen daarbij voor wat betreft de huizenbouw, dat ontwikkelingen natuurlijk altijd langer duren dan gedacht en dat beoogde bouwlocaties minder en misschien zelfs wel helemaal niet beschikbaar komen. En wat betreft het Centrumplan Den Hoorn, dat blijft doorsukkelen door de vele rechtszaken. Of ik het nog voor mijn pensioen ga meemaken, betwijfel ik. Intussen is aan de inwoners een plan voorgelegd om het terrein tot een parkje te maken. Nu is dus het moment om ons af te vragen hoe reëel al die plannen van dit college zijn geweest. Hoe eerlijk zijn de ideeën die ze gepresenteerd hebben naar de inwoners? Komend jaar kunnen onze inwoners daarover een oordeel vellen in de gemeenteraadsverkiezingen. Maar laten we daarbij niet vergeten dat de gemeenteraad het beoordelen van alles wat het college heeft uitgevoerd ook als taak heeft. De gemeenteraad moet in zijn controlerende functie natuurlijk beoordelen of dat wat we in de gemeenteraad besloten hebben, ook werkelijk zo door het college wordt uitgevoerd. Frappant voorbeeld hiervan is het niet reageren van het grootste deel van de gemeenteraad op het wijzigen van bouwplannen aan de Zuidrand van Schipluiden. Er was besloten dat er een aantal grote appartementen zou komen. Uitgebreid is gediscussieerd in de raad.

Het voorstel van de PvdA om te kijken of van elke twee grote appartementen drie kleine appartementen gemaakt zouden kunnen worden, werd rücksichtslos van de tafel geveegd, want het zou te veel vertraging opleveren om dat te onderzoeken. Maar wat schetst onze verbazing? Een halfjaar later stuurt het college een brief waarin aanpassing van het plan staat. Daar komen toch kleinere appartementen, omdat dat de doorstroming toch beter zou bevorderen. Het leverde geen enkele discussie op vanuit de fracties die tegen de kleinere appartementen waren. Vreemd dat de meerderheid van de raad opeens volledig van mening is veranderd, maar wij zijn natuurlijk wel blij met het uiteindelijke resultaat. Dat het college nu heeft ingezien dat de eerdere aannames over bevordering van de doorstroming niet juist waren, heeft helaas geen doorwerking op het beleid waar het college mee verder werkt. Wij willen daarom onze collega-raadsleden aanraden het onderzoek van Platform 21 over doorstroming bevorderende maatregelen te lezen en vooral de bijbehorende conclusies. De PvdA zal die in ieder geval meenemen naar toekomstige discussies over de te bouwen woningen. Over de te bouwen woningen gesproken, wil de PvdA hier toch nog wel even kwijt dat het rücksichtslos afwijzen van de overeenkomst met de provincie in onze ogen niet verstandig is.

Jarenlang, en dan niet alleen deze collegeperiode, maar al veel eerder, hebben wij verkeerde woningen gebouwd. Daarnaast zijn er ook nog veel sociale huurwoningen verkocht en met de stijgende huizenprijzen zelfs geen sociale koopwoning… De voorzitter: Er wordt geklopt, de heer Van der Eijk heeft een interruptie. De heer Van der Eijk: Dank u wel voorzitter, ik hoor mevrouw Snethlage zeggen dat er verkeerde woningen zijn gebouwd, welke zijn dat dan? Mevrouw Snethlage: Er is ooit afgesproken door een gemeenteraad, al een paar periodes terug, dat we 30% sociale woningbouw zouden bouwen. Dat is niet gebeurd.

Door op deze wijze de provincie te dwingen onze plannen niet goed te keuren door het rücksichtslos afwijzen, zijn veel van onze starters, kinderen, kleinkinderen gedwongen voor een eerste woning heel lang te wachten of naar buiten Midden-Delfland te verhuizen, met daarbij de in onze ogen - te vermijden gevolgen voor de verenigingen en later de mantelzorg. Al vele jaren pleit de PvdA voor het gebruik van het instrument erfpacht om voor meer inwoners een koopwoning bereikbaar te maken. We zijn blij dat het CDA in de afgelopen raadsvergadering vragen gesteld heeft over de kosten gemoeid met de erfpacht. Wij ondertekenen dan ook graag de motie van het CDA om de canonrente voor erfpacht aan te passen. De PvdA is van mening dat als we precies weten aan welke woningen we behoefte hebben, dit ook al bij aanbestedingen een duidelijker beeld gaat geven en meer druk kan leggen op de ontwikkelaars om de juiste woningen te maken. Het is dus van belang een juiste visie te hebben. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Van der Eijk. De heer Van der Eijk: We moeten volgens de PvdA bouwen naar behoefte, maar als er dan behoefte is om geen sociale woningbouw te doen, is de PvdA dan ook tevreden? Mevrouw Snethlage: Ik denk dat de heer Van der Eijk even vergeten is hoe lang de wachtlijst is van de inwoners van Midden-Delfland voor de sociale woningbouw.

