Nota Spelen 2016 rb 25-10-2016

cittoJ/nr.w

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland Nota Spelen - 2016

September 2016

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland Nota Spelen - 2016

Colofon

Titel

Spelen in de Cittaslow, Beleidsplan Spelen

Auteur

Ir. A. Stobbe (Speelplan)

In opdracht van

Gemeente Midden-Delfland

Projectleider

Ing. M. Moerman

Uitgave

Speelplan BV Transistorstraat 53b 1322 CK Almere 036 5236127

Almere, september 2016

..... . . . . .- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - •

Gem eente • ._... Midden-Delfland

Nota Spelen 2016

Inhoud lnfeijd"ng Aanleiding .. .... .... ..... ... .... .... ..... .... .... ..... ... .... ... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ..... ... ....... .... .... .... .... .... ..... .... .... 4 Leeswijzer ...... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... ... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... .... ..... .... 5

Hoofdstuk 1- Uitgangsr;Junten voor speelruimte 1.1 Belang van buitenspel, sport en ontmoeting .. .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .................................... .... .... . 6 1.2 Wettelijk kader ........ .... ........ .... .... .... ..... .... ........... .... .... .... ........ ......... .... .... .... ........ ....... .... .... .... .... .... .... ..... 7 1.3 Spelen en Cittaslow ..... .... ..... .... .... .... .... .... .... ... .... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... .... . 7 1.4 Spelen in de woonomgeving ... .... .... .... .... .... .... ..... ... .... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... . 8 1.5 Indeling van speelplekken ........ .... .... ........ .... .. ..... ........ .... .... ........ .... ......... .... .... ........ .... .... ... ........ .... .... ... 10 1.6 Schijf van vijf.... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... .... .... ... 12

Hoofdstuk 2- Analyse speelruimte 2.1 Demografie .. .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... ... .... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... .... ... 13 2.2 Analyse aanbod .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... ... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... ... 14 2.3 Analyse vraag .. .... .. .. .. .. .. ........... .. .. .... .. .. .. .. ..... .............. .. .. .... .. .. ... .............. .. .. .... .. .. .. ..... .. .............. .. .. .... .. . 18 2.4 Aanbevelingen op basis van analyse ........................................................ .... .... .... .... .... .... .... ... ............... 21

Hoofdstuk 3- Visie op speelru mte in Midden-Delfland 3.1 Doel en randvoorwaarden .. .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... ... 23 3.2 Participatie .. .... ..... .... .... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ..... ...... .... .... .... .... .... .... ... 25 3.3 Nieuwbouw ..... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ..... ...... .... .... .... .... ... 26 3.4 Bijzondere doelgroepen .. .... .... .... .... .... ..... .... .... ... .... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... ... 26

Hoofdstuk 4- Van visie naar uitvoering 4.1 Speelruimtevisie toegepast per kern .. .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... .... ...... .... .... .... 28 4.2 Uitgangspunten en instandhouding .... ........ ..... ........ ....... .... ........ .... .... ........ ..... ........ .... .... ........ ...... .... .... 30 4.3 Uitvoeringsplan per kern ..... .... .... .... .... .... ..... ....... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... ... 31 4.4 Totaaloverzicht uitvoeringsplan .. .... .... ..... .... .... ........ ... .... .... .... .... .... ...... ... .... .... .... .... .... .... ........ ... .... .... ... 34

Literatuurlijst Bijlagen Bijlagen A - Kaartmateriaal .... .... .... .... .... .... ..... .... ....... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... .... .... ... 37 Bijlagen B- Referenties speelruimte ..... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... .... ..... .... .... .... .... .... .... .... ....... .... .... .... ... 37

Spelen in Cittaslow M idden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... Inleiding AANLEIPING,

De vorige nota Spelen in M idden-Delfland werd vastgesteld in 2005. In de afgelopen 11 jaar veranderde er veel in de inzichten over spelen. Er waren veel ontwikkelingen op het gebied van natuurlijk spelen, informele spelvormen, skate en sport en spelen met meer ruimte voor vrij spel en fantasie. Deze ontwikkelingen en de veranderingen in de gemeente vragen om een hernieuwde nota. In deze nota spelen is intensiever dan in 2005 gekeken naar het aanbod van en de vraag naar speelruimte. Daarbij is gekeken naar de huidige status van de speelruimte en de waardering vanuit de bevolking. Deze informatie biedt inzicht in wenselijke veranderingen en de bijbehorende financiële consequenties voor zowel de korte als lange termijn. Al deze informatie komt samen in deze nota Spelen. Als Cittaslow-gemeente vindt Midden-Delfland het belangrijk om voldoende en goede speelruimte aan te kunnen bieden aan haar bewoners. Niet alleen om een aantrekkelijke woongemeente te zijn voor gezinnen met kinderen maar ook om kinderen en hun (groot)ouders uit te nodigen gebruik te maken van de openbare ruimte. Om te sporten en bewegen, te ontmoeten; om samen te spelen en op een menselijk tempo te genieten van de leefomgeving.

In deze nota Spelen wordt specifiek aandacht geven aan spelen in de Cittaslow-gedachte, ambities op het gebied van duurzaamheid en de ambities zoals omschreven in het visiedocument "Behoud door Ontwikkeling" van de toekomstvisie Vitale Dorpen 2025 .. Naast het verkrijgen van voldoende inzicht en het uitdragen van de Cittaslow-gedachte is ook het belang van goede speelruimte zelf aanleiding voor het opstellen van deze nota. Goede speelruimte stimuleert de fysieke en sociale ontwikkeling van kinderen en versterkt de sociale cohesie in een wijk. Daarnaast zorgt een kindvriendelijke woonomgeving voor het behouden van bewoners en het aantrekken van nieuwe gezinnen. Een duidelijke nota Spelen, met een visie voor de komende jaren draagt bij aan het op peil houden van de kwaliteit van de speelruimte.

Nota Spelen 2016

L EESWIJZER

Deze nota bestaat uit vier delen, aangevuld met bij lagen en het fotoboek Speelruimte:

1.

Uitgangspunten voor speelruimte

Deell beschrijft het belang van goede speelruimte en de uitgangspunten voor goede speelruimte.

2.

Analyse speelruimte

Deel 2 is de analyse van het aanbod van en de vraag naar speelruimte. Het bevat de bevindingen van het onderzoek hiernaar. Het fotoboek bij deze nota hoort bij deze analyse.

3.

Visie op speelruimte

Deel 3 bevat een visie voor spelen en spelend sporten met daarin randvoorwaarden voor het te voeren beleid. De uitgangspunten van deell en de analyse van deel 2 waren hiervoor de basis.

4.

Van visie naar uitvoering

In deel 4 wordt de visie vertaald naar de situatie per kern en de financiële consequenties voor uitvoering van de benodigde en wenselijke ingrepen. Deel 4 geeft per kern een uitwerking van de visie uit deel 3. Deel 4 besluit met de financiële consequenties.

Bijlagen Kaartmateriaal per kern Referenties voor speelruimte Fotoboek Speelruimte Midden-Delfland (apart rapport)

Spelen in Cittaslow M idden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... Hoofdstuk 1- Uitgangspunten voor speelruimte l.l ·_BE LANG VAN BUJ fEf\l SPEL, SPORT f:N ONTMOETING

Spel is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Door te spelen ontwikkelen kinderen motorische, cognitieve, sociale, creatieve en emotionele vaardigheden. Die zijn belangrijk om deel te nemen aan de samenleving. Buitenspelen en sporten is gezond en helpt in het tegengaan van overgewicht. Buitenspelen draagt bij aan de sociale contacten in de buurt (voor kinderen én hun (groot)ouders) en biedt spelmogelijkheden die binnen niet kunnen. Niet voor niets speelt de overheid al decennia lang een rol in het voorzien van voldoende aantrekkelijke en veilige speelruimte. în de het VISiedocument "Behoud door Ontwikkeling" Vitale Dorpen 2025 wordt het belang van toegankelijke sport- en speelruimte benadrukt in het speerpunt "Gezond M1dden-Delfland" en "Wonen voor het leven" waarin onrfer meer de ambitie wordt uitgesproken rlat ''dorpen dusdunig ingericht moeten ZiJn dat JOng en oud een leven tang met veel plezier in Midden-Delfland kunnen wonen". Buitenspelen is niet alleen goed voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Voldoende en aantrekkelijke speelruimte is tevens goed voor de leefbaarheid van een wijk en de sociale integratie van haar bewoners. Jonge kinderen spelen meestal onder toezicht van hun (groot)ouders. Hierdoor hebben ook zij de mogelijkheid om met elkaar in contact te komen.

Oudere kinderen gebruiken goed ingerichte speelplekken of trapveldj es als ontmoetingsplek om na schooltijd af te spreken, samen lekker buiten te spelen

of op

ontdekkingstocht te

gaan.

Hiermee

krijgen

speelplekken

ook

een

belangrijke

ontmoetingsfunctie. Hoe beter deze ontmoetingsfunctie wordt gefaciliteerd en gestimuleerd, hoe beter de speelplekken worden gebruikt. Naarmate er meer en betere speelmogelijkheden in de woonomgeving zijn, neemt de positieve beleving van de leefomgeving bij kinderen en volwassenen toe. Dit resulteert er vaak in dat volwassenen meer sociale betrokkenheid hebben bij de wijk en dat de sociale controle en cohesie toenemen. Speelruimte is dus niet alleen van belang voor het kind, maar speelt ook een belangrijke rol in de leefbaarheid van een wijk. Spelen is geen activiteit exclusief voor jeugdigen. Een steeds grotere groep actieve ouderen gebruikt de buitenruimte. Het visiedocument "Behoud door ontwikkeling" Vitale Dorpen 2025 benoemt dit: - -"De groep 60-plussers wordt steeds;grofer: Ook zlj'vinclen hef :steeds belangrijker ·om aandachfté-.besteden. ;nn

f;,;n conét_ltiè. We stimul~;·en· l!et verd.~r; ontiA!l~kelen von sportfacfl;teitery .vpor ouder(!n.~'

Nota Spelen 2016

1.2 W ETTELIJK KADER Er bestaat geen wettelijke verplichting voor gemeentes om speelplekken aan te leggen. Buitenspelen zelf is wel (en niet voor niets) een recht! Jeugdigen hebben net als volwassenen behoefte aan en recht op mogelijkheden om te ontspannen en te recreëren. Dit recht is vastgelegd in artikel31 van het Internationale Verdrag voor De Rechten van het Kind, dat in 1995 door de Nederlandse overheid is geratificeerd.

Artikel31 van de Rer:;hten va" het Kif1d (Verenigde Naties): Het kmd heeh re~ht op rust en vdje ttjd, omte speien en ·op:recreatie, en .om deel te nemen aan kunst en cult~Jur. I<Jn~eren moeterrdaarvoqr d·~tl]d t1ebben en. er n;qe,t ongevaar!Uk en Jeuk speelgoed zijn en vetlige speeiplekken. Dtt gelclt voor alle kinderen, dus ook voor krnderen in ontwikkeiingslanden, of voor kinderen met een handicap. Speelplekken moeten er niet alleen voor kleine kinderen ZIJI1. Er moeten ook plekken zijn voor tieners om ztch te kunnen verrndkcn. Het voorzien in formele speelplekken is een aanbeveling om buitenspelen te faciliteren en te stimuleren. Een gemeente is vrij om hier invulling aan te geven. Voor de inrichting van de formele speelplekken is wel specifieke wetgeving vastgesteld in de vorm van het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS). Hierin staat onder andere:

•

ledereen die te maken heeft met de ontwikkeling, het beheer of de (veiligheid)inspecties van speelruimte en -toestellen moet zich aan het WAS houden.

•

In het WAS staat dat speelplekken en de toestellen veilig moeten zijn, bij plaatsing en in beheer.

•

Hierbij wordt verwezen naar de Europese normen voor speeltoestellen (o.a. EN 1176). Als een toestel voldoet aan de gestelde normen, wordt verondersteld dat het toestel veilig is. Een producent of beheerder kan ook op een andere wijze voldoen aan het vereiste veiligheidsniveau (bijvoorbeeld door een risicoanalyse uit te laten voeren). Dit dient dan wel te worden geregistreerd. Om tijdens de levensduur van een speelplek te voldoen aan het WAS moeten speeltoestellen periodiek geïnspecteerd en uiteraard goed onderhouden worden. Van elke speelplek en elk speeltoestel moet een registratie bijgehouden worden van de inspecties en het onderhoud maar ook van bijvoorbeeld reparaties en ongevallen.

1.3 SPELEN EN CITTASI.OW Cittaslow Cittaslow is het internationale keurmerk voor gemeenten met m inder dan 50.000 inwoners die op het gebied van leefomgeving, landschap, streekproducten, gastvrijheid, milieu, infrastructuur, cultuurhistorie en behoud van identiteit tot de top behoren. Midden- Delfland is Cittaslow hoofdstad van Nederland en daarmee uitdrager van het Cittaslow-manifest. Hierin staat bijvoorbeeld aangegeven dat men streeft naar een hoge kwaliteit van leven, van een goede relatie tussen stad en land en van een duurzame aanpak voor toekomstige (Europese) generaties. Deze punten komen ook sterk terug in het visiedocument "Behoud door Ontwikkeling" Vitale Dorpen 2025 waarin innovatieve, duurzame toepassingen moeten zorgen van behoud van meer lokale en traditionele kernkwaliteiten.

Speelruimte en duurzaamheid Toegepast op het spelen in Midden-Delfland betekent de Cittaslow gedachte dat bewust omgegaan moet worden met de openbare ruimte. Dat er gekozen wordt voor duurzame producten, maar dat speelruimte er ook aan bijdraagt dat de sociale cohesie (ontmoeting) wordt versterkt en dat landschappelij ke kwaliteiten optimaal worden benut om de relatie tussen stad en land te versterken. Speelplekken zijn,

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... vanwege haar jonge gebruikers ook bij uitstek plekken om innovatieve oplossingen toe te passen. Men kan hierdoor kinderen bijvoorbeeld bewust maken van het belang van een rijke biodiversiteit en het zorg dragen hiervoor. Voorbeelden hiervan zijn natuurlijke speelplekken met diervriendelijke toepassingen (zoals nestkastjes),

eetbaar groen, waterberging of energieopwekking. Dit kan gekoppeld worden aan een

educatief programma voor scholen, kinderboerderijen of natuureducatiecentra.

1.4 SPELEN IN DE WOONOMGEVING

Kinderen zijn voor buitenspelen vooral aangewezen op de directe woonomgeving, waar zij hun spel niet beperken tot de officieel aangeduide speel plekken. Kinderen spelen overal. Spelen kent geen begin en geen einde en is als zodanig ook niet plaatsgebonden. Een kind kan spelen terwij l hij/zij op weg is naar school, de bibliotheek, de winkel of op weg naar een vriendje of vriendinnetje. In de ene omgeving komen kinderen gemakkelijker tot spelen dan in de andere. Kinderen laten zich nauwelijks beperken door regels of verboden. De straat, het trottoir, onder een carport, in parken, op speelplekken en in speeltuinen, op pleinen, in winkelcentra, onder een viaduct; kinderen zien de hele woonomgeving als speelruimte. Voor een kindvriendelijke inrichting van de woonomgeving is het belangrijk aandacht te schenken aan de totale woonomgeving; de formele en de informele speelruimte. Informele speelruimte Informele speelruimte is de ruimte die kinderen kunnen gebruiken om te spelen, maar die daarvoor vaak niet exclusief is bedoeld of ontworpen. Het gaat hierbij om locaties als brede stoepen, pleinen, verkeersluwe straten, parken en bermen. Ook gaat het om (al dan niet bewuste) speelaanleidingen die terugkomen in de openbare ruimte, zoals een kei, een boomstam of juist speelse bestrating op een pleintje.

Dergelijke elementen kunnen dienen als ankerpunten en ontmoetingsplekken in de informele speelruimte 1. Ze wijzen andere gebruikers van de openbare ruimte er op dat er gespeeld kan en mag worden. 1

Korsten, L., Kuiper, E., & Reubsaet, H. (2001). Van de straat?: de relatie jeugd en openbare ruimte verkend. Assen: Uitgeverij Van Gorcum.

Informele speelruimte in Schipluiden (achter museum het Tramstation)

Nota Spelen 2016

;.>

Een gemeente die veel en goede informele speelruimte heeft, geeft kinderen de gelegenheid om het publieke domein als geheel te gebruiken. Dit is van belang voor de participatie van kinderen in de samenleving. Zij worden niet afgezonderd op speciaal voor hen ingerichte speelplekken maar nemen deel in het verkeer en gebruik van de stad of het dorp. Kinderen komen hierdoor in contact met allerlei aspecten van de openbare ruimte. De multifunctionaliteit van informele speelruimte draagt zo bij aan de cognitieve en sociale ontwikkeling. Als de openbare ruimte goed bespeelbaar is, is de druk op formele speelplekken minder hoog. Andersom geldt uiteraard ook dat als de openbare ruimte slecht bespeelbaar is, de gemeente juist extra zorg moet dragen voor goede en veilige formele speelplekken.