De PvdA is dus van mening dat de juiste woningen gebouwd moeten worden en dat we de juiste visie moeten hebben over waar we welke woning bouwen, zodat de juiste afspraken met de ontwikkelaars gemaakt kunnen worden. Dan zullen we dus ook niet meer verrast worden door een hernieuwd inzicht van het college. De PvdA is ook blij dat er bekeken zal worden wat er met De Hoornbloem kan gebeuren, maar vreest dat er nog niet voldoende duidelijk is wat de gevolgen zijn voor de omgeving en de huidige gebruikers van De Hoornbloem. We zullen dit proces dan ook nauwlettend in de gaten houden en zo nodig agenderen. Laat ik nog een voorbeeld geven van hoe er in de gemeenteraad en college, naar onze mening, niet met voldoende visie gewerkt wordt. De PvdA heeft een aantal keren gevraagd of er meer wegen voorzien kunnen worden van, bijvoorbeeld, groene parkeerplaatsen, zodat ze meer klimaatadaptief kunnen worden. In de nieuwbouwgebieden gebeurt dit gelukkig en ook is door het college toegezegd dat voor wegen die aan groot onderhoud toe zijn gekeken wordt hoe ze meer klimaatbestendig gemaakt zouden kunnen worden. Met andere woorden, dat gebeurt dus per onderhoudsbeurt, zonder een totaalvisie over alle wegen, welke wel geschikt zouden zijn en welke niet.

En verder, waar is de visie van het college om bewoners te stimuleren tot meer klimaatbestendige tuinen? We zien steeds meer betegelde tuinen, dat is blijkbaar heel erg in, dus in plaats van meer klimaatbestendig, worden onze dorpen in totaal gezien minder klimaatbestendig. Voor wat betreft het vergroenen van onze dorpen hebben we al veel suggesties via moties gedaan in de afgelopen jaren. De betrokkenheid van de inwoners is gelukkig wel iets vergroot doordat ze bij bomen plantjes hebben mogen plaatsen. Helaas wel pas nadat alles wat al eerder gepland was, weg geschoffeld was. We hebben een nieuwe gedachte die ook in de totaalvisie voor het groen opgenomen zou kunnen worden. De suggestie die we willen doen, past in het kader van de actie Steenbreek en kan potentieel een groot effect hebben. De PvdA zou namelijk graag zien dat een deel van het budget voor openbaar groen besteed wordt aan het adviseren van onze inwoners over hoe ze hun tuintjes kunnen vergroenen en ze daarmee dus klimaatbestendiger kunnen maken. De gemeente Pijnacker-Nootdorp doet dit al. De inwoners kunnen daar gratis advies krijgen over groene inrichting door een tuinarchitect die dit namens de gemeente doet. We realiseren ons natuurlijk dat dit weer een losse flodder is en daarmee nog steeds geen totale visie is op hoe we de kernen klimaatbestendiger en groener willen maken.

Het liefst zou de PvdA zien dat er een visie komt waarmee we specifiek kunnen sturen op groenonderhoud en klimaatbestendigheid. Op al deze gebieden, woningbouw, wegen en groen gebeurt alles nu te vaak hapsnap. Steeds weer worden nieuwe rapporten opgesteld door dure bureaus. Denk aan het Centrumplan Den Hoorn, waar steeds weer nieuwe inrichtingen voor de wegen gemaakt worden. De PvdA vraagt zich af of het college hier door het tekort niet 'penny wise, pound foolish' bezig is. De PvdA heeft erover gedacht om moties op te stellen waarin we vragen te kijken naar bestaande, bijna afgelopen visies zoals Vitale dorpen en een oproep te doen aan het college in samenspraak met de inwoners nieuwe visies te ontwikkelen. Maar onze verwachting is niet dat een dergelijke

visie klaar zal zijn voor de verkiezingen. Dat betekent dat eerst onze inwoners aan zet zijn en daarna de volgende gemeenteraad. Zoals al in onze eerste termijn gezegd, denken wij dat veel activiteiten van Welzijn MiddenDelfland preventief werken in bestrijding van eenzaamheid. Dank voor de reactie van de VVD. De gemeente heeft een bijeenkomst gehouden waar gesproken werd over wat er in de gemeente gebeurt om eenzaamheid te bestrijden. Is deze methode om de verschillende groepen met elkaar in contact te brengen de efficiëntste of had de gemeente met dat geld ook daadwerkelijk activiteiten kunnen subsidiëren? De PvdA wil van het college binnenkort weten of de effecten van het verlagen van de subsidie aan Welzijn Midden-Delfland geëvalueerd zijn en of het mogelijk is om een deel van de subsidie weer aan Welzijn Midden-Delfland te geven vanuit de pot preventie van het Sociaal Domein. In de afgelopen weken heeft ons een verzoek bereikt van de huisartsen in Schipluiden over een huisvestingsprobleem. Toen de huisartsen zich op de huidige locatie vestigden, was er niet te voorzien dat er zo'n grote uitbreiding van diensten zou komen die bij de huisartsen neergelegd zou worden. Denk hierbij aan de diabetesverpleegkundige, COPD-verpleegkundige en jeugdzorg. De PvdA is van mening dat een goed toegankelijke ruime praktijk nodig is en zeker zelfs belangrijk is in een dorp.

Mede door de vestiging van een Fokusproject kent Schipluiden relatief veel rolstoelgebruikers en de huidige ruimte is daar niet altijd geschikt voor. Tevens zou een nieuwe locatie daardoor ook een mooie plek zijn om een goed aangepast toilet te huisvesten voor algemeen gebruik. Ook in Den Hoorn heeft de gemeente meegewerkt aan het huisvesten van de huisartsen. Wij gaan er dus van uit dat het college mee gaat werken aan het zoeken naar een alternatieve huisvesting. Als we kijken naar de begroting, zien we nog steeds dat de uitgaven en de tekorten in de zorg hoog zijn. Ook de Rekenkamer heeft ons erop gewezen dat wij daar niet altijd de juiste informatie voor hebben zodat we op feiten kunnen besluiten in plaats van op aannames. Ook dat zou moeten veranderen. De gemiddelde inwoner in Midden-Delfland is volgens de statistieken rijk in vergelijking met de meeste andere gemeenten. Maar we kunnen ook uit statistieken halen dat armoede hier wel degelijk voorkomt. In veel gemeenten wordt de speciale functie 'coördinator armoede' in het leven geroepen, zodat mensen die in armoede leven of instanties die dat constateren, weten waar ze heen kunnen om geholpen te worden.

Natuurlijk is onze gemeente te klein om een extra voltijdfunctie op dit gebied in te stellen, maar als het duidelijk is bij welke functionaris men moet zijn, of hoe dat duidelijk op de website weergegeven wordt, zou dat natuurlijk een stuk makkelijker kunnen zijn voor de mensen die het zoeken. Zijn de andere fracties het met ons eens dat dit een nuttige aanvulling kan zijn op de verschillende voorzieningen die wij hebben en is het college bereid om aan deze suggestie vorm te geven? In onze eerste termijn hebben we aangegeven dat de PvdA zich afvraagt of we niet aan de grens zitten van wat onze gemeente aankan op het gebied van fietsverkeer. De verschillende verkeersstromen - fietsers, racefietsers, e-bikes, scooters, skaters, ruiters, auto's enzovoort leveren soms gevaarlijke situaties op. In de afgelopen weken zijn er in Midden-Delfland ongelukken gebeurd waarbij fietsers betrokken waren zowel in Den Hoorn als in Maasland, waar zelfs een traumahelikopter voor nodig was. Geen idee wat de oorzaak was van deze ongelukken. Soms vallen mensen gewoon zelf, maar veelal komt het ook door omstandigheden van buitenaf, zoals drukte, onoverzichtelijkheid, enzovoort. De snelheidsverschillen tussen de verschillende verkeersstromen die van dezelfde weg gebruikmaken, denk aan fietsers, e-bikes en racefietsen, zijn dusdanig groot dat een zwaar ongeluk snel gebeurt.

Ook de onoverzichtelijkheid van bepaalde kruispunten door hoogstaand riet of ander groen is hierbij een aandachtspunt. Daarbij zijn op sommige kruispunten informatieborden dusdanig geplaatst dat als men de informatie bekijkt, men in de weg staat voor andere verkeersgebruikers. Een voorbeeld hiervan is het informatiebord dat net na het eerste kruispunt gezien vanaf de Trambrug evenwijdig aan het fietspad staat. De PvdA is van mening dat het in kaart brengen van dit soort knelpunten en het ontwikkelen van het plan van aanpak om deze potentieel gevaarlijke punten aan te pakken, noodzakelijk is en wil daartoe dan ook een motie indienen. We gaan er bij deze motie vanuit dat het college niet zelf het wiel gaat uitvinden met het inventariseren van de knelpunten, maar hier zowel de politie, de verkeerscommissies, de scholen, de Fietsersbond en de inwoners bij zal betrekken. Zal ik de motie voorlezen? De voorzitter: Dat lijkt me een goed idee, dan weten we wat er in de motie staat.

Mevrouw Snethlage: Ik heb hem kort gehouden, de toelichting heb ik nu gegeven. Motie nr. 1 ingediend door PvdA, ChristenUnie, Mijn Partij!, OGP Midden-Delfland, D66 "De raad van de gemeente Midden-Delfland, in vergadering bijeen d.d. 9 november 2021; gehoord de beraadslaging; overwegende dat: • veilig kunnen fietsen belangrijk is; • er knelpunten zijn waar verschillende verkeerstromen gebruik van maken; • kruispunten en oversteekplaatsen overzichtelijk moeten zijn; • stilstaande personen op fietspaden de veiligheid verminderen; verzoekt het college: • om de verschillende knelpunten in kaart te brengen, met aandacht voor informatieborden, verschillende verkeerstromen, overzichtelijkheid, omliggend groen; • een plan van aanpak op te stellen om de knelpunten aan te pakken; • een tijdspad hieraan te koppelen; en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: De motie is ondertekend en maakt deel uit van de beraadslagingen en krijgt nummer 1. Mevrouw Snethlage: De PvdA is nog steeds zeer tevreden dat we het lokaal onderwijsbeleid goed ondersteunen. Zeker in de afgelopen periode is gebleken dat extra steun niet voor niets is. We zijn ook blij dat er extra gelden naar de scholen gaan voor de opheffing van ontstane problemen door de coronaperiode. Maar nog niet alle gelden zijn goed besteed daarin, in onze ogen.

Kijken we over het geheel naar de begroting, dan kunnen we tevreden zijn over het financiële beleid. Helaas zijn we nog steeds niet in rustig financieel vaarwater en hebben we de algemene reserve nog steeds nodig. Ook baart het de PvdA zorgen dat we voor veel zaken die we nu betalen vanuit IODS-gelden straks misschien ook geld nodig hebben. We hopen dan ook dat er, voor die gelden op zijn, helder is wat op deze vlakken echt nodig is, zodat we niet alsnog in de financiële storm terechtkomen. We danken de wethouder en de ambtenaren voor het vele werk dat ze verricht hebben om ons deze goede begroting te overhandigen. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage in deze termijn. Het voorlezen van moties gaat niet ten koste van de spreektijd, maar u bent er net een klein beetje overheen gegaan. Dus dat noopt mij om snel over te gaan tot de volgende spreker, dat is de spreker van Mijn Partij! Dat zal ongetwijfeld de heer Roeling zijn. Gaat uw gang. De heer Roeling: Ik zal weer wat van de tijd afknibbelen voorzitter. Knibbelen aan de begroting? Dan moeten we even afwachten wat er komt… Voorzitter, we zien in de begroting weer nog meer financiële discipline om zaken op orde te krijgen en de inkomsten en uitgaven in evenwicht te brengen. Ik denk dat we daar weer een verbeterslag in hebben gezien.