Formele speelruimte De locaties die specifiek zijn aangewezen voor spel en/of sportvormen de formele speelruimte. Goed ingerichte speelruimte zorgt er voor dat kinderen gebruik maken van het publiek domein en kennis maken met andere speelplekken en elkaar (uitwisseling binnen de wijk). Uit onderzoek 1 blijkt dat een speelplek met speeltoestellen kinderen aantrekt. Een formele speelplek fungeert dan ook vaak als 'totempaal' 2 • Wanneer een speelplek ruim, centraal en bereikbaar is, heeft deze plek aantrekkingskracht op de kinderen en als deze plek midden in een wijk ligt, dient deze als verzamelpunt. Hier zijn bijna altijd kinderen, hier spreekt men af en van hieruit trekt men verder. Uit onderzoek van Farley en Karsten blijkt dan ook het belang van formele speelplekken in de woonomgeving naast informele speelruimte. J Farley, L. et al. {2008) Where do the children play? The influence of playground equipment on physical activity of children in free play. In: Journol of Physical activity and health. 2008:5 pp 319-321. 1 Karsten, L. {2002) Oases in beton, aandachtspunten voor een jeugdvriende/Îjke ruimte. Assen: Koninklijke van Gorcum. ~

i [ fr! .: ~

I

,

. ··;;, '!,

.r. ~..~ . ~~"'! ~\

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gem eente

......... · --------------------------------------• ._... Midden-Delfland

Goed ingerichte speelplekken stimuleren beweging en bieden een gevarieerd aanbod. Hierbij gaat het niet alleen om het plaatsen van zoveel mogelijk speeltoestellen (totempaalfunctie). Het faciliteren van vrij spel door te voorzien in voldoende open ruimte en bijvoorbeeld verstopplekken is ook belangrijk. Variatie aan speelruimte zorgt er voor dat kinderen verschillende aantrekkelijke en uitdagende speelplekken tegen kunnen komen en uitgedaagd worden om de gehele openbare ruimte te gebruiken. Speelplekken dragen zo ook bij aan de herkenbaarheid van de woonomgeving. De kwaliteitvan formele 5peelruirnte is te toetsen aan de volgende criteriá: •·

Diversiteit ten opzichte -van elka-ar (variaHe in aanbod)

•·

Goede situering (ligging; zichtbaé1rheidrónlva·ng,.. beschutting, toegankelijkheid). .·

•·

Aaiitrekkelijke vormgeving 'thematiek,klellr~ebrLiik; nivèaiJvèrschillen)

-

'--

:•

'-·

'•,

•

Voldoende speelkwaliteit bieder! (speelwàarde;r 'uimte~ béstJeélbáàrheid)

•

Goed onderhoud (beeldkwaliteit)

1.5 INDELING VAN SPEELPLEKKEN Type speelplek Formele speelplekken kunnen worden ingedeeld naar grootte en bereik. Bij de analyse in Midden-Delfland wordt onderscheid gemaakt tussen 3 soorten formele speelplekken:

•

Blo~pl~k:;:Jngerjch-t .y gor : dir~ci".()mi.V()I'Ie_nc:Jen, ,y<~_;!k'•me.t e~n b.E':perkt;:é]arJ~_o<,l . en. QrnYëlng ; ~n m~estal geriç)lt op j~pge ~if1.d_E:!r.~n~ :Bio~pl~~~~.n ,vo,rrneQ de:. ~?asis; .~ooro de_, d~~~tQg lh 'hEit :_, él_a.rbod van

•:

~p~eh uirn tep,~_r! o_~~~ I~JSt €U!~~n ~~_gr~t~r ej- c~n! r,~ te)~ça.fi~~) 1_1 sl~:w!lh -~ l_o ~ P! ~~K~:·> Jigge!)._y á..~k. ~e,s_c_h,L!t iii de~wo'oriomgevill#~:wàafdoof êr·~9èdé soC:îalè cólifrole : aallwe:û~ i~! Buurtplek: ·Cenh a lè-. plek ii\'de buurt mêfèen •belangrijke:'óiît rnoétlngsf,jl1die} gefid1f()p bfèdè-rè .. - .-· ' .·, .. - . . ' ' -- ;. :.'.-.' ·-..-.-· eeiî .. doelgrOep (5-14 jaar) waar vaaKeen·:cornbiriatie\tan·spel en .:~port. te.vinden is;.Een.buurtpleiOieett:i'!eh . , ..--. . :-_ ::':·. ,·- -.· . . . ' -. . _... ... ... : . ·_-~.:.' ·, .· :" . . dllidelijk:_qpeobaar karakter;, Hier komerï·-:da•i ' ool(kinderell ui~ di!~ heie , buurJ;satner_i • Or:n ~ tè;. spelen .è ll ~-:

' '

' . __

.'--.

-

-

.

__

_

-

.-

.

.

.-

- -

.

-

.-

.

.;,

-~

·_

.

- . --

.-

'•'-'

- - -

.

'

. .

'

. '

. .

.

,·

'

'

-

-

- - - .

spor~e.n_.Qp ~~_flbLJ~Jrtp.le:ld~ _~enrm,e~P.lÛtgeb,re.id_:e.rJ u_@~g~r1~ aN1ho~ :te_ \ti~qen .~a_r:rnp._e~l1- ~lo~pÏe·~, •

WiÎ~pie~: .Êen w.i}k.ple~}s~en_ form,el~speE!I~<>.fsportplE:!kme(~en (Ï_u~qanig::<?nd~rscheîdef1d: é:lai}ÎJÇid

.~tar~e.z~ g~_b~IJjk.t w.Q.rçli 9.<>.~n~de gç_t:Jele w[l~;9t/:l.n. ~~i:g~val _'((l r1 :M.Té:I~~-Q-.PelfJ,(l r19;:h~~,gè.h!:!-'~- ~(,~p. Naast het type speelplek kan er ook onderscheid gemaakt worden tussen verschillende leeftijdsgroepen. Een goed formeel aanbod voorziet in speel- en sportruimte voor alle kinderen van 0 tot 19 jaar. leeftijdscategorie 0-4 jaar De jongste doelgroep maakt niet zelfstandig gebruik van de speelruimte. Zij spelen doorgaans onder begeleiding. Belangrij k voor deze doelgroep is vooral voldoende informele speelruimte. Kinderen in deze leeftijdscategorie spelen meer alleen dan samen. Een speelplek als ontmoetingsplek is minder belangrijk voor deze groep. Een goed bespeelbare openbare ruimte dicht bij huis is voldoende. 0-4 jarigen hebben niet per definitie toestellen nodig om te spelen. Het is dus niet nodig formele speelplekken exclusief voor deze doelgroep aan te leggen. Speelelementen voor deze doelgroep kunnen toegevoegd worden aan de formele blokplekken die zijn ingericht voor de doelgroep 5-9 jaar. l eeftijdscategorie 5-9 jaar De leeftijdscategorie van 5 tot en met 9 jaar maakt het meeste gebruik van de formele speelplek. Kinderen van deze leeftijd hebben toestellen nodig om t e spelen en fysiek uitgedaagd t e worden. Juist voor hen is

Nota Spelen 2016

het spelen op een veilige speelplek belangrijk. De speelplek is een ankerpunt, waar je andere kinderen kunt ontmoeten en daarna samen op de speelplek of in de buurt kan spelen. Voor deze groep is een goede spreiding van speelplekken essentieel. Het aanleggen van één speelplek in een verzorgingsgebied met een actieradius van 300 meter rondom deze plek is voldoendel. Voorwaarde is dat de openbare ruimte goed bespeelbaar is en de speelplek veilig kan worden bereikt. Voor deze doelgroep dienen barrières in kaart te worden gebracht om zodoende een beeld te krijgen van hun bewegingsruimte. leeftijdscategorie 10-14 jaar De leeftijdscategorie van 10 tot en met 14 jaar is al een stuk zelfstandiger. Hun bewegingsruimte is veel groter dan de jongere doelgroepen en beperkt zich vaak niet tot het dorp zelf. Deze doelgroep heeft ten opzichte van de jongere doelgroepen ook meer ruimte nodig voor fysieke en sportieve uitdaging, avontuur en ontmoeting. Deze uitdaging kan worden gerealiseerd in de vorm van natuurlijk spelen en avontuurlijke informele speelruimte. Op een gewone formele speelplek heeft deze groep ruimte nodig. Op een kleine blokplek toestellen plaatsen voor een oudere doelgroep is dus geen goede oplossing. leeftijdscategorie 15 tfm 19 jaar Deze groep heeft behoefte aan uitdagende sportplekken met de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten.

Deze doelgroep is erg mobiel en verplaatst zich met gemak door het hele dorp of trekt naar Delft, Maassluis of Vlaardingen. Het is voor deze doelgroep dan ook niet nodig om op buurtniveau te voorzien in formele plekken. Wel is het van belang rekening te houden met de aanwezigheid en behoefte van deze doelgroep om bijvoorbeeld te sporten en ontmoeten op formele plekken. Er dienen dus voldoende mogelijkheden te zijn, verspreid over de gemeente waar deze doelgroep zich kan vermaken, al dan niet in combinatie met actieve programmering. In onderstaande tabel is weergegeven aan welke soorten spel en bijbehorende fysieke inrichting gedacht kan worden bij de vier leeftijdscategorieën:

Leeftijd

Speelkwaliteit

0 t/m 4

ontdekken en exploreren van ruimtes,

kleine, gemakkelijk toegankelijke speeltoestellen;

jaar

materialen en vaardigheden; rollenspel

zand en water; kleurgebruik; beschutting en

en fantasiespel

zitmogelijkheden voor ouders/begeleiders

5 t/m 9

samenspel, regelspel en balspelen;

toestellen die samenspel stimuleren; klimmen;

jaar

gevarieerder en wilder bewegingsspel;

schommelen; hogere glijbanen; open en besloten

ontdekking en grensverlegging

ruimtes; verhard en onverhard

samenspel, ontmoeting, creatie en

trapveldje en andere sportplekken; fysiek

10 t/m

Inrichting formele speelruimte

sport; competitiever, opzoeken risico's

uitdagende toestellen, minder gedefinieerd om

en onderzoekend spelgedrag; minder

zelf spel te ontwikkelen; natuurlijke, avontuurlijke

regelspel

inrichting om vorm te geven aan de speelruimte

15 t/m

ontmoeting en sport, uitrusten en

voetbalveld, skatepark, basketbalveld, fietscross,

19 jaar

chillen; vrijetijdsbesteding met sterke

f reerunning, bootcamp al dan niet in combinatie

sociale waarde; fysieke grensverlegging

met een ontmoetingsplek

14 jaar

1 Verwer,

0. {1986). Het speelruimteplan: instrument voor gemeentelijk beleid. Een handreiking aan bewoners en gemeenten. Rotterdam:

Stichting Ruimte.

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gemeente

.......... • ._... Midden-Delfland

1.6 S CHIJF VAN V IJF Om een voldoende divers speelruimteaanbod te bieden wordt gekeken naar de 'Schijf van Vijf voor Buitenspelen'. Deze is door Speelplan opgesteld en beschrijft vijf belangrijke elementen voor een kindvriendelijke buurt met een divers speelruimteaanbod: •

De ~p~elplek rn~t. spe_ eltoe.s,P.IIen (yaditï9neel)

•

T,oegêlnkelijk, be~R~~Ibaar. gr()~n f11fez~ kriieen)

•

Het pl~lqt)e ·yoor)n forrne~fspel (:t pl~)rnj~) ,

•

1-let . tr.~p~eldj~ . vÇ>ody*~-~ . uft.daglilg. (ira,pveldjef

•

De verbindèn&~ en vetlig~ ,~peel,roufe~· (~pe(:!lroute)

Als een kind binnen zijn bewegingsru imte (begrens door barrières) alle vijf speelvormen kan vinden is er voldoende te kiezen en een divers, rij k aanbod. Hierbij gaat het dus niet om het aantal speelplekken, maar juist om de verschillende soorten spel. Veel kinderen willen bijvoorbeeld niets liever dan een balletje trappen of gaan juist liever op ontdekking in het groen. De vijf speelvormen bedienen verschillende doelgroepen en kunnen uiteraard op meerdere manieren worden uitgewerkt. Met uitzondering van de traditionele speelplek (formeel) kunnen de andere speelvormen zowel formeel (met toestellen/objecten in beheer van de gemeente) als informeel worden ingericht. In de bijlagen van deze nota zijn per speelvorm referentiebeelden opgenomen. De vijf speelvormen vullen elkaar aan. Hierin zit ook de waarde van de verbindende speelroute. Om de meerwaarde uit de verschillende speelvormen te halen moet een kind immers wel in staat zijn om deze verschillende locaties te bereiken. Zeker in buurten met een forse druk op de openbare ruimte (smalle stoepen, parkeer- en autodrukte, weinig groen) zijn aanpassingen wenselijk om routes te realiseren. Bij de analyse van het aanbod (hoofdstuk 2) is naar de aanwezigheid van de elementen uit de 'Schijf van Vijf' gekeken. Dit geeft een goed beeld van de diversiteit van de speelruimte in de buurt.

Hierbij wordt dus niet alleen gekeken naar de formele speel plekken, maar naar de gehele speelruimte.

Nota Spelen 2016

Hoofdstuk 2- Analyse speelruimte 2.1 DEMOGRAFIE De gemeente streeft naar een algemeen dekkingsniveau (zie ook hoofdstuk 3) van speelplekken. Dit betekend een goede spreiding van het aanbod over de dorpen. De demografische ontwikkeling is hier in principe ondergeschikt aan. Kinderen spelen immers niet alleen thuis maar ook bij school, naschoolse opvang, grootouders gastouders of vriendjes/ vriendinnetjes. Demografische ontwikkelingen geven wel een beeld van de aantallen kinderen en de te verwachten speeldruk. Dit kan helpen bij het bepalen van de goede inrichting van speelplekken.

Huidige stand van zaken

In

de

wonen

gemeente circa

leeftijdsgroep

Midden-Delfland

4.800 0-19

kinderen

jaar

(peildatum

2015). Dit is 26% van het totale aantal inwoners. De grafiek hiernaast toont de karakteristieken per dorp. Hierbij zijn Schipluiden

en

Kinderen per doelgroep in% bevolking

in

Maasland

redelijk

vergelijkbaar (verouderde jeugd, nadruk op de doelgroepen 10-14 en 15-19 jaar).

9% 8%

7% 6% 5% 4% 3% 2%

1% 0%

Den Hoorn is, vermoedelijk door de vele

Schipluiden

nieuwbouw, meer evenredig verdeeld

• 0-4 jaar

I 1111I Maasland

• 5-9 jaar

Den Hoorn

10-14 jaar

totaal

• 15-19 jaar

en kent ook het hoogste aandeel 0-19 jarigen: 28% van de totale bevolking.

Conclusie demografie

Duidelijk is dat de jongeren (10-19) sterk vertegenwoordigd zijn in elk dorp. Normaliter zorgt dit voor een zwaardere druk op de sport- en buurtplekken waar deze doelgroep wordt voorzien. Bij het ontbreken van voldoende voorzieningen en uitdaging blijkt vaak dat deze doelgroep zich gaat ophouden in kleinere blokplekken wat vaak leidt tot verveling, vernielzucht en wegblijvende jongere kinderen. Het is zodoende van belang dat in elk barrièregebied ten minste één uitdagende speel- en sportplek aanwezig is waar deze doelgroep zich kan uitleven zonder anderen tot last te zijn. In Midden-Delfland is het echter ook van belang om te constateren dat het dagelijks leven van veel jongeren (12+) zich afspeelt buiten het eigen dorp, bij sportverenigingen maar vooral de middelbare school. Ook blijkt uit de enquête en wijkwandelingen (zie paragraaf 2.3) dat oudere kinderen hun uitdaging en ontmoetingsplekken (skateparken, voetbalkooien, winkelcentrum) vooral zoeken in nabijgelegen steden. Omwille van de ambitie (zie visiedocument "Behoud door Ontwikkeling" Vitale dorpen 2025) dat dorpen in Midden-Delfland aantrekkelijk zijn voor jong én oud wordt aanbevolen elke doelgroep te bedienen en dus te voorzien in voldoende ontmoetings- en sportplekken voor jongeren in de verschillende dorpen.

Hierbij is het van belang in overleg te gaan met jongeren om de behoefte te definiëren (welk type plek is waar gewenst).