Maar goed, een begroting is nog geen jaarrekening en ik ben het ook wel met het college eens dat we altijd wel een sluitende begroting hadden, maar de pijn zat hem altijd in de jaarrekening en de begrotingswijzigingen die daar tussenin zaten. Ook wij hebben een paar punten die we even aan de orde willen stellen, ten eerste de woningbouw. Ik denk dat niet alleen wij, maar meer mensen verrast waren dat de VVD tot 650 woningen is gekomen. Maar goed, daar is de VVD voor verantwoordelijk en niet wij, dus we gaan daar geen welles-nietes van maken. Wij willen wel dat er meer een visie wordt neergelegd. Die visie moet gebaseerd zijn op onze behoefte en de opgave hier, en ook in de regio. We hebben er al vaak aandacht voor gevraagd: wat is de natuurlijke aanwas? Dus het aantal geborenen, minus de overledenen, de GGZ heeft een klein rolletje, de statushouders; onze rol - het commentaar laat ik ook maar even achterwege - binnen Haaglanden. We stellen voor op basis daarvan een duidelijk plan te maken van 'wat is onze behoefte?' en daar ook een bepaalde fasering in aan te geven. Kom

niet met in een keer 200 woningen op de markt, maar faseer dat zodat ze op zijn minst - mochten we geen betere woningtoekenning weten voor onze inwoners - vaker kans hebben op een woning. De 700 woningen. Nou ja, de verkiezingen zijn er nog niet, maar wij zien het tussen nu en de verkiezingen niet gebeuren dat er meer fysieke woningen gerealiseerd worden. Anders dan wat particuliere initiatieven. De brief van de provincie. Het begon natuurlijk feitelijk met het aanbod aan Haaglanden, de woontafel, en vervolgens vond de provincie daar ook iets van. We hebben ons op de eerste plaats afgevraagd 'waarom doen die steden daar nou zo moeilijk over?' De heer Van der Spek beheert toevallig het voormalig ministerie van Sociale Zaken. Daar zijn ze van plan 1300 appartementen te realiseren. Dan hebben we het niet over sociale woningen, maar gewoon de wat grotere. En zo zijn er meer projecten, niet alleen in Den Haag en Delft en Zoetermeer. Dan denk ik, zouden ze nou zo moeilijk doen over die 20 of 30 woningen in Midden-Delfland? Dat kunnen we ons niet voorstellen. Dan gedraag je je als een grote vent en zeg je 'jullie zijn demografisch helemaal anders dan onze steden en dat jullie vasthouden aan jullie opvattingen, respecteren we en voor ons maakt het niet uit'. Daar zit de pijn niet.

De provincie maakt het er niet beter op want ze komen dan met een slap verhaal 'we hebben instrumenten, daar gaan we wel uitkomen'. Op zijn minst hebben we de aandacht van de provincie en dan kunnen we vandaar eens kijken wat we verder kunnen. We willen niet dat de grote steden ons een beetje in de hoek zetten en vervolgens tegen de provincie zeggen 'kijk eens!' Laat ik het zo formuleren, wij hebben als rode draad in ons verkiezingsprogramma – de volgende keer weer – de zelfstandigheid van de gemeente MiddenDelfland en we vinden we dat we voor dit soort acties van de buren en de provincie wel aandacht moeten hebben. Ik hoop dat het college dat ook heeft. Dan kom je bij het Haaglandensysteem en de voor- en nadelen. Het voordeel zou kunnen zijn dat het voor onze inwoners, stel dat ze werk hebben in Den Haag en denken 'iedere keer dat heen en weer reizen tussen Maasland en Den Haag ben ik zat, ik ga kijken naar een woning in Den Haag', mogelijk is om dat te doen. Andersom is het ook mogelijk dat mensen vanuit Den Haag onze kant op komen.

Van de doelgroep die deze kant opkomt, heb ik de indruk dat het hen verder niet uitmaakt waar ze terechtkomen als ze maar wat hebben, dus wij twijfelen wel aan nut en noodzaak van Haaglanden, want wat zijn nu echte voordelen voor ons en wat kunnen we daar tegenin brengen? Du moment dat ons aanbod niet wordt geaccepteerd vinden we dat we wel moeten kijken naar onze rol binnen Haaglanden. Een kort vraag aan het college. De brief van de provincie heeft het ook over een subsidie. Het was ruimtelijk-ordeningsinstrument, subsidie en lobbyen. Dat vind ik al niet erg overtuigend, maar stel dat de provincie nu zegt 'we zijn bereid om subsidie te betalen', wat ze tot op heden niet wilde, is het college dan bereid om die subsidie te accepteren en alsnog het plan van Haaglanden te realiseren, oftewel alleen maar sociale woningbouw? Daar zijn we benieuwd naar. Openbare ruimte. Een potje van € 1,3 miljoen, verspreid over verschillende jaren. Feitelijk krijgen we de rekening gepresenteerd van enkele bezuinigen op wegen en fietspaden, onhandige bezuinigingen en dat vertaalt zich nu in de € 1,3 miljoen. Een ander punt is de N468. De meerderheid van deze raad heeft ingestemd met het overnemen, op termijn, van de N468. En uit mijn hoofd was het € 19 miljoen voor de reconstructie en € 2,5 miljoen bruidsschat, maar was die € 19 miljoen niet voldoende, dan ging het ten koste van onze bruidsschat.

Dat was voor ons onacceptabel en volgens mij bij de heer Ten Have ook want er ligt nu een andere deal, namelijk: de kosten worden hoe dan ook gedragen door de provincie en Hoogheemraad en onze bruidsschat, te klein, maar toch, wordt bevroren. Dus feitelijk zegt het college tegen de raad 'we hebben toen niet zo'n goede deal voorgelegd', maar ja, u als meerderheid heeft er wel mee ingestemd. Dus dit is voor ons een positieve ontwikkeling. De reconstructie van de Woudseweg. We hebben de eerste 40km-weg van Nederland. Dat werd ambtelijk aan ons medegedeeld en dat gaat nu naar een 30km-weg. Dus het unieke is er wel een beetje vanaf maar dat is heel anders ontstaan, het was altijd ingericht als 30 km/uur omdat het dood zou lopen, dat kruispunt daar zou er nooit op aangesloten worden. Dus kom met het eerlijke verhaal. De energietransitie. We staan inmiddels een paar jaar verder en onze opmerking was 'joh, wees voorzichtig met het afschakelen van aardgas en houd kernenergie goed in de gaten want zonder kernenergie kan je je energiepositie niet realiseren'. Inmiddels is daar ook aardwarmte bijgekomen, wat wij positief vinden. En wat zien we nu? Inmiddels zit afsluiten van aardgas er toch voorlopig niet in. Wij vermoeden de eerste tien jaar niet en maak dat ook duidelijk aan onze inwoners. De wethouder vertelde onlangs aan onze inwoners 'de eerste vijf jaar doen we niets',

maar ja, misschien moeten we wel wat anders doen. We hebben altijd gezegd 'doe een beetje rustig aan met al dat grote ingrijpen en help mensen met isoleren van een woning'. Dan kunnen ze denken 'wij dragen iets bij', of ze hebben een lagere energierekening. Dat is inmiddels ook collegebeleid want die term hadden wij niet, maar er is een term voor, spijtvrij. Dat vinden we op zich wel een goede vondst. De WarmtelinQ, dat is de leiding van het fossiele industrieterrein in Rotterdam naar Den Haag, hetzij Leiden. Iedereen loopt er inmiddels vandaan, Rotterdam heeft zich teruggetrokken en Den Haag heeft grote twijfels, maar Gasunie zegt 'we krijgen € 400 miljoen subsidie, feitelijk van u ook, en we gaan lekker verder'. Dus gezien het feit dat we van de heer Binnekamp van Juva hebben gehoord, hebben we zeer grote twijfels over de realisatie van dit hele project en het is beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, zouden wij zeggen. Dus doe het niet. De voorzitter: Ik zie een interruptie uit de hoek van de VVD. De heer Van der Eijk: Ik hoor de heer Roeling over de leiding door het midden vanuit de haven richting Leiden, maar is Midden-Delfland daar risicodrager in dan? Volgens mij niet, maar ik kan het verkeerd hebben. De heer Roeling: Niet zozeer risicodragend, maar hij wordt parallel aan de A4 aangelegd en dat heeft veel voeten in aarde, laat ik het daarop houden.

Als je dat kunt voorkomen door hem niet aan te leggen, zijn wij daar voorstander van. Het klopt dat wij niet aangesloten worden op het project, dat klopt. Dat gebeurt niet, maar ik zou zeggen, als het niet nodig is, zou ik die herrie niet op mijn nek halen. Maar goed. Biodiversiteit. We zien af en toe kleine projectjes voorbijkomen van een slootkantje en een grasveldje en we missen de grote stappen. Als je echt iets voor biodiversiteit wilt betekenen, we hebben het al eerder aangekaart, wat kunnen we met die mestinjectie? Is het college bereid om eens een keer een inventarisatie te maken van wat de regeltjes zijn, de mitsen en maren, om te kijken wat we daarmee kunnen als gemeente? We zien namelijk dat wij voor redelijk weinig voorop kunnen lopen als het gaat om de biodiversiteit. Ik heb die term nog nooit eerder gebruikt dus dat is op zich ook wel uniek. Wat hebben we nog meer? De huisartsen. We hebben een goed gesprek gehad met de huisartsen uit Schipluiden. We hebben gevraagd 'zet je wensen op een lijstje en dan kunnen wij dat voorleggen', dan hebben we een gerichte zoekactie voor het college om te kijken wat er mogelijk is. Dat heeft geleid tot een motie, kan ik alvast verklappen, want hij is er nog niet, maar hij komt wel aan. Ik denk dat de ChristenUnie dat zal doen. De clou is er wel een beetje vanaf, maar hij komt eraan.

En ik wil met name nog wat richting VVD zeggen, want die discussie wordt straks weer, 'maar het is een bedrijf'. Dan zou ik op voorhand al de vraag willen stellen aan de VVD waarom de VVD al zes, zeven jaar bezig is om een winkel, genaamd de Jumbo, in Den Hoorn te krijgen. Daar worden echt tonnen aan advocaatkosten aan gewijd. Ze willen hem daar hebben en hij komt maar niet. Dat even voor ik weer de vraag krijg over 'het is een bedrijf en….'. Dus hou de Jumbo in gedachten. Terugblik. Heb ik nog tijd, voorzitter? De voorzitter: Dat afsnoepen is niet echt lekker gelukt. U zit inmiddels aan de andere kant van de tien minuten. De heer Roeling: Ik denk dat die oproep voor de huisartsen een goede afsluiting is en ik denk dat ik nog een keer inbreek hierna. In de vergadering dan hè. De voorzitter: Dan ga ik door naar de volgende spreker, D66, de heer Vieira. Gaat uw gang. De heer Vieira: Ik ga kijken hoeveel tijd ik van de vorige twee sprekers af kan snoepen en misschien komt er zelfs wat bij waardoor het doorgeschoven wordt. Maar goed, over doorschuiven en begrotingen, dat ligt vaak dicht bij elkaar, maar dat zie ik nu niet al te veel gebeuren in deze begroting, in ieder geval dank aan eenieder die daaraan heeft bijgedragen. Ik wil bij twee dingen stilstaan, natuurlijk de begroting zelf, maar uiteraard ook een aantal maatschappelijke punten.