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

......... · --------------------------------------2.2 ANALYSE AANBOD Veldinventarisatie Om een goed beeld te krijgen van het huidige aanbod is een speelruimteanalyse uitgevoerd. Hierbij zijn alle dorpen en hun speelplekken bezocht. De speelruimte werd beoordeeld op de genoemde criteria voor formele en informele speelruimte (zie hoofdstuk 1). De beoordelingen van de informele en formele speelruimte staat in het Fotoboek Midden-Delfland bij deze nota. Uitgangspunten In de bijlagen van deze nota staan classificatie- en dekkingskaarten met de bevindingen van de analyse. Bij de analyse is uitgegaan van de classificatie van formele speelplekken zoals behandeld in hoofdstuk 1. Hierbij is gelet op aspecten als doelgroep, type speelplek (sport of spel} en het bereik van de speelplek (blok of buurt). Om de dekking te analyseren is gewerkt met een actieradius van 300 meter (3 minuten wandelen) voor de speelplekken die tenminste zijn ingericht voor de doelgroep van 5-9 jaar en rekening houdend met barrières. De focus ligt hierbij op de doelgroep 5-9 jaar. Juist voor hen zijn formele speelplekken van belang. Hun bewegingsvrijheid is vaak nog beperkt. Barrières Door de cirkels van de dekkingsgraad af te breken bij barrières wordt een realistisch beeld geschetst van de ruimtelij ke (on)mogelijkheden in de buurt.

De barrières zijn deels tijdens de veldinventarisatie in beeld gebracht en aangescherpt aan de hand van de wijkwandelingen met kinderen. Het gaat hierbij vooral om fysieke grenzen zoals kanalen/watergangen, hoofdwegen (primair) en ontsluitingswegen (secundair). Hierbij wordt geen actieradius aangehouden maar zijn alleen de barrières beperkend. Voor jongere (0-4 jaar) en oudere (10-19 jaar) kinderen worden geen dekkingskaarten gemaakt. Eerstgenoemden gaan immers niet zelfstandig op pad terwijl de laatstgenoemden zich niet laten 'begrenzen' door de barrières. Informele speelruimte De kwantiteit en kwaliteit van de informele speelruimte verschilt per dorp. Bij een goede informele bespeelbaarheidis de behoefte aan formele speelplekken lager. Buurten die slecht informeel bespeelbaar zijn, hebben goede formele speelplekken nodig of aanpassingen in de openbare ruimte.

Nota Spelen 2016

Schipluiden De informelebespeelbaarheid in Schipluiden is redelijk. Vooral aan de randen van het dorp (oostrand tussen golfbaan en dorp, bij de Holierhoek en langs Tjalk), maar ook bij de Fuutlaan kunnen kinderen lekker in het groen spelen. Wel is veel openbaar groen erg 'netjes'. Dit is weliswaar fraai voor het aangezicht, maar biedt minder speelwaarde voor kinderen dan plekjes waar geravot kan worden. In Schipluiden is weinig bewust ingerichte informele speelruimte met speelaanleidingen te vinden. Wel wordt er volgens de kinderen (wijkwandelingen, zie ook paragraaf 2.3) veel op straat en in hofjes gespeeld zonder toestellen. Kinderen noemen het Zwarte Pad (geasfalteerde fietspad langs de Bovenkruier) zelfs als favoriete speelruimte. Maasland In Maasland is de informele bespeelbaarheid beperkt. Net als Schipluiden is ook in Maasland sprake van groene randen waar kinderen kunnen spelen. Het dorp kent enkele prettige speelbuurtjes zoals langs de Warande. Hier zijn brede stoepen en voldoende groen aanwezig. In Maasland is weinig toegankelijk water, weinig speelgroen in de woonbuurten (veel is gazon) en zijn weinig speelaanleidingen in de openbare ruimte. Op sommige plekjes spelen kinderen wel duidelijk buiten de formele speelplek, zoals in het groen nabij de Katholieke begraafplaats (extra spannend) bij de speelplek aan de Batting.

Veel kinderen geven echter aan dat ze hier constant worden weggestuurd omdat het groen wordt "gesloopt". Den Hoorn Den Hoorn kent iets meer informele speel kwaliteit, al wordt dit niet of nauwelijks gebruikt door de kinderen waarmee door het dorp gewandeld is. Er is ook een verschil tussen het oude en nieuwe gedeelte. In de oude kern is informele speelruimte vooral te vinden in de parkeerhoven (garageboxen) en is maar weinig bespeelbaar groen te vinden. In het nieuwere gedeelte is er het Hof van Delftpark. Veel van de kinderen vertelden dat zij regelmatig spelen op één van de bouwterreinen van Den Hoorn. De openbare ruimte in relat ief nieuwe buurten, met name rondom de Mirabel (met uitzondering van de speelstrook zelf) en in het zuiden rondom de Schoolstraat is wat steriel en wordt vooral gedomineerd door parkeerplaatsen en autostraten.

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... Formele speelruimte Verdeeld over Schipluiden, Maasland en Den Hoorn liggen 80 formele speel-/sportplekken. Hierbij is alleen gekeken naar plekken die in beheer zijn van de gemeente. Schoolpleinen en sportverenigingen zijn formeel niet openbaar toegankelijk of in beheer van de gemeente en dus niet meegenomen in de analyse. Dit omdat de gemeente geen regie of zeggenschap heeft over de invulling en openstelling van de schoolpleinen. Hierdoor is het onverstandig om het beleid af te stemmen op de huidige inrichting van de schoolpleinen. Wel zijn deze plekken vaak onderdeel van de speel- en sportruimte omdat het gebruik ook na schooltijd of buiten wedstrijddagen wordt gedoogd. Hieronder staat per dorpskern de conclusie van de analyse van de formele speelplekken: Schipluiden

In Schipluiden liggen 25 speelplekken. 17 keer betreft het een blokplekje, 8 keer een buurtplek en 1 van de buurtplekken kan gezien worden als wijkplek (Holierhoek/Zouteveenseweg). Op 4 locaties wordt sport aangeboden, dit betreft zowel voetbal als basket bal. Voor elke leeftijdsgroep zijn meerdere plekken ingericht, wel is de speelwaarde voor oudere kinderen (10-14 jaar) in veel gevallen beperkt tot een mandschommeL Opvallend is het grote aantal plekken voor de doelgroep 0-4 jaar. Maar liefst 21 van de 25 speelplekken zijn ingericht voor deze doelgroep, 6 locaties zijn zelfs exclusief voor deze doelgroep ingericht. Het gemiddelde bouwjaar van de speelplekken is 20041 . Hiermee zijn de speelplekken in Schipluiden ouder dan de speelplekken in de andere dorpen. De speelplekken zijn echter vaak wel nog in goede staat en worden goed onderhouden. Qua vormgeving en speelkwaliteit kunnen veel plekken een verbetering gebruiken. Veel plekken bieden weinig uitdaging (ook voor de doelgroep 5-9 jaar) en veel van dezelfde speelvormen. Op sommige plekken lijkt het dan ook dat er weinig gebruik wordt gemaakt van de speeltoestellen. Qua dekking (zie bijlage dekkingskaarten) is er voor de doelgroep 5-9 een zeer ruim aanbod in Schipluiden. Vooral ten noorden van de Gaag zijn veel speelplekken.

Aan de zuidwestelijke kant van het dorp (in de wijk Windrecht) is beperkt aanbod van sportvoorzieningen.

1

In veel gemeentes en beheerplannen wordt uitgegaan van een levensduur van 12 jaar voor een speel plek.

Trapveld en formele speelplek {achtergrond) achter Tjalk {Schipluiden)

Nota Spelen 2016

Maasland

In Maasland liggen 28 speel plekken. Anders dan in Schipluiden betreft het hier 50% buurtplekken, waarvan wederom 1 centrale wijkplek (Meester Postlaan). Dit is ook direct de enige plek in Maasland waar sport wordt aangeboden. 25 van de 28 speelplekken is ingericht voor de doelgroep 5-9 jaar, 3 keer betreft het een plek exclusief voor de doelgroep 0-4 jaar. De speelruimte voor de doelgroep 10-14 en 15-19 jaar is erg beperkt en weinig uitdagend. Qua doelgroepen is de speelruimte rondom de Meester Postlaan interessant. Aan de zijde van de school is een skateplek en voetbalkooi gelegen voor de sportende jeugd, aan de overkant van de weg (zie foto hieronder) is daarnaast een meer traditionele speelplek te vinden met klimfuncties, een schommel voor de jongere kinderen en een jeu de boulesbaan en beweegparcours voor ouderen (welke ook prima door jonge kinderen te gebruiken is). De speelplekken in Maasland zij n relatief nieuw, met een gemiddeld bouwjaar van 2008 zijn de plekken in Maasland het jongst in de hele gemeente. De speelplekken zijn vooral op vormgeving en speelwaarde minder goed beoordeeld maar scoren goed op situering en technische staat. Ook is er weinig sprake van vandalisme of verwaarlozing.

De speelplekken bieden wel weinig uitdaging, vooral voor de wat oudere doelgroepen (5-9 en 10-14 jaar) en kunnen avontuurlijker en minder net ingericht worden (nu vooral veel rubbertegels met daarop toestellen). Qua dekking is ook in Maasland sprake van een zeer ruim aanbod van speelplekken. Zeker in de buurt rondom de Meester Postlaan zijn veel verschillende plekken gelegen. Den Haorn

In Den Hoorn liggen 27 speelplekken. Hier betreft het zelfs 16 keer een buurtplek en slechts 11 keer een blokplek. Den Hoorn kent maar liefst 3 wij kplekken (Oranjelaan, Tramkade / Zuidhoornseweg en Mirabel). De speelvoorzieningen zijn beter verdeeld over de doelgroepen. De focus ligt op de doelgroepen 0-4 jaar en 5-9 jaar. De speelstrook bij de M irabel - Goudappel is een duidelijk voorbeeld van bewust diversiteit nastreven voor de verschillende doelgroepen. Hier is voor elke doelgroep iets leuks te vinden, al ontbreekt een natuurlijke plek om te ravotten. In Den Hoorn liggen 3 sportplekken (tevens de 3 centrale wijkplekken), deze zijn keurig verdeeld over de drie barrièregebieden. 4 van de 27 speelplekken zijn exclusief ingericht voor de doelgroep 0-4 jaar.

Spelen in Cittaslow M idden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... De huidige levensduur van meerdere speelplekken in Den Hoorn is hoog. Het gemiddelde bouwjaar van 2006 wordt immers flink opgetrokken door de nieuwbouwplekken in het noordwesten van het dorp. De formele speelruimte scoort goed op situering en technische staat. Ook is er weinig sprake van vandalisme of verwaarlozing. Qua speelwaarde en vormgeving scoren ook de plekken in Den Hoorn minder goed. Het verschil tussen de oude plekken (scoren vaker matig) en de nieuwe plekken (scoren vaker goed) is echter opvallend groot. Qua dekking zijn de sportplekken dus goed gelegen, de formele speelplekken zijn ook in dit dorp bovengemiddeld aanwezig. Er is veel overlap in dekkingskaarten (zie bijlagen) wat duidt op het feit dat kinderen van 5-9 j aar in bepaalde delen van het dorp tot wel 8 plekken kunnen bezoeken (ingericht voor kinderen van 5-9 jaar) binnen een straal van 300 meter. Dit is sterker het geval rondom de Oranjelaan dan in Lookwest waar de speelruimte meer is geconcentreerd.

Conclusie analyse aanbod Midden-Delfland kent een ruim aanbod formele speelplekken. De informele speelruimte is vaak wat beperkt, maar het gebrek aan barrières zorgt dat kinderen uit veel formele speelplekken kunnen kiezen. Dit beperkt wel het ontmoetingsaspeet en de kans op samenspel. leder kind kan immers bij zijn of haar plekje blijven spelen. De speelplekken worden ook niet allemaal even goed gewaardeerd. Op veel plekken is weinig uitdaging te vinden. Kijkend naar zowel het formele als informele aanbod scoort Den Hoorn het sterkst. Dit komt grotendeels doordat nieuwere speelplekken (zoals in de nieuwbouwwijken) beter gewaardeerd worden.

Nota Spelen 2016

2.3 ANALYSE VRAAG Methode: participatie Midden-Delfland vindt het belangrijk om bewoners te betrekken bij de inrichting van de openbare speelruimte. Burgerparticipatie geeft een beeld van de vraag naar en deels ook het aanbod van speelruimte. Bewoners kregen zodoende de mogelij kheid om mee te denken over dit plan. Dit kon via een wijkwandeling en een enquête. Bureau Speelplan organiseerde 7 wijkwandelingen met basisschoolleerlingen (3 in Maasland, 2 in Schipluiden en 2 in Den Hoorn). Aan de wandelingen namen steeds circa 10 kinderen deel. De wijkwandelingen hadden tot doel een beeld te krijgen op de speelcultuur van het dorp. Waar en hoe wordt er gespeeld? Vooral op formele plekken, of juist ook in de informele speelruimte. Welke spelletjes zijn populair en welke toestellen en plekken worden eigenlijk niet of nauwelijks gebruikt? Daarnaast hield het bureau een enquête onder alle inwoners. Deze bestond uit verschillende vragenlijsten voor kinderen en volwassenen. 130 personen namen hieraan deel. Omdat er aparte vragenlijsten zijn voor de kinderen en volwassenen is de input goed te analyseren en ook terug te brengen tot de verschillende kernen. Bij de enquête werd naast vragen over de speelcultuur ook gevraagd naar de positieve punten van de speelruimte of juist verbeterpunten. Resultaten per kern Schipluiden

Kinderen gaven tijdens de wandeling en enquête aan redelijk tevreden te zijn met de speelruimte in de buurt. Er zijn veel plekjes in de buurt (de w ijkplek bij de Zouteveenseweg is favoriet) en er zijn veel kinderen om mee buiten te spelen. Kinderen spelen vooral ook op straat (Zwarte Pad) of in de klimbomen, maar liever zouden ze meer sportplekjes zien (freerunning, maar ook voetbal en skaten). Favoriete speelvormen zijn klimmen, schommelen, verstoppen, balspel, fantasiespel en skaten. Opvallend is dat traditionele speelvormen als glijden en wippen niet of nauwelijks genoemd worden (dit is zo voor alle dorpen). Volwassenen geven in de enquête aan dat plekjes vaak niet veilig bereikbaar zijn. Hierbij wordt vaak verwezen naar het water en/of het drukke verkeer. Vaak betrof dit ouders van jonge kinderen. In Schipluiden gaf de meerderheid van de volwassenen aan dat er onvoldoende speelplekken zijn voor hun kinderen en dat de

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... plekken die er zijn niet aantrekkelijk genoeg zijn. De leeftijd van de speelplek speelt hierbij een rol (veel verouderde plekjes). Ook de beperkte uitdaging wordt vaak genoemd: plekjes zijn te vaak ingericht voor een jonge doelgroep. Ter verbetering wordt vaak de aanleg van meer speelgroen en 'wildernis' aangedragen, nipt gevolgd door de aanleg van uitdagende sportplekjes als een crossbaantje, pannaveldje of skatebaan. Ook wordt verzocht om een plek aan te leggen voor minder valide kinderen.

Maasland Als enige dorp geeft de meerderheid van de kinderen in Maasland aan de speelplekjes vooral saai te vinden. Opvallend is ook dat de kinderen in dit dorp vooral aangeven graag in het groen te spelen (in Maasland en Schipluiden is het vooral gericht op traditioneel spel en sport). Tijdens wijkwandelingen bleken de kinderen soms nauwelijks te weten waar de speelplekken lagen en de wat oudere kinderen van 10-12 jaar gaven aan ook vaak naar Maassluis te gaan om te spelen/sporten of rond te hangen. De Meester Postlaan is favoriet, maar deze plek is vaak ook ingepikt door jongeren die veel rommel achterlaten .Favoriete speelvormen van de kinderen zijn wederom klimmen, gevolgd door bouwen, crossfietsen, skelteren en balspel. Positieve punten zijn de vele plekjes (al zijn deze "vooral voor kleine kinderen ingericht") en de aanwezigheid van veel groen. Punten ter verbetering zijn de aanleg van meer trapveldjes en het aanbieden van meer uitdaging. De volwassenen in Maasland zijn iets positiever over de speelruimte. Zo vindt een meerderheid dat er voldoende speelplekken zijn en een ruime meerderheid vindt dat deze ook veilig bereikbaar zijn. Wederom geven ouders ook in Maasland aan dat de speelplekken niet aantrekkelijk genoeg zijn.

Zo zijn ze vooral bedoeld voor te jonge kinderen (of juist voor te oude kinderen) en is er een gebrek aan avontuurlijke plekken om te fietscrossen en klimmen en sportplekken (o.a. korfbal). Een enkeling geeft aan graag grotere speelplekken te zien met meer bankjes, gezelligheid en mogelijkheden om andere mensen te ontmoeten.