Ik sla even een heel stuk met bespiegelingen over wat er de afgelopen vier jaar gebeurd is en wat in het verkiezingsprogramma staat over, dus dan ga ik meteen even

naar de begroting. Als we naar de begroting kijken, zien we dat we in ieder geval dit jaar vanuit het rijk vergoeding hebben gekregen ter compensatie van extra uitgaven die in het Sociaal Domein gedaan zijn. Dat is fijn, want we zagen al dat het heel lastig was om dat te sluiten. Alleen is het nog niet structureel, dus wij kunnen in ieder geval niet wachten tot er een kabinet aantreedt, waardoor structurele toezeggingen gedaan worden op grond van de uitgaven die we doen, met name in het Sociaal Domein. Even kijken. Andere gelden die we hebben gekregen, zijn de NPO-gelden. We moeten kijken hoe we een aantal zaken voor de leerachterstanden opgedaan tijdens de pandemie kunnen compenseren met deze gelden. Onze gemeenschap is er in ieder geval een groot deel bij geholpen als we daaraan werken. Ook zijn ze ermee geholpen als we gelden besteden aan het tegengaan van armoede. Wij zien gewoon heel graag dat deze gelden goed besteed worden. Ik zou er een motie over in kunnen dienen, maar ik voel aan dat die er later in de vorm van een motie of amendement aan zit te komen, dus ook ik licht een tipje van de sluier op. De begroting. We konden in ieder geval erg waarderen dat de rekenmethodiek rond ozb en hoe kosten belast worden rond afval en rioolheffing, zijn veranderd of binnen de perken blijven. Dat kunnen wij waarderen.

Als we naar de meeste huishoudens kijken, zijn gemeentelijke lasten natuurlijk niet de grootste uitgaven die huishoudens doen. Doorgaan zijn dat twee andere posten; wonen en vervoer. Over wonen en typen woningen die we willen, is al genoeg gezegd. Alleen al in onze eerste termijn, maar ook al hier, eerder vanavond. Als we kijken naar de woningen zelf, zijn mensen nu met name heel veel geld kwijt aan de hoge energierekening. Als we naar de pure woningvoorraad kijken in Nederland, en ik schat in dat Midden-Delfland niet extreem daarvan afwijkt, dan zien we dat twee derde van de woningen geen A- of B-label heeft. Dus zoals al eerder werd gesteld, kun je investeren in je woning om het beter te doen. Ik merk in mijn omgeving dat op het moment dat je naar de website van de gemeente gaat en je klikt daar om te kijken 'kan ik in contact komen? Wat kan ik doen, hoe kan ik dat verbeteren?' veel mensen moeite hebben om deze informatie te vinden. Dus een vraag aan het college is: wat zouden we kunnen doen om meer inwoners te bereiken om daarvan gebruik te laten maken, om te zorgen dat zij overgaan tot spijtvrije maatregelen? Dat wat betreft woningen. Er is iets tussendoor gezegd over erfpacht en ook daar komt een motie over. Erfpacht zou een instrument kunnen zijn dat voor onder andere starters goed zou kunnen werken.

Nu is het wel zo bij erfpacht dat een aantal hypotheekverstrekkers, of misschien zelfs meerdere, zeggen 'op het moment dat de erfpacht onduidelijk is, of je hebt überhaupt erfpacht, kun je ook geen hypotheek afsluiten'. Dus ik denk dat we met het aanpassen van de erfpacht of de juiste regeling invoeren, een stap zetten. We hoeven als gemeente daar niet aan te verdienen, maar we moeten wel heel goed en gericht kijken - dat zou een volgende stap zijn – 'hoe kun je de starters onder andere op de markt het beste helpen?' Dan andere kosten, vervoer. Je ziet dat een huishouden al gauw honderden euro's kwijt is aan vervoer. Dat wordt soms onderschat, want vaak worden reparatiekosten en afschrijvingen vergeten. En 70% van de vervoersbewegingen is korter dan 7 kilometer, dus wij zijn sowieso als D66 voor een impuls voor de milieuvriendelijke opties. Dus onder andere de fiets. Wij steunen dan ook van harte de motie die mevrouw Snethlage zojuist voordroeg om in ieder geval goed te kijken hoe het netwerk voor de kwetsbare verkeersdeelnemers en het kiezen voor de milieuvriendelijke verkeersopties veiliger en beter kan. Dus dat wat betreft dat stuk. We zien dat er in Midden-Delfland bovengemiddeld veel voor de auto wordt gekozen. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat OV, alleen de bus, vaak aan de rand van het dorp zit en maar een keer per uur komt.

Dus voor veel mensen is dat dan ook niet aantrekkelijk. Soms komt hij een keer in het halfuur, maar dat is niet handig. We zien wel steeds terugkeren dat er steeds meer mensen kiezen voor deelvervoer. Dat kan een deelauto zijn, maar ook vaak deelfietsen, deelscooters. Zo langzamerhand zie je in de dorpskernen, met name dicht bij de steden, dus aan de Maaslandkant of aan de kant van Delft bij Den Hoorn, dat er verrommeling ontstaat. Wij vinden dat inwoners zouden moeten kunnen kiezen voor deelvervoer, want het is nu eenmaal milieuvriendelijk. Het kan erg bijdragen aan kostenbesparing. Maar het is goed als er beleid op komt. Dat brengt ons tot een motie en die zou ik graag voor willen dragen. De voorzitter: Gaat uw gang, de tijd staat nu stil. Motie nr. 2 ingediend door D66, PvdA Motie bevorderen deelmobiliteit