Den Hoorn In Den Hoorn zijn de kinderen het meest positief over de speelruimte. Vrijwel alle kinderen gaven via de enquête aan de speelplekken leuk te vinden. Ook tijdens de wijkwandelingen bleek dat veel kinderen veel en graag buitenspelen en dat dit ook goed kan. Hierbij lijkt we de focus te liggen op de strook speelplekken bij Mirabel/Goudappel. Kinderen gaven ook vooral aan te spelen op een traditionele speelplek of sportveld. Favoriete speelvormen zijn dan ook klimmen, gevolgd door balspel, schommelen, verstoppen, bouwen en skaten. Ook hier werden tradit ionele speelvormen als glijden, draaien en wippen niet of nauwelijks genoemd. De kinderen constateren dat er veel speelplekken zijn in het dorp. Zij geven aan dat er in in het dorp weinig aanbod is voor de wat oudere kinderen. Ook zijn er te weinig verstopplekjes, grasveldjes en sportplekjes (voetbal en skate). Een aantal kinderen benoemt ook het gebrek aan speelgroen en/of een terrein om hutten te mogen bouwen. Tijdens de wandelingen bleek ook dat kinderen het leuk vonden om op en rondom de bouwterreinen te spelen. Dit is echter uiteraard maar tijdelijk van aard, maar wordt momenteel wel gemist. Ook de volwassenen in Den Hoorn waren positiever over de speelruimte dan in de andere dorpen. Zo zijn er voldoende, veilig bereikbare speelplekken en zijn deze ook aantrekkelijk genoeg.

Ter verbetering wordt vaak verwezen naar de oude kern (hoge parkeerdruk, te weinig ruimte) . In het algemeen mist men sportplekken en wederom uitdagende speelplekken voor de doelgroep 10-14 jaar. Volwassenen zien graag meer diversiteit in het aanbod, waarbij naast toegankelijk speelgroen ook speelpleintjes om te fietsen en skaten worden genoemd.

Nota Spelen 2016

Conclusie analyse vraag De analyse van de vraag, door middel van een uitgebreid participatietraject, toont aan dat de waardering per dorp verschilt, maar dat veel verbeteringen en wensen overeenkomen. In Den Hoorn zijn bewoners het meest positief (overeenkomstig met de conclusie van de veldinventarisatie). In Schipluiden zijn bewoners, vooral de volwassenen, het minst positief. Kinderen geven als algemeen pluspunt aan dat er lekker veel plekken zijn. Ze geven daarbij wel aan dat de plekken wat hen betreft wat uitdagender mogen. In alle dorpen is 'klimmen' de spelvorm die het vaakst genoemd wordt als favoriete speelvorm. Behalve schommelen, staan andere traditionele speelvormen (glijden, draaien, wippen) erg laag op de wensenlijst. Bij de wijkwandelingen blijkt dat in elk dorp ook redelijk verschillend wordt gespeeld. In Den Hoorn (Delft) en Maasland (Maassluis) trekken de oudere kinderen vaak naar omliggende steden om te spelen. Dit lijkt in Maasland sterker te gebeuren dan in Den Hoorn. In Schipluiden lijken de kinderen het meest inventief als het gaat om spelen. De kinderen kennen de buurt redelijk en lijken meer te spelen op straat/in het groen dan op de traditionele speelplek. Vooral sportplekken (meer variatie) en uitdagende speelplekken (ook in het groen) worden gemist. Volwassenen geven soms wat tegengestelde verbeteringen aan.

Sommige ouders van (zeer) jonge kinderen geven aan dat er te weinig plekjes zijn voor hun kinderen. Dit terwijl er bij de analyse van het aanbod juist een overschot aan plekken werd geconstateerd. Ouders van kinderen in de leeftijdsgroep 10-14 jaar, maar ook 5-9 jaar geven daarentegen aan dat er juist te veel plekken voor de allerjongste kinderen zijn ingericht . Overeenkomstig met de kinderen geven de volwassenen in elk dorp aan dat er een gebrek is aan diverse sportplekken en speelgroen om in te ravotten. Meerdere volwassenen gaven aan dat de openbare ruimte soms best wat minder netjes mag. Dit komt overeen met de conclusies van de analyse van het aanbod.

2 . 4 AANBEVELINGE'I\I OP BASIS VAN ANAlYSE Algemene conclusie analyse Over het algemeen kan geconstateerd worden dat Midden-Delfland een gemeente is waarin goed gespeeld kan worden. Elke doelgroep wordt in elk dorp bediend met meerdere speel- of sportplekken. Vanwege het beperkte aantal barrières hebben kinderen redelijk tot veel bewegingsvrijheid en veel tot zeer veel formele speelplekken om gebruik van te maken. Den Hoorn is het best bespeelbaar. Speelruimte is van redelijk goede kwaliteit (formeel en informeel) en goed verdeeld over het dorp. Inwoners van Den Hoorn zijn dan ook het meest positief (zowel kinderen als volwassen). Aangegeven wordt wel dat er te weinig uitdaging is op formele speelplekken en dat de openbare ruimte soms te netjes is ingericht. Vooral uitdagende sportplekken en bespeelbaar groen zijn gewenst. Schipluiden (vooral kleine plekjes) en Maasland (weinig uitdaging en weinig sport) zijn veel minder bespeelbare dorpen, bewoners zijn in Schipluiden ook het minst positief over hun speelruimte.

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... Aanbevelingen Op basis van de analyse worden de volgende aanbevelingen gedaan voor de speelruimte:

Uitdaging en diversiteit •

Omwille van de uitdaging (uitdagende speelplekken zijn vaak kostbaarder) en het ontmoetingsaspeet wordt aangeraden traditionele speelplekken meer te concentreren op buurt- of w ijkplekken. Op de plekken die daardoor overbodig worden wordt aanbevolen in te zetten op meer informele speelruimte om de diversiteit van het aanbod te vergroten. Dit kan zowel stedelijk (speelpleintjes) als natuurlijk (ravotplekjes) worden ingevuld. Omvormingsvoorbeelden als het speelpleintje en het ravotplekje zijn te vinden in de bijlagen van deze rapportage.

•

Bij de (her)inrichting van de openbare ruimte zou meer gelet moeten worden op de bespeelbaarheid ervan door kinderen. Dit kan betekenen dat openbaar groen soms wat meer verwilderd mag zijn, maar ook dat speelse elementen (poefs, heuveltjes) of bestrating aanleiding kunnen geven om te spelen op straat of onderweg naar school of de speel plek.

Doelgroepen en betrekken van gebruikers Geadviseerd wordt om, in overleg met de jongeren zelf, meer plekken in te richten voor deze doelgroep, waarbij de nadruk ligt op het buiten sporten. •

Bij een goede inrichting kunnen deze plekken ook gebruikt worden door jongere kinderen of juist volwassenen die buiten willen sporten.

•

Bij de (her)inrichting van speelplekken wordt aanbevolen altij d gebruik te maken van de kennis, ervaringen en ideeën van bewoners.

•

Het is belangrijk om daarbij wel altijd te streven naar een divers aanbod en voldoende uitdaging voor een brede doelgroep. Zo wordt de speelruimte niet te eenzijdig ontwikkeld en is het aanbod flexibeler om met demografische verandering om te gaan. Het is de taak van de gemeente om het aanbod van speelvoorzieningen goed over de dorpen te verdelen. Daardoor kan het voorkomen dat wensen van bewoners niet één op één gehonoreerd worden.

Nota Spelen 2016

Hoofdstuk 3- Visie op speelruimte in Midden-Delfland Een visie op speelruimte kan geen starre blauwdruk geven voor het spelen in elke wijk. Het moet juist maatwerk mogelijk maken om per kern of buurt in te kunnen spelen op ruimtelijke (on)mogelijkheden en specifieke opgaven of behoeftes van bewoners. Op gemeentelijk niveau volstaan daarom hoofdlijnen en ambities voor de kwaliteit van het speelruimteaanbod. Een speelruimtevisie moet ook flexibiliteit bieden om in de toekomst in te kunnen spelen op demografische ontwikkelingen of nieuwe trends. In de uitgangspunten voor speelruimte (hoofdstuk 1) is dan ook niet verwezen naar uniform geldende normen. Wel wordt veel belang gehecht aan voldoende spreiding en diversiteit van de speelruimte in de woonomgeving. De kwaliteit van zowel de formele als de informele speelruimte moet dusdanig hoog zijn dat deze uitnodigt tot spel en ontmoeting. Hiertoe zijn op basis van de uitgangspunten voor speelruimte (hoofdstuk 1) en de analyse (hoofdstuk 2) een doelstelling en vier randvoorwaarden opgesteld. Deze zijn vertaald naar concrete richtlijnen voor speelruimte in Midden-Delfland.