"De raad van de gemeente Midden-Delfland, in vergadering bijeen op 9 november 2021; constaterende dat: • deelfietsen, deelscooters en deelauto’s in Midden-Delfland voorzien in een vervoersbehoefte; • deelmobiliteit veelal uitstootvrij is en daarmee een bijdrage kan leveren aan de reductie van CO2 -uitstoot; • het aanbod van deelmobiliteit toeneemt en ook Midden-Delfland hiervan wil profiteren; overwegende dat: • ruimte in de kernen van Midden-Delfland schaars is en deelmobiliteit daar een oplossing voor kan bieden; • een ruimer aanbod van deelmobiliteit zorgt voor meer gebruik ervan; • in diverse gemeenten helaas regelmatig overlast wordt ervaren door verkeerd gebruik van deelmobiliteit; • de gemeente zorg moet dragen voor een goed onderhouden, aantrekkelijke, veilige en toegankelijke openbare ruimte; • het nu van de aanbieder afhangt of er verantwoord wordt omgegaan met deelmobiliteit; • verschillende gemeenten eisen stellen aan aanbieders van deelmobiliteit; verzoekt het college: • voor 1 juni 2022 een nota deelmobiliteit aan de raad voor te leggen, waarin staat beschreven op welke wijze gemeente Midden-Delfland het gebruik van deelmobiliteit kan bevorderen en welke regels en sturing aan aanbieders kan worden gegeven om overlast te voorkomen; en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Dank u wel, de motie is ondertekend, dat kan ik van hier af zien, en die maakt

deel uit van de beraadslaging en heeft als nummer 2. Gaat u door. De heer Vieira: Als ik zo schuin naar de klok kijk, denk ik dat ik nog twee of drie minuten heb. Het begrotingsstuk is behandeld in ieder geval en dan wil ik een paar maatschappelijke punten aankaarten. We staan als D66 in ieder geval helemaal achter initiatieven om bewoners bij elkaar te brengen. We hebben met name met de coronacrisis een moeilijke tijd achter de rug dus op het moment dat inwoners komen met culturele voorstellen, vinden we dat de gemeente moet meedenken in plaats van afwijzen en kijken hoe dingen wel kunnen plaatsvinden. Ook vinden wij het gewoon belangrijk dat iedereen in deze gemeente zich moet kunnen ontwikkelen en dat de keuze van onderwijs vrij moet zijn. We zien dat Schipluiden bijvoorbeeld krimpt. We hopen dat er keuze kan blijven, dat er voor verschillende scholen gekozen kan worden, ondanks die krimp. Dus een gebouw en deelgebruik vinden we prima, maar laat kinderen een keuze houden omdat iedereen nu eenmaal een andere leermethode en -behoefte heeft. Het viel ons trouwens ook op onlangs dat de slachtoffers van de toeslagenaffaire bekend zijn gemaakt bij de gemeente, althans, de vermoedelijke slachtoffers, en dat men nog geen 90% van hen te pakken heeft gekregen. Dus we hopen dat de gemeente de komende tijd in contact kan komen, voor zover dat niet gelukt is.

Het is al wel een tijd geleden dat ik hoorde dat er maar een of twee van de 25 gecontacteerd waren. We hopen dat die verbinding er is. Wij vinden in ieder geval verbinding tussen de gemeente en onze inwoners, en zeker de kwetsbare inwoners, belangrijk. En tot slot. Laten we gewoon goed zorgen voor onze gezondheid. Dat betekent goede voeding en ook zorgen voor goede huisvesting, ook van huisartsen. Daar wil ik mee afsluiten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. U bent keurig binnen de tien minuten gebleven, dan lopen we weer een minuutje in. De volgende spreker is van OGP Midden-Delfland, mijnheer Knaap voert het woord, gaat uw gang. De heer Knaap: Dank u wel voorzitter, ik ga maar geen beloftes doen of ik tijd inhaal of niet want dat zal blijken. Even een verrassing, onze fractievoorzitter is ziek vandaag dus ik mag het doen. Dus het proza dat we met z'n allen hebben verzameld, is dan wel handig en dat ligt ook voor me.

De tweede termijn OGP Midden-Delfland. De fractie bedankt allereerst onze ambtenaren en het college voor de voorliggende begroting en de beantwoording van onze vragen in eerste termijn. Bijna alle vragen zijn beantwoord op een vraag na, namelijk, welke titel heeft deze begroting? Daar is nog geen antwoord op gekomen. Wij stellen voor dat het college daar nu nog even over nadenkt en dat we daar straks antwoord op krijgen. Want het antwoord zien we graag met belangstelling tegemoet. Het zijn altijd van die leuke alliteraties tenslotte. Deze week worden onze wereldleiders in Glasgow uitgedaagd om echte stappen te zetten in het duurzamer maken van onze wereld. Abstracte ambities zijn niet meer genoeg en vele concrete maatregelen hadden al veel eerder genomen moeten worden, voor ons, onze toekomst, en die van onze kinderen en kleinkinderen. Wij vanuit OGP Midden-Delfland hopen op een echte doorbraak, maar daar gaat het vandaag niet over. Vandaag gaan we het in het hier en nu hebben over de begroting van Midden-Delfland en dat is niet ver weg, dat is dichtbij, dat is lokaal en daarvoor staan we zelf aan de lat. Als OGP Midden-Delfland zijn we dan ook op zoek gegaan naar wat een aantal onderwerpen in onze begroting concreet betekent voor onze inwoners.