3 .1 DOEL EN AMBITIE S De gemeente Midden-Delfland streeft naar aantrekkelijke en uitdagende speelruimte zodat jong en oud worden gestimuleerd om te recreëren, te sporten en te ontmoeten in aantrekkelijk vormgegeven en bespeelbare openbare ruimte waarin de Cittaslow-gedachte wordt uitgedragen. Om hiertoe te komen zijn vier ambities beschreven voor het te voeren speelruimtebeleid:

1.

Voldoende en veilige speel- en sportruimte voor alle kinderen van 0-19 jaar

2.

Een diverse en bespeelbare openbare ruimte om te recreëren, sporten en te ontmoeten

3.

Duurzame speelplekken om de Cittaslow-gedacht uit te dragen

4.

Benutten van betrokken bewoners als ervaringsdeskundigen

Bij iedere ambitie zijn een aantal richtlijnen uitgewerkt die helpen om die ambitie te behalen.

1.

Voldoende en veilige speel- en sportruimte voor alle kinderen van 0-19 jaar

Het is belangrijk dat er in de gehele gemeente voldoende speel- en sportruimte wordt aangeboden voor alle kinderen, ongeacht leeftijd en fysieke of mentale beperkingen. Er wordt gestreefd naar een volledige dekking van formele speelplekken in de dorpen Schipluiden, Maasland en Den Hoo1 n. Richtlijnen -Om te komen tot een volledige dekking van veilige speelplekken wordt uitgegaan van:

•

Speelplekken hebben een bereik van 300 meter. Dit is gebaseerd op de actieradius van kinderen van 5 tot 9 jaar. Om een volledige dekking te verkrijgen dient rekening gehouden te worden met barrières voor deze doelgroep. o

Voor de doelgroep van 0-4 jaar worden geen normgevende richtlijnen opgesteld. Deze doelgroep wordt deels voorzien op de blokplekken maar maken vooral ook gebruik van het spelen voor de deur of in de achtertuin. In de praktijk zal deze doelgroep altijd onder begeleiding van een ouder buiten spelen.

o

De doelgroep 10-14 en 15-19 jaar wordt eveneens niet gereguleerd in richtlijnen. Wel wordt het belang van hun ruimteclaim benadrukt. Het is dus van belang om in elk dorp ook te voorzien in hun behoeftes op centrale buurtplekken en (multifunctionele) sportplekken.

Spelen in Cittaslow Midden-Delfland

•

Gem eente • ._... Midden-Delfland

.......... •

Speelplekken moeten ook aantrekkelijk zijn voor kinderen met een beperking. Het is niet wenselijk dat hiervoor exclusieve plekken worden ingericht. Juist het samenspelen op de reguliere speelplek verdient de voorkeur. Afhankelijk van de vraag kunnen voor deze doelgroep speciale maatregelen genomen worden (inrichting, speciale toestellen, kleur- en materiaalgebruik). Speeltoestellen moeten voldoen aan het Warenwetbesluit Attracties en Speeltoestellen (WAS) en worden regelmatig geïnspecteerd. Dit geldt ook voor speeltoestellen die door bewoners worden gerealiseerd en/of worden geplaatst in de openbare ruimte.

•

Het is belangrijk dat speelplekken ook sociaal veilig zijn. Sociale controle en toezicht bevorderen dit. Daarom is het wenselijk om speelplekken zo aan te leggen en in te richten dat er voldoende toezicht mogelijk is vanuit bijvoorbeeld woningen of vanaf de openbare weg. Dit hoeft niet te leiden tot volledig open speel plekken. Kinderen moeten, zeker op de grotere en of avontuurlijke speelplekken voldoende ruimte hebben om te kunnen verstoppen of beschutting te zoeken in hun (fantasie)spel.

gi: -~~!~-~-!~~fs~. ~-~:~.~~R~-~J~.~i~ .~i>~ri~!'li.~ ,·~~ im~-~ . Q~!:Ie.;~_e~fe~_iê~.~sp()rt~_ry· e!1 :t~_-o_~tffi9éter~ R(nd~r:~rr~spe'ier'. ov~rai. (h d~;.ope,{bat~;·nti:~f!te :~n.. elk .k.ind rniléll' ook e.Tke 'voiWafisene·.ii~ett áï'rn '. efgen l?~b9~H~~.t<:l!~L~~j_ g~_ai\9..1'!1 .Î1~Ü g~:&r.~!I~~Il}.y_a•J~ ~s 9R€.!~ll~re .ruim.te..Ö,e ;f9rme.le en :i.nforn~èie;speelr_üinjte ll}Of:!IerJ ~ier9p worden 9fge.si~rnd· en ~(:).11 voldoend~ en ûltd(!gend êl.~npod ~l.t:slen voorJC?pg_er' olJd: Richtlijnen- Om een diverse en bespeelbare openbare ruimte te bieden wordt uitgegaan van: In elk barrieregebied dient tenminste één uitdagende speelplek aanwezig te zijn voor de doelgroep 5-

14 jaar. Deze plek dient op een strategische, centrale locatie te liggen waarbij zowel door middel van toestellen als speelaanleidingen en voldoende open ruimte een brede doelgroep wordt aangesproken. In elk dorp is een multifunctionele sportplek nodig waarop meerdere sporten kunnen worden beoefend door de doelgroep 5-19 jaar, maar ook door volwassenen en ouderen. •

In elk dorp is een grotere ravotplek gewenst waar kinderen lekker vies kunnen worden en zelf vorm kunnen geven aan hun speelruimte. Deze plekken kunnen deels ingevuld worden met traditionele toestellen, maar dit is niet noodzakelijk.

•

Informele speelruimte kan per definitie niet te veel gereguleerd worden. Wel dient bij de (her)inrichting van openbare ruimte ook nagedacht te worden over het spelende kind of de mogelijkheid te recreëren in de openbare ruimte. Bij voorkeur wordt daarom gekozen voor brede stoepen (liefst aan de zonzijde van de straat) of wandelpaden om te sporten en spelen op straat en voor het toepassen van aanleidingen om te spelen op straat.

•

Zeker buiten de woonbuurten hoeft niet alles aangeharkt en netjes te zijn. Hier mogen best plekken zijn waar 'gerommeld' kan worden door kinderen. Deze plekken kunnen een tijdelijk karakter hebben en het spel kan gefaciliteerd worden door bijvoorbeeld grondverzet en snoeiafval te laten liggen.

3~ .ö.'~ll.~é3.m.~;sJ:!e.~JpJ~.~~~-f.l;om_~.~-ç_!n~~Jp~.,g~-~ -a.g~~e .~J.! ~~.~r_élg~'! Al~ Ótta;Îow.:;g~meente' streef1;: .. Midcien~ oeïff~nd: naélr.: speeÎ1Uirnte.' d'ie,<:mèer.~ is' dan ree.t verzame.ling

~oe~ t~fl-~11 :·e..!l · ~~ d~rgrol]~~m:. Spgei~.~;i111t e:l~':J~vèös~bec:iöèid;or.n;á~_,?oCi CI.ÏP.:cÖ hd ie.tèi b~yor.deren: f.!~ .lo~ ale ~""'-~i i_(~}t ~n)t e.~v.e_r~r:~rkel'!{ Richtlijnen- Met betrekking tot het uitdragen van de Cittaslow-gedachte wordt uitgegaan van:

•

Bij de (her)inrichting van speelruimte dient gekozen te worden voor een duurzame inrichting en/of innovatieve duurzame oplossingen. Hierbij kan gedacht worden aan duurzame materialen maar ook aan inrichtingsvoorstellen die de levensloopbestendigheid van speelplekken vergroot.

Nota Spelen 2016

•

Waar mogelijk worden duurzame oplossingen geïntegreerd en zichtbaar gemaakt in de speelruimte (waterberging, hergebruik van materiaal of grondstoffen en duurzaam energiegebruik).

•

Ontmoeting dient gestimuleerd te worden op speelplekken. Zowel tussen kinderen als ook tussen (groot)ouders van deze kinderen. Dit kan door traditioneel ingerichte uitdagende speelplekken meer te concentreren (minder formele plekken, meer speelwaardel waardoor de verblijfsduur en dus ontmoetingskans vergroot wordt. Bij de keuze voor toestellen dient de voorkeur gegeven te worden aan toestellen die door meerdere kinderen tegelijk bespeeld kunnen worden.