Wat merken zij ervan of wat krijgen zij ervoor? Dan begin ik toch even met het dossier dat ons allen bindt, zou ik bijna willen zeggen, het Sociaal Domein. Essentieel voor het goed functioneren van onze gemeente en daarmee de diensten voor onze inwoners, is een solide financiële basis. Ook het afgelopen jaar hebben we gemerkt dat door de almaar stijgende kosten in met name de jeugdzorg onze financiële positie nog verder onder druk is komen te staan. De uitgaven zijn de afgelopen jaren zo hoog opgelopen dat enorme bezuinigingen tot op de dag van vandaag, en dus ook in deze begroting, noodzakelijk zijn. Door vrijwel alle fracties zijn vragen gesteld en de antwoorden zijn voor ons, maar misschien ook voor andere fracties, ook nog steeds niet altijd even duidelijk. Sinds de regelmatige bijeenkomsten van de Raadswerkgroep Sociaal Domein is de situatie wel minder doorzichtig geworden. Er zijn stappen gezet om te sturen op de budgetten en die komen ook steeds dichter bij wat we willen weten. Echter, de gezamenlijke Rekenkamers in onze samenwerkingsverbanden H10/H4 hebben onderzoek gedaan naar de mogelijkheden die wij als raad hebben om daadwerkelijk te sturen. En wat blijkt? Op grond van de verstrekte informatie kunnen we onvoldoende sturen op een goede besteding van onze middelen voor jongeren in Midden-Delfland, jongeren die hulp nodig hebben. Wij vinden: dat moet dus beter.

Wij gunnen onze jongeren dat ze zich kunnen ontwikkelen naar volwassenen met de juiste ondersteuning als er problemen zijn en ouders die niet kunnen oplossen. Wij willen ze niet aan hun lot overlaten. In de laatste commissievergadering waar het informatieprobleem centraal stond, beloofde wethouder Ten Have beterschap. En, mede namens ChristenUnie, CDA en PvdA, willen we hem graag een steuntje in de rug geven. Dat doen we met een motie, die luidt als volgt: Motie nr. 3 ingediend door OGP Midden-Delfland, ChristenUnie, CDA en PvdA Sturing zorg "De raad van de gemeente Midden-Delfland, in vergadering bijeen op 9 november 2021; gehoord de beraadslaging; overwegende dat: • op dit moment de jeugdhulp een bron van zorg is; • de uitgaven hoog zijn en voor tekorten zorgen; • de raad informatie nodig heeft om beslissingen te kunnen nemen; • de Rekenkamer Midden-Delfland heeft aangegeven dat de raad al jaren te weinig informatie heeft om op de juiste wijze te kunnen sturen; verzoekt het college: • de raad elk half jaar een overzicht te geven van: - het aantal jongeren geholpen door het Maatschappelijk Team; - het aantal jongeren met specialistische jeugdhulp; - de meest voorkomende problematiek; - de verwijzers; - de wachtlijsten; - een prognose van de tot dan gemaakte kosten;.

en gaat over tot de orde van de dag." De voorzitter: Dank u wel, de motie gaat richting griffie, is ondertekend en wordt van een nummer voorzien. Dat wordt motie nr. 4. O, nee, nr. 3. Ik had al 3 opgeschreven, maar er wordt zoveel aangekondigd. Het is nr. 3. De heer Knaap: Nr. 3 is een podiumplaats natuurlijk, dus daar ben je dan altijd blij mee. In de eerste termijn hebben we vanuit OGP Midden-Delfland ook gevraagd welke mogelijkheden het college concreet ziet om fiets- en wandelpaden in Midden-Delfland te verbeteren. De reactie van het college begint hoopvol maar al gauw wordt het iets minder concreet en lijkt er weinig mogelijk. Zo wordt gesteld dat regionale ambities aan beperkingen onderhevig zijn en geld een probleem is. Het eerste is nog een beetje vaag en het tweede is maar de vraag. In deze begroting staat juist het plan beschreven om te investeren in wegen en in groen. Het verbeteren van fiets- en wandelpaden is daar wat OGP Midden-Delfland betreft zeker een belangrijk onderdeel van. We zouden het graag willen omdraaien: niet helemaal afhankelijk maken van regionale besluitvorming, maar zelf aan de slag met wat nog kan, zorg ervoor dat de paden in Midden-Delfland er top bij liggen. Vandaar dat we ook een motie van de PvdA om de kruispunten van onze fietspaden veiliger te maken graag mede hebben ingediend.

Ook wij, en dat zal u niet verrassen, willen dat daarbij onze inwoners, dat zijn ten slotte de gebruikers, nauw worden betrokken. Zij zien elke dag waar dingen beter kunnen. Wat zou het mooi zijn als de stedelingen die ons gebied bezoeken en gebruikmaken van diezelfde fietspaden aankloppen bij hun gemeente voor een goede aansluiting op ons netwerk. We roepen het college dan ook op om de investeringen concreet te maken. Wat betekent deze begroting voor bijvoorbeeld fietspaden langs onze kades? De Zuidkade, de Harnaskade en de Vlaardingsekade? Onze wegen in Midden-Delfland moeten er wat ons betreft goed en veilig bij liggen, maar het moet ook duidelijk zijn dat ze niet bedoeld zijn voor sluipverkeer. Al dat sluipverkeer past gewoon niet op onze wegen. Elke dag staan sommige stukjes van Midden-Delfland vol. In deze begroting wordt hiervoor geld gereserveerd, maar het college geeft ook aan dat het zelf het probleem niet integraal kan oplossen. Dat klopt en onze vraag is: wat kan het college wel? Kunnen bijvoorbeeld pollers terugkomen op een aantal bekende sluiproutes? Kunnen er camera's worden geplaatst of kan er eenrichtingsverkeer worden ingesteld zoals bij de Maassluiseweg? We hebben het er regelmatig over. We denken best dat er wat kan.